રચનાની રચનાઓ

રચનાની રચનાઓ

rachana

રચના ઉપાધ્યાય

*

ઓરતા

કાળાશ ઓઢે છે રાત લઇ સ્વપ્નના ઓરતા

હાથતાળી આપે એને સલૂણા ઉષાના ઓરતા

ભુલી ગયો કે ઘરના છે તૂટેલા બધા બારણા

ભેગું કરતો રહ્યો ઘરમાં લઇ માણવાના ઓરતા

ચણતી રહી જીદગી ગંજીફાના ઊંચા મીનારાં

ભેગા થતા રહ્યા બસ થોડાંક શ્વાસના ઓરતા

ઉંબરે હજીયે કયારેક થશે ધબકતા પગલા

બસ બિછાવ્યા છે ક્યારનાં આંખોએ ઓરતા

હાથ વચાળે ચાકડે કરતા નૃત્ય માટીના ઘડા

જીંદગી એમ નચાવતી માનવીનાં ઓરતા

પગ માંડ્યા છે માંડ, છે માત્ર સફરની વાંછના

મંઝીલના નામે તમને ભટકાવાનાં ઓરતા 

શબ્દોને શું ખબર કલમ ઉઠાવનારની ઇચ્છા?

એને પાનાંની”રચના”મા સમાવાનાં ઓરતા

#######

.

હાથમાં કંઈક તો આવશે

શબ્દોને ખાંડણિયે કૂટીશ તો હાથમાં કંઈક તો આવશે

ડગ માંડીશ કોઈક કેડીએ તો હાથમાં કંઈક તો આવશે

બરફ પીગળી પીગળી પાણી જમીનમાં ઉતરી જશે

મૂળિયાથી ટોચ સુધી ઝાડના હાથમાં કંઈક તો આવશે

જખમી થાયા કરું છું અનંત જંગમાં હારીને જાત સાથે 

રાત્રે નીંદ્રારણીની સોબતે હાથમાં કંઈક તો આવશે

નિશાન શીશીરનાં મીટાવી રહી છે હવા આસ્તે આસ્તે

એંધાણી વસંત જેવી હાથમાં કંઈક તો આવશે

નીકળીશ ના ઘરની બહાર કોઈના મળવાની આશ સાથે

લઈશ હવે મોબઈલ ત્યારે હાથમાં કંઈક તો આવશે

#######

.

ઉઠે

ધરતી પર પગ જમાવી, આભને આંબવા હાથ ઉઠે

હર જન્મનું સખ્ય સાત જન્મોના બંધન વગર ઉઠે

સ્પર્શનાં સળગતા ગુચ્છામાંથી ગુલાબી શાતા ઉઘડે

શબ્દોના ધામ કાગળમાંથી મરડી આળસ મૌન ઉઠે

નિરંકાર આત્મામાંથી કદીક મૂર્તી પાર્થિવ નીપજે

તૃષ્ણાના અંધારા વનમાંથી ઉજળી કેડી એક ઉઠે

દર દર ભટકું કરતા તારું સામું ચાલી મળવું બને 

ચણેલી દિવાલ ભલે ક્ષિતિજની પણ ક્યાંય ન ઉઠે

પ્રેમ એટલે મોત, જીંદગી જ્યાથી પામે જીવન છે

તો જ હર “રચના” નવપલ્લવિત નીખરી થઈ ઉઠે

ચંદુ ચાવાલાના “કાનનો કીડો”

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

ફોટો આર્ટ સૌજન્યઃ શ્રી ધિરજલાલ વૈદ્ય.

ચંદુ ચાવાલાના “કાનનો કીડો”

‘શાસ્ત્રીભાઈ, હું ચંપા બોલું છું.’

‘બોલ ચંપા, કેમ ઓચિંતો ફોન કર્યો? બધા મજામાં છેને? અમારા ચંદુના શું સમાચાર છે? હોસ્પિટલમાં આપણે તમારું લિવિંગ વિલ બનાવ્યું પછી મળ્યા જ નથી. તમારું પર્સનલ વિલ બનાવવા તમો એકાઉન્ટન્ટ અને એટર્ની પાસે જવાના હતા તે જઈ આવ્યા.?’

‘ના  વિલ માટે એટર્ની પાસે નથી ગયા. પણ તમને અને મંગુમોટેલભાઈને લઈને ડિવૉર્સ વકીલ પાસે જવાનું છે.’

