Category Archives: Gujarati Stories

“પ્રવીણ શાસ્ત્રીની અધુરી વાર્તા – ૨” ગુજરાત દર્પણ

New photo 1

“પ્રવીણ શાસ્ત્રીની અધુરી વાર્તા – ૨”

ગુજરાત દર્પણ

૮ માર્ચ એટલે ‘વુમંસ ડે’, વુડબ્રીજ સીનીયર એસોસિયેશનના વુમંસ લીંગના નેજા હેઠળ, કો-ઓર્ડીનેટર શ્રીમતિ ભગવતી શાહ સાથે અનસુયાબહેન અમીન અને તેમની ટીમે “ગોલ્ડન એરા ડે કેર”માં સાંજના પાંચ વાગ્યાથી એક સોસિયલ ડિબેટનો પ્રગ્રામ યોજેલ.

આ પ્રોગ્રામમાં પચાસ જેટલી બહેનોએ ભાગ લીધો હતો. મુખ્ય મહેમાત તરીકે સુશ્રી રમાબેન મુકુંદભાઈ ઠાકર હતાં. સાથે “અકિલા”ના પ્રતિનિધિ દિપ્તીબેન જાની, ‘ગુજરાત ટાઈમ્સ” ના પ્રતિનિધિ સૈલુબેન દેસાઈ તથા ટીવી એશિયા તરફથી મદનભાઈ ખાસ પધાર્યા હતાં. બ્રાહ્મણ સમાજ ઓફ યુંએસએના લીનાબેન ભટ્ટ, સ્વજનના મીનાબેન શાહ અને અન્ય સંસ્થાની બહેનો હાજર રહી હતી.

 

આ સભામાં ચર્ચા માટે પ્રવીણ શાસ્ત્રીની નીચેની અધુરી વાર્તાનું પઠન કરવામાં આવેલ હતું.

૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની અધૂરી વાર્તા

‘લીના હવે કેમ છે?’

‘ડોક્ટર, શરીરનું પુછો છો, કે મનનું? મનથી તો હું મરી જ ચૂકી છું.’

‘અત્યારે તો શરીરનું જ પુછું છું? આર યુ ઓલ રાઈટ?’

‘ડોક્ટર કાર્તિક, શા માટે મને બચાવી? મરવા દેવી હતી ને?’

‘એ મારી જોબ હતી, મારી જગ્યાએ તને ન ઓળખતો કોઈ આલતુ ફાલતુ ડોક્ટર હોત તો તે પણ તને બચાવતે. ફરગેટ ઈટ, ડોક્ટર તો શું, તારા જેવી જ કોઈ પ્રેક્ટિશનર નર્સ હોત તો તેણે પણ એ જ કર્યું હોત, સોરી, તને મરતાં ન આવડ્યું એટલે તું જીવી ગઈ. ભગવાને તને જીવાડી છે. હવે જીવવું એ તારે માટે ફરજીયાત છે.’ ડોકટર કાર્તિકે હસતાં હસતાં લીનાને કહ્યું. ‘યુ મસ્ટ લીવ. યુ હેવ નો ચોઈસ. ધેર ઈઝ ઓન્લી વન લાઈફ ટુ લીવ.’

‘પણ કેવી રીતે જીવુ? શા માટે જીવું?’

આ સંવાદ એક જાણીતી હોસ્પિટલના ઇમર્જંન્સી રૂમમાં થયો હતો.

[હવે આપણે લીનાના સવાલનો જવાબ શોધવાનો છે. તે પહેલાં આપણે લીના અને તેની વાત જાણી લઈએ. આ પણ પ્રવીણ શાસ્ત્રીની એક અધુરી વાર્તા છે. આપણા સમાજની જ આ વાત વાર્તા બનીને આપણી સામે આવી છે. તો આપણે સમજીએ કે વાત શું છે.]

લીના આ જ હોસ્પિટલમાં નર્સ તરીકે કામ કરતી હતી. ડોક્ટર કાર્તિક ER ડોક્ટર હતા. બન્ને એક બીજાને પ્રોફેશનલી ઓળખતા હતા, લીનાએ કોઈ દવાનો ઓવર ડૉઝ લઈને આત્મહત્યા કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતૉ પણ તરત સારવાર મળતાં બચી ગઈ.

[ચાલો આપણે લીનાની આપવીતિ એને મોઢે જ સાંભળીયે.]

મારું નામ લીના. મનિષ અમારો પાડોસી. નાનપણથી જ અમે સાથે રમેલા અને મોટા થયેલા. હું નીચી અને વજનમાં હોવું જોઈએ તે કરતાં વધારે વજનની શ્યામળી. સીધી સાદી મણીબેન. મનિષ હેંડસમ અને રંગીલો.

મારા ભાઈ ભાભી અહિ અમેરિકામાં ડોક્ટર છે. મેં ભાઈની સલાહથી ઈન્ડિયામાં નર્સિંગનો કોર્ષ કર્યો હતો. ભાઈએ મારી પેટિશન ફાઈલ કરી હતી. મારો પાડોસી મનિષ કોઈ બીજી છોકરી સાથે હરતો ફરતો હતો. મને અમેરિકાના વીઝા મળ્યા. અમે પાડોસીના પરિવાર સાથે બેઠા હતા. મેં હસવામાં પુછ્યું; ‘મનિષ અમેરિકા આવવું છે? જો મારી સાથે લગ્ન કરે તો તને અમેરિકા લઈ જાઉં

 

માનશો નહિ, એણે તરત કહ્યું ચાલ કાલે કોર્ટમાં જઈને લગ્ન રજીસ્ટર કરાવી લઈએ.’

 

મેં પુછ્યું આર યુ સિરિયસતારી ગર્લ ફ્રેંડનું શું

 

‘ના ના, એ કાંઈ મારી કાયમની ગર્લ ફ્રેંડ નથી. ખાલી દોસ્ત જ. એવી દોસ્ત તો મને અમેરિકામાં ઘણી મળી રહેશે. મિસિસ મનિષ તો તું જ.’

 

હા જોક ન્હતો કરતો. મને તો ગમતો હતો. મને તો બગાસું ખાતાં પતાસુ મળી ગયું. અમારા બન્ને પરિવારની પણ સહમતી હતી. સાદાઈથી આર્યસમાજની રીતે અમારા લગ્ન થઈ ગયા. અમે અમેરિકા આવી ગયા. મને મારા ભાઈની ઓળખાણથી નર્સની નોકરી મળી ગઈ. મનિષ પણ એક ઓફિસની નોકરીમાં ગોઠવાઈ ગયો. અમારો સંસાર સુખી હતો. એ સ્વભાવથી રમુજી હતો. ઓફિસમાં પણ ઘણી છોકરીઓ એની મિત્ર હતી. મને એનો વાંધો ન હતો. હોસ્પિટલમાં હું પણ ઘણાં પુરુષો સાથે કામ કરતી જ હતી.

 

હું એક દીકરીની મા બની. મારે કોઈક વાર દશ દશ કે બાર બાર કલાકની શિફ્ટ આવતી. હું મારી જોબ પર હોઉં ત્યારે મનિષ મારી દીકરીની સારી કાળજી રાખતો. અમે સુખી હતા. પણ મારા નસીબમાં સુખ કાયમનું હતું.

 

દીકરી મેડિકલ કોલેજમાં ગઈ અને ડોર્મમાં રહેતી થઈ. મારી જોબમાં મારી જવાબદારી વધતી ગઈ. ટેન્શન પ્રેસર પણ વધારે રહેતું. મેનાપોઝનો સમય હતો. મારી સહશયનની ઈચ્છાઓ મરી પરવારી હતી. મનિષની માંગણીઓ વધતી હતી. હું અનિચ્છાએ પણ બને તેટલો સહકાર આપતી. પણ હું હવે હું બાવીસની હતી. બાવીસનો ઉન્માદ નહતો. હું બાવનની હતી.

 

મનિષને મિડલાઈફ ક્રાઈસિસે બહેકાવ્યો. છાનોમાનો પોર્ન મૂવી જોતો થયો. પછી મારી હાજરીમાં જોતો થયો. મારી જાણ બહાર પ્રોસ્ટીટયૂટ પાસે જવાનું શરૂ કર્યું. મને ખબર પડી. એણે માફીઓ માંગી. દીકરીના સોગન ખાધા. થોડો સમય સારો ગયો. એક દિવસ ખબર પડી કે ઓફિસની કોઈ છોકરી સાથેના લફરામાં એણે નોકરી ગુમાવી. ફરી પાછું સોરી. અને ફરી ચક્ર ચાલું થયું. એ નફ્ફટ થઈ ગયો. હવે એને મારામાં રસ નહતો. ગોરી ચામડીનું વ્યસન લાગ્યું હતું.  મેં ડિવૉર્સની ધમકી પણ આપી. એણે ફરી માફી માંગી.

 

દીકરીનું મેડિકલનું છેલ્લું વર્ષ હતું. મારે નોકરી કરવી પડે એમ હતી. એની પાસે નોકરી હતી. મારી દીકરીને બાપના ચારિત્ર્યની ખબર હતી. દીકરીને મનિષને માટે માન અને પ્રેમ હતો.

 

અત્યારે મારી દીકરી બે વીકનું વેકેશન લઈને આવી છે. ગયા અઠવાડિયે ગુન્ડા જેવા બે માણસો અને એક પંદર વર્ષની છોકરી એક વિડિયોની કોપી લઈને આવ્યા. જેમાં પંદર વર્ષની સગીર છોકરી સાથે મનિષનો વિકૃત વિડિયો હતો. છોકરીએ એને ફસાવ્યો હતો. એઓ પાંચ લાખ ડોલર માંગતા હતા. ક્યાં તો પાંચ લાખ ડોલર ક્યાં તો પોલીસ. સગીર સાથે રેપનો કેશ અને લાઈફ સેન્ટન્સ. ક્યાં તો કાયમની બ્લેક મેઈલિંગની સતામણી. દીકરીએ બાપની વાત જાણી. કહે કે આપણે પોલીસને ખબર આપીએ ભલે પાપા જીવનભર માટે જેલમાં જાય. તું ડિવૉસ લઈ લે. મને સમજાયું નહિ કે શું કરું. આખરે એ મારો પતિ હતો. નાનપણથી જ મને પ્રેમ હતો. દારુ અને ડ્રગનું એડિક્શન હોય છે એમ સેક્સનું પણ એડિક્શન હોય છે. બીલ કોસ્બીને હતું. બીલ ક્લિંટનને હતું. આસારામ અને એના દિકરાને હતું. એવું જ મારા મનિષને છે.

 

          બાપ-દીકરી બહાર ગયાં હતાં. બસ મેં મરવા માટે મને અનુકૂળ આવતી દવાનો લેથલ ડોઝ લઈ લીધો. પણ દીકરી ઘરે જલ્દી આવી ગઈ. એણે મને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરી. હું મરી શકી. બચી ગઈ.

 

હવે ડોક્ટર કાર્તિક કહે છે કે મારે જીવવું પડશે. પણ મારો સવાલ છે શા માટે? મારે જીવવું તો કોને માટે?  કેવી રીતે?  છે તમારી પાસે જવાબ?  જો તમે મારી જગ્યાએ હો તો શું કરો?

 

*****

બહેનો ચાલો સવાલોના જવાબ લીનાને આપીએ. એને જીવવાનો રસ્તો બતાવીએ. અમેરિકા છે. અમેરિકન કલ્ચર માટેના જે જવાબો હોય તે અમેરિકામાં રહેલા ભારતીય સમાજને લાગુ પડી શકે? એક ગંભીર વિષય છે.

 

જવાબો આપી અધુરી વાર્તા પૂરી કરીએ.

 

૦૦૦૦૦૦

 

સમયના અભાવે બહેનોને ચર્ચાનો જવાબ “ગુજરાત દર્પણ” પર મોકલવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. ઘણી બહેનોના જવાબ મળેલા. લગભગ દરેક બહેનો પ્રતિભાવ ‘આપઘાત તો ન જ કરવો જોઈએ અને જે ગુનો કરે છે, દાંપત્ય જીવનમાં દગો કરે છે તેને શિક્ષા થવી જ જોઈએ’ તે મુજબના હતાં. સ્થળ મર્યાદાને કારણે ચર્ચાની બધી વિગતોનો સમાવેશ નથી થયો પણ ત્રણ બહેનોના જવાબો અત્રે પ્રસિદ્ધ કરેલ છે. એમાં લેખક શ્રી પ્રવીણ શાસ્ત્રીને વાર્તા પુર્તી માટે શ્રી ઈલાબેન રમેશ શાહ

[૭૩૨ – ૮૪૧ – ૦૭૯૧] નો “દીકરી સાથેનો સંવાદ” ગમ્યો છે.

 

ઈલા બહેનને વાર્તા પુર્તી માટે ધન્યવાદ.

તો હવે આગળવાંચો –

 

‘મોમ હવે રડવાનું નથી. ભગવાને તને મારે માટે બચાવી લીધી છે. તારા પ્રેમ અને સપોર્ટ તો મારી જીંદગીના બે હાથ છે. લીનાનો હાથ પકડી એ બાજુમાં બેસી ગઈ. મમ્મી એક વાત પુછું?  તેં આત્મહત્યાનો નિર્ણય લેતાં પહેલાં સહેજ પણ વિચાર ન કર્યો! તું આટલી ભણેલી , ગણેલી ખૂબ જ આત્મવિશ્વાસ ધરાવતી, કે જે બીજા માટે આદર્શરૂપ બને છે, અને તે આવો ક્ષણિક આવેશમાં આપઘાતનો નિર્ણય લીધો?

 

હું માનું છું કે ડેડીની ભૂલ છે. હું એ પણ માનું છું કે તને આઘાત લાગ્યો છે કે આ વાતની દીકરીને ખવર પડી ગઈ. હવે હું એને શું મોઢું બતાવીશ! મમ્મી તું ભૂલી ગઈ કે હું પણ મેડિકલ ડોક્ટર છું; અને આવી વાત મારાથી વધારે કોણ સારીરીતે સમજી શકશે. આપણે બન્ને એકબીજા સાથે અને એકબીજા માટે જીવવાનું છે. મમ્મી એક ખાસ વાત; અત્યાર સુધીની આખી જીંદગી તું મારા અને ડેદી માટે જીવી. હવે તારે તારા માટે  પણ જીવવાનું છે. જો એને એના કર્મોની સજા મળીજ ગઈ ને? આ ઉમ્મરે ડેડીએ સમાજમાં ઈજ્જત અને માન બન્ને ગુમાવ્યા. વધુમાં બાકીની જીંદગી જેલમાં જ ગુજારશે.’

 

‘મમ્મી, હવે હું તારી સાથે જ છું. મને પણ તારી જેમ ડેડી એટલાજ વ્હાલા હતા; પણ એમના પોતે કરેલા દાંપત્ય જીવનના દ્રોહની સજા ભોગવવી જ જોઈએ. હવે આ વખતે તારી વારંવારની માફી નહિ મળે – બરાબરને. !’

 

‘ચાલ જલ્દી જલ્દી સ્વસ્થ બની જા. આપણે બન્ને સાથે મળીને આગળની સફર ખૂબ જ સમજદારીથી વિતાવીશું; અને આપને સમાજમાં આ રીતે સહન કરતી બીજી સ્રીઓને જાગૃત કરવાની છે. સજા કરવાના બહાદુર નિર્ણય લેવા  માટે તૈયાર કરીએ.’

 

‘લીના હવે કેમ છે?’ ડોક્ટર કાર્તિક એમનો રાઉન્ડ પુરો કરી ફરી મળવા આવ્યા. કાર્તિકે લીનાના ચહેરા ઉપર સહેજ સ્મિત જોયું. ‘મને લાગે છે કે તને તારા પ્રશ્નોનો જવાબ મળી ગયો’

 

‘હા ડોક્ટર, આ મારી દીકરી મીલીએ મને જાગૃત કરી. મારી  આંખો પરથી લાગણીની પટ્તીઓ ખોલી નાંખીને મને વાસ્તવિક દુનિયામાં લઈ આવી. હવે હું મારા ભવિષ્યને સાફ જોઈ શકું છું. મારો આત્મહત્યાનો નિર્ણય ખોટો હતો. હવે હું સમાજની મારા જેવી પિડિત સ્ત્રીઓને જાગૃત કરવા માટે જીવીશ. મારી દીકરી સાથે મારી આ નવી સફર મને દુર લઈ જશે.

૦૦૦૦૦૦૦૦૦

 

ઈંદિરાબેન પારેખ (૭૩૨-૨૮3-૩૫૬૭) નો પ્રતિભાવઃ

 

સૌપ્રથમ તો આવી ડિબેટ શરૂ કરનાર ભગવતીબેનને ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ આપું છું. ઘણાં પોતાના જીવનમાં આવેલ ચઢાણ અને ઉતારને  ન જીરવી શકતાં જીવનનો અંત આણવાનો નાદાનીયતભર્યો પ્રયાસ કર્યો. પણ આપણા શાસ્ત્રોક્ત પ્રમાણે જન્મ અને મરણ ની લગામ પરમાત્માએ પોતાના હાથમાં રાખી છે.

