ચંદુભાઈનું ડિપ્રેશન

પ્રવીણ લેખક કાર્ટુન

ચંદુભાઈનું ડિપ્રેશન

શાસ્ત્રીજી, ચંદુ હોસ્પિટલમાં છે. હું તમને લેવા આવું છું. આપણે જઈને જરા ઠેકાણે પાડી આવીએ.
કેમ? શું થયું? ચાર દિવસ પહેલાં તો એની સાથે દોઢ કલાક ખપાવ્યું હતું. મજામાં હતો. આનંદથી
વાત કરતો અને બૈજુ બાવરાનું ગીત “આજ ગાવત મન મેરો” ગાતો હતો.

હવે ચંદુ રડતા અને ઘોઘરા અવાજે ગાય છે. “સૂરના સજે. કોઈ સાગર દિલ કો બહલાતા નહિ.
આસું ભરી હૈ, હમને તો જબ કલિયાં માંગી કાંટો કા હાર મિલા, તુટે હુવે ખ્વાબો મેં.”
પણ ચંદુને થયું શું?

ચંપાએ એને સાઈક્રિયાસ્ટ્રિક વોર્ડમાં દાખલ કરાવ્યો છે. આપણે જઈએ પછી બધી વાત. હં હમણાં જ
નીકળું છું. તૈયાર રહેજો. હું તૈયાર થઈને બહાર ઉભો અને મંગુમોટેલ મને લેવા આવ્યો. સાથે સાથે
કરસનદાદા તો હોય જ.

મેં દાદાને કહ્યું “દાદા આ ઉમ્મરે તમે શું કામ દોડાદોડી કરો છો!

દાદાને બદલે મંગુએ જ જવાબ આપ્યો “દાદાના મનમાં એમ છે કે એની ચમ્પાવહુ હોસ્પિટલમાં
પણ એમને માટે કેરેટ કૅઇક લાવશે. એટલે સાથે આવવા તૈયાર થઈ ગયા.”

“ચંદુ તો દીકરા જેવો વ્હાલો છે, મને એની ચિંતા થાય છે એટલે તો આવું છું.” ચંદુ માટે દાદાને
લાગણીનો ઊભરો આવ્યો. ખરેખરતો ગયે વખતે જ્યારે ચંદુ હોસ્પિટલ્માં હતો ત્યારે ચંપા એક
ડબ્બામાં કેરેટ કેક વધેલી હશે તે લઈ આવી હતી. અને ચંદુને બદલે કરસનદાદાએ જ પુરી કરી
હતી. મંગુ એને કેરેટ કેકની વાતમાં હમ્મેશ સતાવતો રહેતો. વડીલને ખોટું ના લાગે એટલે મારે
કહેવું પડ્યું. “દાદા, મંગુ તો આપને માત્ર ચિઢવવા માટે જ કહે છે. મનમાં ઓછું ના લાવવું. એ જ
તો તમને રાખે છે. કાળજી રાખે છે.”

બિચારા દાદાએ હતાશ અવાજે કહ્યું, “મારા ચાર ચાર દિકરાઓ ઈંડિયામાં જલસા કરે છે અને છતે
પૈસે આ દેશમાં મારે પડી રહેવું પડે છે. મારું કોઈ નથી. આ ઉંમરે મારે ભત્રિજાઓને ત્યાં રહેવું પડે
છે. લોકો જાત જાતની સલાહ આપે છે. આ ઉમ્મરે તમારે એક જ જગ્યાએ ઠરેઠામ રહેવું જોઈએ.
મારો એક દીકરો દીલ્હીમાં છે અને એક ગાંધી નગરમાં છે. બન્ને કહે છે કે હવે દેશમાં ગુંડા રાજ છે.
દેશમાં આવવા જેવું નથી. જ્યાં છો ત્યાં પડી રહો. તમારી સલાહ પ્રમાણે, બે પૈસા આમતેમ કરીને
કમાયા એટલે હવે બેંકવાળા પાછળ પડ્યા છે. લોનના પૈસા પાછા આપો. સરકારનો ડોળો હવે
અમારા પર છે. જો પાછા જ આપવાના હોય તો લેવાનો અર્થ જ શું રહે? માલ્યાની જેમ અમારે જ
પોટલાં બાંધવા પડશે. બાપા, તમે ત્યાં અમેરિકામાં જ રહેજો’

‘દેશના લોકોએ, સીધા સાદા, ભલાભોળા જુવાનીઆ છોકરાને બદલે લુચ્ચા, લફંગા, બદમાશ,
ગુંડાઓને દેશ પર રાજ કરવા ખુરશીઓ આપી. હું જો સુરત કે અમદાવાદમાં હોત તો આવું ના
થાત. ગુજરાતની છવ્વીસે છવીસ ખુરસી પર પંજાનો ખેશ હોતે. વાદરાએ તો મને ફોન કરીને કહ્યું
હતું કે ભૈલાને માર્ગદર્શન આપવા દિલ્હી આવો; તમારી ખાસ જરૂર છે. પણ હવે આ ઉમ્મરે સોળ
સોળ કલાક વિમાનમાં થોડું બેસી રે’વાય. મેં કહ્યું કે હું ફોન પર જ જેમને સલાહ જોઇતી હોય
એમને સલાહ આપીશ. પણ બિચારાઓ ક્યાં ક્યાં દોડે. અમેઠીને સાચવે કે કેરાલામાં પથરાય?
બચારાઓને મારી સલાહ માંગવાનો પણ ટાઈમ ક્યાં હતો? મેં સામેથી ફોન કરેલો કે એટલિસ્ટ
મારા લાજપોરીયા ભત્રીજાને કાઠીયાવાદમાંની એકાદ ટિકિટ આપો. જામનગરની ટિકીટ આપો. સો
ટકા એ સીટ તો આપણી જ સમજવી. પણ હાઈ કમાંડમાં કંઈ ગરબડ થઈ. કોઈએ મારું ના માન્યું.
લાજપોરીઓ ભત્રીજો બિચારો ભુખ્યો તરસ્યો કેટલા દિવસ બહાર તંબુમાં પડી રહ્યો હતો. દેશભરના
લોકો એની સાથે હતા. એને ટિકીટ ન આપીને પંજાએ મોટ્ટી ભૂલ કરી હતી. મેં પાછો ફોન કર્યો તો
મને જવાબ મળ્યો કે જામનગરમાં એ ઊભો રહે તો એક જ સીટ મળે. જો એ ગુજરાતમાં ફરતો રહે
તો છવ્વીસે છવ્વીસ સીટ લાવી શકે. એ વાત પણ માનવા જેવી હતી. બિચારો લાજપોરીયો એકલો
તો ક્યાં ક્યાં દોડે? મેં દિલ્હી ફોન કર્યો કે એને ગાડી કે હેલીકોપ્ટર જેવું આપો. બધું આપ્યું પણ મોડું
મોડું. હવે પાચ વર્ષ મોદીના રાજમાં કેમકેમ જીવાશે? કોઈને બિમાર વિધવાની દયા નથી આવતી.
બિચારો રાહુલ કેટલા ડિપ્રેશનમાં છે. તમને શું સમજાય જેને જે મળવું જોઈએ, પોતાના હક્કનું ના
મળે એટલે ડિપ્રેશન આવે જને. ભલોભોળો રાહુલ ડીપ્રેશનમાં છે. ભગવાન એને જલ્દી ડિપ્રેશનમાં
થી બહાર લાવે અને ગર્જના કરતો સિંહ બનાવે.’

‘દાદા તમે ક્યાં મોદીના રાજમાં જીવો છો? તમે તો ટ્રંપ સાહેબના રાજમાં લીલા લે’ર કરો છો. અને
દાદા છન્નુ વરહ તો પાંચ વરસથી ઊજવો છો હજુ બીજા પાંચ કાઢશો તો કદાચ ધોળી દાઢીને

બદલે કાળી દાઢીના રાજમાં પણ જીવવું પડશે. છન્નુ તો ઘણાં વર્ષ ઊજવ્યા હવે સત્તાણું, અઠ્ઠાણું
ગણવા માંડો. કે વ્હેલો પાર આવે.’

અમારા કરસનદાદાની કેટલીઓ છન્નુમી બર્થડે અમે ઉજવી હશે. સાચી બર્થડે કોઈને ખબર નથી. એ
મોટેભાગે મંગુની મોટેલ પર ધામો નાંખીને પડી રહેતા. મંગુએ એક નાનો રૂમ એને માટે રાખી
મુક્યો હતો. આમ પણ અમુક સમયે જ બધી રૂમો ભરાયલી હોય બાકી કોઈ ખાલી રૂમમાં એમની
સગવડ થઈ રહેતી.

દાદાની વાતોમાં લાંબો રસ્ત્તો ક્યાં કપાઈ ગયો તે ખબર ના પડી. અમે હોસ્પિટલ પહોંચ્યા. આ
વોર્ડમાં ડિપ્રેશન વાળા કરતાં તો ખરેખર અડધા પાગલ લોકો વધારે જણાતા હતા.

અમે એની રૂમમાં ગયા ત્યારે ચંદુ સિલિંગ સામે જોઈને મોટેથી રડતો હોય એમ ગાતો હતો. આંસુ
ભરી હૈ યે જીવનકી રાહેં.

ચંપા ખુરશી પર બેસી કપાળ પર હાથ ઠોકતી બબડતી હતી, મારે હવે ઘડપણના દિવસો આ
ગાંડિયા સાથે કાઢવાના? બે મહિનાથી ઘરમાં રાગડા તાણ્યા કરે છે અને હવે તમારો દોસ્ત ગાંડો
થઈ ગયો છે.

“ના કોઈ ઉમંગ હૈ” ચંદુએ ગાવા માંડ્યું. કરસનદાદાએ ચંદુની પાસે જઈને પુછ્યું ચંદુ શું થયું?
“દિલકા ખિલૌના આ જ તૂટ ગયા.”