‘કેમ એકદમ શું થયું?’

‘હું તમારા ફ્રેન્ડ સાથે ડિવૉર્સ લેવાની છું. ત્રીસ વાર તલ્લાક બોલી ચૂકી છું. પંણ મીંઢાને અસર જ નથી થતી.’

‘શાસ્ત્રીભાઈ તમે અત્યારેને અત્યારે ઘેર આવો….તમે આવો એટલે સમજાવીશ.’

…અને ચંપાએ ફોન પર મસાણ પોક મૂકી. મેં કહ્યું, હું હમણાં જ નીકળું છું. હું, ચંદુ અને ચંપા એક જ મહોલ્લાના. ચંદુને એના કરતાં બે વર્ષ મોટી ચંપા સાથે ઈલ્લુ ઈલ્લુ થઈ ગયેલું. બન્ને એક જ જ્ઞાતીના. બન્ને પરિવાર ખમતા આસામી. મા-બાપે એપ્રુવ ની મહોર લગાવી દીધેલી. ક ટાઈમે બન્ને એ ગરબડ કરી નાંખેલી અને શ્રાધ્ધ પક્ષમાં ચંદુનો બેન્ડવાજા સાથે સુરતમાં વરઘોડો કાઢવો પડેલો.  આમતો અમારી ચંપા ખૂબ ઠરેલ. બહોળા પરિવારના કેરેક્ટરસને બેલેન્સમાં રાખતી. એ ફોન પર રડતી હતી. એનો ફોન મૂક્યો અને ચંદુનો ફોન આવ્યો.

‘સાસ્ટરી આ ટારી બેન ગાન્ડી ઠઈ ગઈ છે. આવીને ટારે ટાં ઠોરા ડિવસ હારુ લઈ જા.’ ચંપા અમારા મહોલ્લાની જ દીકરી, એટલે મને ભાઈ માનીને રાખડી બાંધે. એ સંબંધે ચંદુ મારા પર બનેવીપણાનો હક જમાવે. એની સાથે ફોન પર માથાકૂટ કરવાનો અર્થ નહિ. મેં કહ્યું હું આવું છું.

હું કપડા બદલું એટલી વારમાં તો મંગુ આવી પહોંચ્યો. ‘શાસ્ત્રીજી, તૈયાર છોને?. આપણે ચંદુને હોસ્પિટલમાં ઠેકાણે પાડવો પડશે.’

‘કેમ શું થયું?’

‘ચંદુ માધુરીના લફરામાં પડ્યો છે?’

‘માધુરી દીક્ષિત?’

‘હોતું હશે? વિદુષીનીની કોલેજની નિવૃત્ત પ્રોફેસર માધુરી, બે વર્ષથી ઉનાળો શરૂ થાય એટલે અમેરિકામાં ગુજરાતી સાહિત્ય પ્રસારણ બહાને રખડવા માટે આવી ચડે. વિદુષીનીએ એક વાર વ્યાવહારિક આમંત્રણ આપેલું કે આવો ત્યારે અમારે ત્યાં રહેજો. અમારા પપ્પાને પણ સાહિત્યમાં રસ છે. બધાને એમ કે એક બે દિવસ રહેશે પણ ગયે વર્ષે પૂરા ત્રણ વીક ખેંચી કાઢેલા. આમ પણ આપણા ચંદુને ત્યાં સાહિત્યકારો, નાટક ચેટકવાળા, કથાકારો, ફંડફાળો ઉઘરાવવાવાળા ના ઉનાળામાં ધામા હોય જ. એક બે દિવસ ઘરે રહે અને રાત્રે સત્સંગનો લાભ મળે.‘

