સવ્વા રૂપિયો

 

kaushik-dixita

મિત્ર શ્રી કૌશિક દીક્ષિતની વાર્તા પ્રસાદી

સવ્વા રૂપિયો

*

nocurruption

“ શાયેબ, હું  દેવાનું સે ઈ કયો તો  ખરા!” મારી  સામે  હાથ જોડીને  ઉભેલો  મેલો-ઘેલો અરજદાર  બોલ્યો.

ત્રણ  દિવસથી તે મારી  પાછળ  પડ્યો હતો. તેને  નાનકડી  હાટડીમાં ચોકલેટ, પીપરમીટ, ખાટીમીઠી ગોળીઓ, છૂટા  બિસ્કીટ વેચવાનું લાયસન્સ  જોઈતું  હતું. તેણે અરજી  કરી હતી, ફી  ભરી  હતી,તપાસણી પણ  થઇ  ગઈ  હતી. બધું  બરાબર  હતું  તેથી મેં  લાયસન્સ  પણ  આપી દીધું  હતું. લાયસન્સ  મળ્યા પછી કોઈ વ્યક્તિ  “ભેટ-સોગાદ” આપવા  આટલું  કરગરે  તે  મારી સમજમાં આવતું  નથી. મને  ચીડ પણ ચડી.  લોકો પ્રમાણિક અધિકારીને  પ્રમાણિક  રહેવા દેતા   નથી અને પછી  લાંચ રૂશ્વતની ફરિયાદ  કરે  છે! મારું  ચાલે  તો….

“ શાયેબ. આપ  કેવા સો ?” મેલો ઘેલો  મારી  વિચાર શ્રુંખલાને તોડતો   બોલ્યો.

“કેવા  એટલે?”  મને  પ્રશ્ન  ગમ્યો  નહિ. એટલે  એ  અણગમાને  અનુરૂપ તોછડાઈ   સાથે  મેં  પ્રશ્નનો   વળતો  ઘા કર્યો.

“ ન્યાતે ! ભરામણ, વાણીયા, પટેલ  કે  ઈતર  કોમ?” તેણે પ્રશ્ન સ્પષ્ટ કર્યો.

“બ્રાહ્મણ, ઔદીચ્ય.” મેં  ક-મને  સ્પષ્ટ   કર્યું.

“તો.. તો.. મારે  આપને કાં’ક  દેવું  જ  જોયે. હું રયો દરબાર. છત્રી(ક્ષત્રિ). ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ. એટલે  ભૂ-દેવને તો અમથું ય  દેવું જોયે..પૂન( પૂણ્ય) થાય…”

…અને  એ વાકય સાથે  હું વતનની  પ્રાથમિક  શાળાના મેદાનમાં જઈ પહોંચ્યો. ઉમેદસિંહે મારી પેન્સિલ  લઇ  લીધી  હતી. મારી ને. તેની  દાદાગીરીનો  કોઈ હિસાબ ન હતો. વર્ગના બીજા વિદ્યાર્થીઓ  પણ  તેની અડફટે ચડવાની  હિંમત  કરતા  નહિ. પેન્સિલ  ખોઈ   આવવા બદ્દલ   બા વઢશે તે  ચિંતામાં હું  પિપળા નીચે ઉભો  ઉભો  રડતો  હતો. અને  ત્યાં  મારે  માથે મમતા ભર્યો કોઈ  હાથ  મુકાયો.

“ચ્યમ રડશ ‘લ્યા સો’ડા?” તેણે પૂછ્યું.

ઉમેદસિહે મારી  પેન્સિલ લઇ  લીધી” મેં  ફરિયાદ  કરી. મને  શું  ખબર  કે  એ  ઉમેદસિહની બા  હતી!

“ ..’લ્યા તું  જટાશંકરનો ભનીયો તો નૈ?” ગરીબ  બ્રાહ્મણના દીકરા  ભાનુશંકર ને લોકો એ ‘ભનીયો’ બનાવી દીધો  હતો!

મેં  હકાર સૂચક માથું  ધૂણાવ્યું અને ડૂસકું  મૂક્યું.

અને ઉમેદસિંહની બાએ ઉમેદસિહને બોલાવી ધીબી નાખ્યો. “ અલ્યા, આ ભરામણ ના  સોકરા પાંહેથી લેતા લાજતો નથી?! તું તો છત્રી સે કે કુણ સે? તારો  બાપ આખા  મલકમાં પંડને ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ કેવરાવ‘શ ને તું  મારા  રોયા, ભરામણ ને લૂટ ‘શ?”

તે દિવસથી  ઉમેદસિહ માં  જબરું  પરિવર્તન આવ્યું. મને ‘ભૂ-દેવ‘ કહી ને  બોલાવવા  માંડ્યો, મજાકમાં નહિ, માનથી. વાર-તહેવારે મારા માટે લાડુ-મમરા, વઘારેલા  પૌવા, સુખડી ભરેલો નાસ્તાનો  અલાયદો  ડબ્બો લાવતો. અમારી  પરિસ્થિતિ  સારી  નહિ  તેથી  બા મને બપોરના  નાસ્તાનો  ડબ્બો  આપતી  નહી. કો’ક વાર તે  ડબ્બામાંથી નાસ્તા ઉપરાંત સવા રૂપિયો –એક  રૂપિયો  રોકડો  અને પાવલી નીકળતી. શરુ-શરુમાં તો  હું  એ  પૈસા પાછા વાળવાનું કરતો. પણ  ઉમેદસિહ કહેતો  કે “આજે  બાને  અગ્યારશ હતી હતી  તેથી બાએ ડબ્બામાં  મેલ્યા  હશે. બા  કે ’શ કે આપણે છૈ દરબાર –ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ. તેથી  ભરામણને  તો  દેવું  જોએ!” ઉમેદસિહની બાની ‘ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ’ વાળી  થીયરી હું ઉમેદસિહના  મોઢે ઘણી વાર સાંભળી ચૂક્યો  હતો. પછીતો સવા રૂપિયો ડબ્બામાંથી દર  પૂનમે, અમાસે  અને સોમવારે પણ  નીકળવા  લાગ્યો. તહેવારને  દિવસે ડબ્બામાં પેંડો અને સવા પાંચ રૂપિયા નીકળતા.પૈસા તો   જો  કે  હું  મારી  બા ને  આપી  દેતો.

“શાયેબ-…!” મેલા-ઘેલા અરજદારનું સંબોધન સાંભળી હું વિચારોમાંથી બહાર  આવ્યો. અરજદારના  ચહેરામાં હું  ઉમેદસિહની રેખાઓ  શોધતો   હતો. પાસેના  ઢગલામાં પડેલી  તેની  ફાઈલ કાઢીને જોયું. અરજદાર  તરીકે “ઉમેદસિહ ઉત્તમસિહ ચૌહાણ” લખ્યું હતું. દુકાનનું નામ ‘ વિદ્યા જનરલ સ્ટોર’ હતું. પોતાની બા ની  યાદગીરીમાં-વિદ્યા બાની સ્મૃતિમાં ઉમેદસિહે અ  સ્ટોર  શરુ  કર્યો  હશે  તે  હું  જોઈ  શક્યો.

“શુકલ શાયેબ! આજે  વળી અગ્યારશ હવ  સે, ને  હું  કઈ દીધા વગર  જાઉં  તો બાનો ગુનેગાર  બનું,” એટલું  બોલીને  તેણે તેની  મેલી  ઘેલી  બંડીના ગજવામાંથી પૈસા  ભરેલી પ્લાસ્ટીકની  કોથળી  કાઢી. સો-સો ની નોટોથી  ફાટ-ફાટ થતી  કોથળી! ….મારે  તો  માત્ર  આંકડો   જ પાડવાનો  હતો.

“મારા  કપડા હામે ના  જોશો, શાયેબ!, આપ  જે કયો ઈ  દેવાનું સે! બા કાયમ  કે ‘તી કે અમે છીએ ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ!” ઉમેદસિહે ધ્રુવ પંક્તિ ઉચ્ચારી.

“બાનો  આતમા… “ ઉમેદસિહને  ગળે  ડૂમો  બાઝ્યો, તે વાક્ય પૂરું  કરે  કઈ  રીતે?!

સવ્વા રૂપિયો!” બોલી ને મેં  હાથ લાંબો  કર્યો. અને મેં ધરાર  લાંચ  લીધી. બોલો, વાંધો  છે, કોઈ ને ?

કાવ્ય ગુંજન ૪૧.

કાવ્ય ગુંજન ૪૧.

જીવનમાં થતાં જખ્મો ભલે રૂઝાયલાં દેખાય પણ રહી ગયેલા ઘાવ (સ્કાર) સદાયે એ જખ્મોની વેદના જાગૃત કરતી રહે. કવિ શ્રી સુરેન્દ્ર ગાંધીએ આ કથની કાવ્યમાં એ વેદનાને સરસ શાબ્દિક વાચા આપી છે.

 

 

 

કથની

s-gandhi

                              સુરેન્દ્ર શાંતિલાલ ગાંધી

                                બિછાવી ને સેજ સ્મિત ની

                               શોભાવુ શું કંટાળી જીવન રાહ

                               મઁઝીલે શું પહોંચું , છે રઝળતી રાહ

                                છુપાવવા કાજે ગમગીની

                       છે સન્ગાથે અમીભરી આંખો ને હેતાળ ચેહરો

                  મુક્તિ શું માંગે આશાઓ, બારણે ભરે છે નિરાશા પહેરો

                              છલકાય જામ અશ્રુતણાં

                            અને ન મળે છાંટો પીવાનો

                        જતો શું કરું નશો તરસ્યા રહેવાનો

                          રહે સુષુપ્ત જખ્મો રુઝાયેલા

                 હારતોરા કાજે ફૂલો પણ ન મળ્યા કરમાયેલા

                 રોશની કરવી શી રીતે, હતા દીવડા બુઝાયેલા

 

 

=============

એક ચહેરાને કોઈ પણ સ્વરૂપમાં નિહાળવાની ઝંખનાને, આત્મગૌરવ નીચું કર્યા વગર, કવિયત્રી રચનાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું “દીવાલ દરવાજા નથી મારા ઘરે; ખુલ્લાં લાગણીના ઘરમાં રહું છું  એ ચહેરો જોવા મળશે”

 rachana

રચના ઉપાધ્યાય

એ ચહેરો જોવા મળશે

નહિ મળવા આવે તો એ ચહેરો પણ જોવા મળશે

તૂટેલાફૂટેલા દર્પણમાંય એ ચહેરો જોવા મળશે

ખુમારી તારી એકલીની જ નહિ સહુની ટેવ છે

ટેવની પાછળ છુપાયેલો એ ચહેરો જોવા મળશે

નકારું એ માથાને, આવતી હથેળી પર સોગાતને

પણ ના ધડકતા દિલનો એ ચહેરો જોવા મળશે

દરિયો નદી ઝાકળ સહુ પાણીનાં સ્વરૂપ આખરે

સ્થગિત ખાબોચિયાનો એ ચહેરો જોવા મળશે

ટકોરા દઈશ ક્યાં? દીવાલ દરવાજા નથી મારા ઘરે

ખુલ્લાં લાગણીના ઘરમાં રહું છું  એ ચહેરો જોવા મળશે

જયારે પણ આવે ઉઘાડેછોગ રચનામાં જ આવજે

કોઈ પણ પરદા વગરનો એ ચહેરો જોવા મળશે.