 

આ વાર્તામાં લીનાના નસીબમાં મરવાનું નથી લખ્યું અને એ બચી ગઈ. હવે જ્યારે એ બચી ગઈ છે તો નારીશક્તિને ઉજાગર કરવાનો તેને સંપૂર્ણ અવસર પ્રાપ્ત થયો છે. સંસારમાં નારીશક્તિના અમાપ દાખલાઓ જોવા મળે છે.

 

સંસારમાં નાસીપાસ થયેલી બહેનોએ પોતાના જીવનની હવે પછીની કારકિર્દિ ઉપરથી સચોટ દાખલો મળે એવા પ્રયત્નો કરવા જોઈએ. પોતાના સંતાન, પોતાની દીકરી જે મેડિકલનો છેલ્લા વર્ષનો અભ્યાસ કરે છે તેના જીવનમાં એક તેજ બિંદુ બનીને સાથ સહકારથી પ્રોત્સાહિત કરવી જોઈએ.

 

અને શા માટે જીવવું, તો તેના જવાબમાં સમાજમાં દાખલા રૂઓઅ બનવા – પોતાના સંતાન માટેના જીવનને ઉજાગર કરવા જો જીવીએ છીએ તો પોતાના “સ્વયંના જીવન”, હવે પછીનું શેષ જીવન ઉત્સાહ પૂર્વક જીવી લેવું જોઈએ.

 

આધ્યાત્મિક રીતે વિચારીયે તો ચોર્યાસીલાખ ફેરા બાદ પૂર્વજન્મના મહાપૂન્ય યોગે પરમાત્માએ માનવ પદવી આપી છે. તો આ પદવીને એળે કેમ જવા દેવાય. આથાના ઉધ્ધારમાટે દેવોને પણ મનુષ્ય જન્મ લેવો પડે છે. તો મારા ખ્યાલથી કોઈએ આ ભવનો ફેરોઅફળ જવાદેવાની ભૂલ ન કરતાં, જાગૃતતા કેળવવી જોઈએ. કદાચ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરી શકીયે કે ન કરી શકીયે પણ સદ્ગતી પ્રાપ્ત કરવાના પ્રયત્નો તો જરૂર કરી શકીએ. તો હવે પચીનું બાકીનું જીવન જ્ઞાની પુરુષોના સાનિદ્ગ્યમાં આત્માને ઉંચાઈ ઉં લઈ જવાના પ્રયત્નો જરૂર કરવા જોઈએ.

 

***

          એક અજ્ઞાત બહેનનો પ્રતિભાવઃ

 

મારા મત મુજબ મનિષને સજા થવી જ જોઈએ. તેને બચાવવા પાંચ લાખ ડોલર તો શું પણ પાંચ ડોલર પણ ખર્ચવા જોઈએ નહિ. એક ઐયાસી જીવન માટે ભર્યાભાદરા કુતુંબને નષ્ટ કરતો આ પ્રયાસ સમાજને બોધ આપે છે.

 

આજે મને જૂની ‘મધર ઈન્ડિયા” મૂવીની યાદ આવે છે. નરગીસ પોતાના જ દીકરાને ગામની જ દીકરીને બે ઈજ્જત કરવાના ગુના માટે જાતે દીકરા ઉપર બંદૂકની ગોળી મારી, મારી નાંખે છે. તેમ લીનાએ પણ પોતાના પતી મનીષની સજા માટે સહેજેય દયા રાખ્યા વગર કોર્ટ જે સજા કરે તે મંજૂર રાખી તેને જેલમાં જ મોકલવો જોઈએ. કુટુંબ માટે લીનાએ જે ભોગ આપ્યો છે; રો જે રોજ ૧૨ થી ૧૬ કલાક કામ કરીને કુટુંબને સાચવવું અને સાથે સાથે પોતાની જેમજ  ડોક્ટર બનાવવાની ઈચ્છા છે અને તે માટે દિવસ રાત કામ કરે છે.

 

આ વાર્તા બીજી એક રીતે બોધ દાયક બને છે. મનુષ્ય એક સામાજિક પ્રાણી છે. તે બે ટંક ખાવા મળે તેનાથી સંતોષ પામતો નથી. સમાજમાં રહેલા માનવીઓ હંમેશા સામાન્ય રીતેગૃહસ્થીના નિયમોને જાળવતા હોય છે. પણ દરેક પુરુષ સંયમી પણ હોતા નથી. સ્ત્રીઓને માથે બેવડી જવાબ દારી હોય છે.  એક ઘરને સાચવવાનું અને બીજું એટલું જ મહત્વનું વરને સાચવવાનું. બહેનોએ ખાસ કામ અને ઘરની સાથે પરસ્પરના પ્રેમને પણ એટલો જ જીવંત રાખવો જોઈએ.

 

હવે જ્યારે મનીષે લીનાને મનથી ખુબ જ દુઃખ આપ્યું છે; જેને લીધે તે અમેરિકા આવ્યો તે પણ તે ભૂલી ગયો છે. લીનાએ તેને સાચવ્યો છે. પોતે થાકીને પણ પતિ અને દીકરી માટે ભોજન સાથે સર્વ કામની જવાબદારી તે નિષ્ઠાપૂર્વક નિભાવે છે. તેવા સંજોગોમાં મનિષે તેને બને તે કામમાં મદદ કરી તેને લાગણીથી તરબદર કરવી જોઈએ. તેના કરતાં તે તદ્દન ખોટું જ આચરણ કરે છે. એટલે સમાજમાં આવા કિસ્સા ન બને તે માટે હવે તેને જેલમાં મોકલી તેની દીકરીના ભવિષ્યને બચાવવું જોઈએ.

 

          મારું એક સૂચન છે.  જો આ ડિબેટનો સમય થોડો વધુ રાખી, આ સવાલ જવાબની ચર્ચા તે જ સમયે આવેલ બધી જ બહેનોની હાજરીમાં થાય તો આખી ડિબેટ જીવંત લાગશે.

“નર્કાલય મને વ્હાલું કે વૈકુંઠ નહીં રે આવું”

New photo 1

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

“નર્કાલય મને વ્હાલું કે વૈકુંઠ નહીં રે આવું”

શું થયું તે સમજાયું નહીં પણ મારા મોં પર સફેદ ચાદર ઢંકાઈ ગઈ. એક ક્ષણમાં હું મારા શરીર થી અલગ થઈ ગયો. મારું પારદર્શક નવું સ્વરૂપ મારા સ્થૂળ દેહની પાસે ઉભું રહી ગયું. હવે મને ખાત્રી થઈ કે મારા દૈહિક જીવનનો અંત આવી ગયો હતો. હું મૃત્યુ પામ્યો હતો. મારા બધા આપ્ત જનો ભેગા થઈ ગયા હતા. એમણે થોડા આંસુ સારી વાસ્તવિકતા સ્વીકારી  લીધી. પ્રેતાવ્સ્થામાં હું બધાને જોતો સાંભળતો હતો. કોઈ મને જોતું સાંભળતું નહોતું.    પાડોશી મણી બા અનસૂયા ને વળગીને બેઠા હતા. સનમુખકાકાએ મારા ફ્યુનરલ માટે સસ્તી વ્યવસ્થાની જવાબદારી લઈ લીધી હતી. પંડ્યાજી જુદા જુદા મા’રાજો પાસે ફોનપર દિવસ ક્રિયાના ક્વોટેશન માંગતા હતા. મિત્ર જગદીશ, બધા સગા-સ્નેહીઓને ફોનપર મારા અકાળ  અવસાનના સમાચાર ફેલાવ તો હતો. સામેના એપાર્ટ્મેન્ટમાંથી માયા  બધાને માટે ચ્હા લઈ આવી હતી.

મને મારા સ્નેહિઓ પ્રત્યે માન ઉપજ્યું. મેં બધાને થેન્ક્યુ કહ્યું પણ મને કોણ સાંભળે!

મારો પુત્ર દિપક, અનસૂયાને મારી લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસી માટે પૂછતો હતો. મારી પુત્રવધૂ વ્યુઈંગ વખતે સફેદ કે કાળી સાડી પહેરવી તેની ચિંતામાં હતી..

મારા બોડી માં મોર્ટિશિયને ફોર્માલ્ડિહાઇડ ભરી, સ્યૂટ પહેરાવી કાસ્કેટ માં વ્યુઇંગ માટે મૂકી દીધી. બિચારી મારી અનસૂયા! મને એની  ખૂબ દયા આવી. ફ્યુનરલ હોલ ચિક્કાર હતો. મારે માટે હું ખુશ થઈ જાઉ એવી સારી સારી વાતો થઈ. સસ્તાં એમેચ્યોર બ્રાહ્મણે અષ્ટમ પષ્ઠમ  ભણી, પાંચ-છ ચોખાના લોટના પીંડ મારા કાસ્કેટમાં પધરાવી દીધા. મારો (વરઘોડો?) હોર્સ પર નહીં, પણ મારી શ્મશાનયાત્રા હર્સમાં નીકળી …

ક્રિમેટરીમાં પહોંચ્યા પછી મારું કાસ્કેટ ફરનેસમાં મુકાયું. મારા પુત્રએ રડતાં રડતાં ગ્રીન સ્વિચ ઓન કરી…..

….વધુ વિચારું કે જોઊં તે પહેલા કોઈકે મને મારી બોચીમાંથી ઊંચકીને એક બ્લેક ટ્રકમાં નાખ્યો.. ટ્રકમાં એક મોટા મિકેનીકલ પાડા પર મોટી મુંછો અને મોટા ડોળાવાળો બિહામણો બ્લેક સવાર બેઠો હતો.

ગભરાઈને મેં પુછ્યું ” આપ કોણ છો?..મને ક્યાં લઈ જાવ છો?..હજુતો મારે મારું બેસણું અને દિવસક્રિયા જોવાની છે!

” આઈ એમ મિસ્ટર યમ.“

“હું તને ઑફિસર ચિત્રગુપ્ત પાસે લઈ જાઊં છુ. તારું ક્રિમેશન થઈ ગયું. નાવ યુ કાન્ટ ગો બેક ટુ ધ અર્થ એનીમોર. હવે જો ભૂખ લાગી હોય તો તારા કાસ્કેટમાના થોડા ચોખાના લાડવા ખાઈ લે.”  મેં ચાખવા માટે લાડુ મોંમા મુંક્યો પણ થુંકી નાંખ્યો. મારી અનસૂયા તો કેવા સરસ મસાલા લાડુ બનાવે છે.

છેવટે ચિત્રગુપ્તની ઑફિસ આવી. મને ધક્કો મારી ઉતારી પાડ્યો. સામે ચિત્રગુપ્ત કોમ્પુટર લઈને બેઠા હતા. નાક પર ઉતરેલા ચશમા ઉપરથી મારા પર વક્ર દ્રષ્ટી નાંખી પુછ્યું “યોર નેઈમ પ્લીઝ!”

મેં કહ્યું ” અશોક રાવળ “.

“લેટ મી સી યોર આઈડેન્ટીફિકેશન માર્ક ઓન યોર ફુટ પ્રિન્ટ”

મેં મારા પગની પાટલીના તળિયા બતાવ્યા. તળિયા કોમ્પુટર સાથે મેચ થયા. ચિત્રગુપ્ત સાહેબે એક ક્લિક કરીને બાવન પાનાનો પોર્ટફોલિયો પ્રિન્ટ કર્યો. એક કોપી મને આપી. ‘ગમ ગચ્છ ટુ ગો’ જેવા અંગ્રેજી સંસ્કૃત પ્રિન્ટ થયેલું હતું. હું ગુજરાતી-ઈંગ્લીસ બોલું તેવું જ.         ચિત્રગુપ્તે કહેવા માડ્યું….

‘હંઅ…એઝ પર યોર પોર્ટ્ફોલિયો, તું બ્રાહ્મણ છે. જન્મે, પણ કર્મે નહિ. તારા પિતાએ મોટો ખર્ચો કરી તને યજ્ઞોપવિત સંસ્કાર આપ્યા. થોડા દિવસમાં જ  જનોઈ કાઢી નાંખી. નિત્ય સંધ્યા તો કરી જ નથી. આવડતી હોય તો કરેને! દેશ છોડી અમેરિકા આવી ગયો. નોકરીમાં ખોટા ખોટા ઓવરટાઈમ કર્યા. ઈન્કમટેક્ષમાં જાત જાતના છીંડા શોધી અપ્રમાણીકતા આચરી. આ બધો રૅકોર્ડ સાચો છેને?

હા સાહેબ!…પણ મેં મારા અનેક સગાવ્હાલાને અમેરિકા બોલાવી તેમને નોકરી ધંધાએ લગાડ્યા છે. મેં મારા બધાજ વડીલોની બને તેટલી સેવા  કરી છે. તેમને જરાપણ દૂભવ્યા નથી. કડવા ઘંટૂડા ગળીને પણ સૌ નગુણા સગાઓ પ્રત્યે સદભાવ રાખ્યો છે. નેત્રયજ્ઞમાં નામ વગર આપેલું ડોનેશન ટેક્ષમાં પણ બતાવ્યું નથી. મારી અનસૂયાને મેં વફાદાર રહીને સાચો પ્રેમ આપ્યો છે. અનેક તકો હોવા છતાં કોઈ લફરાંમા પડ્યો નથી. અમેરિકામાં રહેવા છતાં દારૂને અડક્યો નથી,. માંસાહાર કર્યો નથી…

બસ..બસ. આ બધું પણ તારી પ્રોફાઈલમા છેજ. અને એજ મારે માટે મોટો પ્રોબ્લેમ છે.

યોર ગુડ એન્ડ બેડ ડીડ્સ આર ઇક્વલી બેલેન્સ આઊટ્સ. આવા કેસમાં ક્યાં તો ટોસ ઉછાળી નક્કી કરીએ કે અડધો સમય સ્વર્ગ અને અડધો સમય નર્કમાં મોકલીએ. બીજો એક માર્ગ એ છે કે તને ચોઈસ આપવામાં આવે. એક વખત તું જે નિર્ણય લે તે પર્મેનન્ટ થઈ જાય. બોલ તારે શું કરવું છે?

“સર, આમ તો મારી ઈચ્છા સ્વર્ગની જ છે પણ મને જો પ્રિવ્યુ ની તક મળે તો સ્વર્ગ નર્ક બન્ને જરા જોઈ લઉ.”

ચિત્રગુપ્ત સાહેબે જરા માંથું ખજવાળ્યું. ચશ્મા ઊંચા નીંચા કર્યા. કોમ્પ્યુટરમાં ચેક કર્યું. બે ત્રણ ફોન કર્યા.

પછી મને કહ્યું “ઇટ્સ ઓકે. તારી સાથે સ્વર્ગ અને નર્ક બન્ને માટે એસ્કોર્ટ ગાઈડ ની વ્યવસ્થા કરી છે. મેઈક સ્યોર ધેટ યુ મેઈક રાઈટ ડિસીસન.”

થોડી વારમાંજ એક વૃદ્ધ સન્નારી ઓફિસમાં આવ્યા.

વૃદ્ધ હોવા છતાં દેખાવમાં જાણે હેમા માલિની. તેજસ્વી ગાંભિર્ય મુખમુદ્રા. પગે લાગવાનું મન થાય એવો પ્રભાવ.

એણે કહ્યું ” પધારો આપણે પહેલા કૈલાસલોકમાં જઈશું. પછી વૈકુંઠ અને સંતલોકમાં જઈશું. એમણે ઓઢેલી શાલ પાથરી. એનાપર અમે બન્ને ઉભા રહ્યાં.

અમે ઉડ્યા…માઈલો ઊંચા ગગનમાં.

….અમે આવી પહોંચ્યા હિમાચ્છાદિત કૈલાસલોકમાં. શિવજી પાર્વતિમાતા સાથે એક ઈગ્લુ જેવી ગુફામાં હતા. કદાચ ધ્યાનમાં હોય કે રતિક્રીડામાં હોય!  દર્શન લાભ ન મળ્યો. નજીકમાં ગણેશ ભુવન હતું. એસ્કોર્ટમાતાએ કહ્યું ” અંદર શ્રી ગણેશજી સિદ્ધી, બુદ્ધી લાભ શુભ અને સંતોષીમાં સાથે શિવલીંગ પૂજન કરી રહ્યા છે. બહાર મહાકાય નંદી અને પર્વત જેવા મોટા ઉંદરજીએ પાર્કિંગ કર્યું હતું. એક તરફ ભૂત ટોળી અને બીજી તરફ ગણેશ ગણો નૃત્ય ગાન કરતાં હતાં.

હું તો શિવ ભક્ત. માનસિક રુદ્રાભિષેક કરી નાંખ્યો. થોડી થંડી ચઢી ગઈ પણ મારું જીવન, (અરે મૃત્યુ!) સાર્થક થયું.

પછી અમે વૈકુંઠલોકમાં ગયા. આહા! શું આલ્હાદક વાતાવરણ હતું!  ભવ્ય રાજમહેલમાં વિષ્ણુ ભગવાન લક્ષ્મીજી સાથે નિવાસ કરતા હતાં.

મને દર્શનની ઈચ્છા થઈ. મારાં એસ્કોર્ટમાતાએ જણાવ્યું કે હાલ ચાતુર્માસ ચાલે છે. દર્શન નહીં થાય.