‘છેલ્લા બે વર્ષ તો પ્રો.માધુરી સાથે વિદુષીની ફરતી રહી હતી, પણ આ વર્ષે તો વિદુષીની પેરિસ ગઈ છે; એટલે માધુરીના એસ્કોર્ટ બનવાની ફરજ બિચારા ચંદુને નિભાવવી પડે છે. કવિ સંમેલનોમાં ચંદુભાઈ માધુરીની બાજુમાં વિરાજમાન થાય છે. હવે ચંપા એમ માને છે કે આપણો પંચોતેરનો ચંદુ પંચાવનની લાગતી સાંઠ વર્ષની માધુરી પર લટ્ટુ થયો છે. બે દિવસથી ગાયા કરે છે “પ્યાર કીયા તો ડરના” આજે માધુરી એની માસીની દીકરીને ત્યાં ગઈ છે. રાત્રે પાછી આવશે. ઘરમાં ચંદુ અને ચંપા એકલા જ છે. બન્ને બે દિવસથી એકબીજા સાથે બોલતા નથી. અને બોલે તો ભાજપ કોંગ્રેસની ભાષામાં બોલે છે. ચંદુ “પ્યાર કીયા તો ડરના ક્યા” ગાતો ફરે છે અને ચંપાએ અમેરિકન વાઈફની જેમ ડિશો ફેંકવાની શરુ કરી છે. શાસ્ત્રીભાઈ આપણાં ચંદુનું કંઈક તો કરવું પડશે.’ મંગુએ મને પૂર્વભૂમિકા સમજાવી દીધી.

અમે વાતો કરતાં ચંદુને ત્યાં પહોંચ્યા.

ચંદુ ખૂણા પર બેસીને મેગેઝિન ઉથલાવતો હતો.

ચંપાને મંગુ, ભાભી કહેતો.

‘ભાભી, વોટ્સ ધ પ્રોબ્લેમ? મામલા ક્યા હૈ? મને તો ચંદુના રોમાન્સની વાતમાં રસ પડે. આ શાસ્ત્રીને પણ વાર્તા લખવા વિષય મળે.’

‘અહિ મારો સંસાર સળગી રહ્યો છે અને તમને મજાક સૂજે છે.’ ચંપા તાડૂકી

‘ચંપા વાત શું છે તે માંડીને વાત કર.’

‘શાસ્ત્રીભાઈ, આ તમારો દોસ્ત ઘરડે ધડપણ, માધુરીના મોહમાં પડ્યો છે. પહેલાં માધુરીબહેન કહેતો હતો. હવે મારા દેખતાં જ એને મસ્કા લગાવીને કહે તમારું નામ ભલે માધુરી હોય પણ તમે દેખાવમાં તો અસ્સલ મધુબાલા જેવા જ લાગો છો. તો ચાંપલી કહે, આવું માનવાવાળા તમે એકલા નથી, મારા એક્ષ પણ એવું જ કહેતા હતા. ઘરમાં તો બધા મને માધુરીને બદલે મધુ જ કહે છે. તમે પણ મારા ઘરના જેવા જ છો એટલે તો હું અહિ આવી છું. મને માધુરીને બદલે મધુ જ કહેજો. બસ ભાઈ સાહેબ મધુ મધુ કરતા થઈ ગયા છે. ચંદ્રકાંત ચાવાલા મધુ સાથે બેસીને કાવ્યોનું રસદર્શન શીખે છે. બે દિવસ પહેલાં મિસ્ટર ચાવાલા બંધબારણે મધુ સાથે “પ્યાર કીયા તો ડરના ક્યા”નું મધુ સાથે રિહર્સલ કરતા હતા. શાસ્ત્રીભાઈ મને તમારે ત્યાં લઈ જાવ અને મંગુભાઈ આ તમારા મધુ મજનુ ને તમારી મોટેલના સ્પેશિયલ રૂમમાં લઈ જાવ. ઘરના છોકરાં વહુવારુઓ અને ગ્રાન્ડકિડસ આગળ તો કંઈ મર્યાદા રહે. આ પ્રોફેસર ક્યાં સૂધી પડી રહેવાની છે તે પણ ખબર નથી. જાય ત્યારે બામણ જમાડીશ. તમારે તો આવવાનું જ’ અમારીચંપા બહેનીએ ઉકળાટ આક્રોશ ઠાલવ્યો.

‘ચંદુલાલ હવે તમારે તમારા બચાવમાં શું કહેવું છે?’

‘યાર સાસ્ટરી, આ માઢુરીબેન ચંપા કરટાં વઢારે ભનેલી અને વઢારે ઈટલેક્છ્યુઅલ કોન્વર્સેશન કરવાવાલી પ્રોફેસર છે. એની પાહે કવિટા મને એના છંડ વિશે ખૂબ જાનવા શીખવા મલે છે. થોરા દિવસમાં ટો મને ઘનુ જાનવા મઈલું જે નોટો જાનટો. અટ્યાર હુધી ટો જીઆરે માઢુરીબેન આવટી તીયારે આપની વિડુષીની એની ટેઇક કૅર કરટી. આપની ફરજ છે કે વિડુષીની નઈ ઓય ટિયારે આપને જ ખિયાલ રાખવો પરે ને? આઈ બિલિવ ઇન હંબલ હોસ્પિટાલિટી. અઠિતિ દેવો ભવ.’