 

नते रूपम नचाकारो સાથે આ કવિયત્રી અસ્મિતા, એકરૂપતાનો, અલગતાનો, તન્મયતાનો અદ્ભૂત શૃંગારિક માહોલ રચે છે. શબ્દે શબ્દમાંથી સંતૃપ્ત ઐક્ય ટપક્તું કાવ્ય

 

asmita

અસ્મિતા શાહ

તૃપ્ત મન ને હુફાળા શરીરમાં થી ય
કૈક ટપકતું રહે છે,

પ્રેમ ,લાગણી,વ્યથા, ઇચ્છા, પરિપકવતા ,ભક્તિ શક્તિ
તુ મને ચાહે, વળગે ,ધિક્કારે પૂજે
શું કહી ને? પ્રભુ ,મિત્ર, ઈશ્વર, પયગંબર
હું જ છું તારા માં,સકળ વિશ્વમાં

હું જ રચું છું માહોલ એકરૂપતાનો,અલગતાનો,તન્મયતાનો,
ભક્તિ નો સ્વાંગ,કામ રૂપી બાણ પણ હું જ મારું છું
બસ! તુ શ્વસી રહે મુજ શ્વાસ માં,

હું તને નિખારી ને નીરખી રહું પ્રેમ ની દિવ્ય જ્યોત માં
ન મારે રૂપ,રંગ ના આકાર,નાં વિસામો ,નાં મંઝીલ

બસ! ચાલ્યે રાખું છું જ્યાં થી તુ મને શોધે
એકાંતમા,ભીડમાં ,મંદિરમાં ,શબ્દમાં,મૌનમાં,
મારો જ તો પડઘો છે ,કામ માં ય હું જ વ્યાપ્ત છું ,
તુ બસ! અદ્રશ્યમાં દ્રશ્ય ને દ્રશ્ય માં અદ્રશ્ય ને પામી લે,
હું ત્યાં જ છું!!

શ્વસતો,ચાહતો,ભીંજવી ને ભીંજાતો, પ્રેમમાં ગળાડૂબ તરબતર ……
તુ મને ત્યાં જ શોધ…..
અસ્મિતા

“કલ્પનાનુ જગત” શ્રી શરદ શાહની વિચારધારા (૧૧)

sharad_shah_1

શ્રી શરદ શાહની વિચારધારા (૧૧)

કલ્પનાનુ જગત.

મને યાદ છે પાંચમા ધોરણમાં ભણતો ત્યારે અમારા ચિત્રના શિક્ષક મિસ્ત્રી સાહેબ અમને જુદી જુદી પ્રકારના ચિત્રો જેમ કે પદાર્થ ચિત્ર, કુદરતી ચિત્ર, પશુ-પંખીના ચિત્ર, સ્મૃતિ કે કલ્પના ચિત્ર, ફ્રી હેન્ડ ચિત્ર વગેરે વગેરે શિખવતા. એકવાર એમને અમને કલ્પના ચિત્ર દોરવાનુ કહ્યું અને વિષય આપ્યો હતો ” ઘર”.

અમારે અમારું ઘર કેવું હોય તેની કલ્પના કરી અને ચિત્ર બનાવવાનુ હતું. કોઈએ ઝુંપડી જેવું તો કોઈએ બે કે ચાર માળનુ ઘરનુ ચિત્ર દોર્યું. કોઈએ કિલ્લાબંધ તો કોઈએ ઘરના આંગણમાં મેદાન ચિત્ર્યું. કોઈએ ઘર આગળ ઝાડ બનાવ્યું તો કોઈએ બગિચો અને કોઈએ લપસણી, હિંચકા ચિત્ર્યા. કોઈએ કાંઈ ન સુઝ્યું તો આજુબાજુ નજર દોડાવી નકલ કરી. આ પસંગે પહેલીવાર સજગતા પૂર્વક કલ્પના કરવાનો અનુભવ થયો. એ પહેલા પણ જાત જાતની કલ્પના મનમાં ચાલતી હશે પણ સજગતા ન હતી.

પણ આ અનુભવને કારણે ઘણીવાર ભિતર ચાલતી આવી કલ્પ્નાઓને જોવાનું શિખ્યો. થોડો મોટો થયો ૧૪-૧૫ વરસનો અને શરીરમાં બાયોલોજીકલ ફેરફારો અને હાર્મોનમાં ફેરફારોને કારણે કામ ઉર્જાનો આવિર્ભાવ થવા લાગ્યો. હવે સાથે ભણતી બાળાઓના શરીર અને ઉભરતા અંગો તરફ આંખ ખેંચાવા માંડી. વળી પુસ્તકો વાંચવાનો શોખ હતો અને રસિક મહેતા, ગુણંતરાય આચાર્ય, કાલિદાસ અને બીજા કેટલાંક લેખકો અને કવિઓના સ્ત્રી લાવણ્યના વર્ણનો વાંચવા ગમતા થયા. અંદર એક કલ્પનાની સ્ત્રીનો જન્મ થયો અને કામનાનો પણ.

એકવાર એક પુસ્તક વાંચતો હતો અને તેમાં સ્ત્રીના અંગ ઉપાંગોનુ વર્ણન હતું. ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે આ બધા કવિઓ અને લેખકો કેવા કેવા સ્ત્રીના વર્ણનો કરે છે, અને ઉપમાઓ આપે છે. આંખ જુઓ તો માછલી જેવી, વાળ જુઓ તો રેશમ જેવા, નાક જુઓ તો પોપટની ચાંચ જેવું, હોઠ પાકા લાલ ગીલોડા જેવાં, ગાલ જુઓ તો તાજા ખિલેલા ગુલાબી ગુલાબ જેવા, ડોક જુઓ તો બગલા જેવી, વક્ષ સ્થળ નો ઉભાર જાણે ગુંબજ જેવો, હાથની આંગળીઓ ભીંડા જેવી, કમર જુઓ તો કાકડી જેવી, પગ જુઓ તો કેળના થડ જેવાં અને આવુ બધું કાંઈક કાંઈક લખે. મને થયું કે આ લોકો જેવા વર્ણનો કરે છે સ્ત્રીના, તેવા સ્ત્રીના ચિત્રો બનાવું. અને મેં જુદા જુદા વર્ણનોના આધારે આઠ સ્ત્રીના ચિત્રો બનાવ્યા અને જેની કલ્પના કરી તેમને ઊપમાઓ આપેલી તે અંગો તેવા ચિત્ર્યા. આ કલ્પનાની સ્ત્રીઓ જેટલી કદરુપી, એક પણ સ્ત્રીને મેં જોઈ ન હતી.. મને થયું સારું થયું કે પરમાત્માએ સ્ત્રી ઘડવાનુ કામ આ કલ્પનાઓમાં રાચતા કવિઓ અને લેખકોને નથી સોંપ્યું. નહીં તો પુરુષોએ તો સામુહિક આપઘાત કરવો પડત.

 

 

એક તો દુનિયા છે વાસ્તવિક અને બીજી દુનિયા છે આપણી કલ્પનાઓની. જેટલા માથાઓ છે તેટલી કલ્પનાઓ છે જે તદ્દન અવાસ્તવિક અને તરંગી. અને આપણે બધા ભલે એક જ દુનિયામાં રહેતાં હોઈએ, પરંતુ રાચતા તો આપણી કલ્પનાની દુનિયામાં જ છીએ.જેવો આપણી પાસે સ્મૃતિ/સંસ્કારનો ભંડાર છે તેવી આપણી કલ્પનાની દુનિયા છે.આપણી કલ્પનાઓ બદલાય અને સાથે સાથે અંદર તરંગો બદલાય. વગર કારણે કલ્પનાઓ કરીને દુખી દુખી થઈ જઈએ કે કલ્પનાઓ કરીને જુઠો આનંદ કે સુખ માણીએ. પણ બધું નકલી. નકલી દુખ અને નકલી સુખ.

ઓફિસે જવામાં કોઈ કારણસર મોડું થયુ, કે કલ્પનાઓ શરુ. બોસ શું કહેશે? મેમો આપશે? ધમકાવશે? જો એ આમ પૂછશે તો હું આમ કહીશ અને આમ પૂછશે તો આમ કહીશ. મન કલ્પનાઓના જગતમા સરી, જાત જાતના વિચારો અને ચિંતાઓથી ભરાઈ આખા રસ્તે પીડાઓથી ભરાઈ જઈએ. અને ઓફિસ પહોંચીએ ત્યારે ખબર પડે કે હજી બોસ તો આવ્યા જ નથી. ત્યારે હાશ થાય.

આવી જાત જાતની કલ્પનાઓ કરી ચિંતા અને દુખનો ભાર આપણે વંઢોરી રહ્યા છીએ. અને બધી નાહકની ચિંતાઓ.  હવે ભારતનુ શું થશે? આ વરસે વરસાદ નથી પડ્યો તો ખેતીનુ શું થશે? ૨૦૦૧માં આવેલ ભુકંપ જેવો ફરી ભુકંપ આવશે તો શું થશે? ટ્રમ્ફ અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ થશે તો શું થશે?

જેવો મનમાં પ્રશ્ન ઊઠ્યો કે કલ્પનાઓ અને ચિંતાઓ શરુ. પછી આપણે અમેરિકા સાથે કે ખેતી સાથે કોઈ લેવા દેવા હોય કે ન હોય. ઘણીવાર તો આપણે ચિંતા ન કરતા હોઈએ તો કોઈ આવીને ચિંતા કરાવી જાય. અરે! તમને છોકરો પરિક્ષામાં નપાસ થયો તો તેની પણ ચિંતા નથી? અને ચિંતા  અને કલ્પનાઓ શરુ.

કબીર કહેતા,

“ચલતી ચક્કી દેખકર દિયા કબીરા રોય,

દો પાટન કે બીચમેં સાબુત બચા ન કોય. “

કબીર સાહેબ આ બે પત્થરની પાટોની વાત કરે છે, તે એક છે સ્મૃતિ અને બીજી છે કલ્પનાઓ, જેમાં સમગ્ર માણસ જાત પીસાઈ રહી છે. તમારો અનુભવ શું કહે છે?

સરોદ છેડે સેક્સી સૂર.

સરોદ છેડે સેક્સી સૂર.

નાટ્યાત્મક રહસ્ય વાર્તા

sarod

વિશ્વ વિખ્યાત સરોદવાદક પંડિત અલૌકિક શર્મા અમેરિકાથી એક અઠવાડિયા પહેલા જ અમેરિકાની કોન્સર્ટ ટૂરમાંથી પાછા ફર્યા હતા. ન્યુયોર્કથી બોમ્બે આવવાને બદલે દિલ્હી પહોંચી ત્રણ દિવસ મિત્ર જાગૃતિ મિશ્રાને ત્યાં રોકાયા હતા. એમની સાથેનું સહાયક ગ્રૂપ તો ન્યુયોર્કથી સીધું બોમ્બે પહોંચી સ્વસ્થાને વિખેરાઈ ગયું હતું.