મને તેઓ એક લક્ઝુરિયસ થિયેટર મા લઈ ગયા. ત્યાં થ્રી ડી સ્ક્રીનપર વિષ્ણુભગવાન અને લક્ષમીજીને હિંડોળા પર જોયા, દર્શન કર્યા. થિયેટરના બીજા હૉલમાં નરસિંહ મહેતા અને મીરાબાઈ ભજન કરતા હતાં. બીજા ડાન્સ ફ્લોર પર ગોપીઓની રાસલીલા ચાલતી હતી. એક ખૂણામા થોડા ભાગવતાચાર્યો એકલા એકલા કંઈક મનન કરી રહ્યા હતા. મને અહીંના ભવ્ય મહેલો, બગીચાઓ અને રંગીન સુગંધી ફુવારાઓ ગમ્યા.

રસ્તામા ઈદ્રલોક આવ્યું. ગેઈટ પર તાળું હતું. મારી આંખ્ ઈન્દ્રની અપ્સરાઓ ને શોધતી હતી.

ત્યાંથી અમે ઋષિઓના તપોવનમાં ગયા. અપાર શાંતિ હતી. ઋષિઓને સ્વર્ગ તો મળ્યું હતું.  હવે શા માટે આકરું તપ કરતાં હશે!  મને નવાઈ લાગી.

આગળ જતાં થોડા આશ્રમો દેખાયા. તેમાં સંતો રહેતા હતા. જ્ઞાનેશ્વર, શંકરાચાર્ય, રામકૃષ્ણ પરમહંસ, વિવેકાનંદ, સાંઈબાબા, અવધૂત મહારાજ, જલારામબાપા, સ્વામિનારાયણ ભગવાન વિગેરે ઘણા હતા. એમના કોઈ ભક્તો દેખાયા નહિ. એમની સાથે થોડાક જ ભક્તો હતા.

મારી પૃચ્છાના જવાબમાં એસ્કોર્ટે જણાવ્યું, “બધા ઠગ ભગતો સ્વર્ગ માટે ક્વૉલિફાઈડ થતા નથી.”

છેલ્લે ગાંધીબાપૂનો આશ્રમ આવ્યો. આશ્રમની બહાર પ્રાર્થનાસભામાં ઈંદ્ર એના દેવગણ સાથે સાદા વસ્ત્રોમાં મુગટને બદલે ખાદીની સફેદ ટોપી  પહેરી પલાંઠી વાળીને બેઠા હતાં. બીજી બાજુ ખાદીની સફેદ સાડીમાં અપ્સરાઓ બેઠી હતી. બાપૂજી દેવોને સદાચાર અને સુરાનિષેધ ઉપર વ્યાખાન આપી રહ્યા હતા.

‘વૈષ્ણવ જન તો’ ભજનથી પ્રાર્થના સભા પૂરી થઈ.

સ્વર્ગ ખરેખર શાંતિધામ હતું.

” હવે આપણે ચિત્રગુપ્તના કાર્યાલયમા પાછા જઈશું. આશા છે કે આપ સ્વર્ગ જ પસંદ કરશો.”

અમે ચિત્રગુપ્તની ઓફિસે પાછા ફર્યા. એમણે નર્ક માટે એસ્કોર્ટને ફોન કર્યો. મને થયું, હવે ચોક્કસ કોઈ માથાપર સગડી વાળી ડાકણ આવશે.

નર્ક જોવાની ઈચ્છા બદલ પસ્તાવો થયો.

….પણ આતો મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે રાખી સાવંત જેવી સેક્સી અર્ધનગ્ન લલના આવી. વધારે સમજું  વિચારું તે પહેલાતો એણે ‘હાય મી.અશોક રાવલ, આઈ એમ યોર એસ્કોર્ટ ફોર બ્યુટિફુલ નર્કલેન્ડ.’ આટલું કહેતાં તો અતિપરિચિત  હોઉં તેમ હગ કરીને મારા હોઠ સાથે તેના હોઠ ચાંપી દીધા.

કૈલાસમાં થીજી ગયેલું લોહી ગરમ થઈ ફરી શરીરમા વહેવા લાગ્યું.

અહીં યુરોપીયન હૅલ, ઈસ્લામીક જહન્નમ અને ઈન્ડીયન નર્કાલય છે. તેમાંથી તને માત્ર ઈન્ડીયન સેક્સનમાજ લઈ જઈશ. અહીંની પરમેન્ટ રેસિડન્સી લેશે તો વિઝીટર વિસા પર બીજા નર્ક જોઈ શકાશે. શીઘ્ર નર્ક યાત્રા પ્રવાસ કંપનીના જુદા જુદા પૅકેજ મળે છે. મારી ઍસ્કોર્ટે જુદા જુદા નર્કની માહિતી આપી.

અમે ડાઉનવર્ડ એલિવેટરમાં પાતાળ લોકમાં ઉતર્યા. અમે જેવા એલિવેટરમાંથી બહાર નીકળ્યા કે હવાઈન સ્ટાઈલથી બિકીનીમાં થોડી કન્યાઓએ પ્લાસ્ટીકના હારથી મારું સ્વાગત કર્યું. મારા કપાળપર કાળું મખમલી તિલક ચોંટાડ્યું. બેટરી ઓપરેટેડ લાઈટથી મારી આરતિ ઉતારી. વેલકમ સોંગ પણ કન્યાઓએ ગાયું. નર્કનો ભવ્ય આવકાર મને ગમ્યો.

મને તો એમ કે સૂર્યનારાયણ વગરના પાતાળમા ઘોર અંધકાર હશે પણ અહિ તો રંગબેરંગી નિયોન લાઈટ ઝગારા મારતી હતી. જાણે સુપર લૉગવૅગાસ!

એક એકથી ચડિયાતા કૅસિનો, લિકરબાર, સ્ટીપ્ટીઝ અને ગો-ગો બાર. પૃથ્વી પરના માનવ જીવન દરમ્યાન ગેરરસ્તે મેળવેલી કાળી કમાણી નર્ક એકાઉન્ટમા જમા થાય છે. અહિ પણ ભ્રસ્ટાચારી દેશનેતાઓ, લાંચિયા અધિકારીઓ, ભાઈલોગો, પાખંડી ધર્મગુરુઓ લ્હેરથી નર્ક જીવન માણતા હતા.

હું મુંઝાયો. ‘મારી પાસેતો અનીતિની કોઈ જ કમાણી ન હતી. હું અહિ કેવી રીતે રહી શકું!’

મારી એસ્કોર્ટે શંકાનું સમાધાન કર્યું.

અહિ મંદિરો છે. ભગવાનના નહિ પણ થર્ડ લેવલના સાંપ્રદાયિક ઘર્માચાર્યો અને બોલિવુડના એક્ટરોના મંદિરો છે. તેમા થોડી સેવા આપવાથી સવાર સાંજ મહાપ્રસાદ ભોજનની કુપન મળી રહેશે. બારમા ડ્રીંક બધાને માટે ફ્રી છે. વિકમાં એક વાર સ્ત્રી સંગ ફ્રી મળે છે. વધારેની ઈચ્છા હોયતો તમારા એકાઉન્ટમાથી કાર્ડ પર જોઈતી વસ્તુ મેળવી શકાય છે.

મારી રહેવાની વ્યવસ્થા?

તેં વેદિયાગીરી કરીને ખાસ અનીતિની કમાણી નથી. તારા એકાઉન્ટમા ખાસ બેલેન્સ નથી.; એટલે  માત્ર ચેરિટી સ્ટુડિયો મળશે. મને એણે સ્ટુડિયો એપાર્ટમેન્ટ બતાવ્યો. જાણે મેનહટ્ટનનો પેન્ટહાઉસ.

મેં મનમાં કહ્યું  “રાખ્યો”.

“તું તો લેખક છેને!”

‘અહિના ગોસિપ મેગેઝિનમાં  રસપ્રદ સેક્સી વાતો લખશે તો થોડો પુરસ્કાર અને પત્રકાર તરીકે વી આઈ પી ક્લબોના પાસ મળશે. તું જીવતો હતો ત્યારે તો કોઈએ તને પુરસ્કાર આપ્યો નથી. કાગળ કોમ્પ્યુટરના ગાંઠના ગોપીચંદન કરીને લખતો હતો.’

મને ખાત્રી થઈ ગઈ કે અહીં મારી રંગીન કામનાઓ ભોગવી શકીશ.’

એક જગ્યાએ કંઈક કંસ્ટ્રકશન ચાલતું હતું.

મેં પૂછ્યું, “અહીં શું બંધાય છે?”

અહીં ભારતના ગુંડા ધારાસભ્યો અને રાજ્યસભાના નક્કામા લોકો માટે લકઝૂરિયસ વસાહત ઉભી થાય છે.

હવે અમારી પ્રિવ્યુ ટૂર પૂરી થવા આવી હતી.

પ્રવાસનો થાક ઉતારવા અમે સ્ટ્રીપર બારમાં આવ્યા. એસ્કોર્ટે મને બ્લેક લેબલ ની ઓફર કરી,  પણ હું તો બ્રાહ્મણ. માત્ર મહાશીવરાત્રીને દિવસે થોડી ભાંગનો પ્રસાદ લેતો એજ.

મેં દૂધ માંગ્યું.  દૂધને બદલે મને સુપ્રિમ ડિલક્સ ફાલુદો મળ્યો.

એસકોર્ટે મારું ધ્યાન દોરતાં જણાવ્યું કે સ્વર્ગના ત્રણ ચાર દેવો વેશ પલટો કરીને ગેરકાઈદે નર્કમાં ઘુસી આવ્યા હતા. ગાંધીજીની મનાઈ છતાં છાના છપના સુરા-સુંદરી ને નર્કમાં ભોગવી લેતા હતા. માત્ર રાહુ અને કેતુની પાસેજ અહિ આવવાની પરમિટ હતી.

ઓચિંતો પવનનો સૂસવાટો સંભળાયો…હનુમાનજી આવ્યા…શનીને કાનથી પકડ્યો…બે ત્રણ દેવોને બગલમાં દબાવી ક્ષણવારમા ઉડી ગયા.

રાખી સાવંત જેવી એસ્કોર્ટે આલિંગન અને ગરમા ગરમ કિસ સાથે મને વિદાય આપી.  કહ્યું,  ‘સી ઉ સુન’

હું ફરી પાછો ચિત્રગુપ્તની ઓફિસમાં આવ્યો. એણે મારો નિર્ણય પુચ્છો. ” રાવલ તારે ક્યાં જવું છે?”

‘મારે સ્વર્ગમાં ક્યાં રહેવાનું’ મેં પૂચ્છ્યું

તું શિવ ભક્ત છે અટલે કૈલાસમા ભૂત ટોળીમા રહેવાનો અને શીવજીના ડમરૂ સાથે નૃત્ય કરવાનો લાભ મળશે. વૈકુંઠમા ગૌશાળામા ગાયમાતાના પવિત્ર છાણ-મૂત્ર સાફ કરવાનો અલભ્ય લ્હાવો મળશે. બીજી એક શક્યતાછે કે તું ગુજરાતી છે એટલે બાપૂજીના સેવાશ્રમમા એની બકરીની લીંડી સાફ કરવાનું સરળ કામ પણ મળી જાય. જ્યાં ઓપનિંગ હશે ત્યાં તને ગોઠવી આપીશ…. હવે બોલ… ‘સ્વર્ગ કે નર્ક… ઈટ્સ યોર ચોઈસ.

મેં ચિત્રગુપ્તને જવાબ આપ્યો  “નર્કાલય મને વ્હાલું કે વૈકુંઠ નહીં રે આવું”

                                              -:00000:-

………હવે તમે ઉઠશો! ધર્મપત્ની અનસૂયાનો અવાજ સંભળાયો.  કેટલું ઘોરો છો!…  ઊંઘમાં શું લવારો કરતા હતા?…વૈકુંઠ નહીં રે આવું… નહીં રે આવું…..એ વળી શું ગાતા હતા?…મોં પર ઓઢેલી ચાદર ખેંચતા શ્રીમતીએ હુકમ કર્યો. ‘ફ્રેસ થઈ ચ્હા પી લો. વાર્તા લખવાનું કહેતા હતા તે ક્યારે લખશો?’

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા,

“નર્કાલય મને વ્હાલું કે વૈકુંઠ નહીં રે આવું”

પ્રગટઃ ગુજરાત દર્પણ ૨૦૧૧

“કાયર” વાર્તા – પ્રવીણ શાસ્ત્રી

    New photo 1

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

કાયર

    

 

          ઊર્જિતાએ પ્રેગનન્ટી ટેસ્ટ કરી લીધોહાશ થઈ ગઈએણે મનિષાની દીકરીની દશમી બર્ઠડે પાર્ટીમાં જવા સરસ સાડી પહેરવા માંડી અને રાહુલ આવી પહોંચ્યોઅડધી વિંટાવળાયલી સાડી ખેંચાઈ ગઈ અને ઊર્જિતા રાહુલની છાતીમાં સમાઈ ગઈ.

          રાહુલ કોલેજની હોકી ટીમનો ખેલાડી હતોપાંચ ફૂટ દશ ઈંચની ઊર્જિતા કોલેજની બાસ્કેટ બોલની ખેલાડી હતીઅમૃતસરથી મુંબઈ આવેલો છ ફૂટ પાંચ ઊચો રાહુલ હેંડસમ અને આધુનિક વિચાર ધરાવતો પ્રતિભાશાળી યુવાન હતોબસબે વચ્ચે પ્રેમ થવા માટે આટલું પુરતું હતુંઊર્જિતા ગુજરાતી માબાપની નામરજી છતાં પંજાબી રાહુલ સાથે લગ્ન કરવા તૈયાર હતીજો કે રાહુલ લગ્નની જરૂરીયાતમાં માનતો  જ ન હતોબાર વર્ષ પહેલાં ઊર્જિતા અને રાહુલનું લગ્ન વગરનું સહજીવન શરૂ થઈ ગયું હતું..  

રાહુલ મેજર એપ્લાયન્ન્સ નો સેલ પ્રમોટર બન્યોદેશભરમાં સેલ્સ એડવાઈઝર તરીકે ફરતો રહેતો હતોઊર્જિતા પણ પ્રાઈવેટ ફર્મમાં મેનેજર હતીપાર્ટટાઈમ વિમેન્સ એંપાવરમેન્ટ મુવમેંટમાં સક્રિય કાર્યકર્તા હતીબન્નેનું જીવન સારી રીતે વહેતું  હતુંબે દિવસથી ઊર્જિતાને લાગતું હતું કે પેટમાં કંઈક ગરબડ છેગઈ કાલે જ પ્રેગ્નંટી ટેસ્ટની કીટ્સ લાવી હતીઆજે સાડી પહેરતાં પહેલા ટેસ્ટ કરી લીધોઅને નિરાંતનો શ્વાસ લીધો.

છોડ મનેફ્રેસ થઈને તૈયાર થઈ જાપાર્ટીમાં જવાનું મોડું થઈ ગયું છે.’

રાહુલ બાથરૂમમાં ગયો અને એણે પ્રેગ્નંસીટેસ્ટનું ખાલી પેકેટ જોયું. ‘ઊર્જિઈઈઈકમ હિયરવોટ ઇઝ ધિસયે ક્યા હૈ?’

કાન્ચ્યુ રીડ ધ લેબલ?’

કેમ  આ ટેસ્ટ કરવાની શી જરૂર પડી?

ડાઉટ ગયો એટલે ટેસ્ટ કરી લીધો.

આર યુ પ્રેગનન્ટ?

ઊર્જિતાએ આંખ નચાવી હકારમાં તોફાની જવાબ આપ્યો..

વ્હોટઆર યુ સીરીયસઈટ ઇઝ ઇમ્પોસીબલમેં કોન્ડોમ કાયમ વાપર્યા છેતું પણ પિલ્સ લેતી હતી બને  નહિ.

નાઆપણે બન્ને ઘણી વાર ચૂકી ગયા છે.

ના મને એવું યાદ નથીજે હોય લેટ્સ ગો ટુ  ડોક્ટર ટુમોરોએબોર્ટ ધેટ કચરો.

કચરો?

સોરી યોર કિડ.

માય કિડ ઓર અવર્સ કિડ?

આપણે ક્યાં પરણેલા છીએ?

પણ આપણે સાથે રહીયે છીએસાથે જીવીયે છીએપ્રેમ કરીએ છીએ તો બાળક પણ હોવા  જોઈએને?

પ્રેમ બ્રેમ તો ઠીક છેપ્રેમ પ્રેમની જગ્યાએ છેપણ આપણે આપણી સગવડ માટે સાથે રહીએ છીએઆપણી જરૂરીયાત સંતોષવા માટે રહીએ છીએ?

જરૂરીયાતકઈ જરૂરીયાત?

લાઈક…..

લાઈક વ્હોટ?

લાઈક સેક્સજો મારે કિડસ અને ફેમિલી જોઈતું હોત તો મેં મનપસંદ કુડી પંજાબણ સાથે  લગ્ન કર્યા હોતઆઈ ડોન્ટ વોન્ટ કિડ્સઆઈ ડોન્ટ વોન્ટ ફેમિલીમુઝે ઝંઝટ નહિ ચાહિયેઆઈ વોન્ટ ફ્રી લાઈફમારે જવાબદારી વગરનું જીવન જોઈએ છેકાલે જઈને એબોર્શન કરાવી આવજેશરૂઆત છેઅઘરું નથી.