‘ચંદુભાઈ કાવ્યોના છંદ-કુછંદ શીખો એને બદલે મારી સાથે ભલે શુદ્ધ નહિ તો સરખું ગુજરાતી બોલતા તો શીખો! એ પોફેસર સાથે તમે સુરતી બોલો છો?’ મારે ચંપાનો પક્ષ લેવો પડ્યો.

‘નોપ્પ. ઓન્લી વીથ યુ ડિયર શાસ્ત્રીજી. સાલો જેવો તમારો વિચાર કરું એટલે મને સુરતનો નકશો દેખાય છે. અને સુરતી જ શરૂ થઈ જાય છે.’

‘અરે ભલા માણસ, હવે તો સુરત અને સુરતની સુરત બદલાઈ ગઈ છે. નકશો બદલાઈ ગયો છે. આપણે વર્ષોથી અમેરિકામાં પડ્યા રહ્યા છીએ. મારી સાથે સારું ગુજરાતી બોલવા માંડો ને!’

‘એઈ ચંદુ, આ ભાભી કહે છે તે બંધ બારણે મધુ સાથે પ્યાર કીયા તો ડરના ક્યા ના રિહલ્સલની શું વાત છે.’ મંગુએ સીધો જ પથરો માર્યો.

‘મંગુ, વાતમાં કંઈ દમ નથી. મધુને હંમેશા આગલી રાત્રે બીજા દિવસના લેક્ચરની તૈયારી કરવાની ટેવ છે. મધુ માત્ર ગુજરાતી કવિના જ નહિ પણ ફિલ્મી ગીતોના પણ રસદર્શન સરસ રીતે રજુ કરે છે. શકિલ બદાયૂંની સાહેબની વાત નીકળી. એના પરથી શીશ મહેલના સેટ અને પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા ગીતની વાત પર પહોંચ્યા. પાંત્રીસ ફૂટ ઊંચો એકસો પચાસ બાય એંસી ફૂટનો શીશ મહેલ એક મિલિયનનો થયો હતો. પ્યાર કિયા તો ડરના ક્યા નો શબ્દદેહ નૌસાદ સાહેબની અગાસીમાં આખી રાતના બ્રેઇનસ્ટોરર્મિંગ પછી ફાયનલ “થયો હતો. ઉત્તર પ્રદેશના લોક ગીત ‘પ્રેમ કિયા, ક્યા ચોરી કરી હૈ’ ઉપરથી શકિલ સાહેબે આ રચના કરી હતી. તે જમાનામાં રીવરબરેશન (reverberation) માટેની ટેક્નોલોજી ડેવ્લોપ નહોતી થઈ. મજાની વાત તો એ કે એ ઈફેક્ટ લાવવા નૌશાદ સાહેબે લતામંગેશકરનું આ સોંગનું રેકોર્ડિંગ બાથરૂમમાં કર્યું હતું. અમે આ બધી વાતો કરતાં હતાં ત્યારે અમારે ત્યાંનો એક બાબલો તોફાને ચઢી, રૂમમાં દોડાદોડી અને ઘાંટાઘાંટ કરતો હતો.  બિચારી મધુ એ સોંગ રિપિટ કરી કરીને, એ સોંગના રસદર્શનની નોટ્સ તૈયાર કરતી હતી. એટલે મેં ડોર બંધ કરીને લોક કર્યું. મેં એ સોંગ વારંવાર સાંભળ્યું યે મગજમાં ઘૂસી ગયું છે. હવે એ નીકળતું જ નથી. જરા મારા બાથરૂમમાં શાવર લેતાં લેતાં રિવર્બરેશન ઈફેક્ટ જોવા બેત્રણ વાર મેં એ ગીત જરા મોટેથી ગાઈ જોયું. સાલું બરાબર ગુંજે છે.’

ચંપાને રસ પડ્યો. ‘શાસ્ત્રીભાઈ, આ રિવર બળવાની શું બલા છે?’ ચંદુને બદલે એણે એ સવાલ મને પૂછ્યો.