સોમવારની સવારની ફ્લાઈટમાં પંડિતજી દિલ્હીથી બોમ્બે ઉતર્યા હતા. અને તે રાત્રે એમની લીવ ઈન પાર્ટનર શ્રુતિકાએ પોલિસને ફોન કરીને જણાવ્યું હતું કે પંડિતજી કાર ગરાજમાં કચડાયા છે. જ્યારે પોલિસ ત્યાં પહોંચી ત્યારે શર્માજીનો લોહીથી તરબોળ થયેલો દેહ વાનના આગળના બમ્પર અને ગરાજની કોંક્રેટ દિવાલની વચ્ચે દબાયલો હતો. કારનું એન્જિન ચાલુ હતું અને ડ્રાઇવિંગ સીટ પર એમનો ડ્રાયવર મનોજ હતો. તરત એમના યુવાન છવ્વીસી ડ્રાઈવર મનોજની ધરપકડ થઈ હતી. પંડિત શર્માજી દેશ-વિદેશમા પ્રસિધ્ધ સંગીતકાર હતા એટલે પહેલેથી જ એમનો કેસ રસપ્રદ બન્યો હતો. ટેલિવિઝન પર એ કેસ ના સમાચાર રોજનું કુતૂહલ બની ગયું હતું.

ડ્રાઈવર મનોજને બચાવ માટે સરકાર તરફથી મળેલ વકીલ શાહને કેસની વચ્ચે કોઈક જાતનું કેન્સર નીકળ્યું. એ કેસ મિસ જોગળેકરને સોંફાયો હતો.

પહેલાં પ્રોસિક્યુટરની રજુઆત પ્રમાણે મનોજ અઢી વર્ષથી ડ્રાઈવર તરીકે નોકરી કરતો હતો. શર્માજીની યુવાન પાર્ટનર શ્રુતિકાની સાથે મનોજના શારીરિક સંબંધોની કબુલાત પણ થઈ ગઈ હતી. એ બન્નેનો શર્માજીની ગેરહાજરીમાં શરીર સમાગમ થતો હતો. આગળની જુબાની માં એણે કબૂલ કર્યું હતું કે શર્માજીએ પરદેશ જતાં પહેલાં બન્નેને એમના બેડમાં પકડ્યા હતા અને મનોજને માર માર્યો હતો. ત્યારે મનોજે એને ઘમકી આપી હતી કે જો બીજીવાર હાથ ઉપાડશો તો તમારા હાથના હાડકાં તોડીશ અને સરોદ બરોદ તો ઠીક પણ ખાથે ખાવાના પણ ફાંફાં પડશે.

જેનો ચૂકાદો હાથ વેંતમાં હતો. તે કેસની બ્રીફ અધુરી લાગતાં ફરી જોગળેકરે વધુ સમયની માગણી કરી.  ફરી સાક્ષીઓની જુબાની શરુ થઈ.

શું તેં ખરેખર આવી ધમકી આપી હતી?’

હા, તે સમયે ગુસ્સામાં મારાથી એવું બોલાઈ ગયું હતું.’

શું તારો ખરેખર આવો ઈરાદો હતો?’

ના.

પોલિસ મેડિકલ રિપોર્ટ પ્રમાણે શર્માજીનું મૃત્યુ સાંજે થી ના સમયે થયું હતું તો એ સમયે તું ક્યાં હતો? એ સમયે ઘરમાં કોણ હતું?’

હું બંગલા પાછળની ઓરડીમાં ઊંધી ગયો હતો. શ્રુતિકાદીદી સાંજે ચાર વાગ્યે નિર્માતા દત્તાજીને મળવા જવાના હતા અને શર્માજીને કોઈ મળવા આવવાનું હતું. મને ખબર નથી કે દીદી ઘરમાં હતાં કે નહીં, કોઈ મળવા આવ્યું હતું કે નહીં. મને કશી ખબર નથી કે એ સમયે ઘરમાં કોણ હતું અને કોણ ન હતું. રાતે સવા આઠ વાગ્યે દીદીએ મારી ઓરડીની સાંકળ ખખડાવી જગાડ્યો અને જણાવ્યું કે શર્માજી  કચડાઈ ગયા છે. હું શર્માજીને બહાર કાઢવા કાર રિવર્સમાં લેવા જતો હતો ત્યારે પોલિસ આવી અને મને પકડી લીધો હતો.

ધેટ્સ ઓલ યોર ઓનર નાવ આઈ કોલ  શ્રુતિકા.’

આખો કોર્ટરૂમ ચિક્કાર હતો. ન્યુઝ રિપોર્ટરો આંખે દેખ્યો હેવાલ ટેલીવિઝન પર પ્રસારીત કરતા હતા.

શ્રુતિકાએ કોર્ટ જુબાનીમાં જણાવ્યું હતું કે એ સોળ વર્ષની હતી ત્યારે ઘરકામની નોકરી માટે આવી હતી. શર્માજીના પત્ની મધુરાદેવીએ ઘરકામ માટે મને રાખી હતી. અને મને પગાર નહીં પણ રહેવા, ખાવા અને ભણવાની ફી આપવાનું નક્કી કર્યું હતું. તમે જોઈ શકો છો કે હું બ્યુટિફુલ છું. શર્માજીની કેટલીક શારીરિક ઈચ્છાઓ પૂરી પાડવાનો મારે કમને સ્વીકાર કરવો પડતો હતો. એના બદલામાં મને  હાથ ખર્ચી માટે થોડા પૈસા ખાનગીમાં મળ્યા કરતા હતા. એક દિવસ મધુરાદેવીને અમારા સંબંધની ખબર પડતાં શર્માજી સાથે મોટો ઝગડો થયો હતો. શર્માજીનો સ્વભાવ ક્રોધી હતો. એમણે મધુરાદેવીની મારપીટ કરી હતી અને એમના દેખતાં મને તેમની સાથે સૂવા ફરજ પાડી હતી. તેજ સમયે મધુરાદેવી ઘર છોડી ગયા હતાં. ત્યાર પછી જાણવા મળ્યું હતું કે તેઓ ઋષિકેશના કોઈ આશ્રમમાં રહે છે.

શ્રુતિકાએ વધુ પ્રશ્નોના ઉત્તરમાં જણાવ્યું હતું કે મધુરાદેવીના ચાલ્યા ગયા પછી શર્માજીના ઘર સંસારનો બોજો મારા પર આવી ગયો હતો. મેં ફરજ બજાવતાં બજાવતાં મારો અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો હતો. મેં એમના એમની આર્થિક મદદથી ઈકોનોમિક્સમાં માસ્ટર કર્યું હતું. પત્ની તરીકેના તમામ  અધિકાર ભોગવવા છતાં હું પત્ની ન હતી.  સાથીદાર હતી. એમની પાસે ઘણાં સ્ટુડન્ટ સંગીત શીખવા આવતાં હતાં. એમની બાહોંમા ક્યાંતો સરોદ કે ક્યાં તો કોઈ સુંદરી હોય એ મેં સ્વીકારી લીધું હતું.  રિયાઝ પૂરો થયા પછી તાનપૂરા પર સાથ આપતી સ્ટુડન્ટ છોકરી સાથે કોઈક વાર સૂઈ જતા.

મેં સંગીત શીખવામાં રસ લીધો નથી. મારે તો ભણવું હતું. કોઈક વાર મારે પણ વિદ્યાર્થીનીની સાથે સહશયનમાં કંપની આપવી પડતી. જે મારે માટે અસહ્ય હતું. જરા સાથ આપીને ઝટકી જતી.

શ્રુતિકાએ એની હાલની ઉમ્મર સાડત્રીસની જણાવી હતી. 

આ તે કઈ જાતની સોસાયટી છે?’ જોગળેકરના સવાલ ના જવાબમાં શ્રુતિકાએ જણાવ્યું હતું  ‘મેડમ, આખા વિશ્વમાં હાઈ પ્રોફાઈલ સોસાયટીમાં આવું ચાલતું   હોય છે.  ક્યાંતો ઈનફાયડાલિટી ઓપન હોય કે ક્લોઝેટમાં ક્લોઝ હોય. બટ ઈટ એક્સીસ્ટ એવ્રીવેર. આ હકીકત છે. શર્માજીને આમાં કશો છોછ પણ ન હતો. ઘણાં ટેબ્લોઇટસ એ બાબતમાં જાત જાતની ગોસીપ લખતા રહ્યા છે.

શ્રુતિકાએ જણાવ્યું હતું  ‘એક ઈવાન્ટ મેનેજરથી માંડી હાઉસકીપર કે હાઉસવાઈફ તરીકે બધી ફરજો બજાવી હતી. એમની આર્થિક વ્યવસ્થા પણ હું સંભાળતી હતી.

શર્માજીની સ્થાવર જંગમ મિલ્કતોની વેલ્યુ કેટલી?’

આશરે ત્રીસ કરોડ.

એક શાસ્ત્રીય સંગીતકાર આટલા બધા ધનિક? આટલી સમૃદ્ધિ તો ફિલ્મોના મ્યુઝિક ડાયરેક્ટરની પણ હોતી નથી.

ના મેમ, આ કંઈ આજના સમયના મુંબઈ માટે વધારે નથી. આજે તો એક નાના ફ્લેટની કિંમત કરોડોની થાય છે એ જાણીતી હકીકત છે. હું એમના કોન્સર્ટનું માર્કેટિંગ કરતી. આયોજન  કરતી. એમની આવકનું મેં કાળજી પુર્વક રિયલ એસ્ટેટ અને સ્ટોકમાં રોકાણ કર્યું હતું અને સંપત્તિ વધી હતી. અમેરિકાથી આવ્યા પછી કાયદેસરના લગ્ન કરવા વિચાર કરીશું એમ પણ નક્કી થયું હતું.’

જોગળેકરે કોર્ટમાં ધડાકો કર્યો કે જો શર્માજી વિચાર બદલે તો શ્રુતિકા અટવાઈ જાય. બેન્કમાંથી મેળવેલી માહિતી મુજબ શ્રુતિકાના એકલાને નામે ત્રેવીસ કરોડ જમા છે તેમાંના અગીયાર કરોડતો છેલ્લા મહિનામાં શર્માજીના એકાઉન્ટમાંથી શ્રુતિકાના એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર થયા છે. તમામ સંપત્તિની લાલચમાં શ્રુતિકા તેં અને તેં   અને તેં શર્માજીને પતાવી દીધા છે.

એમના સિવાય મારો કોઈ પરિવાર નથી. હું શું કરવા એમનું મૃત્યુ ઈચ્છું. હી ઇઝ ઓન્લી કંપેનિયન આઈ હેવકહેતાં કોર્ટમાં શ્રુતિકા બેભાન થઈને ઢળી પડી હતી. સુનાવણી એક અઠવાડિયા માટે મુલ્તવી રહી હતી.