ચંપા, આ તારો ચંદુ કોઈ બૈરાના લફડામાં પડ્યો હતો? મંગુએ ચંપાને સીધો સવાલ પૂછ્યો.
તમે માનો છો કે કોઈ એના ડાચા સામે પન જોતું હશે. અને જૂએ તો હું બેઠી છું ને એને સીધી
કરવાવાળી. પણ એક મ્યુઝિકના પ્રોગ્રામમાં જઈ આવ્યા પછી એ બસ દેવદાસના જેવા ગીતો ગાવા
માંડ્યો છે.

મંગુ એને તતડાવતો હતો.

મેં કહ્યું ચંદુભાઈ શું પ્રોબ્લેમ છે. આ વિકએન્ડના મ્યુઝિકલ પ્રોગ્રામનું શું થયું? અમે હાઈસ્કુલમાં હતા
ત્યારે અમે થોડા મ્યુઝિકના પ્રોગ્રામ સાથે જોયલા. એને પણ મારી જેમ સાંભળવાનો શોખ. મારી
ટિકિટ પણ એ જ કઢાવતો. એનો અવાજ સરસ હતો અને પ્રમાણમાં સારું ગાતો પણ ખરો.
અમેરિકામાં આવ્યા પછી ગાવા વગાડવાનું બંધ થઈ ગયું હતું. પાંચ દશ વર્ષ પહેલાં એનો એ રસ

ફરી જાગૃત થયો હતો. ઈન્ડિયાથી કોઈ સંગીતકાર આવે તો એને પોતાને ત્યાં રાખતો અને રાત્રે
એના સંગીતનો લાભ પણ લેતો. એને એક સંગીત સંસ્થા સાથે સારો ઘરોબો હતો. દર મહિને એ
સંસ્થાને પોતાની રીતે મદદ પણ કરતો. એ સંસ્થાનો ગયા વિકએન્ડમાં કાંઈ પ્રોગ્રામ હતો. એ મને
કહેતો હતો કે આ વખતે પ્રોગ્રામમાં હું ગાવાનો છું.

એના સંદર્ભમાં જ એ કાંઈ લવારે ચઢ્યો હતો.

મેં ફરી પુછ્યું ચંદુભાઈ તમારો પ્રોગ્રામ કેવો ગયો એ તો વાત કરો.

સાસ્ટરી આ મંગુને એમાં કઈ હમજ નૈ પરે. આઈ એમ અપ સેટ, આઈ એમ ડિપ્રેશ. આ ડુનિયામાં
જીવ્વા જેવું લાગટું જ નઠી. અવે કોઈડા’રો પણ કૉઇણે મ્યુઝિક માટે પૈહા આપ્પાનો નઠી.

ઓકે, તમે પૈસા આપવાના નથી તો ન આપતા પણ ડિપ્રેશ કેમ છો તે તો કહો?

સાસ્ટ્રી મારી જગ્યાએ ટુ હોય ટો ટુ ટો કાંટો ખૂન કરી બેસે કાંટો આટ્મહટ્યા કરી બસે.
આ શાસ્ત્રીજી પૂછે છે એનો જવાબ ભસને” મંગુ બરાડ્યો.

સાસ્ટ્રરી મને ગાવાનું કીધેલુ ને મને ગાવા જ નઈ ડીઢો. સંગીટ ક્લબના સેક્રેટરી સૂરિયાએ મને
પ્રોમિશ કરેલું કે બે મહિના પછીના મન્ઠલી પ્રોગ્રામમાં ટમારે ગાવાનું જ છે. ટમે જ મેઈન સિંગર.
ટમે સંગીટના ટમારા ઈન્ટરેસ્ટ અને ટમારા નોલેજનું બેકગ્રાઉન્ડ આપજો અને એકાડ સરસ સોંગ
ગાજો. ટુ ટો જાને છે કે તને અને મને ક્લાસિકલ મ્યુઝિકનો શોખ છે. મેં ટને કઈલું પન ખરું કે હું
બજુબાવરાનું આજ ગાવત મન મેરો ઝૂમકે ગાવાનો છું. ટને ટો ખબર છે કે આ સોંગ ડેસી રાગમાં
છે. કેટલાક ડેસી બુઠ્ઠાઓને રાગ ડેસીમાં અને રાગ ડેસ માં ગટાગમ નઠી. હું એમને સમજાવવાનો બે
રાગનો ડિફરન્સ હમજાવવાનો હટો. મારા માઇન્ડમાં મે પ્લાન કરેલો કે હું શું બોલવાનો છું ને હુ
ગાવાનો છું. યુ નો ઇટ વોઝ લાઈફ તાઈમ ઓપોર્ટ્યુનિતી ફોર મી.

પન હુમ ઠીયું ટે હું ટને કઉં. આપનો સૂરિયો સુરેશ પ્રોગ્રામમાં આઈવો જ નૈ. એને બડલે મુકેશ
મુકલાએ પ્રોગ્રામ કંડક કઈરો. એને જાહેર કરી ડીધુ કે બઢ્ઢાએ ટન ટન મિનિટનું એક જ સોંગ
ગાવાનું છે. મને એમ કે બીજા બઢાને ટન ટન મિનિટ પન મને ટો ટીશ મિનિટ મલહે જ મલહે.
એમાં પાછો એક બોલિવૂડ વાલો સિંગર પન આવેલો. ઓય એને પન ગાવાની બાબટમાં લેક્ચર
ફાડેલું. મને હૌ ગમેલુ. પછી મારો વારો આઈવો. મેં તૉ મારી વાટ કરવા માંદી ટો બોલિવૂડ વારાએ
કઈ દીધુ કે તારી ટન મિનિટ પુરી થઈ ગઈ. અને મૂકલા મહેશે મારા હાઠમાં થી માઈક છિનવી લીઢું. એ માઈક ન હટું મારી બોલિવુડિયા કરટાં હારુ ગાવાની સુપિરિયારીટી બતાવવાની ટક હટી.
સાલુ બૌ લાગી આવેલું. હું મારા ડિલનું ડુખ ગાઈ ગાઈને બાર કાઢતો હુતો ને ચંપાએ મને
ગાંન્ડાની ઓસ્પિતાલમાં ઢકેલી ડીઢો. બોલ મારી જગ્યાએ ટુ ઓય ટો ટને ડિપ્રેશન આવે કે નૈ?
ના ચંદુભાઈ મને જરા પણ ડિપ્રેશન નહિ આવે. એ કાંઈ મોટી વાત નથી. બિચારા મહેશને સુરેશે
વાત જ કરી ન હોય કે આમાં ચંદુને લાંબુ બોલવા ગાવા દેવાનો છે.

એટલામાં અમારો ડોક્ટર કેદાર આવી પહોંચ્યો. પછી તો અમે ડિપ્રેશનની વાત પર ચઢી ગયા.
જ્યારે કોઈ એમ માનતું હોય કે અમુક સ્થાનને માટે હું લાયક છું. અથવા તો આ સ્થાન કે આ પદ
કે આ માન મને મળવું જોઈએ અને એ મેળવવાનો મારો અઘિકાર છે એ કોઇ કારણસર ન મળે,
એના કરતાં નીચલી કક્ષાની વ્યક્તિ એ માન કે પદ મેળવી જાય કે ઝૂટવી જાય ત્યારે હતાશા આવે
અને એ હતાશા એ જ ડિપ્રેશન. પછી સ્વાભાવિક છે કે દિલિપકુમારની જેમ ગાવાનું મન થઈ જાય
કે “કોઈ સાગર દિલ કો બહલાતા નહિ”

ડોક્ટર આ ચંદુની વાતમાં તો કાઈ દમ નથી પણ આપણા કરસનદાદાને થોડી ડિપ્રેશનની અસર
છે. રાહુલને બદલે મોદીનું રાજ આવી ગયું. મંગુએ ફરી દાદાને ચિઢ્વ્યા.

આજે ડોક્ટર મુડમાં હતા. “એમાં દાદાનો જ વાંક. એ જો ગયા હોત તો સરકારમાં રાહુલ, માયાવતી
કેજરીવાલ સિધ્ધુ વાંકુ ઊભું ત્રાંસુ ઘણું હોત. પન શું થાય? દાદાએ જઈને રાહુલને મદદ કરવી
જોઈએ. ખરેખર તો આખું ગાંધી પરિવાર ડિપ્રેશનમાં ગરકી જાય એવા સંજોગો છે.

ચંદુભાઈને તો અહિ રાખવાના નથી. મારે ડોકટર સાથે વાત થઈ છે. એક દિવસ મારે ત્યાં જ
આપણે આપણા માટે જ સંગીતનો પ્રોગ્રામ રાખીશું. અમિરખાન અને પુલ્સ્કરનું બૈજુબાવરાનું નહિ
પણ પડોશનનું એક ચતુરનાર. ચંદુભાઈ અને મંગુભાઈ બન્ને ગાશે. અમે બધા હસી પડ્યા.

તિરંગા ઓગસ્ટ ૨૦૧૯

શ્રી અભેસિંહ રાઠોડ – પરિચય વિજય ઠક્કર

Image result for abhesinh rathod

વર્ષ ૧૯૯૦ના દશકમાં અમદાવાદ મ્યુનીસીપલ કૉર્પોરેશનમાં એક શિરસ્તો પ્રસ્થાપિત થયેલો જેમાં દર વર્ષે ૧૪મી એપ્રિલના રોજ આંબેડકર જંયતીથી શરુ થતા એક સપ્તાહને સમરસ સપ્તાહ તરીકે ઊજવવામાં આવતું અને એ એક સપ્તાહ દરમ્યાન દરરોજ રાત્રે શહેરના જુદાજુદા વિસ્તારોમાં જાહેરમાર્ગો પર ડાયરાના ભવ્ય કાર્યક્રમો યોજવામાં આવતા. મોડી રાત સુધી ચાલતા આ કાર્યક્રમોમાં લોકોની ભારે ભીડ ઊમટતી કારણ લોકસંગીતના લગભગ તમામ વિખ્યાત કલાકારોને અમે આમંત્રણ આપીને બોલાવતા. 