આપણાં માબાપે આપણે ઝંઝટ તરીકે પેદા કર્યા હતાસ્ટ્રગલ કરીને કેમ મોટા કર્યા છે રિસ્પોન્સીબલ સેક્સ છેરિસ્પોન્સિબલ લવ છે.

જો ઊર્જિહું પ્રેકટિકલ માણસ છુંમને લગ્નનું બંધન નથી જોઈતુંફેમિલીનું બંધન નથી જોઈતુંમારે મુક્ત અને સગવડવાળું જીવન જોઈએ છેમને સમજવાની કોશીશ કરહું તને પ્રેમ કરું છું પણ તે મારે માટે અને મારી જરૂરીયાતને માટે મારી રીતેયાર આપણી લાઈફમાં બચ્ચાની શી જરૂર છેગેટ રીડ ઓફ ઈટ.

       ચર્ચા દરમ્યાન મનિષાનો ફોન આવ્યોઊર્જિતા ક્યાં ખોવાઈ ગઈઅમે તારી રાહ જોઈએ છે.

સોરી મનિષાજરા અગત્યનું કામ આવી પડ્યું છેઅત્યારે આવી શકાય એમ નથીમાય સીન્સીયર એપોલોજીકાલે મળીશું.

ઊર્જિતાના હ્ર્દયમાં જાણે નિષ્ઠુર કિરપાણ ઘૂસી ગયુંબાર વર્ષના લિવિંગ ટુ ગેધર પછી પણ રાહુલને ઓળખી ના શકીભલે લગ્ન કર્યા  હતા પણ અંધપ્રેમમાં એણે તો લગ્ન વગર  પત્નીની બધી  ફરજો અદા કરી હતીમાબાપે પર પ્રાંતિય સાથે લગ્ન વગર  રહેવા કેટલી સમજાવી હતીપરિવાર માટે લગ્ન જરૂરી છે એવા કેટલાયે ભાષણ સાંભળ્યા હતાપશ્ચિમની સંસ્કૃતિ અને ભારતની સંસ્કૃતિમાં આસમાન જમીનનો ફેર છે એવી કેટલીયે જૂનવાણી વાતને આધુનિક વિચારધારામાં ફગાવી દીધી હતીમેં તારે માટે મારા માબાપને છોડી દીધામને એમ કે ભલે થોડો સમય સાથે રહીશુંકેરિયર બનાવીશુંસમય આવશે ત્યારે લગ્ન કરીશુંબળકો થશેઆપણો પોતાનો સંસાર હશેઅને હવે તું બાળકને ઝંઝટ સમજે છે કચરો છે  તારી ભારતીય સંસ્કૃતિ છેએબોર્શન ઇઝ ઇસ સીન પાપ છેગેરકાયદેસર છે જીવની હત્યા છેએમાં હું માનતી નથી હું કદીએ કરીશ નહિ.

 કિડસ મારું નથીમને થઈ  નહિ શકે.

કેમ તને તારા પર વિશ્વાસ નથી?

છે પણ તારા પેટનો કચરો મારો નથીબોલ  કોનો છે?

તારા બાપનો…..

ઊર્જિ….વોચ યોર લેન્ગ્વેજરાહુલનો હાથ ઊપડ્યો પણ ઊર્જિતાએ એને ઝાટકો મારી પાછળ વાળી દીધોખબરદાર મારા પર હાથ ઉપાડ્યો છે તો.

રાહુલ અને ઊર્જિતાના જીવનમાં ઘણી ચર્ચાઓ થતી પણ  સંવેદનશીલ વિષયની જલદ ચર્ચા કદીએ થઈ  હતી.

રાહુલ તારો લિવિંગ ટુ ઘેધરનો મતલબ તો સાથે રહોજાનવરની જેમ ભોગ ભોગવોસેક્સ કરોકૂતરાની જેમ સૂંઘીને છૂટા પડોસ્વાર્થ બદલાય બીજું જાનવર શોધી લો  ને?

ઊર્જિહા હામાનવી પણ એક જાનવર  છેહું પણ એમાનો  જાનવર છું.  જાનવરમાં બે  જાતી હોય છેમેઈલ અને ફિમેલ ધર્મ  સમાજમાનવી પણ જાનવર છેતું પણ જાનવર છેમારી ઈચ્છા અને સંતોષ માટે  જીવવા માંગું છુંજવાબદારી વગરનું જીવનમને ખુલ્લામાં એકલા રહેવું છેઆઝાદ રહેવું છેબચ્ચા બચ્ચાની પળોજણ કે ફેમિલી બેમિલીની જફા તને ક્યાંથી વળગીજો તારે મારી સાથે  રીતે રહેવું હોય તો કાયમને માટે મારી સાથે રહી શકે છે.

અને મારું બાળક?

હજુ તે જનમ્યું નથીનિકાલ કરી દે  નાનકડા કીડાને.

નાનકડો કીડોતારી માએ કીડાને નિકાલ કરી દીધો હોત તોહું એક સ્ત્રી છુંતું મારા સ્ત્રીત્વનું અપમાન કરી રહ્યો છેમાતૃત્વ  સંસારનું સર્જન છેકોલેજમાં હતો ત્યારે તો સ્ટેજ પરથી વુમન એમ્પાયર્મેન્ટની મોટી મોટી વાત કરતો હતોએનાથી તો હું આકર્ષાઈ હતીપણ વાસ્તવિક જીવનમાં તો તું ખુબ બોદો  નીકળ્યોઆજે આટલા વર્ષે તારું જંગલી પણું પ્રગટ થયુંતું સ્ત્રીનું શોષણ કરનારો  નીકળ્યો.

ઊર્જિસ્ટોપ ધીસ નોન્સેન્સઆપણી વચ્ચે આટલો સમય સરસ ચાલી રહ્યું હતું અને વચ્ચે તેં  છોકરું પેદા કરી દીધું ફાવતું હોય તો ગેટ આઉટ ફ્રોમ માય હાઉસઆઈ ડોન્ટ નીડ યુએક ગઈ તો એક્કીસ મિલેગી.

તારા  પશુ સ્વરૂપ જોયા જાણ્યા પછી તારી સાથે એક ક્ષણ પણ રહેવું હરામ છેહું તને મિત્ર માનતી હતીપ્રેમ કરતી હતીલગ્ન વગર પત્ની તરીકે બધી ફરજ બજાવતી હતીલોકો તો એમ  માનતા હતા કે આપણે મેરિડ  છીએમિત્રો બાળકો માટે પૂછતા પણ હું જવાબ આપતી કે અત્યારે કેરિયર પર ધ્યાન આપું છુંહજુ બે વર્ષની વાર છેપછી બેબી બનાવીશબરાબર રાહુલ જેવો સ્માર્ટ એન્ડ હેન્ડસમપણ તું તો પામર ગધેડો નીકળ્યોમેં મારા માબાપને અવગણ્યા અને જીંદગીના અમૂલ્ય બાર વર્ષ વેડફ્યાજેને માનવ જીવનની સમજ અને કિમત નથી તે ઇન્સાન નથીહેવાન છે.

ઊર્જિતાએ એની બેગ લીધીબારણું ખોલ્યું.

વેઇટહજુ પણ કહું છુંછોકરાં છૈયાની જવાબદારી વગર મારી સાથે કાયમ રહી શકે છેઆઉટ સાઈડ વર્ડ ઇઝ વેરી બેડબી રિયાલિસ્ટિક.

હું કાયર સાથે રહેવા નથી માંગતીબળાત્કારથી કે પ્રેમ વગર પણ બાળકો પણ બાળકો જન્મે છેફાધર તો કોઈપણ પુરુષ  એક મિનિટમાં બની શકે છેપુરુષનો પુરુષાર્થ ત્યારે  જણાય જ્યારે બાળક પુખ્ત ઉમ્મરનું થાય ત્યાં સુધી લાલન પાલન કરીશિક્ષીત કરી સસારમાં મૂકેખરી મર્દાનગી પેદા કરેલા બાળકોને પ્રેમથી ઊચેરવામાં છેતું તો કાયર છેનામર્દ કાયર.

અને સાંભળમારી ચિંતા કરવાની જરૂર નથીઆઈ એમ સ્ટ્રોંગ ઈનફ ટુ સર્વાઈ બાય માયસેલ્ફએન્ડ લિસનબરાબર સાંભળી લેઆઈ એમ નોટ પ્રેગનન્ટ.

મને શંકા થઈ એટલે મેં ટેસ્ટ કર્યો હતોઅને મેં તારું સાચું સ્વરૂપ ઓળખી લીધુંબાય.

……..’

ગુજરાત દર્પણ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૦

“હેવાન” – (વાર્તા – પ્રવીણ શાસ્સ્ત્રી)

New photo 1

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

“હેવાન” 

%e0%aa%9b%e0%ab%87%e0%aa%a1%e0%aa%a4%e0%ab%80

ભજન ગાયીકા નિરાલીના પુત્ર સુનીલની સ્મશાન યાત્રામાં હજારો માણસો જોડાયા હતા. નિરાલીએ રડતી આંખ સાથે સૌથી પ્રથમ પોતાના દીકરાને ખભો આપ્યો હતો. ભજન ગાયીકાનો દીકરો સુનીલ રિયાલીટી શો “આવતી કાલનો સંગીતકાર” સ્પર્ધામાં પહેલા દશમાં પસંદગી પામી ચૂક્યો હતો. પ્રસિદ્ધ થઈ ચૂક્યો હતો. સ્પર્ધાનો દોર ચાલુ જ હતો અને એ દરમ્યાન જ એનું ખૂન થયું. સુનિલ એની હોટેલ રૂમમાં એકલો હતો તે દરમ્યાન કોઈએ એના કપાળ પર એક બુલેટ ધરબાવી દીધી હતી. પોલીસે ઘટતા કાગળીયા કરી લાશનો કબજો નિરાલીને સોંફ્યો હતો. સ્મશાન ઘાટ પર ચિતા ખડકાઈ. અને માએ અશ્રૂધોધ સાથે પોતે આગ ચાંપી હતી. સુનીલ એનો દત્તક લીધેલ પુત્ર હતો. માનો એકનો એક દીકરો ભસ્મ થઈ ગયો હતો.

મોટિવ અને મર્ડરર શોધવા ક્રાઈમબ્રાન્ચની આખી ટીમ કામે લાગી ગઈ હતી. એના અનેક મિત્રો અને ઈર્ષ્યાળુ દુશ્મનો પણ હતા. સોહામણો અને રંગીલા સ્વભાવનો સુનીલ સ્ત્રી મિત્રોથી ઘેરાયલો રહેતો હતો. પોલીસ ટીમને મર્ડર વેપન મળ્યું ન હતું. સ્પર્ધામાં ભાગ લઈ ચૂકેલા, સ્પર્ધામાંથી લઈ દૂર થઈ ગયેલાઓથી માંડી, સ્પર્ધામાંના ગાયકો અને આયોજકોની કડક તપાસ થતી રહી. ઘણાંના ફિંગર પ્રિન્ટસ લેવાયા. બે વીક થઈ ગયા. મમ્મી નિરાલી મુંબઈથી પોતાના ઘરે દિલ્હી પહોંચી ગઈ. દિવસો વીતતા ગયા. ગુનેગાર પકડાયો નહિ. દુઃખનું ઓસડ દહાડા નિરાલી માટે કારગત ન નિવડ્યું. પુત્ર શોક વધતો ગયો. ડિપ્રેશન વધી ગયું. અને એક દિવસ ઝેરી દવા લઈને આત્મહત્યા કરી લીધી. ન્યુઝ મીડિયા, સોસિયલ મીડિયાએ ફરી બે દિવસ કાગારોળ મચાવી અને બીજા વિષય તરફ વળી ગયું.  સંગીત સ્પર્ધા પૂરી થતાં મીડિયા પણ શાંત થઈગયું હતું. સુનીલ અને એની મા નિરાલી અવસાન પામી અને એની પાછળ કોઈ સ્વજન હતું નહિ. કોઈ ખાસ મિલ્કત પણ હતી નહિ. ત્રણ ચાર મહિનામાં જ મા દીકરો ભૂલાઈ ગયા.

સુનીલ મર્ડર કેસની ફાઈલ બંધ નહોતી થઈ. ક્રાઈમબ્રાંચની  સિનીયર ઈનસ્પેકટર શીતલ આહુજાના હાથમાં સુનીલ મર્ડર કેસ સોંફાયો. દશમાં સિલેક્ટ થયેલી એક છોકરી પર શીતલનું ધ્યાન કેંદ્રીત થયું. નંબર વન થઈ શકે એવી ગાયીકાએ એક પછી એક ભૂલો કરવા માંડી અને સ્વેચ્છાથી એલિમિનેશન સ્વિકારી લીધું હતું. એ હતી કેયા.

કેયા સુન્દર હતી. મીઠ્ઠી હતી. સુનીલની મિત્ર બની ગઈ હતી. સુનીલની હત્યાના ચાર દિવસ પહેલાં કેયાએ, સુનીલની મમ્મી નિરાલી સાથે એક હોટેલમાં લંચ લીધું હતું.

ઇનસ્પેક્ટર શીતલ અમદાવાદ કેયાને ત્યાં તપાસ કરવા ગઈ.

‘કેયા, તું જ નંબર વન બનીશ એવી મારી ધારણા હતી. હું દર શનિ રવિ તમારો પ્રોગ્રામ જોવા ટીવી સામે બેસી જતી હતી. એકદમ શું થયું કે ખૂબ જલ્દી એલિમીનેટ થઈ ગઈ.’

‘ના, તમે માનો છો એવું સરસ હું ગાતી નથી. બસ, શોખને ખાતર થોડું ગાઉં છું એજ.’

‘બેટી, વધુ વિનમ્ર થવાની જરૂર નથી. ચોક્કસ પણે તું કેળવાયલી ગાયીકા છે. એની સાક્ષી આ દિવાલ પરનો ફોટો છે. આ તારી સાથે હાર્મોનિયમ પર કોણ છે?’ ઇનસ્પેટર શીતલે પ્રેમથી પુછ્યું.

‘એ મારા પપ્પા છે.’

;હા હું જાણું છું. પ્રખ્યાત ગઝલ ગાયક રાજેંદ્રજીને કોણ ન ઓળખે. તું રાજેંદ્રજીની બેટી છે તે લોકો ન જાણે પણ મારા કોલેજ કાળમાં એઓ ખૂબ જાણીતા હતા. અમારી કોલેજમાં એક ગઝલનો પ્રોગ્રામ હતો એમાં એમને આમંત્રીત કર્યા હતા. એમની સાથે ગાવામાં એક કંપેનિયન ગાયીકા એક છોકરી પણ હતી, એ કોણ તારી મમ્મી હતી?’

ઈંસ્પેકટર શીતલજી એ મારા જન્મ પહેલાંની વાત. મને ખબર નથી કે એની સાથે કોણ એમના પ્રોગ્રામમાં જતું હતું. મમ્મીના કહેવા મુજબ મારા જન્મ પછી એમણે બહાર પ્રોગ્રામ આપવાનું બંધ કર્યું હતું. મારા દાદાનો એક્ષપોર્ટ ઈંપોર્ટનો બિઝનેશ છે. તેમાં જ વ્યસ્ત રહેતા હતા. માત્ર શોખ ખાતર રોજ સવારે ચાર થી છ બે કલાક રિયાઝ કરી લેતા. એઓ પોતાની રીતે શાસ્ત્રીય રાગમાં ગઝલ કંપોઝ કરતા અને મને પણ શીખવતા. હું એલિમિનેટ થઈ પછી થોડા દિવસમાં જ એઓ હાર્ટએટેકમાં ગુજરી ગયા.’

‘તું સુનીલને કેટલા સમયથી ઓળખતી હતી?’

‘અમારી ઓળખાણ “આવતી કાલનો સંગીતકાર” પ્રોગ્રામમાં જ થઈ હતી.

‘આ પહેલાં તું એને ઓળખતી હતી?’

‘ના’

‘અત્યારે તારી મમ્મી ક્યાં છે?’

‘પપ્પાના અવસાન પછી ધીમે ધીમે એમણે ઓફિસનું કામ સંભાળવા માંડ્યું છે. અત્યારે તે ઓફિસમાં જ હશે. મેમ, આ બધું તમે અમને કેમ પુછો છો? સુનીલના ખુન માટે તમને મારા પર શંકા છે?’

‘ના કેયા, અત્યારે તો તારા પર અમને જરા પણ શંકા નથી. બધો આધાર તારી પાસેથી સાચી માહિતી ઉપર છે. ગભરાઈશ નહિ અને ચિન્તા પણ કરતી નહિ. અમારે સુનીલની ફાઈલ બંધ કરતાં શક્ય એટલી માહિતી એના ડેટા બેઈઝમાં મૂકવા પડે એટલા માટે પુછું છું. તને ઠીક ના લાગે તેના તારે જવાબ ન આપવા. કેયા તારે સુનીલ સાથે કેવા સંબંધ હતા?’