‘મૂળ અવાજ બંધ થઈ જાય પણ એનો ગુંજારવ કે પડઘો ચાલુ રહે. રેકોર્ડિગ સ્ટુડિયોમાં અને સાઉન્ડ સિસ્ટિમમાં એની સસ્ટેઇનની સગવડ હોય છે.’ મેં મારી અલ્પ આવડત પ્રમાણે સરળ ભાષામાં ચંપાને સમજાવ્યું.

ચંપા ફરી ઉકળી. ‘હા હા હા…બંધ બારણે પ્યાર કીયા તે બે દિવસ સુધી રિવર્બરેશન ચાલ્યું અને બાથરૂમ સુધી પહોંચ્યુ. સારું છે કે મધુ પાંત્રીસની નથી નહિ તો નવ માસ  સુધી સાઉન્ડ ઈફેક્ટ ચાલશે.’

‘શાસ્ત્રી, આ મારી ચંપારાણી કંઇ સમજાવો.’

‘જૂઓ દોસ્તો, આવો જ પ્રોબ્લેમ મને પણ નડે છે. હું મારા બ્લોગમાં એક જ રાગના અનેક કિલ્મી ગીતો મુકું છું. સાથે ક્લાસિકલ કંઠ અને વાદ્ય સંગીત પણ પોસ્ટ કરું છું. એક રાગનો આર્ટિકલ તૈયાર કરતાં સતત એક જ રાગ અઢાર-વીશ કલાક ઘૂંટાય છે અને કોઈ ગીતની એકાદ કળી મગજમાં એવી તો ઘૂસી જાય છે કે કેટલીક વાર તો દશ પંદર દિવસ સૂધી એ જ ગૂજ્યા કરે છે. આને અંગ્રેજીમાં સરળ ભાષામાં Earworm  કહે છે. મગજમાં એકાદ ગીતની કળી ચીપકી જાય તો જેમ જેમ ઉખાડવા પ્રયાસ કરીયે તેમ તેમ વધુને વધુ ચોંટતી જાય. મગજમાં એ જ રિપિટ થયા કરે. જેમ્સ કેલ્લારિસના સંશોધન પ્રમાણે દુનીયાના ૯૮% લોકોને આ અસર રહે છે. હું અને ચંદુભાઈ એકલા નથી. આ ગીતની ધૂન લાંબી નથી હોતી. માત્ર પંદર કે વધુમાં વધુ ત્રીસ સેકંડની લાઈનની જ હોય છે. ક્રોસવર્ડ પઝલ કે સુડોકુ પઝલ કે રસ પડે એવા બીજા વાંચનમાં પડી જાવ તો એ ઘૂસેલો કીડો ક્યારે નીકળી જાય એ પણ ખબર ના પડે.’

‘ચંપા, અમારા ચંદુના મગજમાં મધુ નામનો કીડો નથી. મ્યુઝિક કાનકીડો જ છે ઈયરવોર્મ. બ્રેઈનવોર્મ. સ્ટક સોંગ સિન્ડ્રોમ, ઈન્વોલેન્ટરી મ્યુઝિકલ ઇમેજરી કહેવાય છે.’

‘શાસ્ત્રી ભાઈ, હવે ઉમ્મર થઈ. ઈયરવૉર્મ જ હોય તો એના ભેજામાં કેમ કોઈ દિવસ ઓમ નમઃશિવાયનો કીડો ઘૂસતો નથી? શાસ્ત્રીભાઈ તમે ગમે તે કહો, મારી ડિક્ષનરીમાં મધુ એટલે ચંદ્રકાંત ચાવાલાના ભેજામાં ભરાયલો માધુરીકીડો જ છે. ઈન્ડિયામાં અનાજમાં કીડા કિલ્લા પડતા ત્યારે એ અનાજ અમે તડકે મૂકતાં હવે મારે તમારા બેસ્ટ ફ્રેન્ડને કાયમને માટે તડકે મૂકવા પડશે. કાલે મારી સાથે એટર્નીને ત્યાં આવજો’