અમદાવાદ મ્યુનીસીપલ કૉર્પોરેશનના આ આયોજનની જવાબદારી અમારે શિરે રહેતી. અમારા આ મંચ પરથી સર્વ શ્રી પ્રાણલાલ વ્યાસ, બાબુલાલ રાણપરા, અભેસિંહ રાઠોડ, ભીખુદાન ગઢવી, હરસુર ગઢવી, બાલકૃષ્ણ દવે, પ્રફુલ્લ દવે, દિવાળીબહેન ભીલ, કરશન સાગઠીયા, દમયંતી બરડાઈ, ભારતી કુંચાલા, હાજી રમકડું, જેવા અનેક કલાકારોએ લોકસંગીતની રસલ્હાણ કરાવી હતી. ત્યારથી હું આ બધા જ કલાકારોના સંપર્કમાં હતો. 

આજથી બે વર્ષ પૂર્વે ન્યૂ જર્સીમાં ગુજરાત દર્પણની સાહિત્ય સભામાં અમારા મિત્ર શ્રી નવનીતભાઈ શાહ અમારા ખૂબ ગમતા કલાકાર શ્રી અભેસિંહભાઈ રાઠોડને લઈ આવેલા. અમારા કાર્યક્રમો યોજાતા એ તો ખાસ્સા ૨૫ વર્ષ પહેલા એટલે સ્વાભાવિક કેટલીક ઘટનાઓ સ્મૃતિશેષ થઈ જાય. પણ હું અભેસિંહભાઈની સ્મૃતિને એ વર્ષો સુધી પાછળ દોરી ગયો અને એ જેવી ઘટનાઓ સ્મૃતિમાં ઊભરી આવી તો અભેસિંહભાઈના રાજીપાનો પાર ના રહ્યો. 

બરાબર બે વર્ષ પછી મિત્ર શ્રી શૈલેશ સાવલિયા ન્યૂ જર્સીમાં લોયાધામ પંચાબ્દ મહોત્સવની ઉજવણીમાં અમારા આ મિત્ર અને અમારા ખૂબ ગમતા કલાકાર શ્રી અભેસિંહભાઈને લઈ આવ્યા. અમે આ તક ઝડપી લીધી અને રેડિયો દિલનાં છેલ છબીલો ગુજરાતી કાર્યક્રમ માટે એમની સાથે એક દીર્ઘ વાર્તાલાપ કર્યો.

આવા એક સાવ સહજ અને ઉમદા ઇન્સાન વિશ્વપ્રસિદ્ધ કલાકાર શ્રી અભેસિંહભાઈના વ્યક્તિત્વનો પરિચય કરાવવાની લાલચ રોકી શકાય એવી નથી.

સૌરાષ્ટ્ર, ગુજરાત, કચ્છ અને કાઠિયાવાડનું નામ વિશ્વ સમસ્તમાં ગાજતું કરનાર અને જેમનું ખુદનું નામ પણ ગુજરાતના લોકકલા અને શિક્ષણ જગતમાં ખૂબ આદર અને અદબથી લેવાય છે એવા લોકગાયક શ્રી અભેસિંહ રાઠોડે ગુજરાતના લોકગીતોને એનાં મૂળ ઢાળમાં ગાઈને સમસ્ત વિશ્વમાં પહોંચાડવાનું એક ભગીરથ અને અમૂલ્ય કામ કર્યું છે. ગુજરાતના લોકસાહિત્ય અને લોકકલાસંસ્કૃતિ માટે આવાં ઉપકારક કર્તૃત્વથી અભેસિંહ રાઠોડના બુલંદ અવાજને ઇતિહાસ હંમેશાં યાદ રાખશે. 

ગુજરાતની અંદર ગુજરાતને ટોડલે બહુ ઓછા અભ્યાસુ અને કલાકાર છે કે જેમને રાષ્ટ્રીય શાયર અને ગુજરાતના પનોતા પુત્ર શ્રી ઝવેરચંદ મેઘાણીનું સમગ્ર સાહિત્ય કંઠસ્થ હોય પણ આ એક જ કલાકાર છે જેમને એ સઘળું કંઠસ્થ છે. 

અભેસિંહ રાઠોડ એટલે ગુજરાતી લોકકલા અને લોકસંગીતના મોખરાના કલામર્મી.
અભેસિંહ રાઠોડ એટલે ગુજરાતી લોકસંગીતની મોંઘેરી જણસ….

અભેસિંહ રાઠોડ એટલે ગગન ગજાવનારો લોકસંગીતનો કસુંબલ ગાયક…
અભેસિંહ રાઠોડ એટલે લોકસંગીતના ચાહકોના મનમયુરને થનગનાટ કરાવનાર અષાઢી ગાયક…
અભેસિંહ રાઠોડ એટલે કંઠ કાવ્ય અને કહેણીનો કીમિયાગર.

ગુજરાતના ભાલ નળ કાંઠા પ્રદેશમાં આવેલ બોટાદ જીલ્લાના સરવા ગામે સાવ સામાન્ય ક્ષત્રિય ખેડૂ પરિવારમાં જન્મેલા અભેસિંહ રાઠોડનું બાળપણ અભાવોમાં ગુજરેલું. નાનકડા ગામના અભણ ખેડૂ માવુભા અને અભણ માતા પોતાના આ વ્હાલસોયાનાં ઉજ્વળ ભાવિની હંમેશાં કામના કરતાં. સાવ નાનકડા અભેસિંહના કંઠમાં માતા સરસ્વતી બિરાજમાન છે એની પ્રતીતિ તો શિક્ષકોને બહુ વહેલી થયેલી અને એટલે જ તો બાળ અભેસિંહને પહેલા ધોરણથી જ શાળામાં ગવડાવતા. ગામના પાદરે આવેલી નિશાળના મેદાનમાં દર શનિવારે યોજાતી સમૂહપ્રાર્થનામાં બુલંદ અવાજે ગાતા નાનકડા અભેસિંહનો અવાજ સાંભળતા જ પાદરને કુવે થી છલોછલ ભરેલી હેલ ઊંચકીને જતી પનિહારીઓનાં પગ ત્યાંજ ખોડાઈ જતાં….અભેસિંહનું ગાયન સાંભળવામાં તલ્લીન થઈ જતી પનિહારીઓને માથે ઊચકેલા પાણીના ભારનીય પરવા ના રહેતી. 

પ્રકૃતિને અનહદ ચાહનારા અભેસિંહને જીવનમાં એક જ વાર સાવ નાની ઉંમરે એમના ગાયનને લઈને દુર્ભાવપૂર્ણ વ્યવહારનો સામનો કરવો પડેલો. પોતાના ગામમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂરું કરીને હાઇસ્કુલ કરવા ધંધુકા તાલુકાના ખાડોલ ગામે ગયા. ખાડોલની પાસે આવેલા રાયકા ગામથી રોજ અપ ડાઉન કરતા. રોજ ૬ કિમી જવાના અને ૬ કિમી આવવાના. કમનસીબી એ હતી કે અભેસિંહને મનગમતું સંગીતનું વાતાવરણ ત્યાં હતું જ નહિ. શાળાના શિક્ષકોને ગીત સંગીત પ્રતિ રુચી જ નહિ. હાઇસ્કુલમાં ગાવા મળે નહી એટલે જીવ મૂંઝાતો હતો. પણ પ્રકૃતિને ખોળે ઊછરેલો બાળક અભેસિંહ રોજ વગડેથી પસાર થતા મોટા અવાજે લોકગીતો ગાય. એમની શાળામાં એક શિક્ષક વધારે પડતા શિસ્તના આગ્રહી. હવે એક દિવસ અભેસિંહનું મોટા અવાજે ગાતા ગાતા જવું અને એ શિક્ષકનું એજ વખતે ત્યાંથી પસાર થવું. બસ બીજા દિવસે શાળાના સાત શિક્ષકોએ બાળક અભેસિંહને ખૂબ માર્યા. પણ ખુમારીવાળા આ છોકરાએ સામે પૂછી લીધું કે મારો શું વાંક છે..? શિક્ષકો પાસે એક જ વાહિયાત જવાબ હતો “ આવી રીતે રાગડા તાણતા રસ્તેથી જાવ તો શાળાનું નામ બગડે.” બસ પછી તો આજની ઘડીને કાલનો દિવસ…. અભેસિંહે એ શાળા છોડી દીધી…બીજી શાળામાં ગયા પણ ત્યાંય એવુંજ હતું….સંગીત માટે કોઈ વાતાવરણ જ નહિ. 

હાઇસ્કુલ પતી અને બોટાદમાં કવિ બોટાદકર કૉલેજમાં એડમીશન લીધું. બોટાદકર કૉલેજમાં એમને માલવી ગુરુ શ્રી રામદાનભાઈ ગઢવી મળી ગયા. એમણે અભેસિંહનું ગાયન સાંભળ્યું અને અત્યંત પ્રસન્નતા વ્યક્ત કરવા સાથે એમણે કૉલેજમાં એ જ્યાં સુધી ભણે ત્યાં સુધીની તમામ ફી માફ કરી દીધી…પુસ્તકો પણ બુકબેંકમાંથી મળવા માંડ્યાં… રામદાનભાઈ ગઢવીએ બધી જ સુગમતા કરી આપી. બોટાદકર કૉલેજમાં સંગીતને અનુકૂળ વાતાવરણ મળ્યું અને વિદ્વાન દોસ્તો પણ ત્યાંજ મળ્યા. સમર્થ સાહિત્યકાર શ્રી બળવંત જાની, પૂજ્ય મોરારી બાપુનાં અત્યંત વિશ્વાસુ એવા કવિ શ્રી હરિશ્ચંદ્ર જોશી તથા ગુજરાતી કવિઓમાં આજે અગ્ર હરોળમાં બિરાજતા શ્રી વિનોદ જોશી મળ્યા. અભેસિંહના સહાધ્યાયી શ્રી વિનોદ જોશીની તાજી કવિતાઓ, અભેસિંહનું ગાયન, કૉલેજના પટાવાળા ભાઈની તાલસંગત અને ક્લાર્ક દિનેશભાઈની સુરસંગત સાથે તમામ અધ્યાપકો એ સૌની ગોષ્ઠી મંડાય અને એમ એ કલામંડળમાં રોજ ગીત- સંગીતની મહેફિલ જામે. 