શું શ્રુતિકાએ ખૂન કર્યું હતું?

 ***

આગળના કોન્સલથી એમની કથળતી તબિયતના કારણે આ કેઇસમાં પુરતું રિસર્ચવર્ક થઈ શક્યું નથી. નામદાર કોર્ટને વિનંતી કરું છું કે મને ત્રણ અઠવાડિયાનો સમય મળે.

આઈ ઓબ્જેટ. આ સીધા કેસમાં કોર્ટનો ઘણો સમય વેડફાઈ ચૂક્યો છે. કોઈ સંશોધન બાકી નથી રહ્યું. પોલિસ પ્રોસીક્યુટરે દલીલ કરી હતી

ઓબ્જેક્શન ઓવર્રૂલ. મોશન ઈઝ ગ્રાન્ટેડ.’

***

દિનેશસિંહજી આ જાગૃતિ મિશ્રા કોણ છે? શર્માજી એને ત્યાં ત્રણ દિવસ રોકાયા હતા. કોઈ જાતનું કનેક્શન?’  જોગળેકરે લો ફર્મના પ્રાઈવેટ ડિટેક્ટિવ દિનેશસિંહ જાડેજાને પૂછ્યું.

જાગૃતિ એના તબલાવાદક મિત્ર શંકર મિશ્રાની વિધવા છે. જાગૃતિને એઓ નિયમિત નાણાંકીય મદદ કરતા હતા. શર્માજીએ શંકર મિશ્રાના મૃત્યુ પછી પણ મૈત્રી સંબંધ જાળવી રાખ્યા હતા. જ્યારે દિલ્હીમાં રોકાવાનું થાય ત્યારે એઓ એને ત્યાં રોકાતા.’

એઓ ત્રણ દિવસ દિલ્હી કેમ રોકાયા હતા?’

ખરેખર તો શર્માજી શુક્રવારે બપોરે એરપોર્ટ પરથી ઉતરી જાગૃતીને ત્યાં ગયા હતા. શનિવારે જાગૃતિને લઈને ઋષિકેશ એમની પત્ની મધુરાદેવીને મળવા ગયા હતા.

બ્રીફ પ્રમાણે મધુરાદેવી અને જાગૃતિની જુબાની બન્ને પક્ષે લેવાઈ નથી. મધુરા અને જાગૃતિને સાક્ષી તરીકે બોલાવવી પડશે.’

***

મધુરાદેવી આપનું મૂળ નામ?’

મને મધુરાદેવી તરીકે બધા ઓળખે છે.

આપ સોગંદ પર કોર્ટમાં જુબાની આપી રહ્યા છો. લોકો તમને કયા નામે ઓળખે છે એ મેં નથી પૂછ્યું. મેં આપનું મૂળ નામ પુછ્યું છે.

મારું બાળપણનું નામ મુમતાઝબાનુ હતું.’

તો આપના લગ્ન બ્રાહ્મણ સંગીતકાર સાથે કેવી રીતે થયા?’

શર્માજી મારે ત્યાં રહી મારા અબ્બાજાન પાસે સંગીત શીખતા હતા. હું ચૌદ વર્ષની હતી ત્યારે દાઝી જવાથી મારો ચહેરો કદરૂપો થઈ ગયો હતો. એકવાર શર્માજીએ મારા પર બળાત્કાર કર્યો અને હું પ્રેગ્નન્ટ થઈ ગઈ. મારા વાલિદે શર્માજીને ખૂબ માર્યા હતા અને ઇસ્લામ અપનાવીને નિકાહ માટે દબાણ કર્યું. છેવટે મને હિન્દુ બનાવી લગ્ન કરવા તૈયાર થયા હતા. મને મૃત બાળક જન્મ્યું હતું. મારા અબ્બાજાન જન્નત નશીન થયા પછી એમણે મને મારપીટ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું અને અમારી કામવાળી શ્રુતિકા સાથે વ્યભિચારી જીવન જીવવા માડ્યું હતું. એમના શારીરિક માનસિક ત્રાસથી કંટાળી હું એમના મિત્ર મિશ્રાજી પાસે મદદ માંગવા ગઈ હતી તેમણે મને એક સ્વામીજીના આશ્ર્મમાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરી આપી હતી. હવે હું એકાકી જીવન જીવું છું.

તમે સંસાર છોડ્યો હતો તો શર્માજી સાથે  ડિવોર્સ કેમ નહોતા લીધા?’

મને એ જરૂરી નહોતું લાગ્યું.

તમને એ ખબર છે ને કે જો ડિવોર્સ વગર શર્માજીનું મૃત્યુ થાય તો પત્ની તરીકે એમની તમામ જાયદાદ તમને મળે?’

મને ખબર નથી.

ના મુમતાજ બાનુ તમને એ વાતની પૂરી ખબર  હતી અને છે કે એમની તમામ જાયદાદ તમને મળે. આ બાબતમાં બે વર્ષ પહેલા તમે દિલ્હીના સોલિસ્ટર ગુપ્તાની સલાહો લીધી હતી. તમને એ પણ ખબર હતી કે શ્રુતિકા ધીમે ધીમે વ્યવસ્થીત રીતે બેન્ક બેલેન્સ એના નામ પર કરતી જતી હતી. શર્માજી સાથેના તમારા લગ્ન પ્રેમભર્યા ન હતા પણ જોરજૂલ્મથી કરાયલા હતા. પણ પાછળથી કરોડોની મિલ્કતની લાલચ ઉમેરાઈ હતી. શ્રુતિકાના હાથમાં નાંણાંકીય વ્યવસ્થા હતી. જો ડિવોર્સ થાય કે શર્માજીની હાજરીમાં બધું શ્રુતિકા પચાવી પાડે તો મુમતાજ ને કશું ના મળે એટલે શર્માજીને જલ્દી પતાવી દેવામાં તમારો રસ હતો ખરું ને?’

યોર ઓનર, ખરેખર તો શર્માજી મધુરાને ડિવોર્સ માટે સમજાવવા ગયા હતા. શર્માજીના મોતને માટે કોઈક રીતે મુમતાજ જવાબદાર છે.

શું મુમતાજે શર્માજીને મોતને ઘાટ ઉતાર્યા? ના તે તો તે દિવસે હરદ્વારમાં હાજર હતી.

***

ત્યાર પછી  દિલ્હીની જાગૃતીની જુબાની લેવાઈ હતી.

જાગ્રુતિજી આપ કેટલા સમયથી શર્માજીને ઓળખતા હતા?’

એ મારા પતિના મિત્ર હતા. મારા પતિ સંગીતકાર અને તબલા વાદક હતા. મેં પણ સંગીતનું શિક્ષણ લીધું છે. અમે ત્રણ એક સાથે રિયાઝ કરતા હતા. હું તાનપુરા પર સાથ આપતી.’

તમારા પતિનું અવસાન કયા કારણે થયું હતું?’

મારા પતિનું મૃત્યુ અલ્હાબાદમાં ગંગામાં ડૂબી જવાથી થયું હતું.’

એ એકલા ન્હાવા ગયા હતા?’

ના સાથે શર્માજી પણ હતા. 

પતિના મૃત્યુ પછી તમારા સંબંધ કેવા હતા?’

મૈત્રીપૂર્ણ.’

મૈત્રીથી વિશેષ?’

મેં કહ્યુ ને કે મૈત્રીપૂર્ણ. હું પતિના મૃત્યુ પછી બે વાર એમની સાથે યુરોપ કોન્સર્ટમાં ગઈ હતી. પછી જવાનું બંધ થયું હતું.’

યોર ઓનર આ મારી પાસે જૂનો રેકોર્ડ છે તે પ્રમાણે જર્મની અને ઈંગ્લેન્ડના પ્રવાસ દરમ્યાન શર્માજી અને જાગૃતીએ હોટલનો એક રૂમમાં પ્રેમી તરીકે રહ્યા હતા. શ્રુતિકાએ શર્માજી સાથે વિદેશ જવા માંડ્યુ ત્યારથી જાગૃતિનું પત્તુ કપાઈ ગયું હતું. તબલા વાદક મિશ્રાજીના મોત બદલ પણ સગીત ક્ષેત્રમાં ચડભડ પણ ચાલી હતી કે એને માટે શર્માજી અને જાગૃતીનું પ્રેમ પ્રકરણ જવાબદાર હતું. આ ઉપરાંત જાણવા મળ્યું હતું કે જાગૃતી અનેક વખત શર્માજી ને વિનંતી કરતી હતી કે શ્રુતિકાને કાઢી મૂકો. શ્રુતિકાની જગ્યા લેવા માંગતી હતી. અને મુંબઈમાં એમની સાથે રહેવા માંગતી હતી પણ શર્માજીએ જાગૃતિમા રસ ગુમાવી દીધો હતો.

જાગૃતી અમારી માહિતી પ્રમાણે તમે તરત શર્માજીની પાછળની ફ્લાઈટમાં મુંબઈ આવ્યા હતા અને તે રાત્રે તમે પાછા ટ્રેઈન દ્વારા ખૂન કરી દિલ્હી ચાલ્યા ગયા હતા ખરું ને?’

ના ના ના ના. મેં ખૂન કર્યું નથી. હું શર્માજીની સાથે મુંબઈ આવવાની હતી પણ મને તેમની ફ્લાઈટમાં બુકિંગ ના મળ્યું એટલે મારે એમની પાછળની ફ્લાઈટમાં આવવું પડ્યું. અમે મુંબઈમાં મારી કાયમી રહેવાની ગોઠવણ અંગે વધુ ચર્ચા કરવાનાં તાં. હું આશરા હોટલમાં રોકાઈ હતી. હું એમને પાછી મળુ, તે પહેલા ટીવી પર સમાચાર સાંભળ્યા કે શર્માજી મૃત્યુ પામ્યા છે. હવે મુંબઈમાં રોકાવાનો કોઈ અર્થ ન હતો એટલે ટ્રેઇન મારફતે દિલ્હી ચાલી ગઈ હતી.

બચાવ પક્ષના વકીલ મીસ જોગળેકરે તેની દલીલમાં જણાવ્યું હતું આ ત્રણે મહિલાઓ એક કે બીજા કારણસર શર્માજીનું મોત ઈચ્છતી હોવાની સંભાવના છે. જે મોટિવ માલિક નોકરના ઝગડા કરતાં વધુ મજબુત છે.  આ કેસમાં માત્ર અત્યાર સૂધી સ્ટીયરિંગ પર આરોપી મનોજના ફિંગર પ્રીન્ટ અને અને મહિનાઓ પહેલાના ઝગડાને કલ્પીત અદાવતને મોટિવ ઘણીને મનોજને આરોપી ઠરાવવાનો પ્રયત્ન થઈ રહ્યો છે. અમારી ડિટેક્ટિવ ટીમ પાસે કેટલીક નવી વિગતો આવી છે. મારે સમાપન માટે માત્ર બે દિવસનો સમય જોઈએ છે.