મેં વાતને વળાંક આપ્યો. ચંપા, ડિક્ષનરીની વાત કરે છે ત્યારે હમણાં સોસિયલ મિડિયામાં શબ્દ સાહિત્ય પર ઘણીચર્ચાઓ થાય છે. તો એક શબ્દના અનેક અર્થો અને રૂઢી પ્રયોગોની વાત થાય છે. ગુજરાતી લેક્સિકોનમાં કેટલાક અર્થો જાણવા જેવા છે. કીડો એટલે કોઈ પણ પ્રકારનું નાનું મોટું જંતુ, હોશિયાર, નિષ્ણાત, કોઈ વાત કે વસ્તુમાં પાવરધું કે રચ્યુંપચ્યું હોય તે. જેમ કે, કાયદાનો કીડો, અજંપો; ફિકર; ચિંતા, ઇંટો કે નળિયા પકવતાં પીગળીને ગઠ્ઠો થઈ ગયેલી માટીને અને બળી-પીગળીને ઠરેલો કોઈ પણ કચરાને પણ કીડો કહેવાય છે, ધાતુના પદાર્થો, ઘણા તાપથી રસરૂપ થઈ બંધાઈ જાય છે તે એમાલ્ગમને પણ દેશી ભાષામાં કારીગરો કીડો કહે છે, બાવળના લાકડાનો ગાંઠવાળો કકડાને પણ કીડો કહે છે,’

હું ચંપાને કીડા જ્ઞાન આપતો હતો અને ચંદુના ફોનનો લાઉડ રિંગટોન ગાજ્યો “પ્યાર કીયાતો ડરના ક્યા”…”

‘વૅઇટ…’

‘હાય મધુ! ક્યારે આવે છે? લેવા આવું?…..ઓહ! વી આર ગોઇંગ ટુ મીસ યોર પ્લેઝન્ટ કંપની.

મંગુ તારી ભાભી ને કહી દે કે મધુ હવે એની માસીની દીકરીને ત્યાં જ રહેવાની છે. મારો પ્યાર કીયા નો ઇયર વૉર્મ ક્યારે નીકળશે એ તો મને ખબર નથી, પણ ચંપાનો બ્રેઇન કીડો હવે પાછો ઘરમાં નથી આવવાનો. મારા પેટમાંના કીડાઓ ભૂખમરો ભોગવે છે. એન્ડ સાસ્ટરી લેટ મી ટેલ યુ વન થીંગ. “યુ આર મોસ્ટ બોરિંગ કીડો.” ચંપાને કહે કે આજે સાંજે ઘરમાં જ લાઈવ પાણીપૂરીનો પ્રોગ્રામ રાખ્યો હતો તે મધુને બદલે તારી અને મંગુ સાથે જ પતાવવો પડશે.’

અને અચાનકજ અમારા ભેજામાં મધુને બદલે પાણીપૂરી પાણીપૂરી પાણીપૂરીનો ઇયરવૉર્મ રીપીટ થવા લાગ્યો.

“તિરંગા” મે ૨૦૧૮

અહો રુપમ્ ! અહો ધ્વની !! – આપણાં જુ.ભાઈ

સૌજન્યઃ

Jugalkishor J

અહો રુપમ્ ! અહો ધ્વની !!

ઘરના ભુવા ને ઘરનાં ડાકલાં,
ઘરના તાળીના પાડણહાર;
ગોકીરો કીધો રે પુરા ગામમાં.

દેશી–પરદેશી ભેળાં થઈ ગયાં,
હું રે બાવો ને મંગળદાસ;
સરખી મતલબનો કીધો માંડવો
નાણાં શાં ખણખણતાં ખાસ;
ધંધો ધોકાર જામ્યો ધામમાં.

રુપમ્ અહો ! ધ્વની અહો ! અહો !
આપણે હંધાંય ખાસમ ખાસ,
આપણું તે કીધું ગનીમત બધું –
આપણું સર્જેલું બધું પાસ !
ઘી તો ઠલવાયું ઘીના ઠામમાં !

‘ઝાઝી સુયાણી વેતર વંઠવે’
એ કહેવતનો મહીમા અપાર,
ઝાઝા તે હાથ અળખામણા,
ભુલો કરશે અપરંપાર –
શક્કરવાર હશે શું એનાં કામમાં ?!

ઢુંસાનો ઢગલો મોટો લઈ
કાગડભૈ મનમાં ફુલાય,
દાણાની ઢગલીનાં મુલ કરી
કાબરબાઈ મનમાં મલકાય !
હીરાની પરખ એના દામમાં !