જીવનનો સંયોગ કહો કે ઝવેરચંદ મેઘાણીજી સાથેનો પૂર્વજન્મનો કોઈ ઋણાનુબંધ પણ ત્યારથી અભેસિંહનાં જીવનના વળાંકો જ એવાં રચાયા કે એ જઈને મેઘાણી સુધી પહોંચે. બોટાદ એ મેઘાણીની કર્મભૂમિ છે અને અભેસિંહ, જીવનનું પહેલું પગથિયું પણ અહીંથી જ ચડે છે. 

રાષ્ટ્રીય શાયર ઝવેરચંદ મેઘાણીની જન્મજયંતીની ઉજવણીનો ભવ્ય કાર્યક્રમ યોજાયો. અભેસિંહે જીવનનો પહેલો જાહેર કાર્યક્રમ બોટાદ હાઇસ્કુલના મેદાનમાં હકડેઠઠ મેદની વચ્ચે આપ્યો અને એમાં મેઘાણી રચિત ગીતો એનાં મૂળ ઢાળમાં ગાયાં…પ્રેક્ષકોની ખૂબ દાદ મળી…અનેક ગીતો પ્રેક્ષકોએ વારંવાર ગવડાવ્યાં. અભેસિંહભાઇ કહે છે ” પ્રેક્ષકોનો ઉમળકો અને આવકાર પામીને ધન્યતાનો ભાવ મનમાં આવ્યો એ સાથે મારા સંગીતનું મૂલ્ય લોકો સમજ્યા હોવાનો અને એની કદર થઈ હોવાનો અહેસાસ થયો..” બસ એ દિવસથી લોકસંગીત અને લોકગાયનના ક્ષેત્રમાં પગરણ માંડ્યાં. બોટાદકર કોલેજે અભેસિંહને એક આગવી ઓળખ આપી.

અભેસિંહભાઈના ભાવી જીવનની બે મહત્વની ઘટનાઓ આ એક જ દિવસે આકાર પામે છે. એક તો એ અભેસિંહમાંથી લોકગાયક અભેસિંહ રાઠોડ તરીકે ઓળખાયા અને પ્રારંભે એ પંથકમાં પંકાયા અને બીજું ત્યારથી લઈને અવિરતપણે મેઘાણીજીનાં ગીતોને સંપૂર્ણપણે સમજીને એના વિદ્યાર્થી બની રહ્યા અને આજીવન એના અભ્યાસમાં સતત રમમાણ રહ્યા. 

પંચાળની ભૂમિના ક્ષત્રિય પરિવારના આ સંતાનનાં સંસ્કાર અને ઘડતરમાં અભણ માબાપે સહેજ સરખીએ ચૂક થવા દીધી નથી. માનું અઢળક વહાલ તો બાપનો કડપ અને શિસ્તનો આગ્રહ એમના ઉછેરમાં દેખાય. ક્ષત્રિય પરિવારનું પરંપરાગત ગામનું ડેલી વાળું ઘર. સાંજ પડે એટલે ડેલી બંધ થઈ જાય. બાપુજી ડેલીને અઢેલીને જ બેઠાં હોય એટલે ડેલીમાં એમને પૂછ્યા વગર પ્રવેશ થાય જ નહિ. ક્યારેક ટાઈમ કટાઈમે અભેસિંહને બોલાવવા આવેલા ગામલોકોને બાપુજી ઠમઠોરતા ”કાં ..આ કાંઈ બાવાસાધુના ઘર થોડા છે તે હાલી નીકળો છો બધા ??” રીતસર ઠપકો ખાઈને ગામલોકોને પાછા વળવું પડે. પણ અભેસિંહભાઈ કહે છે… “મારું ગાવા વગાડવાનું બાપુજીને ઓછું ગમતું એનું કારણ એમનો ડર કે રખેને દીકરો ક્યાંક અવળી સોબતે ચડી જાય તો..! અને એટલે જ મેં બાપુજીને વચન આપેલું અને એ વચનમાં હું આજદિન સુધી ખરો ઊતર્યો છું એ વાતનો એમને સંતોષ હતો પણ એમણે સંપૂર્ણ સંતોષતો ત્યારે વ્યક્ત કર્યો જ્યારે બોટાદમાં શિવગંગા સંગીત વિદ્યાલયના લાભાર્થે એક કાર્યક્રમ યોજેલો અને એમાં પૂજ્ય મોરારી બાપુ પધારવાનાં હતા. મારા બાપુજીએ શાળામાં કે આમતેમ મને સાંભળ્યો હોય પણ જાહેરમાં કોઈ મોટા કાર્યક્રમમાં સાંભળેલો નહિ. અમારા હરિશ્ચંદ્રભાઈએ એમને આમન્ત્રણ આપીને બોલાવ્યા. બાપુજી આવ્યા અને બાપુજીએ મને તે દિવસે જાહેર મંચ પરથી ગાતો સાંભળ્યો અને તે દિવસે એમણે મને કહ્યું કે “સારું હવે તને હું ગાવાની છૂટ આપું છું.” 

કટોકટીના કાળમાં અભેસિંહભાઈ અમદાવાદમાં બી.એડનો અભ્યાસ કરતા અને એ દરમ્યાન એમના વ્યાવસાયિક કાર્યક્રમો પણ પુરજોશમાં ચાલે. એક એવોજ કાર્યક્રમ અમદાવાદની એચ..કે કૉલેજના હોલમાં યોજાએલો. કાર્યક્રમમાં સાણંદ ઠાકોર સાહેબ અને સાથે ગુજરાતના પોલીસ વડા શ્રી પી.એમ.પંત સાહેબ અતિથી તરીકે પધારેલા. કાર્યક્રમ ખૂબ સરસ થયો અને બધાં બહુજ પ્રસન્ન થયા. કાર્યક્રમ પૂરો થયા પછી પોલીસ વડા શ્રી પંત સાહેબ મળ્યા ત્યારે એમણે કહ્યું કે “તમારી હાઈટ બોડી સરસ છે એટલે પોલીસમાં આપ ભરતી થઈ જાવ. હવે જ્યારે ભરતી થાય ત્યારે આપ આવી જાજો.” અભેસિંહભાઈએ વિનમ્રતાપૂર્વક ના કહી. ત્યારે ફરી પંત સાહેબે કહ્યું…” અરે કેમ ના પાડો છો..? તમારા ક્ષત્રીયોતો પોલીસમાં આવવા માટે એકદમ આતુર હોય છે..!! એટલીજ નમ્રતાથી ફરી કહ્યું સાહેબ આપની લાગણીનો હું આદર કરું છું પરંતુ જો હું પોલીસની નોકરી સ્વીકારીશ તો આજની જેમ હું આપની સન્મુખ બેસીને ગાઈ નહિ શકું…તો મારે આપની સેવામાં ઉભા રહેવું પડશે…. સાહેબ મારે તો શિક્ષક બનવું છે”

પણ હું કલ્પના કરતો હતો કે અભેસિંહભાઈએ જો પોલીસની નોકરી સ્વીકારી હોત તો આજે એ કેવા હોત..?? તો એ આવા સૌમ્ય અને સંવેદનશીલ કલાકાર અને માયાળુ શિક્ષકને બદલે કડક અધિકારી હોત અને એમની ખુમારી અને તુમાખી કંઈક જુદા જ હોત…. કો’ક ઉચ્ચ અમલદાર હોત અને હંમેશાં ખાખી વર્ધીમાં જ જોવા મળત. 

અભેસિંહભાઈની ખુમારી, એમની પ્રામાણિકતા અને સાત્વિક પ્રકૃતિના મુખ્યત્વે ચાર સ્તંભ હું જોઉં છું. શુરાની ધરતી પર જન્મ અને ઘડતર, મેઘાણી સાહિત્યને આત્મસાત કરી લોકસંગીતનાં માધ્યમે એને લોકહૃદય સુધી પહોંચાડવાની તાલાવેલી,, સમાજનું ઉત્થાન શિક્ષક જ કરી શકે એ ધ્યેય સાથે વર્ગને સ્વર્ગ બનાવી વિદ્યાર્થીઓનું ઘડતર કરવાનો મક્કમ નિર્ધાર અને પુણ્યસલિલા માં નર્મદાને ખોળે જિવાયેલું જીવન. 