‘સંબંધ? ખાસ કઈં જ નહિ. સંબંધ માત્ર સંગીતની પ્રેક્ટિસ પુરતો જ. એ હેન્ડસમ હતો. કોઈપણ છોકરીને એની સાથે મૈત્રી કરવાનું ગમે એવો હતો. એ મને પણ ગમતો હતો. પણ હું એને બોયફ્રેન્ડ તરીકે તો ન જ રાખું. એ કોઈ એકને વફાદાર રહે એવો ન હતો. મ્યુઝિક કોમ્પિટશનના પ્લેટફોર્મ પર ઘણાંની એકમેક સાથે મૈત્રી થાય છે ત્યાર પછી ભાગ્યે જ એકમેક સાથે સંબંધ જાળવી રખાય.’

‘એની સાથે ઘણી છોકરીઓએ શારીરિક સંબંધ બાંધ્યા હતા એ વાત સાચી?

‘મેડમ એવી અફવા ચાલતી પણ, સાચી કે ખોટી વાત તે મને ખબર નથી.’

‘કેયા, એક સીધો અને છેલ્લો સવાલ. તારે સુનીલ સાથે શારીરિક સંબંધ હતા? તું એની સાથે સૂતી હતી? તેં એની સાથે કેટલીવાર સેક્સનો આનંદ ભોગ્વ્યો હતો? દરેક પ્રશ્ન સાથે ઇંસ્પેકટર મેડમના અવાજમાં સત્તાની તાકાત હતી. કેયા ધ્રૂજી ઉઠી. આંખમાંથી રેલા ઉતરવા લાગ્યા.

‘મેડમ, આઈ એમ સોરી, આઈ ડોન્ટ વોન્ટુ ટોક એબાઉટ ધીસ. મારે આ બાબતમાં કશું જ કહેવું નથી. સોગન પૂર્વક કહું છું કે મેં સુનીલનું ખુન કર્યું નથી. એની હત્યા સાથે મારે કોઈ પણ સંબંધ નથી. પ્લીઝ લીવ મી એલોન.’

‘કેયા, ડોન્ટ ક્રાય. તું સસ્પેક્ટ નથી. પણ અમારી ફરજ છે કે ફાઈલ બંધ કરતાં પહેલાં શક્ય એટલી ઈંક્વાયરી રિપોર્ટ ભવિષ્યની તપાસ માટે ભેગો કરવો પડે. કદાચ દશ પંદર વર્ષ પછી પણ આ કેસ રીઓપન કરવો પડે તો શક્ય એટલી માહિતી એમાં હોવી જ જોઇએ. ભલે તું આજે આ સવાલનો જવાબ ન આપે પણ પચ્ચીસ વર્ષ પછી પણ આ કે આવા સવાલોના જવાબ પોલીસ કે કોર્ટને આપવા પડશે.’

‘મારે તારી મમ્મીને પણ કેટલીક વાત પુછવી છે. એમને પોલીસ સ્ટેશન પર આવવાનું ફાવશે કે અમે એમની ઓફિસ પર જઈએ?’

‘આપ મમ્મીને જ પુછી લો.’ કેયાએ એની મમ્મી ભારતીનો ફોન આપ્યો.

બીજે દિવસે ભારતી, પોતાની પુત્રી કેયાને લઈને પોલીસ સ્ટેશન પર પહોંચી ગઈ. સાથે એનો વકીલ પણ હતો.

‘થેન્ક ફોર કમિન્ગ વિથ કેયા ભારતીબેન. અમારી પાસે બધી જ માહિતી છે. હવે કશું જ ચૂપાવવાનો અર્થ નથી. અમે મેળવેલી માહિતીના કન્ફર્મેશન માટે અમે જે પુછીએ તેના જો સાચા જવાબો ન મળે તો અત્યારે જ ફાઈલ ઓપન કરી સસ્પેક્ટ તરીકે બન્નેની જુબાનીઓ જાહેર કરવી પડશે. અત્યારે અમારી પાસે સુનીલની હત્યાની લિન્ક તમારા સૂધી પહોચે એટલી માહિતી છે જ. હત્યાના મોટિવમાં કેયા છે. ભલે એમાં એનો હાથ નથી. મારા પુછ્યા વગર એ રાતથી વાત શરૂ કરો જ્યારે કેયા સુનીલ પાસે ગીતના સરગમના રિહલ્સલ  માટે ગઈ હતી. કેયા યુ સ્ટાર્ટ ફર્સ્ટ.’ સિનીયર ઇનસ્પેકટર શીતલે આગળ પાછળની પ્રસ્તાવના વગર ઈનક્વાયરી શરૂ કરી. બે મહિલા સબઈંસ્પેકટર અને પોલીસ પ્રોસિક્યુટરની હાજરીમાં કેયાનું બયાન શરું થયું.

‘હું રિયાલિટી શો પહેલાં સુનીલને ઓળખતી ન હતી. સુનીલ અને અમારી ઓળખાણ શો દરમ્યાન જ થઈ. સુનીલ ભલો અને આકર્ષક યુવાન હતો. એણે મને એક ગીતના વચ્ચેના સરગમના રિહલ્સલને માટે એના રૂમ પર બોલાવી. સામાન્ય વાતચીત પછી એણે કહ્યું કે કેયા યુ આર મોસ્ટ બ્યુટિફુલ ગર્લ. આપણે શોમાં જીતીયે કે ન જીતીયે પણ હું તારી સાથે જ જીવન જીવવા માંગું છું. આ મારી એકાએક ઉદ્ભવેલી લાગણી છે. લવ એટ ફર્સ્ટ સાઈટ. હું ગરીબ માનો દત્તક લીધેલો છોકરો છું. તું મારી સાથે લગ્ન કરશેને?’

મેં કહ્યું ‘આર યુ ઈંસેઇન? ગાંડો થયો છે?. આપણે તો એકબીજાને ઓળખતા પણ નથી.’

એણે કહ્યું ‘ચાલ આપણે અત્યારે જ એક બીજાને ઓળખી લઈએ. એણે શર્ટ કાઢ્યૂં. હું પ્રતિકાર કરતી રહી. એણે મને પીંખી નાંખી. હી રેઇપ મી. હી રેઇપ મી. મારા પગમાં તાકાત ન હતી. અવાજ બંધ થઈ ગયો હતો. ત્યાર પછી વહેલી સવારે એ મને રિક્ષામાં અમારી રૂમ પર મૂકી ગયો. મેં મમ્મીને ફોન કર્યો. મમ્મી અને પપ્પા દોડી આવ્યા. પોલીસમાં ફરિયાદ કરવા જવાના હતા. આમ તો પપ્પા મમ્મીએ એને ટીવી ઉપર જોયો જ હતો પણ એક ફોટો જરૂરી હતો. મેં ઓળખ માટે લેવાયલો એક ફોટો બત્યાવ્યો જેમાં સ્ટુડુયો સેટ પર સુનીલ એની મા ના આશીર્વાદ લેતો ક્લોઝપ ફોટો હતો. એકદમ પપ્પાએ પોલીસ ફરીયાદ કરવાનો વિચાર માંડી વાળ્યો.’

‘ભારતી, એવું તે શું થયું કે દીકરીના પર થયેલો બળાત્કાર પોલીસને જણાવવાને બદલે એ દુઃખને અંદરને અંદર સમાવી દીધું.’ ઇંસ્પેકટર શીતલે પુછ્યું

‘સુનીલ મારા પતિ રાજેંદ્રનો દીકરો હતો. અમને ખબર ન હતી કે તેઓ એક બીજાના ભાઈ બહેન છે.’

કેયા અડધી ઉભી થઈને બરાડી ઉઠી ‘મમ્મી વ્હોટ આર યુ ટોકિંગ એબાઉટ? હાઉ કમ સુનીલ ઈઝ માય બ્રધર?’

‘જરા વિસ્તારથી સમજાવશો; કે આખી વાત શું છે? અમને પણ હજુ સમજ નથી પડતી.’ સિનીયર ઈંસ્પેક્ટર શીતલે પુછ્યું.

‘મેડમ, આ વાત બાવીશ વર્ષ પહેલાં ની છે. રાજેંદ્ર સંગીતકાર હતા. એ કોઈ અજાણી ગઝલ લેતા અને પોતાની રીતે શાસ્ત્રીય રાગમાં કંપોઝ કરતા અને ગાતા. એમણે ધીમે ધીમે પબ્લીક પ્રોગ્રામ આપવા માંડ્યા. એમણે મને પણ સંગીત શીખવવા માંડ્યું પણ મને ખાસ રૂચી ન હતી. એ મને શીખવતા ત્યારે અમારા ઘરની કામવાળી છોકરી દુર્ગા કામ કરતાં કરતાં અમારા રિયાઝ અને વાતો સાંભળતી. ગરીબ ઘરની હતી. મારા સસરાની એ વ્હાલી દીકરી બની ગઈ હતી. એનો કુમળો કંઠ સારો હતો, એકવાર એ કચરો વાળતા મને શિખવેલી ગઝલ મારા કરતા સારી રીતે ગણગણતી હતી. અમે એને ખુલ્લા ગળાથી ગાવાનું કહ્યું. એણે સરસ ગાયું. રાજેંદ્ર એને પોતાની સાથે પ્રોગ્રામમાં ગાવા લઈ જતા. એ માત્ર પંદર વર્ષની હતી. સરસ ગાતી હતી. અમે એનું નામ બદલી નિરાલી રાખ્યું. બન્નેની જોડી પ્રખ્યાત થવા માંડી.’

ભારતી વાત કરતાં અટકી. એણે પાણી પીધું. વાત ચાલુ રહી.

‘એ જ અરસામાં હું પ્રેગનન્ટ થઈ. હું મારા પિયરમાં હતી. નબળી ક્ષણે રાજેંદ્રની મતિ ભ્રષ્ટ થઈ. એમણે દીકરી કે બહેન જેવી દુર્ગાને બળત્કારે પ્રેગનન્ટ બનાવી દીધી. ઘરમાં હું નહતી. દુર્ગાએ મારા સસરાને વાત કરી. રાજેંદ્રએ એનો ગુનો કબુલ કરી માફી પણ માંગી. મારા સસરાનો સ્વભાવ ખૂબ જ ક્રોધી હતો. એમણે મારા પતિને નેતરની સોટીથી દુર્ગાની હાજરીમાં ખુબ માર માર્યો. મારા સસરાએ દુર્ગાને પૂના મોકલી આપી. જ્યાં એણે એક દીકરાને જન્મ આપ્યો. પછી એને દિલ્હીમાં ઘર લઈ આપ્યું અને એને સમજાવી કે આ બાળકને તેં દત્તક લીધો છે એમ જ જાહેર કરજે. મા બનવા માટે તું નાની છે. એણે નિરાલી નામ ચાલુ રાખ્યું એના નામ પર મારા સસરાએ બેંકમાં પૈસા મુક્યા જેના વ્યાજમાંથી એનો નિર્વાહ ચાલ્યો. મારા સસરાએ આ વાત એમના અવસાન સમયે કહી હતી. એણે પૂના છોડ્યા પછી તે દિલ્હીમાં હતી તેનાથી અમે અજાણ હતા. રાજેંદ્રએ બહારના પ્રોગ્રામ બંધ કર્યા. એમના સંગીતને એમણે ઘરના ઉંબરાની અંદર જ પુરી દીધું. પિતાજીના બિઝનેશને સંભાળી લીધો. દીકરી કેયા પાંચ વર્ષની થઈ પછી એને એમણે સંગીત શીખવવા માંડ્યું’

‘જ્યારે કેયાએ અમને બોલાવીને ફોટો સુનીલનો ફોટો નિરાલી સાથે બતાવ્યો ત્યારે જ ખબર પડી કે સુનીલ નિરાલી અને રાજેંદ્રનો દીકરો છે. અમે દિલ્હીમાં નિરાલીને કેયાની ગેરહાજરીમાં મળ્યા. એ નિરાલી દુર્ગા બની ગઈ. એણે સુનીલ સામે એકવારપણ જોયું નહિ. મને કહ્યું આપ દીકરીને સંભાળી લો. હું સુનીલને સંભાળીશ. એ બાપની જેમ છકેલ થઈ ગયો છે. દીકરી કેયાને જણાવવાની જરૂર નથી કે આ હેવાન એનો ભાઈ છે.’

અમે પોલિસ ફરિયાદ કરવાનું માંડી વાળ્યું. પરસ્પર માફી માંગી છૂટા પડ્યા. અમે અમદાવાદ આવી ગયા. નિરાલી સીધી મુંબાઈ ગઈ જ્યાં પ્રોગ્રામનું સુટિંગ થતું હતું.’

‘કેયા તને કેવું લાગ્યું?’

‘ઓહ માય ગોડ!  આઈ ડિડન્ટ નો અન્ટિલ ધીસ મોમેન્ટ ધેટ સુનીલ ઈસ માય બ્રધર. ઓહ માય ગોડ. મને આ ક્ષણ સુધી ખબર ન હતી કે પપ્પા મમ્મી નિરાલીજીને ઓળખતા હતા અને મારા રેપ અંગે એમને મળ્યા હતા. અને પોલિસને ફરિયાદ ન કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. મને તો સુનીલની મમ્મીએ મુંબઈ હોટલમાં મળવા બોલાવી હતી. મારી ખૂબ માફી માંગી. પગે લાગ્યા. મને નિરાલીના અમારા પરિવાર સાથેના સંબંધની જાણ તો અત્યારે આ ઓફિસમાં જ થઈ. મારું મન રેઇપ ઘટના પછી અસ્વસ્થ હતું. ગાવામાં ચિત્ત ન હતું. હું એલિમિનેટ થઈ ગઈ. મુંબાઈથી અમદાવાદ આવી ગઈ. મારા પપ્પાને આઘાત લાગ્યો. એમને હાર્ટ એટેક આવ્યો અને ગુજરી ગયા. એના ત્રીજા દેવસે અમને સમાચાર મળ્યા કે સુનીલનું ખૂન થયું છે. અમે એની શ્મસાન યાત્રા ટીવી પર જોઈ હતી.’ કેયાએ વાત પુરી કરી.

‘હવે ભારતીજી અમારી ડિટેકટિવ ટીમે એ શોધ્યું છે કે નિરાલીએ આત્મહત્યા કરતાં પહેલાં તમને એક કાગળ મોકલ્યો હતો. આપની પાસે એ પત્ર છે?’

‘હા, એ હું મારી સાથે લાવી છું. કદાચ સુનીલની હત્યાનો આરોપ અમારા પર આવે તો બચાવને માટે જરૂર પડે.’

‘આપ અમારા ઓફિસરને આપશો કે એ બધાની હાજરીમાં વાંચે અને એનું રેકોર્ડિંગ પણ કરી શકાય. આ ઓરિજીનલ અમારી પાસે રહેશે. એની કોપી અને રિસિપ્ટ આપને મળશે.’

ઓફિસરે એ ટૂંકો પત્ર વાંચ્યો.

ભારતીભાભી,

મેં સુનીલ સાથે ઘણી વાતો કરી. ન છુટકે એટલું કહ્યું કે કેયા તારી બહેન છે. તો કહે કે મને ખબર નથી કે મારો બાપ કોણ છે. મારી મા કોણ છે. હું તો તારો દત્તક દીકરો છું. મારે કોઈ ભાઈ બહેન નથી. આ કોન્ટેસ્ટ પતે પછી હું અમદાવાદ જઈ એના બાપની હાજરીમાં કેયાને મારી પાસે ખેંચી લાવીશ. મારે એને વધુ વાત કરવી ન હતી. આ જાનવરને સમાજમાં ફરતો ના મુકાય. ભલે તે પ્ર્ખ્યાત ધનિક ગાયક કેમ બને.

બસ, મેં બજારમાંથી સાઇલંસર વાળી ગન ખરીદી. દીકરાને હોટલ પર જઈને કપાળ પર ચૂબન કર્યું અને એ જ કપાળ પર એક બુલેટથી રક્ત તિલક કરી મારા સુનીલને પ્રભુધામમાં મોકલ્યો. કઢણ કાળજે એનો અગ્નિ સંસ્કાર પણ કર્યો. હવે હું પણ પ્રભુ શરણે પેટના સંતાનને પોતાનો કરવા જઈ રહી છું.

તમારી દુર્ગા.

ઓફિસરે પત્ર પુરો કર્યો. મૂંગે મહોડે મા દીકરીએ જ્યાં જરૂરી હતું ત્યાં સહી સિક્કા કર્યા. પોલીસ રેકોર્ડ પરની સુનીલ મર્ડર કેસની ફાઈલ કાયમ માટે બંધ થઈ.

&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા

ગુજરાત દર્પણ જાન્યુઆરી ૨૦૨૦

જમનાદાદીના તોફાન.

પ્રવીણ લેખક કાર્ટુન.jpg

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

જમનાદાદીના તોફાન.

 

‘ભૂરી…..ઈ…ઓ… ભૂરકી ઈઈઈ!’

‘યા ગ્રાન્ડમા.’      

જમનાદાદીને “ગ્રાન્ડ મા” શબ્દમાં ગ્રા ને બદલે ગા જ સંભળાતો અને એ ગંદી ગાળ લાગતો એટલે ભુરીને લવથી સમજાવી દીધેલુ કે ‘ભૂરકી મારા ઘરમાં ગાળ નહિ ચાલે. મને દાદીમા જ કહેવાનું.’ બિચારી ભૂરી ઘણીવાર એ સુચના ભૂલી જતી અને ડોશી કપાળ પર હાથ ઠોકીને કંઈક બબડી લેતાં. જમના ડોશી મારું ઘર કહેતાં પણ ઘર તો ભૂરકીનું જ હતું. ભૂરી ને ડોશી મારું ઘર બોલે તેમાં કોઈ વાંધો ન હતો.