ગોકીરો કરવો શું ગામમાં ?!

– જુગલકીશોર તા. ૧૩, ૦૬, ૧૬.

MATRUBHASHA http://jjugalkishor.in/

https://l.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fjjugalkishor.in%2F&h=ATOHkRuamcxNGU0GSIDa1vozgaKfC2Hh5aMgA3kKqCNewvVp2ZHk6xa_gE89EgpghZPOhcg4QQtHjgU5exGuFtEFEoEGKu1yuL-6W2f4LftNh7_RkmUH4sqcLxPg1jS-zv1RxRIW

 

પચરંગી પરપોટા- ટેક્ષ, ટેક્ષ, ટેક્ષ.

પચરંગી પરપોટા- ટેક્ષ, ટેક્ષ, ટેક્ષ.

s-gandhi
સુરેન્દ્ર શાંતિલાલ ગાંધી

અમેરિકા માં અડધી સદી ના વસવાટ બાદ મારા ઇન્ડિયન ભેજા ના માનસપટ પર પડતા વિચારો ની પીંછી ના શેરડા માં ક્યારે, ક્યાં અને કેવી રીતે રૂપાંતર થયું એ બાબતે અરેરાટી ન થઇ કે આંચકો અનુભવ્યો. મને તો સ્વપ્નો માં ય ખયક નહોતો કે કરવેરા ના બોજ ને સહેવાની શક્તિ દેશી મેન્ટાલીટી ને રુચિકર બની શકે. હજુ પણ અવાર નવાર રગશિયા લખાણ ની મેથી મરાય છે. સુખડી જેવા સાત્વિક તહેવારો જેવા કે વેલેન્ટાઈન ડેના વલોણાં વલોવી ને મહોબ્બ્ત ના માખણ ની લ્હાણ થાય અને હોળી ની હવા માં રંગ ભળે. પણ કવીનાઈન જેવા કડવા તહેવારો અનામત માં મુકાતા જોઈ ને હ્ર્દય દ્રવે છે.

આવા એપ્રિલ માસ ના એક અળખામણા તહેવાર વિષે કશું લખાયું નથી. કુંભમેળો દર બાર વર્ષે ભરાય જયારે ઇનકમ ટેક્સ બારે માસ ભરવો પડે. એપ્રિલ મહિના ની પંદરમી તારીખે બધા ભવાર્થીઓ ની ભાવભરી કે ભાવના રહિત આસ્થા કે અનાસ્થા બનરી ગણના કે અવગણના થાય. ટેક્સ પેયર તરે કે મરે પણ આઈ આર એસ નું ખપ્પર તો ભરે . રિવોલવિંગઃ ડોર જેવા આઈ આર એસ ના ફેરા આજીવન ચાલુ રહે .સૂર્ય કે ચન્દ્ર ગ્રહણ વર્ષ ને વચલે દિવસે થાય અમુક સન્જોગો માં થાય પણ ઇનકમટેક્સ ગ્રહણ અચ્છુક વાર્ષિક સ્તરે થાય. એમાં કોનો પડછાયો ક્યાં પડે છે , કોણ કોની આડે આવે છે એ ગૌણ છે ટેક્સ રિટર્ન અને ધાર્મિક ક્રિયાકાંડ માં ઝાઝો ફર્ક નથી. પંડિતો ને બદલે એકાઉન્ટન્ટ અથવા ટેક્સ એડવાઈઝર કે ઇલેક્ટ્રોનિક પ્રોગ્રામ રિટર્ન ફાઈલ કરાવે. ફલાકાંક્ષા એટલી જ કે ફૂલ નહીં તો ફૂલ ની પાંખડી જે અર્પણ થાય એનો સ્વીકાર થાય અને વધુ ભોગ ન ધરવો પડે તેમ જ ઓડિટ ની વક્રદ્રષ્ટિ ન થાય એવી વરદાન પ્રાપ્તિ ની આશા ફળે. ટેક્સ રિટર્ન ભરતા પહેલા ગણેશ બેસાડવા કે ગ્રહશાંતિ કરવી ઉચિત છે કે નહીં એનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી/