અભેસિંહભાઈને માં નર્મદા પ્રતિ અપાર ખેંચાણ હતું અને એટલે જ જાણે માં નર્મદાએ એમને પોતાની સન્મુખ વસાવ્યા. ભરૂચના સાધના વિદ્યાલયના વ્યવસ્થાપકમંડળે શાળામાં શિક્ષક તરીકે જોડાવા એમને સામેથી કોલ મોકલ્યો અને એઓ એમાં શિક્ષક તરીકે જોડાયા. ભરૂચ જેવી સાવ અજાણી જગાએ કોઈ પરિચિત નહિ પરંતુ મોક્ષદાયિની માતા નર્મદાનાં દર્શન શાળાનાં પટાંગણમાંથી સતત થતાં રહે. અભેસિંહભાઈ એ શિક્ષણકાર્ય ને જીવનના પ્રથમ કર્તવ્ય તરીકે સ્વીકાર્યું અને આજીવન શિક્ષક બની રહ્યા. લગભગ ૨૨ વર્ષ એકધાર્યા એ શાળામાં શિક્ષણકાર્યમાં વિતાવ્યાં. ભરૂચમાંજ ભૂકંપમાં પડી ગયેલી શાળા નું સ્થળાંતર કરી એને અન્ય જગાએ ઊભી કરી. પૂજ્ય મોરારી બાપુએ એનું ખાતમૂહર્ત પણ કર્યું હતું અને એનું ઉદ્ઘાટન પણ પૂજ્ય બાપુએ કર્યું હતું જેમાં આજે ૧૫૦૦ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે. જેમના હૃદયમાં સમભાવ, અનુગ્રહ અને અત્યંત અનુકંપા છે એવા અભેસિંહભાઈએ કોઇપણ નવા વિદ્યાર્થીને દાખલ કરવાનો એક જ નિયમ રાખ્યો છે કે એ બાળક ગરીબ હોવો જોઈએ. વહેલી સવારે શાળાનો દરવાજો ખોલવાથી લઈને સતત સક્રિય એવા અભેસિંહભાઈ શાળાસંચાલન ઉપરાંત મેઘાણીજીના પૌત્ર શ્રી પીનાકીભાઈ સંચાલિત મેઘાણી સ્મૃતિ સંસ્થાન સાથે સક્રીયતાથી જોડાઈને મેઘાણીજીના સાહિત્યને સુલભતાથી ઉપલબ્ધ કરાવવાનું એક મિશન લઈને બેઠા છે. જ્યાંજ્યાં મેઘાણીની યાદ જોડાયેલી છે એ તમામ જગાએ મેઘાણી સાહિત્યનો એક કૉર્નર બનાવવાનું અને પોલીસ સ્ટેશનોમાં એમના તમામ પુસ્તકો સાથેનું એક કબાટ મૂકવાની એક ઝુંબેશ આદરી છે. 
અભેસિંહભાઈએ એમના સમસ્ત જીવન દરમ્યાન

જ્યાંજ્યાં અને જેટલાં કાર્યક્રમો કર્યા છે ત્યાં સવિશેષ મેઘાણીના રચેલા ગીતો જ ગાયા છે એટલે એમ કહેવામાં સહેજ પણ અતિશયોક્તિ નથી કે રાષ્ટ્રીય શાયરને અભેસિંહભાઈએ લોકસ્મૃતિમાંથી સ્મરણશેષ થવા દીધા નથી.
અભેસિંહભાઈ આપનો મેઘગર્જન કરતો બુલંદ અવાજ લોકસાહિત્યના આકાશમાં ચિરકાળ સુધી આંદોલિત થતો રહે એ જ શુભકામના…..
XXXXXX

Image result for vijay thakkar

વિજય ઠક્કર

લખ્યા તારીખ: August 1,2019 @ 01.45 AM 
ઈન્ટરવ્યુ તારીખ: July 24,2019 @ 12.15 PM
ઈન્ટરવ્યુ બ્રોડકાસ્ટ Radio Dil: July 27,2019@12.40PM

શ્રી નવનિત શાહની ફેસબુક વોલમાંથી કોપી પૅસ્ટ

“હિરે મઢ્યું બ્રહ્મચર્ય” વાર્તા

“હિરે મઢ્યું બ્રહ્મચર્ય”

53d495046a802_-_010513-jennifer-lopez-lgn (2).jpg

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

છત્રીસીમાં પ્રવેશેલી ડોક્ટર શ્વેતાંગી પ્રસિદ્ધિના શિખરે હતી. એના પ્રવચનો સાંભળવા પ્રતિષ્ઠીત માણસો  આવતા. શ્વેતાંગી એક અનોખા પ્રકારની સાધવી હતી. એણે માનસશાસ્ત્રમાં પી.એચ.ડી કર્યું હતું, એ બોલતી અને શ્રોતાઓ મંત્ર મુગ્ધ થઈને સાંભળતા. એની વાક્છટામાં એક ખાસ પ્રકારનું માસ મેસ્મેરિઝમ હતું. વિષય ગમે તે હોય, વાત ગમે તેવી સીધી, સાદી અને સામાન્ય હોય પણ જ્યારે એના મોંમાંથી એ બહાર નીકળે ત્યારે એ જીવનની મહત્વની વાત બની જતી અને શ્રોતાઓ ભાવુક થઈને સાંભળતા સાંભળતા. સંમોહિત થઈ જતા. યુવાન, સુંદરીને કેટલાક ભક્તો કે ફેન શ્વેતાંગીમા કહેતાં. શ્વેતાંગી હમેશાં સફેદ સાડી પહેરતી. માથાના કેશ કદીએ બંધાયા ન હતાં.  છૂટ્ટા કાળા ભમ્મર લાંબા કેશમાં હમેશા સફેદ મોગરાનો ગજરો લટકતો.

નારી શક્તિ અભિયાનની મોટી સમર્થક હતી. એણે એક મિશન શરૂં કર્યું હતું. “બ્રહ્મચારી ભારત”.  એ પ્રચારતી કે આખા ભારતમાં દશ વર્ષ સુધી એક પણ વધારાના બાળકની જરૂર નથી. જો વસ્તી નિયંત્રણ ન થાય તો ઉભરાતી વસ્તી તમામ વિકાસને ભરખી જશે. મહિલાઓએ જ બ્રહ્મચર્ય અપનાવવાની જરૂર છે.

શ્વેતાંગી એની માતાનું તેરમું બાળક હતી. એનો જન્મ આપી એની મા ગુજરી ગઈ હતી. એણે એની માતાનું મોં પણ જોયું નહતું. પિતાએ પંદર દિવસમાં જ બીજા લગ્ન કર્યા હતા. એની એક પરણેલી બહેન, તાજી જ જન્મેલી શ્વેતાંગીને પોતાને ઘ્રેર લઈ ગઈ હતી. પ્રેમથી નાની બહેનને દીકરીની જેમ ઉછેરી. શ્વેતાંગીનીની દશ વર્ષની ઉમરમાં એના પંચાવન વર્ષના બાપ સમાન બનેવીએ બળાત્કારની કોશીશ કરી. એની બહેનને ખબર પડી. બીજી સવારે આડોસ પાડોસના લોકોએ એટલું જ જાણ્યું કે ભગવાનદાસ શેઠનું રાત્રે હાર્ટએટેકથી અવસાન થયું છે. માત્ર ભગવાન જ જાણતા હતા કે હાર્ટ એટેક ન હતો; બન્ને બહેનોએ જ ઉંઘતા શેઠના મોં પર ઓશિકું દબાવ્યું હતું અને શેઠજી થોડા તડફડિયાં પછી કાયમને માટે શાંત થઈ ગયા હતાં. આમ પણ ભગવાનદાસ હૃદયરોગના દરદી તો હતા જ. વિમાના અધળક નાણાં મળ્યા. મોટી બહેને શ્વેતાંગીને ભણાવી. સુંદર હતી. વક્તૃત્વ શક્તિ કુદરતે બક્ષી હતી. પુરુષોને વાસનાના કીડા માનતી થઈ ગઈ હતી.  આમ છતાં એના ઓડિયન્સમાં મહિલાઓ કરતાં પુરુષો જ વધારે જણાતા. કારણ હતું ભડકે બળતું એનું પુખ્ત યૌવન. શ્વેતાંગીની ભલે સાધ્વી કે કે બ્રહ્મચારિણી હતી પણ એનું રૂપ અને દેહલતા “સેક્સી” જ હતી.

એ હાથમાં માઈક લઈને સ્ટેજના એક ખૂણા પરથી બીજા ખૂણા પર ફરતી રહીને પ્રવચન કરતી. એનું વાયરલેશ માઈક પણ સફેદ હતું. એના જીવનનો સપ્તરંગી પ્રકાશ એકમેક સાથે વિંટળાઈને શ્વેત થઈ ગયો હતો. એણે એની આજુબાજુ સેવિકાઓનું મજબુત કવચ રચી દીધું હતું. એની મેનેજર મીરાંજ બધા પ્રોગ્રામનું આયોજન કરતી. એ પોતે અને એની બધી જ સેવિકા સખીઓ બ્રહ્મચારિણીઓ હતી એમ કહેવાતું અને મનાતું હતું. કહેવાતું હતું કે બાર વર્ષની ઉમ્મર પછી શ્વેતાંગીએ કોઈ પણ પુરુષનો સ્પર્શ કર્યો ન હતો. પોતાના સગા ત્રણ ભાઈઓને રાખડી પણ બાંધી ન હતી. પુરૂષ માત્ર અસ્પૃશ્ય હતા.

એ શ્વેતાંગી આજે એકદમ વિહ્વળ થઈને એના રૂમમાં આંટા મારતી હતી. એ કાળીયા બદમાશની એ હિમ્મત? સ્ટેજ પર આવીને પાંચસો માણસોની હાજરી વચ્ચે એના હોઠ પર તસતસતું ચુંબન ચોંટાડી જાય. પાછો કાનમાં કહેતો જાય કે “આઈ’લ સી યુ. ઈન યોર રૂમ ટુ નાઈટ હું તને મારી રીતે શણગારીશ.”

એની સભા સફેદ સભામાં કહેવાતી. એક વણ લખ્યો, નહિ કહેવાયલો નિયમ થઈ ગયો હતો. સભામાં આવતા દરેક શ્રોતાજનો સફેદ વસ્ત્રો પહેરીને જ આવતાં. કોઈ રંગીન કપડાં પહેરીને આવતું તો એમને છેક પાછળ બેસવુ પડતું. પણ આ એક નંગ એવો હતો કે કાયમ કાળો પેન્ટ અને કાળું ટી શર્ટ પહેરીને આવતો. દરેક સભામાં એ વીઆઈપીની પહેલી હરોળમાં જ બસતો. અમદવાદ હોય,  રાજકોટ હોય, વડોદરા હોય કે સુરત હોય. ભાગ્યેજ એ ગુજરાતની એક પણ સભા ચૂક્યો હશે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી ચાલીસ પિસ્તાળીસ સભામાં હાજરી આપી હશે. વક્તવ્ય શરૂ થાય એટલે એ આવતો, બસતો. કોઈક વાર એ એની ખુરસી છોડી સ્ટેજ ના એક ખૂણા પાસે આવી ઉભો રહેતો.