ભૂરી નું નામ પમેલા. ભૂરી આંખવાળી અમેરિકન ગોરકી પૌત્રવધૂ. જમના ડોશીને પોતાના દીકરા વહુ સાથે ગ્રહ બરાબર મેચ નહિ થતા. પોતાના દીકરા વહુ સાથે રહેવાને બદલે દીકરાના દીકરા બબલુ એટલે કે ઓર્થોપેડિક સર્જન ડોક્ટર બિરેન અને પમેલા સાથે વધારે ફાવતું. સાડી ચોરાણું વર્ષના જમનાદાદી જૂના જમાનાના મેટ્રીક પાસ. પાંસટ સિત્તેર વર્ષથી અમેરિકામાં રહે એટલે અંગ્રેજી તો આવડે જ પણ ભૂરી એટલે કે પમેલાને ડોશીનું અંગ્રેજી ફની અને મીઠ્ઠું લાગતું અને ડોશીને પમેલાનું ગુજરાતી મજાનું લાગતું. બન્ને ને એક બીજા સાથે સરસ જામી ગયું હતું. જમનાદાદી પમેલાને ભૂરી કહે, ભૂરકી કહે, કોઈવાર ગોરકી કહે. પમેલાને તો એ સ્વીટ જ લાગે.

આમ તો જમના જરાતરા ચાલી શકે પણ બબલુએ એને બેટરી વાળી વ્હિલચેર અપાવી દીધેલી. બસ જમનાડોશી જલસા કરે. બબલુ મોટો ઓર્થોપેડિક સર્જન. એનો બાપ એટલે કે દાદીનો દીકરો પણ દાકતર. દાદીની પુત્રવધૂ પણ દાક્તર. ગ્રાન્ડ ડોટર ઈન લો પમેલા પણ કોલેજમાં સાઈકોલોજીની ડોક્ટરેટ પ્રોફેસર હતી. એણે દીકરીના જન્મ પછી નોકરી છોડી દીધેલી. દીકરી હાઈસ્કુલમાં હતી. પમેલાને નોકરી કરવાની જરૂર પણ ન હતી. પાર્ટ ટાઈમ વોલેન્ટીયર સોસિયલ વર્કર તરીકે હોસ્પિટલમાં રોજ થોડા કલાક સેવા આપતી હતી. પમેલાને ડોશીમા ગમતા અને ડોશીમાને પમેલા ગમતી. કોઈ આર્થિક ચિંતા તો હતી નહિ.

પમેલાએ હોસ્પિટલ્થી આવી જેવો ઘરમાં પગ મૂક્યો કે તરત જ દાદીએ બુમ પાડી,

‘ભૂરી…..ઈ…ઓ ભૂરકી ઈઈઈ’

અને જવાબ મળ્યો, ‘યા ગ્રાન્ડમા.’

‘ગાનમાની બચ્ચી આ પા આ’

‘વ્હોટ દાદીમા?’

‘ડિયર ભૂરી કમ, અને મારી પા સીટ.’

‘ઓકે દાદીમા, વ્હોટ?’

‘ટુમોરો ઇઝ અવર એડવેન્ચર ડે.’

‘અગેઈન? નો, નો, નો. દાદીમા, નો એડવેન્ચર. બિરેન સેઇડ નો મોર એડવેન્ચર. એબ્સોલ્યુટલી નો.’

‘અરે ગાંડી! અરે પગલી”

‘નો ગાંડી, નો પગલી, નો સ્વીટ ટોક. નો એડવેન્ચર મીન્સ નો એડવેન્ચર.’

આ એડવેન્ચરમાં ડોશીમાએ એના બન્ને ટાંટિયા તોડ્યા હતા અને સળીયા નાંખ્યા હતા. ત્રણ મહિનાનો ખાટલાનંદ ભોગવ્યો હતો.

જમનાદાદીમાના લગ્ન વીસ વર્ષની ઉમ્મરે જયંતીલાલ સાથે થયા હતા. લગ્ન પહેલાં જમના એક તોફાની અને માથા ફરેલ છોકરી તરીકે પંકાયલી હતી. જયંતીલાલ ફાર્મસિસ્ટ હતા. ખુબ અભ્યાસુ અને ગંભીર પ્રકૃત્તિના માણસ.

બિચારી જમનાના તોફાનો સુકાઈ ગયા. એકદમ ડાહી થઈ ગઈ. થઈ જ જવું પડેને? પચ્ચીસ વર્ષની ઉમરે બન્ને અમેરિકા આવ્યા. જયંતિલાલને ફાર્મસ્યુટિકલ કંપનીમાં સારી નોકરી મળી.  દીકરા સુરેશનો જન્મ થયો. એકના એક પુત્ર સુરેશને પરિશ્રમ કરીને ડોક્ટર બનાવ્યો. પોતાની જ જ્ઞાતીની ડોક્ટર છોકરી સાથે પરણાવ્યો. દીકરો-વહુએ પોતાનો અલગ સંસાર વસાવ્યો. દીકરાને ત્યાં પણ એક દીકરો. તે દીકરો બિરેન પણ ડોક્ટર થયો. સાઈકોલોજીનું ભણેલી બ્યુટિફુલ અમેરિકન છોકરી પમેલા સાથે લગ્ન કર્યા. પરણીને એ પણ જૂદો રહેતો હતો. સૌ સુખી હતા. કોઈને કોઈ ફરિયાદ ન હતી. જમના જમનામાંથી મૉમ, મમ્મી, બા, દાદી અને ગ્રાન્ડમા બની ગયા હતાં.

એમની એંસી વર્ષની ઉમ્મરે જયંતિલાલે દેહ છોડ્યો. મરતાં પહેલાં ડોસા ડોશી વચ્ચે વાત થયેલી. ‘જીંદગી ભર ખુબ મહેનત કરી. પૈસા કમાતી વખતે પૈસા ખર્ચવાનો સમય ન હતો એટલે બધા સ્ટોક માર્કેટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટમાં આપોઆપ વધ્યા કરતા હતા. જયંતિલાલે તો જલસા નહોતા કર્યા પણ જમના તું જલસા કરજે. આનંદથી રહેજે.’

‘ના, હું તમારી પાસે ટૂંક સમયમાં આવું છું. તમારી આજ્ઞા પ્રમાણે જેટલા થાય તેટલા જલસા કરીને જેમ બને તેમ જલ્દી તમારી પાસે આવી રહીશ. જયંતિલાલ વિદાય થયા. જમનાદાદીએ ફ્યુનરલહોમમાં જ જયંતિલાલના મૃતદેહની પેટીમાં જ પોતાની બધી જ દવાઓ પધરાવી દીધી. નો મોર એની મેડિકેશન. મારા જેન્તિલાલ પાસે જલસા કરતાં કરતાં હું જલ્દી પહોંચીશ.

એંસી વર્ષના જમનાજી હવે ગંગાસ્વરૂપ બન્યા. પણ વૈધવ્ય પાળવાને બદલે હેર બ્લિચ કરાવીને, સેટ કરાવીને, અમેરિકન ડોશલીઓ જેવા કપડાં પહેરી બિંગો ક્લબમાં જવા માંડ્યું. સિનિયર સિટીજનની બાઉન્ડ્રી લાઈન પર ઉભેલા બાપના જેવી જ ગંભીર પ્રકૃત્તિના દીકરા-વહુ માજીને પોતાને ત્યાં લઈ આવ્યા. વહુ ભલે ડોક્ટર હતી પણ જૂનવાણી વિચારની હતી. એઇટી પ્લસની વિધવા ડોશીની બદલાઈલી લાઈફ સ્ટાઈલ એને નહોતી ગમતી. માજીનો સ્વભાવ તદ્દન બદલાયો હતો. મંદિરે જવાની ઉમ્મરે બોલિવુડના ફાઈટિંગ મૂવી જોવાનો ચસ્કો લાગ્યો હતો. ઘરે બેસીને મોરારીબાપુની કથાઓના વિડિયો જોવાને બદલે લેડિઝ મડ રેસ્લિંગ જોઈને બરાડા પાડવા શરૂ કર્યા હતા. ભણેલા ગણેલા પ્રોફેશનલ કુટુંબમાં આવું ચાલે? દીકરો-વહુ કહે મમ્મી દવા લો. તો કહે હવે એંસી તો પૂરા થયા. બાકી કેટલા? દવાઓ તો ફેંકી દીધેલી.

ઉપર જલ્દી જવા શરીર બગાડવું હતું પણ બેફિકરા જ્મનાજીની તંદુરસ્તી ખીલવા માંડી હતી.

ઘરમાં સ્વિમિંગ પૂલ હતો. ઉમ્મર પહેલાં જ માનસિક વૃદ્ધત્વ અનુભવતી ડોક્ટર વહુને તરતાં આવડતું નહતું પણ વર્ષમાં એકવાર પૂલ પાર્ટી થતી. બધાના અચંબા વચ્ચે જમનાબાએ પૂલમાં ઝંપલાવ્યું. ગામડાના તળાવમાં લૂગડા ધોઈને મોટી થયેલી જમનાને તરતાં આવડતું હતું. પણ આ ઉમ્મરે એઈટી પ્લસ ગંગાસ્વરૂપ ગુજરાતણ વિડો બિકીનીમાં? વેરી એમ્બરેસિંગ. પુત્રવધૂને આ બધું ન ગમતું; પણ ગ્રાન્ડ ડોટર ઈન લો પમેલા માટે દાદી વોઝ ફન.

ભૂરકી ગ્રાન્ડમાને પોતાને ત્યાં લઈ આવી. એને ભૂરકી સાથે ફાવી ગયું. મુદ્દલ કરતાં વ્યાજ વ્હાલું હતું. ડો. બિરેન એટલે કે ડોશીમાનો બબલુ પણ મજાનો હતો. અને ટિનેજ ગ્રેઇટ ગ્રાન્ડોટર તો ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ કહેવાય. એ પણ મિઠ્ઠી હતી. એટલે જ એ દીકરાને બદલે દીકરાના દીકરાને ત્યાં જમનાદાદી રહેતાં હતાં.

એક દિવસની વાત.

પ્રેસિડન્ટ બુશે ઘરડે ઘડપણ વિમાનમાંથી પેરેસૂટ સાથે ઝંપલાવ્યું તે સમાચાર જમના બાએ ટીવી પર જોયા. નાનપણમાં એ વડ પર છોકરાઓ સાથે આંબલા-પીપળીની રમત રમતા અને ઝાડ પરથી ભૂસકો મારતા. મારા જેન્તિલાલ મારી રાહ જોતા હશે. એ મને મીસ કરતા હશે. બહુ લાંબો સમય થઈ ગયો. આ એક જલસો કરી લઉં. કદાચ જલ્દી પહોંચાશે.

બીજે દિવસે પેમિલાને સવારે બુમ પાડી…..

ભૂરી ઈઈઈ. ચાલ આપણે એમ્યુઝમેન્ટ પાર્કમાં જઈએ.

ઓકેય. લેટસ ગો ગ્રાન્ડમા. ભૂરી તૈયાર. સાથે ગ્રાન્ડ ડોટર પણ રેડી. જમના બા કહે. બુશે ભૂસકો માર્યો. એમાં શું મોટી ધાડ મારી. મી ટૂ. એમ્યુઝમેન્ટ પાર્કમાં બંગી જમ્પિંગ  (bungee jumping) રાઈડ હતી.  ક્રેઇન માં પચાસ ફૂટ ઉપર જવાનું અને કમર પર ટેન્શન વાયર બાંધીને નીચે ઝંપલાવવાનું. ડોશીમાને પણ કુદકો મારવો હતો.

પમેલા ભૂરકીએ કહ્યું, ‘આર યુ ક્રેઝી?’

પણ ડોશીમા સાંભળે તો ને? જઈને લાઈનમાં ઊભા રહ્યા. રાઈડ ઓપરેટરે એને પાછી કાઢી. ‘ઈટ ઈઝ એઇજ ડિસ્ક્રિમિનેશન.’

ડોશીમાએ મોટો હંગામો ઉભો કર્યો. ભૂરીએ માંજીને માંડ માંડ સમજાવી.

છેવટે હાઈ રોલરકોસ્ટરની રાઈડ નો સોદો થયો. એ રાઈડ લીધી. દાદીને ચક્કર આવ્યા, ઉલટી થઈ. વૉમિટ કરતા જાય અને બબડતા જાય, ‘જયંતિલાલ હું હવે એક બે દિવસમાં આવી હોં. રાઈડમાં બૌ મજા આવી. કંઈ મંગાવવું છે?’ પણ બે દિવસમાં તો જમનાબા પાછા ઓલરાઈટ થઈ ગયા. ‘ભૂરકી, જો મને બંગી રાઈડમાં જવા દીધી હોત તો ચક્કર ન આવતે કે ઉલટી પણ ન થતે.’ લો કરો વાત.

બબલુ અને ભૂરી એની દીકરીને લઈને દર વિન્ટરમાં સ્કિઈંગ માટે જાય. ત્રણ વર્ષ પહેલાં એકાણું વર્ષના ડોશીમા કહે, ‘ભૂરકી મારે પણ બરફમાં લસરવું છે. મને પણ લઈ જા.’ બબલુ કહે ‘ના. તમારું ત્યાં કામ નથી. ઠંડી લાગે. ન્યુમોનિયા થાય. ઈન્ફેક્શન થાય અને મરી જવાય. આઈ ડોન્ટ વોન્ટુ લૂઝ માઈ ગ્રાન્ડમા. લસરવું છે એટલે લસરવું જ છે. હું મરી જાઉં તેમાં તારા બાપનું હું જાય? તને અને એને તો ફાયદો જ છે.’

ભૂરી કહે ‘લઈ જઈએ. અંદર બેસીને સ્પોર્ટસ જોશે.’ પણ જમના ડોશીની જીદ. છેવટે બાર્નમાંથી બધા ઈક્વિપમેન્ટ, ઝભ્ભા ટોપી ભાડે લઈને પહેરાવીને ડોશીમાને તૈયાર કર્યા. પગમાં બૂટ અને સ્કી સાથે ફોટા પાડ્યા. પમેલા અને એની દીકરીએ આજુબાજુ રહી હાથ પકડી રાખ્યો હતો. દાદી કહે ‘હાથ છોડ. હું કાઈ બેબી નથી.’ હાથ છુટ્યા અને ટાંટિયા લપસ્યા. બન્ને પગમાં સળીયા નાંખવા પડ્યા. સારું હતું કે પૌત્ર ઓર્થોપેડિક સર્જન હતો, કાબેલ હતો. બાકી આ ઉમરે બે પગમાં ઓપરેશન કરવાનું રિસ્ક કયો સર્જન લે!

થોડો સમય ઉપદ્રવ રહિત ગયો.

…..અને ભૂરીઈઈઈ

‘ટુમોરો ઇઝ અવર એડવેન્ચર ડે.’

‘આર યુ નટ્સ? માઈ ડિયર ગ્રાન્ડમા આર યુ ક્રેઝી?

‘પગલી મારી પાસે સીટ. સીટ બાય મી. ભૂરી એની બાજુમાં બેઠી.

‘લિસન. આઈ હેવ વન ફેન્ટસી.’

‘યસ. ટેલ મી.’

જમનાબાએ એને વાત કહેવા માંડી.

હું સ્કુલમાં ભણતી હતી ત્યારે એક પૈસાના બોર લેતી. મારી ફ્રેન્ડ બોર વેચવાવાળીને વાતમાં પાડતી અને એના ખૂમચામાં થી કોઈવાર મુઠ્ઠી ભરીને ફ્રોકના ગજવામાં મુકી દેતી. મને મજા આવતી. પણ બે દિવસ પછી બોર વાળીએ મને કહ્યું કે મને ખબર છે કે તને છાના માના બોર લેવાની ટેવ છે. આ સારું નથી. દીકરી આ ચોરી કહેવાય. …. અને ચોરીનો આનંદ ઊડી જતો. હું મેથ્સમાં સ્માર્ટ હતી. કાયમ હન્ડ્રેડ માર્કસ આવતા. એક વાર ચોરી કરવાનું મન થયું. પરિક્ષા કી ઐસી કી તૈસી. મારી આગળની છોકરીની નોટમાંથી ખોટા દાખલાની કોપી કરી. ટીચરે પકડી પાડી પણ મને જવા દીધી. ચોરીની મજા બગડી ગઈ.

‘ટુમોરો આઈ વોન્ટુ ગો ફોર શોપલિફટિંગ.’ ગ્રાન્ડમાએ ધડાકો કર્યો.

‘ગ્રામી, યુ આર ફની અને કંપ્લીટલી ઈન્સેઇન. ડુ યુ નો, ઇટ ઇઝ ક્રાઈમ. પનિસેબલ ક્રાઈમ. ઈટ ઈઝ સ્ટિલિંગ. ઈટ્સ થેફ્ટ. ઈટ ઇઝ ઈમમોરલ. ઇલ લિગલ. ઈફ યુ કોટ યુ હેવ ટુ ડુ કોમ્યુનિટિ સર્વિસ. પે હેવી પેનલ્ટી. યુ કેન ગો ટુ જેલ.’