કોન્સોલ, અત્યાર સૂધીમાં આરોપીની નિર્દોષતા પૂરવાર કરવાને બદલે થર્ડ પાર્ટીના મોટિવને લક્ષીને દલીલો થઈ છે. કાલના પૂરતો સમય આપું છું અને પ્રોસીક્યુટરની ફાયનલ ક્લોઝિંગ શરૂ થશે. કોર્ટ એડજર્ન ફોર ધ ડે.’

ત્યાર પછીના કલાકોમાં; ટીવી, રેડિયો, ઈન્ટર્નેટ અને ન્યુઝ પેપર શર્માજીની જાત જાતની સેક્સ લાઈફની મસાલેદાર ગોસીપોમાં વ્યસ્ત હતું. શર્માજી વિશ્વભરમાં જાણીતા સંગીતકાર હતા. એમની આંગળીઓના સ્પર્શ માત્રથી સરોદના એક તારથી આખા ઑડિટોરિયમનો શ્વાસ થંભી જતો. જ્યારે એમને સ્ત્રીસંગના પ્રશ્ન પૂછવામાં આવતા ત્યારે માત્ર સ્મિત વેરતા અને કહેતા હું શું નવું કરું છું જે વિશ્વના દરેક સ્ત્રી પુરુષો નથી કરતાં. શૃંગાર અને સેક્સ એ પણ જીવનનો એક રાગ છે.તમે એ રાગ  પત્નીરૂપી એકતારા પર આખી જિંદગી વગાડો છો. મારા જીવનમાં બહુતારી સરોદ છે. વિવિધ રાગો છે. જ્યારે શ્રુતિકા વિશે પુછવામાં આવતું ત્યારે એમનો એક્નો એક જવાબ મળતો. શ્રુતિકા મારા જીવનસરોદની એક સહાયક અને અગત્યની ડ્રોન સ્ટ્રિંગ છે. એ તો સદા મારી સાથે વાગતી રહેશે.’

કેસ અંગે જેમ જેમ રસપ્રદ માહિતી આવતી તેમ તેમ અટળકો પણ વધતી હતી. કોણ ખૂની હશે?  કેસ તો મનોજ પર ચાલે છે પણ જોગળેકર તો ત્રણ ત્રણ સ્ત્રીઓને શર્માજી સાથે સેક્સ અને સંપત્તિ સાથે સાંકળી રહી છે કોણ હશે ત્રણમાંની ગમેતે એક કે બીજું કોઈ? જૂદા જૂદા નામો પર સટ્ટો રમાતો હતો. કેસના દિવસે કોર્ટરૂમ ચિક્કાર હતો. શર્માજીના મિત્રો અને સાજીંદાઓથી કોર્ટરૂમ ભરાઈ ગયો હતો. એમાં દેશી વિદેશી પ્રસંસકો પણ હતા.

કોર્ટમાં સુનાવણી પહેલાં જોગળેકરે થોડા કાગળો જજને આપ્યા. જજ અને પ્રોસીક્યુટર સાથે કંઈક લાંબી મંત્રણા થઈ. કોર્ટ ક્લાર્કે જાહેર કર્યું કે આજની સુનાવણી દરમ્યાન કોઈ પણ વ્યક્તિ ઉઠીને બહાર જઈ શકશે નહીં અને કોઈપણ નવી વ્યક્તિ આ રૂમમાં આવી શકશે નહી. જેને બહાર જવું હોય તે અત્યારે બહાર નીકળી જઈ શકે છે. કોર્ટમાં જરા ગણગણાટ થયો પણ કોઈ પણ બહાર ગયું નહિ.  કોર્ટ માર્શલે કોર્ટરૂમના દરવાજા બંધ કર્યા અને કાર્યવાહી શરુ થઈ.

ઈન્સ્પેકટર રામચંદ્રને બોલાવવામાં આવ્યા. જોગળેકરે રજુ થયેલા પોલિસ પુરાવાઓમાંથી એક હાથમાંનું મોજું બતાવી પૂછ્યું.

ઈનસ્પેક્ટર, આપને કારના આગળ બમ્પર પાસેથી માત્ર આ એક હેન્ડ ગ્લોવ્ઝ મળ્યું હતું?’

યસ મેમ. એક હતું.’

આ હાથમોજું મેનનું છે કે લેડિઝનું છે?’

લેડિઝનું છે.

ક્યાંની બનાવટ છે?’

એના પર કોઈ કન્ટ્રી લેબલ નથી એટલે ખરેખર કહી શકાય એમ નથી પણ મહિલા ઓફિસરના અંગત અભિપ્રાય પ્રમાણે એ અમેરિકન બ્રાન્ડ છે.

ત્યાર પછી કોર્ટ દર્ક્ષક તરીકે આવેલા તિવારીને બોલાવવામાં આવ્યા.

તિવારીજી માફ કરજો અગાઉથી સમન્સ વગર આપને સાક્ષી તરીકે બોલાવવા પડ્યા છે. આપ કેટલા સમયથી શર્માજી સાથે તબલા પર સંગત કરી રહ્યા છો?’

મિશ્રાજીના દેવલોક પામ્યા પછી મેં શર્માજીને હંમેશ માટે સાથ આપવા માંડ્યો હતો.  

એનો અર્થ એ કે આપ એમને વર્ષોથી ઓળખતા હતા. અમારી પાસે શર્માજીના ડાબા હાથના પંજાના પહેલાના ફોટોગ્રાફસ છે. અને શર્માજી ના કચડાયેલા શરીર અને ઉંચા થયેલા હાથના પંજાના છેલ્લા ફોટામાં શું ફેર છે તે કહી શકશો?’

કંઈ સમજાતું નથી.

બરાબર ધ્યાનથી જૂઓ.’

હા હા, બરાબર છે. એના મૃત શરીરના હાથના પંજાની વચલી આંગળીની વીંટી નથી. એઓ ડાબા હાથમાં એક વીંટી અને જમણાં હાથની ચારે આંગળીમાં વીંટી પહેરતાં. ડાબા હાથની વચલી આંગળીની વીંટી અમેરિકાના એક ઈન્ડિયન ઝવેરીએ એને ઘેર પ્રાઈવેટ સંગીત પાર્ટી રાખી હતી ત્યારે એ ગિફ્ટમાં આપી હતી. એની કિમત તે વખતે આશરે પાંત્રીસ હજાર ડોલરની થતી હતી.

આજે કોર્ટની સુનાવણીમાં આપના કેટલા સાથીદાર હાજર છે? જરા આંગળી ચીંધીને બતાવી શકશો?’

એક તો હું. બીજા શ્રીવાસ્તવજી જેઓ હંમેશાં હાર્મોનિયમસૂરનો સાથ આપે છે. એઓ પ્રજ્ઞાચક્ષુ છે. આસમાની રંગની સાડીમાં બેઠેલા ભારતીબેન યાદવ અમેરિકાના છે અને એઓ અમારા ગ્રુપની સાથે જોડયા છે. શર્માજી પાસે કંઠસંગીત શીખવાની શરૂઆત કરી છે. છેક પાછલી હરોળમાં બેઠેલા અમેરિકન બેન જેનેટ સિમ્પસન, આમ તો સિમ્ફોની ઓર્કેસ્ટ્રામાં વાયોલિન વગાડે છે પણ અમેરિકાના છેલ્લા ત્રણ પ્રવાસથી અમારી સાથે રહે છે. શર્માજી પાસે સરોદ શીખે છે. અમારા બધા કોન્સર્ટમાં તાનપૂરા પર સાથ આપે છે.

તિવારીજી, હાજર રહેલા તમામ સાથી મિત્રનો પરિચય આપવા બદલ આપનો ઘણો આભાર.

હું શ્રુતિકાને વીટનેશ સ્ટેન્ડમાં ફરી હાજર થવા વિનંતી કરું છું.’

શ્રુતિકા આ હાથમોજું તમારું છે?’

ના આ મારું નથી, હું મોજા પહેરતી નથી.

જરા આ પહેરી જૂઓને આ ફીટ થાય છે?’

ના ફીટ નથી થતું. આ મારા હાથ માટે મોટું છે.

જાગૃતિ, આપ આ પહેરી જોશો?’

જાગૃતિએ બધાની હસાહસ વચ્ચે કહ્યું. ચોક્કસ; મને આવશે તો વેચાતું લઈ લઈશ.’

પ્લીઝ આ ગંભીર વાત છે. પહેરી બતાવો.’

ના મેમ, આ મને આવતું નથી.

ભલે. હવે મધુરાદેવી આપ પહેરી જૂઓ.’

ના હું ઋષિકેશની ઠંડીમાંયે કોઈ જાતના મોજા પહેરતી નથી અને કોઈના પહેરેલા વસ્ત્રો સન્યસ્ત ધારણ કર્યા પછી મેં પહેર્યા નથી. જજ સાહેબને વિનંતી કરું છું કે મને ફોર્સ કરવામાં ન આવે.

ના, વકીલ કહે તેમ તમારે પહેરવું પડશે.’

મધુરાએ ધ્રૂજતા હાથે પહેરવાની કોશિશ કરી પણ આંગળા ગયા નહીં.

નાવ આઈ રિક્વેસ્ટ મિઝ જેનેટ સિમ્પસન ટુ કમ ઈન ધ વીટનેશ સ્ટેન્ડ એન્ડ ટ્રાય ધીસ ગ્લોઝ.’

નો. આઈ એમ અમેરિકન સીટીઝન એન્ડ યુ કેન નોટ ફોર્સ મી ટુ ટેસ્ટીફાય ઈન ધ કોર્ટ વિધાઉટ માય એટર્ની.

મેમ, એઝ પર ઈન્ડિયન સિવિલ એન્ડ ક્રિમીનલ કોડ એની વીટનેસ મે બી કમ્પેલ્ડ, ઓલધો ઈફ વીટનેસ ઇસ વીલિંગ ટુ ગો ટુ જૈલ, ઈફ હી ઓર સી મે રિફ્યુઝ. વી હેવ ઓલરેડી ઈન્ફોર્મ અમેરિકન કોન્સ્યુલેટ એબાઉટ ધીસ પ્રોસીડિંગ એન્ડ ધે વીલ હેલ્પ યુ ઈન ફ્યુચર ઇફ યુ નીડ એની. વી હેવ એરેન્જ ઓફિસીયલ ઈન્ટરપ્રીટર ફોર યુ. નાવ પ્લીઝ ટ્રાય ધીસ ગ્લોવ.’

નો ઈટ વોન્ટ ફીટ.

પ્લીઝ ટ્રાય.’

અને જેનેટે એ હાથ મોજું પહેર્યું. પર્ફેક્ટ ફીટ થઈ ગયું.