 શ્વેતાંગી ભલે એને કાળીયો કહે પણ કે કાળો તો ન જ હતો. માત્ર કાળો પેન્ટ અને કાળું ટીશર્ટ પહેરીને આવતો એટલે જ એ સફેદ ઑડિયન્સમાં કાળો અને અલગ તરી આવતો. એ હેન્ડસમ હતો. શ્વેતાંગીને એનું નામ ખબર ન હતું. મનમાં એ કોણ છે એ જાણવાની ઈચ્છાતો થતી પણ અહમ આડે આવતો. ચોક્કસપણે એ એના પ્રવચનો માટે નહોતો આવતો. એ સ્પષ્ટ હતું કે એ શ્વેતાંગીને જોવા જ આવતો હોવો જોઈએ. એક પ્રવચનમાં એ દેખાયો નહિ. પ્રોગ્રામને અંતે એનાથી મીરાંને કહેવાઈ ગયું “આજે બ્લેક મેન કેમ ન દેખાયો?”

બસ થઈ રહ્યું. મીરાંએ સહેલીઓને બોલાવીને સુચના આપી કે આપણી લીડર પોતાની જાત પરનો કાબુ ગુમાવી રહી છે.  આપણી આયર્ન લેડી પ્રેમમાં પડશે, લગ્ન કરશે, બ્રહ્મચર્ય ભંગ થશે પછી રબડી દેવીની જેમ એક ડઝન બચ્ચા પેદા કરશે. ભારતની વસ્તી વધશે. મીરાં અને બધી સેવિકા સહેલીઓએ શ્વેતાંગીની ખુબ મજાક ઉડાવી હતી. અને તે સમયે મનમાં સળવળતા કીડાને કચડી નાંખીને તેણે કહ્યું હતું કે એ કાળીયો માય ફૂટ. હું કોઈની રાહ જોતી નથી. એ જુઠ્ઠું બોલી હતી.

અને આજે એ બ્લેક ડ્રેસમેન અચાનક સ્ટેજ પર આવીને હોઠ ચૂમી ગયો. રાત્રે રૂમ પર આવવાનો છે. શ્વેતાંગી જ્યારે પ્રવચન પ્રવાસમાં હોય ત્યારે એને માટે સ્પોંસર  શહેરની સારામાં સારી હોટેલમાં લક્ઝરી રૂમ બુક કરાવતાં. એ એના લક્ઝરી હોટલ રૂમમાં આંટા મારતી હતી. ક્યારે આવશે કેવી રીતે આવશે એની ખબર ન હતી. કાંઈ અજુગતું ન બને એ ખાતર એણે મીરાંને બોલાવી હતી. હોટેલ મેનેજરને સૂચના આપી હતી કે કોઈ પણ વ્યક્તિને મારા રુમમાં આવવા દેવી નહિ.

‘રાત્રે બરાબર દશ વાગ્યે મેનેજરનો ફોન આવ્યો. મેડમ બધું બરાબર છે ને?’

‘હા અત્યાર સુધી તો બધું બરાબર છે.’

‘અમારા બોસ સત્યમ શેઠ, હોટલના માલિક આપને મળવા માંગે છે. કેટલીક બિઝનેશ અંગેની વાતો કરવા માંગે છે.  તમને એ મળી શકે?’

‘બિઝનેશ અંગેની બધી વાતો મીરાં મેડમ સાથે કાલે સવારે કરી શકશો.’

‘મેમ, આ વાત આ હોટેલના માલિક સત્યમજી તમારી સાથે જ કરવા માંગે છે’

‘શ્વેતાંગી, એને આવવા દે. એક પુરૂષની હાજરી હશે તો તારો રોમિયો આવતાં વિચારશે.’ શિવાંગીએ સલાહ આપી.

‘ઓકે. ભલે સત્યમજી આવી શકે છે.

અને ડોર બેલ રણક્યો.

સામે હોટલ મેનેજર એક નવયુવાનની સાથે ઊભો હતો. જે હમેશા કાળા પેન્ટ શર્ટમાં આવતો તે જ આજે સફેદ સૂટમાં હતો. એના હાથમાં ફ્લાવર બુકે હતો અને બીજા હાથમાં એક બ્રીફકેશ હતી.મેનેજરના બન્ને હાથમાં બે મોટી બુક કેસ હતી.

મેનેજર બન્ને બ્રીફકેશ મુકીને ચાલતો થયો.

‘તું તું,…તું લબાડ આ હોટલનો માલિક છે?…બદમાશ..’ અને સત્યમના ગાલ પર બે જોરદાર થપ્પડ પડી ગઈ.  ’બાર વર્ષની ઉમ્મર પછી આજે મેં પહેલી વાર કોઈ પુરૂષને સ્પર્ષ કર્યો છે.’

‘હા શ્વેતુ હું આ હોટેલનો માલિક છું. માત્ર આ જ નહિ પણ દરેક મોટા શહેરની આ ગ્રુપની હોટલનો માલિક છું. મારા પિતાનો સુરતમાં ડાયમંડનો બિઝનેશ છે. એ સત્ય છે. મારું નામ સત્યમ છે. ડિયર શ્વેતાંગી માત્ર એક ગાલને જ કેમ? મારા બીજા ગાલને પણ તારા કુમળા હસ્તનો લાભ આપને?’

અને બીજા ગાલ પર પણ તમાચાઓનો વરસાદ પડ્યો. એ હસતો હતો. ગાલ પર લોહીની ટસર દેખાતી હતી. શ્વેતાંગીની થાકી.

‘શ્વેતાંગી મને રૂપસુંદરીઓની નવાઈ નથી. પિતાશ્રીની અઢળક સંપત્તિનો હું એક માત્ર વારસ છું. હું કોઈ પણ મહિલાને ખરીદી શકું છું. જ્વેલરીની જાહેરાત માટે આવતી અનેક મોડેલને મેં માણી છે. કદાચ હું બે પાંચ સંતાનનો બાપ પણ હોઈશ. પણ જ્યારથી તને જોઈ છે ત્યારથી મેં બધું જ છોડી દીધું છે. બસ તારા સિવાય બીજું કોઈ જ નહિ. હવે મારે માત્ર તને જ માણવી છે. માત્ર એક જ વાર. આ બ્રિફકેશમાં તારું આખું શરીર ઢંકાઈ જાય એટલા હિરાના અલંકાર છે. આ બીજી બ્રીફકેશમાં બે કરોડ રૂપીયા છે. આ તારા બ્રહ્મચર્ય ભંગની કિમત છે. હવે તું જાતે તારા વસ્ત્રાવરણ ઉતાર. તારા દેહને આ હિરાઓથી ઢાંકી દે. આ દેશમાં અમિરોના અનેક સંતાનો શેરીઓમાં રખડતાં હશે. અનેક ગરીબો ફૂટપાથ પર ઢગલા બંધ બાળકો પેદા કરતા હશે. તારું મીશન કદીએ સફળ નહિ થાય. એ ઘેલછા છોડી દે. એકવાર તું પણ તારી યુવાની બાળવાને બદલે માણી લે.’

સત્યમે જેકેટ અને શર્ટ ઉતાર્યુ. રેફ્રિજરેટરના ખૂણામાં સંતાઈને બેઠેલી શ્વેતાંગીની મેનેજર મીરાં પાસે જઈને સત્યમે કહ્યું. ‘ડિયર મીરાં, મને ખબર છે કે તું અહિં છે. જા તું પાસેના બીજા રૂમમાં જા. હવે પછી કોઈકવાર તારો વારો. તું પણ એક નશીલી સુંદરી છે. આમાંની આ નાની બ્રીફકેશ તારું મોં બંધ કરવા માટે પુરતી છે. સમજી લે કે તું આ રૂમમાં, કે આ હોટલમાં આવી જ નથી.‘ એ નફ્ફટની જેમ બોલતો હતો.

શ્વેતાંગીને કશું સમજાતું ન હતું કે શું કરવું. એ સત્યમની વિશાળ છાતીને તાકી રહી હતી. શું મેળવવું. શું ગુમાવવું એ સમજાતું નહતું. અઢળક હિરા. ખુલ્લી બીફકેશમાં રૂપિયાના બંડલો, વિશાળ બાહુઓ…..એ ખોવાઈ ગઈ. એ શું કરતી હતી એનું એને ભાન ન હતું. વિદ્વત્તા અને સંકલ્પો વિલિન થઈ ગયા હતા. એ સત્યમ સમક્ષ પરવશ થઈ રહી.

શ્વેતાંગી વસ્ત્રોનો ભાર ઉતારી દે…. જણે સત્યમના એજ અવાજનો પડઘો, શ્વેતાંગીના દેહમાં ગુંજી ઉઠ્યો. “ “શ્વેતાંગી, બ્રહ્મચર્યની ભ્રમણાંનો ભાર ઉતાર. જીવનને એક વાર માણી લે. કોઈને કશું ખબર નહિ પડે. તું અક્ષતયોની જ કહેવાશે” પ્રવચનોથી હજારો શ્રોતાઓને મેસ્મરાઈઝ કરતી શ્વેતાંગી ને સમજ નહોતી કે એ શું કરતી હતી. એ ભાન ભૂલી ગઈ. સત્તાવાહી અવાજને અનુસરતી ગઈ.

યંત્રવત સફેદ સાડીનો પાલવ સર્યો. ધીમે ધીમે દેહાવરણો ઉતરતા ગયા. ધવલ કબુતરાં બહાર આવી ગયાં. આવરણ વિહિન સુંદર દેહ શૈયામાં સર્યો. સત્યમની રત્ન રમત શરૂ થઈ. વસ્ત્રને બદલે અલંકારથી સત્યમે સુંદરીના દેહને સજાવા માંડ્યો. હિરાના શણગારથી દેહ ઢંકાઈ ગયો. શ્વેતાંગી તું મારી સર્વ શ્રેષ્ઠ મોડેલ છે. એણે ફોટાઓ પાડ્યા. તારા આ ફોટા અનેક બીલબોર્ડ શોભાવશે.