આમ તો ઓડિટ નોટિસ પણ છાંટીયા જેવી જ. કપડાં ઉતારી ને વાંચજો એવી ચેતવણી ન આપે. અને પડીઓ કાણો હોય અને હેરાફેરી કે ગોલમાલ ખરી પડે તો કપડાં જરૂર થી ઉતરી જાય. વળી પંચક માં ઓડિટ આવે તો પાંચ વાર થાય ખરું? અત્રે એટલું યાદ રહે કે આઈ આર એસ અમર છે અને કોઈ મરણોત્તર ક્રિયા કામ નહીં આવે. વળી કરવેરો પુરાતન કાળ થી પ્રચલિત છે. સ્વર્ગે સીધાવવું હોય તો પુણ્ય ટેક્સ ભરવો પડે. પણ સ્વર્ગ માં મળતી સવલતો નો આધાર તો કેટલો , કેવો અને કયો ટેક્સ ભર્યો છે એના પર છે. ઇનકમ ટેક્સ અવગણના પાપાચાર છે કે નહીં એ વિષયે ઘણી મેથી મરાઈ છે. છતાં ય પાપ ની મથરાવટી હલકી ગણાય. પાપ પ્રક્ષાલન કરવા થી પાપ શુદ્ધ બની ને પુણ્ય ની હરોળ માં ગોઠવાય એવી આશા થી જ સો સો ચૂહા મારનારી બિલ્લીઓ હજ્જ કરતી હશે! એટલે જ કદાચ પાખણ્ડી પાપાચારીઓ ની બહુમતી વર્તાય છે, આ પાપ પ્રક્ષાલન નો ધન્ધો ફાયદાકારક હશે એટલે જ તો અમેરિકા ના સાર્વજનિક લોન્ડ્રોમેટ ની માલિકી આપણ ને હસ્તગત છે. શુદ્ધ થયેલા પાપ ની વોરન્ટી કે એક્સપિરેશન ડેટ હોય ખરી? વોરન્ટી માં શું કવર્ડ છે અને નથી એની ચોખવટ થવી જોઈએ . વળી પાપમુક્તિ કામચલાઉ છે કે ગેરન્ટીડ ફોર લાઈફ ? એના પ્રોટેક્શન માટે કોઈ વીમા યોજના છે? અને ડ્યુઅલ સીટીઝન કે એન આર આઈ રૂપિયા માં પ્રીમિયમ ભરી ને ડોલર માં બેનિફિટ મેળવવાનો આગ્રહ રાખી શકે તે અગત્ય નું છે. નસીબજોગે હીપાપાચરણ માટે કોઈ લેબર પ્રોબ્લેમ નથી. પણ જો પાપીઓ ની ખોટ વર્તાય ને પાપ ની ડિમાન્ડ ને પહોંચી વળવા આઉટ સોર્સ કરવું પડે તો પી વન બી વિઝા માટે એચ વન બી જેટલો જ ધસારો થાય . બે વર્ષ માં તો પાપીઓ ની પાપ બેલેન્સ એટલી વધી જાય કે શેષ જીવન એક સન્તોષી પાપી ની હેસિયતે સુખચેન થી ઇન્ડિયા માં વિતાવી શકાય. વળી ઇન્ડિયા માટે પણ કેટલું સારું! એક પ્રવૃત્ત પાપી કરતા નિવૃત્ત પાપી સારો/ એકલા પાપ માટે શું કામ? વસ્તી વધારો કાબુ માં રાખવા માટે પ્રવૃત્તિ કરતા નિવૃત્તિ ચઢિયાતી પુરવાર થાય! અનાદિ કાળ થી કરવેરા જીવનઘટમાળ માં પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષરૂપે વણાયેલા છે. એમાં થી મુક્તિ નહીં મળે. કરવેરા ની પ્રમાણિક ચુકવણી કરનાર સન્તોષ અને ગર્વ થી જીવે. ચિત્રગુપ્ત ના ચોપડા માં માનવાવાળા આજે પણ છે. કરવેરા ભર્યા બાદ કે કરચોરી કરી ને એકઠી કરેલી મૂડી નકામી છે. ક્ષરણ કે ખાલી હાથ આયે થે, ખાલી હાથ જાયેંગે.તેમ જ બન્ધી મુઠ્ઠી લાખ કી, ખુલી તો પ્યારે ખાખ કી..એક પરપોટા જ એવા છે જે કોઈ ના નથાય અને કોઈ એના ન થાય.. લાગે છે વિચારવા જેવું..

Previous Older Entries

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,143 other followers

Please Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,143 other followers