મીઝ જેનેટ, જ્યારે શ્રુતિકા મ્યુઝિક ડાયરેક્ટરને મળવા ગઈ હતી અને મનોજ એની રૂમ પર સૂતો હતો ત્યારે તમે શર્માજીની મુલાકાત લીધી હતી. તમે સારી ક્વોલિટીનું સરોદ શર્માજીની સલાહથી ખરીદવા ઈન્ડિયા આવ્યાં હતાં. તમને ખબર ન હતી પણ શર્માજીએસૂરબહારસાથે તમારે માટે એપોઈન્ટમેન્ટ નક્કી કરી હતી અને સવા વાગ્યે સરોદ જોવા જવાના હતા. મનોજને જગાડવા તમે ના કહી અને તમે ડ્રાઈવ કરવા સ્વીકાર્યું. તમે ડ્રાઈવર સીટ પર બેઠા. શર્માજી આગળથી પેસેન્જર સીટ પર બેસવા ગયા, તેજ સમયે તમે કાર ડ્રાઈવમાં મૂકીને શર્માજીને કચડી નાંખ્યા. એમના ઊંચા હાથમાંની હીરાની વીંટી પર તમારી દાનત બગડી. એટલે ગ્લોવ કાઢીને વીંટી એમના હાથ્માંથી કાઢી લીધી. વીંટીને લીધે હાથમાં ગ્લોવ પહેરાયું એટલે વિચાર્યા વગર ફેંકીને ત્યાંથી ચાલતી પકડી. બોલો એ વીંટી ક્યાં છે? બોલો એ વીંટી ક્યાં છે? વ્હેર ઈઝ ધ રિંગ. યુ કીલ શર્માજી, યોર લવર શર્માજી, યોર ટિચર શર્માજી. વ્હાઈ?’

આ બધી કલ્પિત વાતો છે ભલે આ ગ્લોવ મને ફીટ થતું હોય તો પણ મારું નથી. મેં શર્માને કચડ્યા નથી મારી પાસે કોઈ રીંગ નથી.

બરાબર છે એ રીંગ તમારી પાસે નથી. તમે એ રીંગ ચાર દિવસ પહેલાં શૃંગાર જ્વેલર્સને ત્યાં વેચી અને આજે સાંજે પચ્ચીસ હજાર ડોલરનો ડ્રાફટ લેવા જવાના છો. સ્ટોરના સીસીટીવી પર આપની મુલાકાતની વિડિયો અમારી પાસે હાજર છે. શૃંગાર જ્વેલર્સના માલિક સુરેશ શાહ રીંગ અને તમારી સહી સાથેના ડોક્યુમેન્ટ સાથે પેલી ખુરસી પર વિરાજમાન છે. બસ હવે મહેરબાની કરીને બાકીની વાત તમે પૂરી કરો. કે જેથી એક નિર્દોષ ગરીબ ડ્રાયવરનો છૂટકારો થાય.

કોર્ટમાં સંપૂર્ણ સન્નાટો હતો. જેનેટ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતી હતી. એની આજુબાજુ મહિલા ઓફિસર ગોઠવાઈ ગઈ હતી. એણે શરું કર્યું.

હા મેં નરાધમને કચડ્યો છે. હું એની પાસે સરોદ શીખતી હતી. એની પાસે શીખવાની શારીરિક કિંમત પણ મેં ચૂકવી છે. મને તેનો પણ અફસોસ નથી. ન્યુ ઓર્લિન્સમાં હોટલમાં રહેવાને બદલે એ મારે ત્યાં રહ્યા હતા. હું બહાર ગઈ હતી. આવીને જોયું તો એ મારી દીકરી સાથે સૂતો હતો. હું ક્રોધથી સળગી ઉઠી હતી. સરોદ ખરીદવાને બહાને હું ઈન્ડિયા આવી હતી. અને એને ઠેકાણે પાડવા તક શોધતી હતી. એ તક મળી પણ હું પ્રોફેશનલ મર્ડરર નથી કે એવો ચોક્કસ પ્લાન કર્યો ન હતો. વીંટીનો લોભ ના કર્યો હોત તો હું આજે ન્યુ ઓરલિન્સમાં હોત.

સમાપ્ત.

પૂર્વ પ્રકાશીતઃ મધુ રાય સંપાદિત “મમતા” માસિક

ભાષાને શું વળગે ભૂર

ફીર ભી દીલ હૈ હિન્દુસ્તાની ૧૪–સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૬
ભાષાને શું વળગે ભૂર

harnish jani

હરનિશ જાની.
તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે હવે અંગ્રેજી ભાષા લખવામાં નવા ઝગડા ઉભા થયા છે. અત્યાર સુધી આપણી ગુજરાતી ભાષામાં જાત જાતના મુદ્દા ઊભા થયા છે. થોડા થોડા દિવસે આ ફોન્ટ સાચા ને તે ફોન્ટ સાચા. આ જોડણી સાચી અને પેલી જોડણી સાચી. ગુહરાતી રહેશે કે નહીં રહે? તો આ બધી ચર્ચામાં અંગ્રેજી ભાષા સંડોવાણી છે. અથવા તો સુરતી ભાષામાં કહીએ તો હવે અગ્રેજી હંડોવાયેલી મલે. વાત એમ છે કે કોમ્પ્યુટરની ભાષામાં કોમ્પ્યુટર પર અગ્રેજી લખાય છે; એ જે રીતે લખાય છે તે અમુક જુનાજોગીઓને નથી ગમતું. તેઓ આપણે ત્યાંના સાર્થ જોડણીવાળા જોડે સરખાવી શકાય કારણ કે તે લોકોને કોમ્પ્યુટરના ફોન્ટ નથી ગમતા.તેઓ માને છે કે અગાઉ સ્કુલોમાં થર્ડ ગ્રેડમાં લખવાની અંગ્રેજી ભાષાને “કર્સીવ‘ ઢબે લખવાનું શીખવાડવામાં આવતું હતું. જે હવે નથી શીખવાડાતું. આ “કર્સીવ “એટલે અમારા વખતમાં ત્રીજી ચોથી એ. બી.સી.ડી. જેમાં શબ્દના બધા અક્ષર જોડવા પડે અને લેટર લખવામાં કે કોર્ટનું કોઈ ડોક્યુમેંટ લખવું હોય કે કોઈ ઓફિસમાં રીપોર્ટ લખવા હોય તો તે જોડાયલા અક્ષરોમાં લખવા પડે. જ્યારે કોમ્પ્યુટરમાં અને ફોનના ટેક્ષ મેસેજીસ છુટા અક્ષરોમાં લખાય છે. જેને “સ્ક્રીપ્ટ” કહેવાય છે. ભૂતકાળમાં બધું લખાણ કર્સીવ અને સ્ક્રીપ્ટમાં લખાતું હવે ૨૦૦૪ પછીના નવા જમાનાની પ્રજાને આ કર્સીવ લખતા જ નથી આવડતું.કોમ્પ્યુટર મહારાજની દયાથી તેમ થયું છે. તો ૨૦૦૪ પહેલાંના ભણેલા અમેરિકન સ્ટુડન્ટસ્ ને માથે પહાડ તુટી પડ્યો છે. આ નવી પેઢી અંગ્રેજીનું સત્યાનાશ વાળવા બેઠી છે. આપણા ઈતિહાસ કોણ વાંચશે ? જુની મેન્યુસ્ક્રીપ્ટ કોણ વાંચશે? એટલે પાણી પહેલાં પાળ બાંધવા પોલિટીશીયનો મેદાને પડ્યા છે. ન્યૂ જર્સીના સેનેટર મી. બ્રાયન સ્ટાક અને એસેમ્બલીમેન રોનાલ્ડ ડાન્સરે ન્યૂ જર્સી સ્ટેટની એસેમ્બ્લીમાં બિલ રજુ કર્યું છે કે બળકોને ત્રીજી ગ્રેડમાંથી અંગ્રેજી ભાષા કર્સીવ ફોન્ટમાં શીખવવી. કોમ્પ્યુટરની ભાષા જુદી અને વાંચવાની હાથે લખવાની ભાષા જુદી. બાળકોએ જુની અંગ્રેજી લખવાનું શીખવું પડશે. અમેરિકામાં લોકશાહી છે. અને લોકશાહીની ખાસિયત એ છે કે ત્યાં વિરોધ પક્ષ હોય જ હોય. અમેરિકામાં પણ આ જોડાયેલા અક્ષરવાળી જોડણીનો વિરોધ કરનારા છે. તેમનું કહેવું છે કે આ તો બેકવર્ડ પગલાં ગણાય. હવેની પ્રજા કોઈ દિવસ પેન પેન્સીલથી લખવાની નથી.અને એક રીતે જોઈએ તો નવી ટેકનોલોજીએ જમાનાની તાશીર બદલી નાખી છે. હું મારા કામ ઈ મેઈલથી પતાવું છું પોષ્ટ ઓફિસમાં તો કોઈ પારસલ મોકલવાનું હોય તો જ જવાનું મળે છે. અહીંના લોકો કહે છે કે બાળકોને કર્સીવ ઢબમાં લખવાનું શીખવાડવાનું એટલે જાણે નવી પ્રજાને રોટરી ફોન શીખવવાનું. અહીં આ જોડણીના પ્રશ્નોનો ઉકેલ લાવવો એટલે આપણે ત્યાંના જોડણીના પ્રશ્નો ઉકેલવા બરાબર ગણાય. મારા હિસાબે ગુજરાતી ભાષા કદાચ દુનિયાની સ્હેલામાં સ્હેલી ભાષા હશે. જો આપણે અંગ્રેજી ભાષા સાથે સરખાવીએ તો તેમ જરૂર લાગે . છતાં આપણે ત્યાં ગુજરાતી ભાષાને સુધારવાની ઝુંબેશ ચાલે છે. જેઓને ખબર ન હોય તેને જણાવું કે ગુજરાતી ભાષામાં ત્રણ “સ” છે. સ–શ– અને –ષ. પણ દુખની વાત એ છે કે મોટા ભાગના લોકોને તેમના ઉચ્ચારોની ખબર નથી. ગાંધી બાપુને આશ્રમની બકરીની સેવામાંથી સમય રહેતો હશે ત્યારે તેમણે ગુજરાતી ભાષાની જોડણી માટે જોડણીકોષ તૈયાર કર્યો. અને વટ હુકમ બહાર પાડ્યો કે હવેથી જેને જેમ ફાવે તેવી જોડણી નહીં કરવાની. અને તેમણે શુધ્ધ્ વ્યાકરણની હિમાયત ચાલુ કરી. તેમાં મારા જેવા ડોબાઓ જેઓને “ઈંય” અને “અન્ગ” જેવા અક્ષરનું શું કરવું તેની ખબર નથી. તેઓને આ વ્યાકરણ સાથે વાંધા પડવા લાગ્યા. ત્યારે કેટલાક ગુજરાતી વિદ્વાનોએ વિચાર્યું કે બોલીએ છીએ ત્યારે “ઇ” અને “ઈ” નો જુદો ઉચ્ચાર બહુ ઓછા લોકો કરે છે. અને “ઉ” અને “ઊ” લખતી વખતે બરાબર છે. પણ બોલતી વખતે તે બન્ને ઊ વચ્ચે બહુ ફેર નથી લાગતો. તો આ વિદ્વાનોનું કહેવું છે કે એક “ઈ‘ અને એક “ઊ” કરી દેવું જોઈએ.ઘણાં તો એક ડગલું આગળ વધીને કહે છે કે એક “સ” કરી દેવો જોઈએ. આમ બે પક્ષ થઈ ગયા છે. ગાંધીજીના જોડણીકોષને સાર્થ જોડણીકોષ કહેવામાં આવે છે. કોમ્પ્યુટરે તો ગુજરાતીનો ઘાણ કાઢ્યપ છે.કોમ્પ્યુટર પર ગુજરાતી ટાઈપ કરવા માટે ગોપી, વિજ્યા,શ્રુતિ, મંગલ વિગેરે સોથી વધુ ફોન્ટ શોધાયા છે. આમાં ગોપી, ફોન્ટ રાધા જોડે ન ચાલે. અરે ગોપી તો કૃષ્ણ જોડે પણ ન ચાલે. આપણી ભારતિય સંસ્કૃતિની એક કમનસીબી એ છે કે આપણે પંડિત રવિશંકર કે પંડિત જસરાજજી પેદા કરી શકીએ છીએ પણ બધા સમુહમાં બેસી અને સંગીત રેલાવી શકે એવી ફિલહારમોનિક પેદા કરી શક્યા નથી. એટલે જુદા જુદા ફોન્ટની બલિહારી તે છે કે લેખકો કે છાપનારા ગમે તેટલી કાળજી રાખે પણ કોમ્પ્યુટર મહારાજ જુદી જ જોડણી છાપે.એટલે ન્યૂઝ પેપરમાં ખોટી જોડણી જુઓ તો લેખકને “અભણ”નો ખિતાબ નહીં આપવાનો. અંગ્રેજીમાં પણ બે પક્ષ દેખાય છે. પરંતુ મને પૂછોતો કહું કે અંગ્રેજી જેટલી અઘરી કોઈ ભાષા ન હય શકે. જ્યાં એચ.ઓ.એમ.ઈ.ને બોલવાનું “હોમ ‘ કહેવાનુ; અને સી.ઓ.એમ.ઈ.ને કોમ ન કહેતાં કમ કહેવાનુ. આવા તો આપણે સેંકડો શબ્દો ભેગા કરી શકીએ. આટલું ઓછું હોય તેમ હવે અંગ્રેજીમાં કોમ્પ્યુટરની અને ફોનની ટેક્ષીંગની ભાષા વપરાવા લાગી “બિચાર– એટલે “બિફોર” “ B4,-“before” LOL શબ્દ હસવા માટે વપરાય છે. એટલે અમુક વિદ્વાનો તે રીતના અંગ્રેજીનો પણ વિરોધ ચાલુ કરી દેશે. પરંતુ એમાં પણ દોષ નવી ટેકનોલોજીનો જ છે.
છેલ્લી વાત–
મારી બેને પોતાને ઘેરથી આખા કુટુંબને ફોન કરીને જણાવ્યું કે આવતી ગણેશ ચતુર્થીને દિવસે તે પોતાનું ડાયેટિંગ ચાલુ કરી દેશે. અમે તેને અભિનંદન આપી ડાયેટિંગ માટે શુભેચ્છા પાઠવી. ગણેશ ચતુર્થીને બીજે દિવસે મેં ડાયેટિંગ માટે ફોન કર્યો. તો તે બોલતી હતી તો મોંઢાંમાં કાંઈ હોય એવું લાગ્યું. મેં પૂછ્યું “મોંઢામાં શું છે?” તો કહે કે “લાડું ખાઉં છું” મેં કહ્યું કે પેલા ડાયેટિંગનું શું?‘ તો કહે કે “ આજે સવારે મારું વજન. ૭૯ અને ૧/૨ કિલો છે. એટલે જો વજન ૮૦ કિલો થાય તો વજન ઉતરે ત્યારે ગણતા ફાવે ને!
E mail- harnishjani@gmail.com