ફોટા પડી ગયા. આભુષણો ઉતરી ગયા. અને સુંદરીનું કામ ઘેન પણ ઉતરી ગયું. શું મારૂ શરીર તારા બાપના ઝવેરાતના વેપાર માટે? પણ મોડું થઈ ગયું હતું. એનો દેહ ચુંથાઈ રહ્યો હતો. થોડી મિનિટો પહેલાંનો હિરા જડિત દેહ ખરડાઈ ગયો હતો. એ બ્રહ્મચારિણીનું બ્રહ્મચર્ય સત્યમના કામાગ્નિની જ્વાળામાં ભસ્મ થઈ ગયું. ધીમે ધીમે અગ્નિ ઠરી ગયો. સત્યમ ઊંઘી ગયો.

બીજી સવારે હોટલનો રૂમ લોહિના રેલાઓથી ખરડાયલો હતો. સત્યમની છાતી પર એક ઓશિકું હતું. ઓશિકાની આરપાર ત્રણ બુલેટ સત્યમની છાતીમાં ધરબાઈ ગઈ હતી. પાસેની ખુરશી પર શ્વેત સાડીમાં  સજ્જ શ્વેતાંગીનીની લાશ ઢળેલી હતી. એના લમણામાં બુલેટ હતી અને હાથમાં ગન જકડાયલી હતી. લોહી ભીના કાગળ પર. શ્વેતાંગીના હસ્તાક્ષરમાં લખ્યું હતું…એક બ્રહ્મચારિણીના બ્ર્હ્મચર્યની કિંમત.  કાગળ સત્યમના કપાળ પર હતો.

પોલીસ રિપોર્ટમાં સ્યુસાઈડ મર્ડર નોધાયું હતું. પોલીસ રિપોર્ટમાં કેમેરો, નાણાંની બેગ કે ઝવેરાતનો કોઈ જ ઉલ્લેખ ન હતો. છ મહિના પછી હોટેલ મેનેજર અને મીરાં સ્વીટઝરલેંડમાં હનીમુન માણતાં હતા,

ગુજરાત દર્પણ જુલાઈ ૨૦૧૯

મંગુ મોટેલ અને વીવીઆઈપી સંદીપીયો

પ્રવીણ લેખક કાર્ટુન.jpg

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

ચન્દુ ચાવાલા, મંગુ મોટેલ અને વીવીઆઈપી સંદીપીયો

‘સાલો ____(એક સુરતી ગાળ) એ કદીયે ન સુધરે. _____(ફરી એક જોરદાર મરચાવાળી સુરતી) સાલો બદમાશ, આપણો જ દોસ્ત, અને આપણી સાથે જ મહોલ્લામાં રમેલો, સાથે જમેલો, સાથે ભટકેલો; એક બે વાર મેં જ એને માર ખાતો બચાવેલો તે; આજે બધું ભૂલી ગયો. મારી પાસે પણ પેલા ચોર લોકો _____(એક ફ વાળી અમેરિકન સમાજમાં ગયેલી ભદ્ર ગાળ) પૈસા ઉઘરાવી ગયેલા.’

અલ્યા આ ઉકળાટ શાનો છે? એમ હું પુછું તે પહેલા ચન્દુ ચા વાલાએ પુછ્યું. ‘ઐલા ટને હું થીયું. એકડમ હુરટી સંસ્કૃટમાં ફાડવા માંઈડું છે. આપનો કયો હુરટી ડોસ્ટાર બઢૂં ભૂલી ગીયો? હરખી વાટ ભસી કાર.’

‘પેલા ભગતડાઓ(એક અમેરિકન ગાળ) વગર લેવે દેવે ઉજવણી કરવા તૈયાર થઈ ગયા. કે’તા હતા કે કેનેડિયન દેશીઓએ તો જીતની ખુશાલીમાં સ્ટ્રીટમાં ડોલર ઉછાળેલા તો આપણાંથી નાનું ઉજવણી ના થાય? એમ સમજાવી ઈલેક્શન વિનિંગ સેલિબ્રેશન માટે મારી પાસે પણ ઘણું ડોનેશન લઈ ગયેલા. મને પાસ પણ આપી ગયેલા. મારી પાસે પણ કોન્ટ્રીબ્યુટર તરીકે વીઆઈપીનો પાસ હતો. ફંકશનમાં વહેલો જઈને હું આગળની રોમાં બેઠેલો ને આપણા જાડીયા સંદીપીયાની મોડીમોડી પધરામણી થઈ. એના ચમચા ઓર્ગેનાઈઝરોએ મારી પાસે આવીને મને કહ્યું ‘કાકા, પ્લીઝ તમે જરા પાછળ જાઓને.

આ વી.વી.આઈ.પીમાટેની સીટ છે. સંદીપભાઈને બેસવા દો.’ અને સંદીપીયો જાણે મને ઓળખતો જ નથી, એમ મારી જગ્યા પર બેસી ગયો. મને ઉઠવાનું કહેવા વાળા ચમચાએ થેન્ક્યુ કહ્યું પણ ફ……સુંદીપીયાએ મારી સામે જોઈને થેન્ક્સ કહેવાની દરકાર પણ નહિ કરી. મારું તો એટલું ખસી ગયું હતું કે સાલાને ફેંટ પકડીને ખુરશી પરથી ઉઠાડું. જેમ તેમ જાત પર કન્ટ્રોલ રાખ્યો.‘

મારે કહેવું પડ્યું કે એ વાત તો ગઈ કાલની હતી. મંગુ, જેમ ગઈકાલે તેં કંટ્રોલ રાખ્યો એ જ રીતે આજે પણ મગજ અને ભાષા પર કન્ટ્રોલ રાખ. બાજુના રૂમમાં બધી લેડિઝ છે અને તારો સુરતી બબડાટ સાંભળે છે.
ઈંડિયાનું ઈલેક્શન પતી ગયું હતું. ભાજપ સિવાયના બીજા પક્ષો અને ઉમેદવારોની આશાઓનું ઊઠમણું અને માસીસા શ્રાદ્ધ થઈ પણ ગયા હતા. હવે કોઈને રસ ન હતો. પણ ઉત્સાહ ઘેલાઓ મારી તોડીને ટોળું ભેગું કરી ભાષણબાજી કરી લેતાં હતાં. અને એને માટે પણ સ્પોંસર ઊભા કરીને જલસા કરતા હતા. એવા એક પ્રોગ્રામમાં અમારો મંગુ મોટેલ ગયો હતો.

સંદીપ અમારો નાનપણનો દોસ્ત. આજે અમેરિકામાં મોટો બિઝનેશમેન બની ગયો. દરેક સોસિયલ ઈવાંટ્સને એ પોતાના બિઝનેશમાં કન્વર્ટ કરી શકતો. એની પ્રવૃત્તિઓ બધી. એક પબ્લિક ઈમેજ ઉભી કરી. ખરેખર મોટો બોટો તો હવે ઠીક, પણ મોટાઈ ખોર. તો ખરો જ. એના એરિયાનો મોટો સોસિયલ વર્કર તરીકે આગળ આવી ગયો.

જ્યારે અમે સુરતી મિત્રો ભેગા થઈએ અને એને કહેણ મોકલીયે ત્યારે વચ્ચે જરા મોઢું બતાવી જાય, આવે તો મિત્ર તરીકે નહિ પણ જાણે અમારા ઉપર ઉપકાર કરીને આવતો હોય એવા મહાનુભાવની જેમ આવે અને ચાલ્યો જાય. અમારા ચંદુ ચાવાલા પાસે એના કરતાં ચાર ઘણા પૈસા પણ એટલિસ્ટ સંદીપ કરતાં અમારો ચંદુ ઘણો હંબલ.

મંગુની વાત જરા જૂદી. જ્યારે મંગુ એને જુએ એટલે એને ઇરિટેશન થવા માંડે.

સંદીપે મંગુ સાથે શું કર્યુ એ વાત બાજુ પર મુકીતે તો પણ મંગુનો ઉકળાટ એક રીતે વ્યાજબી જ હતો. માત્ર સંદીપની વાત ન હતી. અમારા અમેરિકામાં દરેક ગુજરાતી સામાજિક ટોળાઓમાં થોડા મોટા માથાના વીવીઆઈપીઓ ઝામી ગયા છે.

બસ એક વખત નામનો ટપ્પો પડી જાય પછી દરેક જાહેર ફંકશનમાં વીવીઆઈપી ડોલતાં ડોલ્તાં મોડા મોડા આવે. ચમચાઓ ઓહો ઓહો કરતાં એમને ફ્રંટ રોની સેંટરની સીટ પર બેસાડે. સ્ટેજ પર ભારત નાટ્યમ ચાલતું હોય તે પણ બે પાંચ મિનિટ માટે બિચારું કમ્ન્ફ્યુઝ થઈ જાય. કોઈપણ જાતનું ડોનેશન આપ્યું હોય કે ન આપ્યું હોય તે માત્ર રામ જ જાણે..

બેશરમ વીઆઈપી એમાં જ પોતાનું સન્માન સમજે.
હવે આ અતિવિશિષ્ટ વ્યક્તિ એટલે કે વેરી ઈમ્પોર્ટન્ટ પરસન ખરેખર મહત્વના છે? ધારો કે આ ઈમ્પોર્ટન્ટટ પરસન ઈવાન્ટમાં ન જ આવે તો પ્રોગ્રામ બંધ રાખવો પડે? પણ આવે એટલે એમને મોટાભા કરીને વિશેષ અધિકાર અને ખાસ સગવડ આપવી પડે. આ હિસાબે તો ટિકિટ લઈને પાછળ બેઠેલાઓ જરા પણ ઈંપોર્ટટન્ટ ના કહેવાય. જરા ફની તો કહેવાય જ. ગુગલ વિકિપિડિયા વીઆઈપી માટે કહે છે-

A very important person (VIP) is a person who is accorded special privileges due
to their status or importance. [1] હવે સ્ટેટસ અને ઈંપોર્ટન્સ એ બન્ને શબ્દો સમાનાથી તો નથી જ. તો ઈંપોર્ટટન્ટ પિપલને જ સ્પેશીયલ પ્રિવીલેઇજ મળવા જોઈએ નહિ કે સ્ટેટસવાળાઓને.