‘હની, ડોન્ટ લેક્ચર મી. આઈ નો. આઈ ડિડ્ન્ટ કમ ઇન અમેરિકા યસ્ટર ડે ઈન બનાના બોટ. યુ આર રાઈટ. બટ ડિયર ઈટ ઈઝ જસ્ટ ફોર ફન.’

‘નો. ઈટ ઈઝ નોટ ફન. ડુ યુ નો ધેટ નેક્ટ ડે ટીવી રેડિયો એન્ડ ન્યુઝ પેપર વીલ બ્લાસ્ટ વીથ ન્યુઝ. મિલિયોનર ડોક્ટર ફેમિલી નાઇન્ટીફોર યર ગ્રેટગ્રાન્ડમધર કોટ શોપલિફ્ટિંગ. યુ આર ગોઈંગ ટુ સ્પોઈલ અવર ફેમિલી નેઇમ. એન્ડ અવર રેપ્યુટેશન,’

મિડિયા બ્રોડકાસ્ટિંગ! વાઉવ! ધેટ વુડ મોર ફન. હની હો જાય!

આ ઓલ્ડ લેડિને શું સમજાવવું એનું શું કરવું? જો બિરેનને ખબર પડે તો ડોશીને ડેડીને ત્યાં જ મોકલી આપે. જો મધર ઈન લો ને કેમ મોકલી આપ્યા એ ખબર પડે તો એને કોઈ દૂરના મેન્ટલ નર્સિંગ હોમમાં જ ધકેલી દે.

પમેલા વિચારતી હતી. આ પણ એક સ્ટડી માટેનો સેમ્પલ છે. ત્રણ કલાક પછી જમનાદાદી પાસે ગઈ. ‘ગ્રામી પ્રોમિસ મી ધીસ વિલ બી લાસ્ટ ટાઈમ. આફટર ટુ મોરો નો મોર ક્રેઝીનેસ. ઈ લવ યુ લવ યુ લોટ્સ. ઈફ યુ વોન્ટ ટુ ડુ એની ક્રેઝી થીંગ આઈ વીલ સેન્ડ યુ બેક ટુ મોમ’સ હાઉસ. એન્ડ યુ નો ધેટ યુ ડોન્ટ લાઈક ઈટ એન્ડ આઈ ડોન્ટ વોન્ટ ટુ ડુ ધેટ. આઈ કાન્ટ ટેઈક એની મોર.’

‘ઓકે ઓકે ઓકે. લાસ્ટ ટાઈમ. આઈ પ્રોમિસ.’

બીજે દિવસે ડોશીમા અને પમેલા મોલના મોટા ડિપાર્ટમેન્ટલ સ્ટોરમાં શોપીંગ કરવા ગયા. પમેલાએ મોટુ કાર્ટ ભરીને શોપીંગ કર્યું. આ બાજુ જમના બાએ ઈલેક્ટ્રીક હેન્ડિકેપ કાર્ટમાં થોડું શોપીંગ કર્યું. એક ગાઉન પરની પ્રાઈઝ ટેગ બદલી સસ્તી ટેગ લગાવી દીધી. ડ્રેસિંગ રૂમમાં જઈને જુનું શર્ટ કાઢીને નવું શર્ટ ચડાવી દીધું. ધીમે રહીને એક હેર પીન અને નેઇલ પેઇન્ટ બોટલ પર્સમાં સરકાવી દીધી. એક કેડબરી મોંમાં પધરાવી દીધી. સરળતાથી વટથી ચેક આઉટ થઈ ગયું. ડોશીમાનો અભરખો પુરો થયો. જમનાબા જંગ જીત્યા. ડોશીમાં ઘરમાં આનંદથી “બચ ગયેલી રે મૈ બચ ગઈ;” ગાતાં રહ્યાં.

પમેલા પ્રોફેશનલ સાઈકોલોજીસ્ટ હતી. એણે સ્ટોર મેનેજરને અગાઉથી વાત કરી હતી કે હું માનસ શાસ્ત્રી છું. મારો એક અંગત રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ છે. રીચ ઓલ્ડ વુમન શા માટે અને કેવી રીતે નાની નાની ચોરીઓ કરે છે. શોપલિફ્ટિંગ ચોક્કસ પણે એમની જરૂરીયાતને માટે તો ચોરી નથી કરતી પણ શોખ, થ્રીલ કે કુટેવને કારણે કરે છે તેનો વધુ સ્ટડી કરવાનો ઉદ્દેશ છે. કાલે હું એક વૃદ્ધાને લઈ આવીશ. એની પર સીસીટીવીનું રેકોર્ડિંગ રાખજો. એનું જે કંઈ બીલ હશે તેની ડબલ કિમત મારા કાર્ડમાં ચાર્જ કરજો. પણ એને પકડશો નહિ. એ પ્રોફેશનલ શોપલિફ્ટર નથી.

જમનાબાએ માત્ર પાંત્રીસ ડોલરનો માલ તફડાવ્યો હતો. સ્ટોર મેનેજરે પાંત્રીસ ડોલર જ ચાર્જ કર્યો હતો. પમેલા સાથે વાત થયા મુજબ સિત્તેર નહિ.

બિચારા જમનાબાને આ વાતની ખબર નહિ. એને મજા માણ્યાનો સંતોષ હતો. 

જમનાબા ખુશ હતા.

‘ભૂરીઈઈઈઈ….ઓ માય સ્વીટ ગોરકી. કોલ યોર મધર ઈન લો. આઈ વોન્ટુ ગોટુ ટેમ્પલ વિથ હર. નાઉ નો મોર તોફાન, નો એડવેન્ચર એઝ આઈ પ્રોમિસ. નાવ ઓન્લી ભજન. આક્સ હર ટુ કમ એન્ડ પીક મી અપ આફ્ટર લંચ.  આસ્ક હર ટુ બ્રીંગ માઈ વ્હાઈટ સારી. આઈ વોન્ટુ વેર ધેટ ટુ ટેમ્પલ.’

બીજે દિવસે લંચ લઈને જમનાબા નેપ લેવા આડા પડ્યા. એમનો પુત્ર સુરેશ અને પુત્રવધૂ મંદીરે લઈ જવા આવી પહોંચ્યા.

“ગ્રાન્ડમા વેક અપ, મૉમ ઈઝ હિયર. વી ઓલ આર ગોઈંગ ટુ ટેમ્પલ.”

‘ગ્રાન્ડમા વેક અપ.’

પણ શ્વાસ ન હતો, જવાબ ન હતો. એમના મો પર જાણે તોફાની સ્મિત હતું. જમનાદાદી, જયંતિલાલને મળવા મોટા ટેમ્પલ પર પહોંચી ગયા હતા.

પ્રવીણ શાસ્ત્રી.

પ્રગટઃ ગુજરાત દર્પણ ડિસે. ૨૦૧૯.

વૃદ્ધ વિટંબણાં

New photo 1

વૃદ્ધ વિટંબણાં

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની અધુરી વાર્તા

 સિત્તોતેર વર્ષના પરિમલભાઈ પથારીમાં કણસતાં હતાં. પંચોતેર વર્ષના પ્રિયંકાબેન બેડ પાસેની ખુરશી પર ધૂજતાં બેઠા હતાં. સોફા પર દીકરી, જમાઈ, દીકરો વહુ અને તેમના ટીનેજર બાળકો સહિત આખો પરિવાર હાજર હતો. સૌને હવે શું ની ચિંતા હતી. બધું કેવી રીતે સંભાળીશું. કોની કેટલી ફરજ. આજે તો બધા દોડીને આવ્યા છે પણ હવે ડેડીનું શું? મોમ પણ લાચાર છે. એલ્ઝાઈમરની અસર છે છે. કશું યાદ રહેતું નથી. પોતાની જાતને સંભાળી શકતી નથી તે ડેડીની કાળજી કેવી રીતે રાખશે.

પરિમલભાઈને ગઈકાલે નર્સિંગ હોમમાંથી રજા આપી દીધી હતી.

પરિમલભાઈ ચાલીશ વર્ષ પહેલાં પત્ની પ્રિયંકાબહેન સાથે અમેરિકા આવ્યા હતાં. એઓ ભારતમાં ઈન્જીનીયર હતા. પ્રિયંકાબહેન સ્કુલ ટિચર હતાં. અમેરિકાના શરૂઆતના દિવસો સરળ ન હતા. અમેરિકા આવ્યા પછી પ્રભુકૃપા થઈ. એક દીકરી અને એક દીકરો ઘરમાં રમતાં થયાં. એમને પગલે પરિમલભાઈને એક નાની કંપનીમાં ઈન્જીનીયરની જોબ મળી. નાનો પરિવાર. કરકસર કરીને બાળકોને સારી રીતે ઊછેરવા માડ્યાં. બાળકો સ્કુલમાં જતાં થયાં એટલે પ્રિયંકા બેનને પણ એક દુકાનમાં સેલ્સ મેનેજર તરીકે નોકરી મળી.  બન્નેના પગાર તો સામાન્ય હતા. કરકસરનો જીવ. દીકરા દીકરીને ભણાવ્યા અને સારીરીતે પરણાવ્યા પણ ખરા. દીકરી પરણીને ટેક્ષાસ ગઈ. દીકરો પરણીને કેલિફોનિયા એક સારી કંપનીમાં લાગ્યો. વર્ષો વહેતાં ગયા. પારિવારિક જવાબદારી ઓછી થતાં એક નાનું ઘર પણ લીધું. સુખ હતું. સંતોષ હતો.

પ્રિયંકાનેનના પગારમાં ખાસ વધારો ન થયો. પણ પરિમલભાઈનો પગાર ધીમે ધીમે વધતો ગયો. છેલા દશ વર્ષમાં IRA એકાઉન્ટમાં લગભગ બેઅઢી લાખ બચાવ્યા પણ ખરા. પાંસઠ વર્ષે બન્ને નિવૃત્ત થયા. સોસિયલ સિક્યોરિટી મળતી થઈ. વર્ષમાં પંદર વીશ દિવસ દીકરા ને ત્યાં અને દશબાર દીવસ દીકરીને ત્યાં વેકેશન માણી આવતા અને ટીનેજર ગ્રાંડ ચિલ્ડ્રનને  જોઈ મળી આવતા. સુખના દિવસો હતા.

સુખ પણ ઈશ્વરે આપેલી એક મૂડી છે. કોઈકને વધારે તો કોઈકને ઓછું. આ દંપતિનું સુખ ધીમે ધીમે ઓછું થવા માંડ્યું હતું. બે વર્ષથી પ્રિયંકા બેન બધું ભૂલી જતાં થઈ ગયાં. ડોક્ટરે કહ્યું એમને અલ્ઝાઈમરની અસર છે. હાથ પગ ધ્રૂજતા થયા. બીજા ડોકટરે કહ્યું. એમને પારકિંશન રોગ છે. સારું હતું કે પરિમલભાઈ સ્વસ્થ હતા. ડોક્ટર, હોસ્પિટલ અને ફાર્મસિસ્ટની મુલાકાતો વધતી ગઈ. મેડિકેર હતું. સારવારનો ૮૦% ખર્ચો મેડિકેર આપે. ૨૦% પોતાના ગજવામાંથી કાઢવા પડે. નિવૃત્ત થયા ત્યારે તો બન્ને તંદુરસ્ત હતા. એમણે મેડિગેપ ઈંસ્યુરન્સ પણ નહોતો લીધો તો લોન્ગટર્મ ઈંસ્યુરન્સ લેવાની તો વાત જ ક્યાં? સોસિયલ સિક્યોરિટી અને રિટાયર ફંડમાંથી ફરજીયાત લેવી પડતી RMD ની રકમમાંથી માંડ માંડ ગાડું ગબડતું હતું.

બસ, ઉમ્મરનો તકાદો. પરિમલભાઈને શ્વાસની તકલીફ શરૂ થઈ. પણ પત્ની સેવામાં એમણે પોતાની તબીયતનો ખ્યાલ ન રાખ્યો. પણ છેવટે તો ડોક્ટર પાસે જવું જ પડ્યું. ડોક્ટરે કહ્યું કે ફેફસાનું કેનસર છે. ફેફસાનો અમુક ભાગ કાઢ્વો પડશે. દીકરા દીકરી દોડ્યા. ઓપરેશન થયું. રિહેબમાં ગયા. બાકીના ભાગમાં કિમો થેરેપી શરૂથઈ. ડોક્ટરે હોસ્પિટલમાંથી નર્સિંગ હોમમાં મોકલી આપ્યા. દૂર રહેતી દીકરી કે દીકરો કેટલા દિવસ મા સાથે રહી શકે? એમને એમના બાળકો હતાં એમને પોતાનો સંસાર હતો. એઓ પણ નોકરી કરતા હતાં. એમણે એક પ્રિયંકાબેનની કાળજી માટે એક મિત્ર દંપતી સાથે ટેમ્પરરી વ્યવસ્થા કરી. પરિમલભાઈ નરસિન્ગ હોમમાં હતા. પહેલાં વીશ દિવસ બધું મફતમાં થયું. પછી બીજા એંસી દિવસ મેડિકેર ૮૦% ખરચો આપે. બાકીના ૨૦% પોતાનો ખર્ચો. પરિમલભાઈના સો દિવસ પૂરા થયા. એમનું કવરેજ પૂરૂં થયું. સોદિવસ પછી સરકાર કશું જ ન આપે નર્સિંગહોમનો એક વ્યક્તિનો, એક વર્ષનો ખર્ચ એક થી સવા લાખ ડોલર ડોલર થાય. ખરેખર તો પરિમલભાઈ અને પ્રિયંકા બહેન, બન્નેને સારા નર્સિંગ હોમની સારવારની જરૂર છે. ન્યુ જર્સીમાં એવા નર્સિંગ હોમ છે જ્યાં ગુજરાતી વાતાવરણમાં જરૂરી સેવા મળે છે. પણ એ બધો લાભ મેડિકેઈડ વાળાને મફત મળે છે. જેમણે અમેરિકામાં એક પણ દિવસ કામ નથી કર્યું. કોઈ ઈંસ્યુરન્સનું પ્રિમિયમ પણ નથી ભર્યું એવા સિનિયર્સને બધા જ લાભ મળે છે.

આજે પરિમલભાઈના દીકરા વહુ દીકરી જમાઈ અને મિત્ર દંપતિ ચિન્તાગ્રસ્ત છે. દીકરી દીકરો સેવા કરવા કે આર્થિક મદદ કરવા ધારે તો પણ કરી શકવા સક્ષમ નથી. શું કરવું? બન્ને સંતાન લાચાર છે. માબાપને રિબાતાં જોઈ રહ્યા છે.