ઝાકિર હુસેઇન અને નિલાદ્રી કુમાર

Published on Apr 21, 2014

Ustad Zakir Hussain and Masters of Percussion performing at The Kennedy Center in Washington D.C. Also in this video is Ustad Niladri Kumar, Ustad Selvaganesh Vinayakram and drummer Steve Smith. April 13, 2014.

સ્વાગતમ્ શરદ !

વિદ્વાન અને અટકચાળા મિત્રને જન્મદિનના વધામણા.

नेट-गुर्जरी (स्वान्त: सुखाय)

શ્રી શરદ શાહને જન્મદીને

આવી ઋતુ શરદની, અહીં શારદી જો,

નીરભ્ર આકાશ મહીં –

“ઉગ્યો પ્રફુલ્લ અમીવર્ષણ ચન્દ્રરાજ !”

આ નેટનું વીસ્ફુર્યું આભ કેવું

ઝીલી રહે ‘શરદ’ની મધુ ચાંદની, ને

માણી રહે સુફલ ગોઠડી નેટમીત્ર સૌ.

પ્રાગટ્યનો દીનસુભગ શો આ શશાાનો !

સૌને વહેંચી દઈ શીતળ ચાંદની ને

પોતે સ્વયં નીજનીમગ્ન રહે સુશાંત.

શશા તણો શારદી સ્નેહ સૌમાં

પ્રકાશતો નીત્ય રહે 

અને હા,

પ્રકાશનાં પર્વ હજી હજી હ્યાં

સૌ ઉત્સવી એમ રહો સદાય !!

– જુગલકીશોર.

–––––––––––––––––––––––––––––––––––

View original post

Raag Puriya Dhanashri

saraswat

Raag Puriya Dhanashri

Swar Notations

Swaras Rishabh and Dhaivat Komal. Madhyam Teevra. Rest All Shuddha Swaras.
Jati Sampurna-Sampurna Vakra
Thaat Poorvi
Vadi/Samvadi Pancham/Shadj
Time (3 PM – 6 PM) : 4th Prahar of the day : Sandhi Prakash Raag
Vishranti Sthan S; G; P; N; – S’; P; G; r;
Mukhya-Ang ,N r G M P ; P M G M r G ; M d P ; M d N S’; N r’ ; N d P ; P d P P M G M r G ; r S;
Aaroh-Avroh ,N r S ; ,N r G M P ; M d N S’ – S’ N d P M G M r G r S;

 

સૌજન્ય લિન્કઃ http://www.tanarang.com/english/puriya-dhanashri_eng.htm

Puria Dhanashri
FILM SONG

Tori Jay Jay KarataraTori Jay Jay Karatara

 

Hai Rama Yeh Kya Hua Rangeela

Kitane Dino Ke Baad Ye Aai Sajana Rat Milan Ki

Koyaliya Ud Ja Yahan Nahi Koya

 

Labon Se Chumlo, Aankhon Se Thaamlo Mujh Ko Astha

Meri Sanson Ko Jo Mehaka Rahi Hai Badalte Rishtey

Rang Aur Nur Ki Baraat Kise Pesh Karun (non-film song) ghazal

Ruk Jao Banavasi Ram Sampurna Ramayan

Rut Aa Gayi Re, Rut Chha Gayi Re 1947

Tumne Kya Kya Kiya Hai Hamare Liye Prem Geet

https://vimeo.com/54918341

નીચેની યુ ટ્યૂબ લિન્ક  સૌજન્યઃ શ્રી જનક નાયક – સાહિત્ય સંગમ, સુરત.

Published on Mar 10, 2016

રાગ પૂરિયા ઘનાશ્રીની સરગમ
સૂરત – ‘સાહિત્ય સંગમ’ના ઉપક્રમે દર મહિનાના બીજા મંગળવારે શાસ્ત્રીય સંગીતના કોઈ એક રાગ આધારિત યોજાતા કાર્યક્રમ ‘સરગમ’ની શ્રેણીમાં ‘રાગ પૂરિયા ઘનાશ્રીની સરગમ’નો કાર્યક્રમ યોજાયો. જેમાં આ રાગનાં જુદાંજુદાં પાસાં વિશે ડૉ. સુનીલ મોદીએ માહિતી આપી અને બંદિશો રજુ કરી. રત્નાબેન જાદવાણી અને આરતીબેન વખારિયાએ આ રાગ પર આધારિત ગીતો અને ભજનોની સરસ રજૂઆત કરી શ્રોતાઓના મન જીતી લીધાં. આ રાગોની રોગો પર અસર અંગે ડૉ. પ્રફુલ્લ દેસાઈએ જાણકારી આપી. તબલા પર શ્રી કંચનલાલ જરીવાલાએ ખૂબ સરસ તાલ મીલાવ્યો હતો. શાસ્ત્રીય સંગીતના આ કાર્યક્રમમાં શ્રોતાઓએ ખૂબ રસ ધરાવ્યો હતો.

 

 

” ભારતિય માનસિકતાના બીજ “

” ભારતિય માનસિકતાના બીજ “

अजीब  है की  नही आता हमें हंसके जीना;

न खुशी लुंटाना, न जिंदगीका लुफ्त उठाना.

Sharad.

શરદ શાહ

શરદ શાહની વિચારધારા

 

કાળક્રમે બુધ્ધપુરુષોના વચનો અને શાસ્ત્રોમાં, કેટલાંક ચાલબાજ લોકો પોત્તાની સ્વાર્થ વૃત્તિને પોષવા ફેરફારો કરીને કે આવા વચનોના મનઘડંત અર્થઘટ્ન કરીને અબુધ પ્રજાનુ શોષણ કરે રાખ્યું છે આવા અનેક બહુમુલ્ય ગ્રંથોને (જેવાંકે પતંજલીનુ યોગસુત્ર, શંકરાચાર્યનુ ભજ ગોવિંદમ, શંકરનુ શિવ સુત્ર અને તંત્ર સુત્ર, બુધ્ધનુ ધમ્મપદ. અટાવર્કની મહાગીતા, કૃષ્ણની ગીતા, કબીર વાણી, નાનકનુ જપજી સાહેબ અને બીજા ઘણા બધા)ઓશોએ ફરીથી શુધ્ધ કરી આપણી આજની ભાષામાં સમજાવ્યા છે. કદાચ એ ભગિરથ કાર્ય માટે જ તેમનુ અવતરણ થયું હોય.

OSHO

ઘણીવાર બુધ્ધપુરુષોએ શોધેલાં સત્યોના, નાસમજીને કારણે દુરોગામી પરિણામો ખતરનાક આવે છે અને માનવજાતની પીડાનુ કારણ બને છે.