Examples include celebrities, heads of state or heads of government, other politicians,
major employers, high rollers, high-level corporate officers, wealthy individuals, or any
other socially notable person who receives special treatment for any reason.
The special treatment usually involves separation from common people, and a higher
level of comfort or service.

સામાન્ય માણસ તરીકે આ સાલુ મને પણ ડંખે તો અમારો મંગુ ઉકળે તેમાં નવાઈ
શું?

In some cases, such as with tickets, VIP may be used as a title in a similar way
to premium. Usually, VIP tickets can be purchased by anyone, but still meaning
separation from other customers, own security checks etc.
The term very very important person
(VVIP) is also used, [2] especially with reference to VIPs with very high
spending power.

સાસટ્રી લુખ્ખો લેખક છે ને ટુ ચિંગુસ મારવાડી છે. માંડ દમડી છૂટે છે. વખટ આવે મેં પન લેખક, કવિઓ, ગાવાવાલા, નાચવાવાલાને મારે ઘેર રાખેલા ને બઢાના પ્રોગ્રામ હો કરાવેલા. દીકરા મંગુ, મની ટોક્સ. તે તાઈમે હું પન વીવીઆઈપી હટો. પ્રોગ્રામ શરૂ ઠાય ટે પેલ્લા સ્ટેજ પર ડીવો કરવા હૌ જટો. ડિકરા મંગુ, હાચ્ચો વર્ડ VVIP નઠી પન VVIM છે. M ફોર મની. હવે હું કોઈને ઈંડિયાથી બોલાવટો નઠી ચંપાએ ના કઈ દીઢી છે.

મંગુ હજુ ધૂંધવાયલો હતો. સુરતી જ્યારે ગુસ્સે થાય ત્યારે એ કાંઈ મવાલીઓની જેમ મારામારી પર ન ઉતરે. એટલિસ્ટ અમારા સુરતી ગ્રુપમાં નો તો કોઈ જ નહિ. મંગુ જરા બોલવામાં ફાટ. એનો ગુસ્સો એની સુરતી ગાલી પ્રદાનથી વ્યક્ત થતો. ચંદુ, મેં આજ સુધીમાં કોઈપણ દિવસ સંદીપીયાને લાઈનમાં ઉભા રહીને કાઉંટર પરથી ફૂડ લેતો જોયો નથી. વીવીઆઈપી ખરોને એટલે મસ્કા મારુ ચમચાઓએ જ એને માટે ફૂડની ડીશ તૈયાર કરીને લઈ આવવાની. મુડ હોય તો ખાય નહિ તો આખી ડિશમાંથી ફેશનમાં જરાક લે અને ડીશ બાજુ પર મુકી દે. કોંણ એનો બાપ બાબુલાલ ખાવા આવવાનો છે? પહેલેથી ના ભસતા એના પેટમાં શું દુખતું હતું.

‘મને જબરી ભૂખ લાગી હતી. મારે માટે કોઈ થાળ લાવવાનું ન હતું. હું છ ખાનાનું સ્ટાઈરો ફોર્મનું છાબડું લઈને ડિનરની લાઈનમાં ઊભો હતો. સાલા આપણા દેશીઓ, (એક હળવી સુરતી) મારી આગળ એક બૈરું ઉભું હતું. એની કોઈ સગલી આવી. ઓહો! કાંતાબેન તમે પણ આવ્યા છો? કેટલા વર્ષે મળ્યા! બસ લાઈનમાં ભરાઈ ગઈ. ગળે વળગ્યા. અરે મિનાક્ષી, બધા અહિં આવો આપણા કાંતાબેન અહિ જ છે. અને મારી આગળ છ જણાં આવીને ઉભા રહ્યા. તેમાં એક રૂપાળીએ મને સ્વીટ સ્માઈલથી પુછ્યું દાદા, અમે આગળ આવીએ તો વાંધો નથી ને? હું વાંધો કાઢું તે પહેલાં તો દીકરીએ થેંક્યુ કહી દીધું. મારી આગળ પાછળ લાઈનમાં ટોળાં ઘૂસતાં જ હતાં. સાલી છ ખાનાની છાબડીમાં બાર વાનગી લઈને વેરતાં ઢોળતાં બિચારા ડોસલાઓ જતાં હતાં. આ નાના સ્ટાયરોફોમના છબડાંને બદલે બધા પોતાના ઘેરથી મોટો વાડકો લઈને આવતાં શું થાય? બધું એમાં જ નાંખીને મિક્ષ કરીને ખાઈ જવાનું. સાધુ ભોજન. હું કંટાળ્યો. ને બહાર નીકળી બાજુમાં
બર્ગર કિંગમાં જઈને પેટ પૂજા કરી.

મંગુની મોટા વાડકા ઉપરથી મને સાધુનું તુંબડું યાદ આવ્યું. અમારા મહોલ્લામાં એક સાધુ આવતો. એ રામ ચરિત્ર માનસમાં ની ચોપાઈઓ ગાતો. એ એક તુંબડું રાખતો. માત્ર પાંચ બ્રાહ્મણને ત્યાંથી પક્કાભોજન અને અન્યો પાસે કચ્ચા ભોજન લેતો. કચ્ચા ભોજન એટલે દાળ ચોખા ઘઉં કઠોળ. એના એક ભગવા થેલામાં જે કાંઈ અનાજ મળે તે બધું એક સાથે ઠાલવતો. પક્કા ભોજન એટલે રાંધેલું અન્ન. તે એના તુંબડામાં જતું. દાળ, ભાત, શાક રોટલા ભાખરા જે કાંઈ મળે તે બધું એ તુંબડામાંજ જતું. બધું જ એક રસ થઈ જતું. સાધુ એટલે સાધું.

આજ કાલ બુફે જમણમાં પ્લેટ નાની અને વાનગીઓ ઝાઝી. ખાવાના હોય કે ખાવાના ન હોય, બધી વાનગીઓનો ઢગલો નાની ડિશમાં થઈ જાય. બધા જ જૂદા જૂદા પંજાબી શાકની આખરે તો પાવભાજી જ થઈ જતી હોય છે. સાધુના તુંબડાની જેમ.

ભોજન એ અમારા ચંદુભાઈનો માનીતો વિષય.

‘આપને આ બુફે બુફે ફાવે નૈ. આપને તો નાતમાં બેઠા હોય, પતવારી દરિયો હામે હોય. પેલ્લા મિથુ પિરસવા આવે. માનસ ગનતો જાય. પછી મેઈન મિઠાઈ આવે. પછી બીજી મિઠાઈ પિરસાય બે તન જાતના ફરસાન આવે. બધું પિરસાતું જાય તેમ ખવાતું જાય. કેતલીક જગ્યાએ પાનીને માટે લોટા ઘેરથી લઈ જવાના. એમાં કેતલાક બૈરાઓ મિઠાઈ હો ચોરી જાય. એ બઢી ખાવાની મજા ટો ગઈ જ.’

ચંદુની વાત સાચી હતી. જાણે આખો યુગ વિતી ગયો. મિઠાઈની મુખ્ય વાનગીઓ આખરી ડિઝર્ટમાં ધકેલાઈ ગઈ. મિઠાઈની સાથે સાથે ખવાતું ફરસાણ એપેટાઈઝર થઈ ગયું.. વચ્ચે રહ્યા શાકભાજી બ્રેડ અને રાઈસ.. સુરતની જમણનું સુરતમાં જ મરણ થઈ ગયું. એક સમયનું ગરીબ પરિવારનું સામાન્ય કાઠિયાવાડી ભોજન, ફેશન અને લક્ઝરી થઈ ગયું. બધે જ પંજાબી ખાણાંએ ગુજરાતી ભોજનને ભંડારી દીધું. એ યુગ વિતી ગયો જ્યારે કમંડળમાં શિખંડ, તમારે તમારે કરીને પિરસાતો હતો. ખાજા, દહિથરા, ફરસી પુરી, પકવાન તરીકે ખવાતાં. ગરમ ગરમ કંદના ભજીયા ભાણામાં આવે કે તરત પેટમાંં ઉતરી જતાં. વો ભી એક જમાના થા.

અમે વાતો કરતાં હતા અને મંગુ પર સંદીપનો ફોન આવ્યો.

.

.
‘હા હા, શાસ્ત્રીજી, ચંદુ અહિ જ છે.’

.
‘હા એમને કહી દઈશ.’

.
‘ના, હું નહિ આવું, હું નવરો નથી. સાલા તને મારી સામુ જોવાની ફુરસદ નથી.’

.
‘હેં શું સ્ટેટસ જાળવવું પડે? એટલે મારી સાથે નહોતો બોલ્યો? હવે સોરી સોરી? બેશરમ…..(પછી થોડી ન લખાય એવી

સુરતી ગાળો)…..સારુ સારું……આવીશ હા હા…..સુરતી ગેંગને પણ લઈ આવીશ. ….ના કરસનદાદાથી નહિ અવાય…..પેટની તકલીફ છે. મેન્યુ શું છે તે વાત કર.’

.
‘એ ગધેડા મંગા….કોણે કહ્યું કે મને પેટની તકલીફ છે?’ કરસનદાદા બરાડ્યા

ચંદુએ પુછ્યું ‘સંદીપ શું કહેતો હતો?’

.
‘સંદીપના ગ્રાંડસનની ગ્રેજ્યુએશન પાર્ટી છે. આપણે બધાને જ જવાનું છે. ગમે તેમ પણ આપણો સુરતી દોસ્ત.’

‘અલ્યા પણ મારું શું?’ કરસનદાદા અકળાયા.

ભલે મંગુ ગમે તે કહે તમારે તો અમારી સાથે આવવાનું જ હોય. ચિંતા નહિ. હું તમને લઈ જઈશ. અમારા ચંદુએ કરસનદાદાને ઘરપત આપી. ‘સંદીપને ઘેર તમે વીઆઈપી.’

તિરંગાઃ જુલાઈ ૨૦૧૯