શંકરાચાર્યએ કહ્યું કે,”જગત મિથ્યા છે અને બ્રહ્મ સત્ય છે.”આ એક કથને, ભારતની પ્રજાની માનસિકતા પર એવો ભરડો લઈ લીધો કે ભારતની પ્રજા આજે વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં પાછળ પડી ગઈ. જો જગત જ મિથ્યા છે તો અહી કરેલ બધું જ મિથ્યા છે. પછી વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને અન્ય તમામ ક્ષેત્રોમાં કરેલો શ્રમ અને વિકાસ પણ મિથ્યા જ છે. અને આ વાત ભારતિય માનસમાં એવી પકડાઈ ગઈ કે દરેક ક્ષેત્રમા ભારત પછાત બની ગયું. હાલના ઓલમ્પીકના પરિણામો પણ બતાવે છે કે વૈશ્વિક સ્પર્ધામાં ભારતનુ સ્થાન ક્યાં છે.

મહર્ષિ મનુએ અને શ્રી કૃષ્ણએ માનવીની પ્રકૃતિ પ્રમાણે તેનુ ચાર વર્ણ વ્યવસ્થામાં રુપાંતરણ કર્યું. આ ચાર વર્ણ વ્યવસ્થા વ્યક્તિની પ્રકૃતિ, સંસ્કાર, કર્મ આધારિત હતી. જે લોકો જ્ઞાન, વિજ્ઞાન, વિદ્યા, સંશોધનો તરફ અભિમુખ છે તેવા લોકોને બ્રાહ્મણ કહ્યા. જે લોકો વીર, બહાદુર, લડાયક, ન્યાય પ્રકૃત્તિ વાળા છે તેમને ક્ષત્રિય કહ્યા, જે લોકો શાંત પ્રકૃતિ વાળા છે અને જેમનો અભિગમ કળા, કારીગરી, વહેવાર, વહેપાર તરફનો છે તેમને વૈશ્ય કહ્યા. અને જે લોકો બીજાના હક્કનુ છીનવી લેવું, અન્યાય અને અત્યાચાર કરવો તેવી હીન વૃત્તિ ધરાવે છે તેમને ક્ષુદ્ર કહ્યા આમ ચાર વર્ણ વ્યવસ્થાનો તેમને ઉલ્લેખ અને હિમાયત કરી. પરંતુ આ વર્ણ વ્યવસ્થાના મનઘડંત અર્થો કરી અબુધ પ્રજાનુ હજારો વરસો સુધી શોષણ ચાલ્યું અને હજી આજે પણ ચાલે છે.આ શોષણમાં થોડો ઘણો માત્રાભેદ પડ્યો છે પણ સાથે સાથે તે રાજકિય રમત બની જતાં કોમવાદ, જાતિવાદના દુષણમાં ફસાઈ જઈ પ્રજાનુ વધુને વધુ અહિત થઈ રહ્યું છે, જે કોઈને દેખાતુ નથી. શોષિત પ્રજા આજે વોટબેંકની રાજનિતીથી ગ્રસિત થઈ રહી છે અને પરિણામે અનેક લોકો તેમની સાથે વહેવાર કરતા અને સંબંધ બાંધતા ભયભિત બની રહ્યા છે.દલિતનેતાઓ રાજકારણના રંગે રંગાઈ પોતાની ખીચડી પકાવવામાં મસ્ત છે. અને ખેલ ચાલે છે. આનાથી વધુ ભારતનુ દુર્ભાગ્ય બીજું શું હોય?

આવી જ એક ભારતિય સંતોની પરંપરા રહી કે સાધુ, સંતોએ સંસાર છોડી પોતાનો શ્રમ ભિતરના રહસ્યો ખોજવામાં લગાવવો અને ભિતરના રહસ્યો અને જ્ઞાન ઉપાર્જીત થાય તે પ્રજામાં વહેંચવા બદલામાં આમ પ્રજા પાસેથી તેમની લઘુત્તમ જરુરિયાતો જેવી કે ભોજન કપડાં કે મકાન આદીની વ્યવસ્થા સાંસારિક લોકો કરે. આ પ્રથા પાછળ હેતુ એ હતો કે જ્યારે સાધુ-સંતોને પોતાની જરુરિયાતો માટે સંસારિક લોકો પાસે ભિખ માંગવી પડે તેથી તેમનો અહંકાર પણ ઓગળે અને સાધુ-સંતો ને તેમની અધ્યાત્મિક યાત્રામા સહાયક થાય. આ પરંપરા બુધ્ધ અને મહાવીરે પણ ચાલુ રાખી. પરંતુ એક શુભ આશયથી શરુ કરેલ પરંપરાનુ પરિણામ એ આવ્યું કે ભિખ માંગવી તેમાં લોકો ગૌરવ સમજવા માંડ્યા.ભિખ માંગવામાં કોઈ નાનમ નથી તે વાત ભારતિય માનસમાં એટલી ઊંડી ઘર કરી ગઈ છે કે આખો દેશ ભિખારી બની ગયો. રાજકારણીઓએ આ પ્રજાની કમજોરી ને પોતાની વોટ મેળવવાની નિતીના રુપમાં ફેરવી સત્તા હાંસલ કરવાનુ શરુ કર્યું. ખેડુતોના દેવા માફ, લેપટોપ, સાડીઓ, દારુની બાટલીઓ, નાણા, સાયકલ, શ્રમજીવી કીટ, જાત જાતની સબસીડીની ભિખ પ્રજાને આપી વોટ લેવાની રાજનિતી અને અનેક દુષણોએ જન્મ લીધો. પટેલો, જાટ અને બીજી સમૃધ્ધ જાતિઓ પણ હવે અનામતની ભિખ માંગવાની લાઈનમાં ઉભી છે. ધાર્મિક કહેવાતા લોકો પણ મંદિરો, મસ્જીદો, ગુરુદ્વારા કે અન્ય જગ્યાએ જઈ ભગવાન પાસે ભિખ માંગતા થઈ ગયા છે. આપણી પ્રાર્થનાઓ પણ ભિખનો પર્યાય બનેલી છે. એક શુભ આશયથી શરુ થયેલ પરંપરાના દુરોગામી પરિણામો આટલા બધા ખતરનાક આવી શકે છે.

ભિતરના જગતન આવિષ્કારો કરતાં કરતાં આપણે ભુલી ગયા કે બાહરનુ જગત પણ એટલું જ મુલ્યવાન છે. અને બાહરના જગતના આવિષ્કારો જેને વિજ્ઞાન કહીએ તેની અવગણના શરુ થઈ. લોકો ગમે તેટલું ભણે પણ તેમની માનસિકતામાં કોઈ ભેદ નથી થતો. એક મારા મિત્ર પોત્ે ડોક્ટર છે. તેમની સારી પ્રેક્ટિસ ચાલે છે. તેમના ઘરે ગયેલ અને નીકળવાનો સમય થયો એટલે હું જતો હતો અને ત્યાં તેમની દિકરીને છિંક આવી એટલે મને કહે,” જરા બે મિનિટ રોકાઈને નીકળો, છોકરીએ છિંક ખાધી છે.” મેં તેમને કહ્યું કે,” અરે! તમે તો ડોક્ટર છો અને જાણો છો છિંક આવવાનુ કારણ, તો પણ આવા વહેમમાં માનો છો?” તો કહે,” અરે! બે મિનિટ રોકાવામાં શું જાય છે?” અહીં લોકો વિજ્ઞાન તો ભણે છે પણ તેમની માનસિકતા જુઓ તો ખ્યાલ આવે કે તે તો હજી અવૈજ્ઞાનિક જ છે. વિજ્ઞાન ભણવાથી કાંઈ ફરક નથી પડતો જ્યાં સુધી અવૈજ્ઞાનિક માનસિકતા ઘર કરી ગઈ છે. ભારતને જરુર છે આવી બધી માનસિકતામાંથી બહાર નીકળવાની. વાચકોને શું લાગે છે?

રોલ્સ રોઈસ કચરાગાડી

રોલ્સ રોઈસ કચરાગાડી

P.K.Davda

(શોધખોળ અને સંકલન – પી. કે. દાવડા)

 

રોલ્સ રોઈસ કચરાગાડી૧૯૨૦ ની વાત છે. અલ્વર(રાજસ્થાન)ના મહારાજા જયસિંહ લંડનની મુલાકાતે ગયેલા. એક દિવસ, ફુરસદ હોવાથી, સાદા વસ્ત્રો પહેરી, લંડનમાં લટાર મારવા નીકળેલા. રસ્તામાં રોલ્સ રોઈસ મોટરગાડીઓનો શોરૂમ આવતાં, હાલમાં કયા નવા મોડેલ છે તે જોવા અંદર ગયા. એ જમાનામાં રોલ્સ રોઈસ ગાડીઓ માત્ર રાજા-મહારાજા કે અતિ ધનાઢ્ય લોકો જ ખરીદી શકે એટલી મોંઘી હતી. એક સેલ્સમેને સાદાવસ્ત્રોમાં મહારાજાને જોઈ, આ માણસ શું ખરીદશે સમજી, એમને દરવાજો દેખાડી દીધો.મહારાજાએ હોટેલ ઉપર પાછા આવી પોતાના સ્ટાફના માણસને રોલ્સ રોઈસ શોરૂમમાં ફોન કરી “અલવરના મહારાજા ગાડી ખરીદવા આવે છે’, એમ જણાવવાનું કહ્યું. કંપનીને ફોન મળતાં જ તાબડતોબ લાલ જાજમ બિછાવી મહારાજાને આવકાર આપવાની તૈયારી કરી લીધી. મહારાજા પણ પોતાનો રાજશાહી પોષાક પહેરી શોરૂમમાં પહોંચ્યા. એમણે છ ગાડીઓ પસંદ કરી અને ગાડીઓની કીમત અને અલ્વર પહોંચતી કરવાના ખર્ચા સહિતની રકમ લંડનની એક બેંક મારફત, એક આંકડે ચૂકવી દીધી.


ગાડીઓ અલ્વર આવી પહોંચતાં, મહારાજાએ સ્થાનિક મ્યુનિસિપાલીટીને સોંપી દીધી, અને એનો વિવિધ પ્રકારે કચરાના વહન માટે ઉપયોગ કરવાનો હૂકમ કર્યો. વાત વાયુવેગે દુનિયાભરમાં ફેલાઈ ગઈ. થોડા સમયમાં જ રોલ્સ રોઈસની શાખ એટલી નીચી થઈ ગઈ કે રોલ્સ રોઈસના માલિકોની લોકો મજાક કરવા લાગ્યા કે આ તો કચરા ગાડી છે. કંપનીનું વેચાણ ઘટી ગયું. દરમ્યાનમાં કંપનીને બનેલી ઘટનાની જાણ થઈ ગઈ હતી. એમણે મહારાજાની માફી માંગી, અને છ નવી નક્કોર રોલ્સ રોઈસ મફતમાં આવી, રોલ્સ રોઈસનો કચરાગાડી તરીકૌપયોગ કરવાનું બંધ કરાવ્યું.(શોધખોળ અને સંકલન – પી. કે. દાવડા)

અને હવે જૂઓ ૨૦૧૬ની રોલ્સ રોઇસ કચરાગાડી

https://encrypted-tbn3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcS0TCx1wtOBtBoUORNeABMCEjMZ9g5s_YvK6hgJveWAdDaHCTB1

 

 

Previous Older Entries

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,122 other followers

Please Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,122 other followers