મિત્ર દંપતિએ એમને માટે ઘણી તપાસ કરી પણ કોઈ માર્ગ એને દેખાયો નહિ. એમની મિત્ર માલતી તો સરકારને સુરતી ભાષામાં જ ભાંડતી હતી. પૈસાદાર સંતાનોના પાછલી ઉમ્મરે આવેલા માબાપ વગર ખર્ચે નર્સિંગહોમમાં જલસા કરતા હતા મેડિકેઈડ જ એમને પાળતા પોષતા અને જીવાડતા હતા. અને જેમણે કામ કર્યું છે. ટેક્ષ ભર્યો છે. અરે! મેડિકેરનું મોટું પ્રિમિયમ પણ ભરે છે એઓ રિબાય છે. માલતી સુરતી ગાળો સાથે મેડિકેઇડવાળાની સામે ઈર્ષ્યાની આગ ઓકે છે. પણ એથી ફાયદો શું? અંગેજીમાં આવા લોકોમાટે કહેવાય છે “હાઉસ રીચ બટ કેશ પુઅર”

 ૦૦૦૦૦


[ઉપરોક્ત વાત કે વાર્તા ન્યુ જર્સીના વૂડબ્રીજ સિનીયર એસોસિયેશન વુમન્સ વિંગના ૨૦૧૯ના કો ઓર્ડિનેટર ભગવતીબેન શાહે શરૂ કરેલ “સોસિયલ ડિબેટ”માં ચર્ચાઈ હતી. આ એક અમેરિકાની હેલ્થ સિસ્ટિમની સમસ્યા છે.
બહેનો, પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા અહિ જ અટકી છે. હવે એમની વાર્તા લેખક બનીને આપણે જ પુરી કરવાની છે. ચાલો આપણે વિચારીએ કે પરિમલભાઈનું શું થશે? ઘર છે. સોસિયલ સિક્યોરીટી અને રિટાયરમેંટની થોડી આવક છે. એમને વેલફેર કે મેડિકેઈડના લાભો મળીશકતા નથી.
આ પરિસ્થિતિ માત્ર પરિમલભાઈ કે પ્રિયંકાબેનની જ નથી. એક બે કુટુંબની નથી. અમેરિકામાં લાખ્ખો કુટુંબ એવા છે જેઓ આ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. કોને ખબર આવા દિવસ આપણે માટે પણ સર્જાય. સંતાનો સાથે રહેતાં હોય તો કદાચ વડીલો સચવાઈ જાય પણ એમની પણ મર્યાદાઓ હોય છે. આજે આયુષ્ય વધ્યું છે અને સાથે સાથે રોગ પણ વધ્યા જ છે. ડોક્ટર, દવા, હોસ્પિટલ અને સર્જરીના ખર્ચા આસમાને ચઢ્યા છે. જેમને સંતાન જ નથી. ૭5-૮૦ વટાવ્યા પછી જીવન છે પણ સહારો નથી. કરકસર કરીને બચાવેલી મૂડી મેડિકલ સુનામીમાં ઘસડાઈ જાય છે.
પરિમલભાઈના કુટુંબે શું કરવું જોઈએ? બન્નેનું આયુષ્ય કેટલું છે એ માત્ર ભગવાન જ જાણે. પણ એમનો શ્વાસ ચાલે ત્યાંસુધી તો એમણે જીવવાનું જ છે. કેવી રીતે એઓ જીવશે. ગરીબ નથી પણ અમેરિકાના મધ્યમ વર્ગના લાચાર માણસો છે. આજે પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા આપણે જ પૂરી કરવાની છે.
 આ પ્રોગ્રામમાં લગભગ ૬૦ જેટલી બહેનોએ આ ચર્ચામાં ભાગ લીધો હતો. કમિટી મેમ્બર ઉપરાંત જાણીતા મહિલા કાર્યકરો અકિલા ન્યુઝ પેપરના દામિનીબહેન પરીખ, રમાબેન વિનોદભાઈ ઠાકર, હસુ શાહ, કેતકીબેન જાની, રક્ષાબેન દરજી, તરૂણાબેન શાહ,શાંતાબેન પટેલ, દીના પટેલ, હાજર રહ્યાં હતાં. અનસુયાબેને આ વાર્તાનું પઠન કર્યું હતું. પઠન પછી આવી પરિસ્થિતિ ઉભી થાય ત્યારે શું કરવું તેની ચર્ચા થઈ હતી.
 આ પહેલાનાં કો ઓર્ડિનેટર શ્રી બીનાબેન જોષી કે જેઓ જે.એફ કેનેડી હોસ્પિતલના એકાઉન્ટ ડિપાર્ટમેંટમાં કામ કરે છે એમણે જેમને મેડિકેઇડ નથી પણ મેડિકેર છે એમને માટે ચેરિટી કેરનો એક ઓપ્શન છે. જેના ફોર્મસ હોસ્પિટલમાંથી મળી શકે છે અગર વધુ માહિતી AARP તરફથી પણ મળી શકે છે. ઍડલ્ટ કેર માટે જરૂર પડે તો એના ખાસ વકીલો પણ હોય છે. એમની સલાહ લેવાથી પણ કાયદાકીય રાહત મેળવી શકાય એમ છે.
બીજા એક બહેન દીનાબહેન મિસ્ત્રી કે જેમના પતિ ઈંસ્યુરન્સ એજન્ટ છે તેમણે જણાવ્યું હતું કે જો પરિમલભાઈએ લોંગટર્મ ઈંસ્યુરન્સ લીધો હોત તો આવી પરિસ્થિતિ ઊભી નહિ થાત. જો કાર અને મકાન માટે ઈંસ્યુરન્સ લેતા હોય તો આપણા ઘડપણને માટે કેમ નહિ?
તરૂણાબેન શાહે કહ્યું કે કે એમણે ભારત ચાલ્યા જવું જોઈએ, ભારતમાં પૈસા ખર્ચતા સાથે રહીને સેવા કરવાવાળા સહેલાઈથી મળી રહે છે. હવે તો આધુનિક સગવડ વાળી સારી હોસ્પિટલ પણ દરેક શહેરોમાં છે.]
૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦
ઉપરોક્ત વાર્તા વૃદ્ધ વિટંબણા મહિલાઓની ચર્ચા વિચારણા માટે અધુરી રાખવામાં વી હતી…..તો ચાલો આપણે વાતને વાર્તા તરીકે જ  આગળ વાંચીએ.
૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦૦

માલતીનો બબડાટ એ કાંઈ આજની પરિસ્થિતિનો ઉકેલ ન હતો. દીકરો કે દીકરી માબાપને માટે શક્ય એટલી સેવા કરવા તૈયાર હતા.  પપ્પા પરિમલભાઈનું કેન્સર અને મમ્મીનુ એલ્ઝાઈમર બબ્બે જણને સંભાળવા તેઓ સક્ષમ ન હતા. સમજુ સંતાનો માબાપની બાગબાની કરવા પણ તૈયાર ન હતા.

છેવટે એક નિર્ણય લેવાયો. નાનકડા ઘરનું રિવર્સ મોર્ગેજનું ફોર્મ ભરાયું. હવે એના જે પૈસા દર મહિને મળે તે અને, જે બચત મૂડી છે એ ભલે સંપૂર્ણ રીતે વપરાઈ જતી. ભલે સરકાર કશું ન આપે. સંતાન માટે ભલે કશું  ન બચે. પૈસા અગત્યના નથી. મા બાપનું પાછલી ઉમરનું પીડા રહિતનું શેષ જીવન અગત્યનું છે.

ક્લોઝિંગ માટે ફાઈનાન્સ કંપનીના લોયર આવ્યા, વાતો ચાલતી હતી અને પરિમલભાઈને લોહીની ઊલ્ટી થઈ. 911 ને ફોન કર્યો. એમબ્યુલન્સ આવે તે પહેલા પરિમલભાઈનો શ્વાસ બંધ થઈ ગયો. જે ઉકેલ માનવના હાથમાં ન હતો તે પ્રભુના હાથમાં હતો.

એલ્ઝાઇમરવાળા મમ્મીને એકલા મૂકાય એમ ન હતું. શું બની રહ્યું છે એમનું એમને ભાન ન હતું. સાદાઈથી પપ્પાની મરણોત્તર દિવસ ક્રિયા થઈ. દીકરાએ કહ્યું હું મમ્મીને લઈ જઈશ. થાય તેવી અને તેટલી સેવા કરીશ. એ મારી ફરજ છે. તો દીકરીએ કહ્યું ના ભાઈ મમ્મીને તો હું જ લઈ જઈશ. ભાભીની તબીયત નરમ ગરમ રહે છે. એમના પર મમ્મીનો બોજો આવે એ યોગ્ય નથી.

છેવટે અહિનું ઘર વેચવાનું નક્કી થયું. વીલ પ્રમાણે મમ્મી પછી રહેલી મૂડી કે મકાન સરખે ભાગે દીકરા દીકરીને વેહેંચાવાનું હતું પણ ભાઈએ પોતાનો હક્ક ઉઠાવી લીધો. બહેન મમ્મી અને મૂડી તારી જ. અમે રોજ એમના વોટ્સઅપ પર મમ્મીના દર્શન કરતાં રહીશું. ટેક્ષાસમાં કોઈ મદદ રૂપ થાય એવી બહેનને રાખી લેજે. અને કાંઈ પણ જરૂર હોય તો નિઃસંકોચ જણાવજે.

અશ્રૂ સાથે પરિમલભાઈના ઘરને તાળું મરાયું. આંગણામાં રોયાલ્ટરનું બોર્ડ હતું. “ફોર સેલ”


૦૦૦૦૦૦૦૦૦

Reference:
Medicare Part A covers up to 100 days of “skilled nursing” care per spell of illness. However, the conditions for obtaining Medicare coverage of a nursing home stay are quite stringent.Mar 1, 2019
Medicare’s Limited Nursing Home Coverage – Elder Law Answers
 https://www.elderlawanswers.com › medicares-limited-nursing-home-covera…
 Search for: How Long Does Medicare pay for nursing home care?
https://www.payingforseniorcare.com/longtermcare/paying-for-nursing-homes.html

 

મૂંઝવણનો અંત! ચીમન પટેલ ‘ચમન’

મૂંઝવણનો અંત!

સૌજન્યઃ

ચમન

લેખકઃ  શ્રી ચિમનભાઈ પટેલ ચમન

 

                    આજે સોમવાર અને સવારના સાડા છ વાગ્યે ઓફિસમાં પહોંચી પહેલું કામ મેં શું કર્યું હશે એની તમે કોઈ કલ્પના નહીં કરી શકો!

ચાલો તમને કહી જ દઉઃ

                  હવે ઉનાળો શરું થઈ ગયો છે એટલે ઓફિસના એરકંડીશનમાં મને ઠંડી લાગે છે એટલે હું એક લાંબી બોયવાળુ સ્વેટર ઓફિસમાં રાખી મૂકું છું.. એક દિવસ એ પહેરવા જતાં ખભાના એક સાંધા આગળના ટાંકા એકાદ ઈંચ તૂટ્યા હતા એ મારી નજરે ચડી આવ્યા! આ ટાંકા કદાચ કયારના તૂટ્યા હશે, પણ મારી નજરે આટલા દિવસ પડ્યા  નો’તા! ટાંકા તૂટ્યાની જગ્યા એવી હતી  કે સ્વેટર પહેર્યા પછી પોતાને એ નજરે ન ચડે! આ અમેરિકનો ને નજરે જો ચડે તો માળા આપણને કહે નહીં અને મનમાં આપણી કંજુસાઈની વાતો કરે! કોઈ દેશી મિત્રને એ નજરે ચડે તો વિચારે કે કહું કે નહીં? પણ, એ જગ્યા જ એવી હતી કે ચકોર નજરને જ એ આંખે ચડે!

                મારા સ્વભાનુસાર આ તૂટેલા ટાંકા મારા મગજના ટાંકાઓને ઢીલા કરે એ પહેલાં એનો ઉપાય કરવાનો વિચાર કંપનીના સમયે જ કરવો પડ્યો!

                મારી પાસે બે રસ્તા હતાઃ સ્વેટર ઘેર લઈ જાઉ અને એને સાંધવાનું કામ ઘેર પતાવું. બીજો વિકલ્પ હતો કે યાદ કરીને સોય-દોરો અહીં લાવી મારા આજુ બાજુના સાથીઓ આવી જાય એ પહેલાં સીવી લઈ, મનની શાન્તિ મેળવી લઉ!

                સારું થયું કે આવું નાનું કામ મને પહેલેથી જ આવડતું હતું. નહિતર, ધર્મપત્નીના અવસાન પછી મારે કોઈની દાઢીમાં હાથ નાખવો પડતે!

                સ્વેટર ઘેર લઈ જઈ એ કામ કરવા કરતાં સોય-દોરો લાવી અહીં કરવું મને વધારે યોગ્ય લાગતાં મેં મારી પસંદગી જાતે જ એની પર ઉતારી ઓફિસના કામે લાગી ગયો.

                બીજા દિવસે ઓફિસે આવી સ્વેટર પહેરવા જતાં સમજાયું કે સોય-દોરો તો ઘેર ભૂલાઈ જ ગયા હતા! મારી ઉંમ્મરે એનું કામ કર્યું એ મને સમજાયું! એન્જીનીઅર હતો એટલે મારે મારી આ સ્મૃતિને પડકાર કરવાનો વાળો આવ્યો. એટલે એમાં જીત મેળવવા મેં ઉપાય શોધી કાઢ્યો. ઘેર જઈને પગરખાં કાઢી ધર્મપત્નીના શિવણરૂમમાં ગયો. બોબીનથી છલકાતું એક ખાનું ખોળ્યું. એ અત્યારે અહીં હાજર હોત તો પૂછત; “શુ ખોળો છો?” હું એને સાચો ઉત્તર આપત અને એ કહી વળત; ‘લાવો હું સોય પરોવી દઉ છું.જાવ તમે તમારું કામ કરો. એ યાદ આવી ગઈ!

                 પ્રથમ સફેદ દોરો નજરે પડ્યો કે જે સ્વેટરના રંગથી જૂદો પડતો હતો. એટલે સ્વેટરના રંગ સાથે ભળી જાય એવો દોરો ખોળ્યો અને માળો મળી પણ આવ્યો! ટેબલ લેમ્પ કરી, ખુરશી ખેંચી ગોઠવાઈ ગયો.

                 પ્રથમ પ્રયત્ન નાકામ નિકળ્યો! એટલે સાવધાની રાખી બીજો પ્રયત્ન ચાલું કર્યો. એ પણ નાકામયિત નિકળ્યો! ત્રીજો પ્રયત્ન કરતાં પહેલાં થોડો ઊંડો શ્વાસ લઈ મારા મગજને ‘વોર્મઅપ’ કરી અને મારી આંખને કહ્યું કે તને પણ મારી ઉમ્મરની અસર વર્તાય છે. માટે, ઉતાવળે આંબા ન પાકે એ કહેવત યાદ કરી, ધીરો પડી, શાંતિથી શરુંઆત કર. પેલા કરોડિયાની જેમ કાર્યક્ષમ રહીશ તો સફળતા જરુંર મળશે! આમતો મારો સ્વભાવ જરા ઉતાવળીઓ જરુંર છે. ઉતાવળા સો બાવળા ને ધીરા સો ગંભીર! કહેવત વળી ક્યાંથી યાદ આવી ગઈ કે મેં ધીરજ ધરી, દોરાના છેડાને મોંમાં મૂકીને ભીનો કર્યો. બે આંગળીથી એને માલીશ કરી ટટ્ટાર કર્યો, ધીરજ પૂર્વક પરોવવા ભીષ્મ પ્રયત્ન કર્યો. બીજા હાથની આંગળીથી દોરાના છેડાને ઝીલવા, ખેંચવા ગયો ત્યારે સમજાયું કે દોરો તો ખેંચાઈ ને આવ્યો, પણ સોયના નાકામાંથી નિકળ્યા વગર! હારેલો જુગારી જેમ બમણુ રમે એમ મેં બીજો દાવ ખેલ્યો. પાંડવોના જુગારની જેમ હું મનમાં બોલતો બોલતો હતો કે મારે આ સોયના નાકામાંથી નિકળવાની આજે ખાસ આવશક્યતા  છે!

                   દોરો સોયના કાણામાં પ્રવેશ્યો છે એની ખાતરી કરી લીધા પછી જ દોરાને જરા પુશ કર્યો. દોરાનો છેડો એ કાણામાંથી નિકળ્યો છે એની ખાતરી થઈ ત્યારે, એને જરા આગળ જવા દીધો. બીજા હાથની બે આંગળીથી પકડી બંને બાજુથી થોડી ખેંચતાણ કરી લઈ સફળતાની ખાતરી કરી લીધા પછી જ બીજા છેડેથી દોરાને ખેંચ્યો.

                  એક જાડા કાગળના ટૂકડામાં સોય ભરાવી એ કાગળના ટૂકડાને દોરાથી વીટીં દીધો ને આ સોય-દોરાને મારી બ્રીફ્કેસમાં મૂકી દીધો.

                  આજે  હું ઓફિસના બીજા કામોની શરુઆત કરતાં પહેલાં આ સોય-દોરાને ભૂલી જાઉ એ પહેલાં કામ પતાવી દેવા, ખુરશી પરના સ્વેટરને  સાંધવા હાથમાં લીધું. સુંદર રીતે એ સ્વેટરને સાંધવાની સફળતાના શુકન લઈ, કંપનીના કામો મારું અંગત કામ કરવા બેસી ગયો ત્યારે મારા ઉમંગને કારણે કામ કરવાની મજા પડી ગઈ. મૂઝવણનો અંત આવે ત્યારે અઘરા કામો પણ જલ્દી થવા લાગે છે એ આજે સમજવા મળ્યું!

********

વાવેતર –ડૉ. હિતા મહેતા

વાવેતર

લેખિકા
–ડૉ. હિતા મહેતા

સૌજન્યઃ

UttamGajjar

શ્રી ઉત્તમ ગજ્જર

‘પપ્પા….’
મોર્નીંગ વૉક કરીને આવતા વીશેષે લાગલા જ બુમ પાડી. સવારના સાડા સાતનો
સમય હતો. આલીશાન બંગલામાં ‘ઈશ્વર કોટેજ’ના ભવ્ય દીવાનખંડમાં દેવવ્રત શેઠ તથા
સમતાગૌરી ચાનો કપ લઈને બેઠાં હતાં. દીકરાની મોટી બુમ સાંભળી, બન્નેના ચા પીતા
હાથ અટકી ગયા. આટલા મોટા અવાજે તો વીશેષ કદી બોલ્યો નથી. આજે એવું તે શું થઈ
ગયું હશે? બન્ને નજીક આવતા દીકરા તરફ જોઈ રહ્યાં. અંદરથી પુત્રવધુ કોમલ પણ
વીશેષનો અવાજ સાંભળી બહાર આવી.
‘પપ્પા’, નજીક આવતા વીશેષનો અવાજ સહેજ ધીમો પડ્યો. તે સામેની ચેર પર
બેસી ગયો.
‘શું થયું? આટલો રઘવાયો રઘવાયો કેમ લાગે છે? વૉકીંગમાં ગયો હતો ને?’ દેવવ્રત
શેઠના અવાજમાં પૃચ્છા હતી. વીશેષે સામે પડેલો પાણીનો ગ્લાસ ઉઠાવી તે એકી શ્વાસે પી
ગયો. ત્રણે એની સામે જોઈ રહ્યાં.
એવું તે શું થયું કે મોર્નીંગ વૉક કરવા નીકળેલ વીશેષ આમ આટલો અકળાયેલો છે?
દરેકના મનમાં આ પ્રશ્ન ઉઠતો હતો.
‘પપ્પા,’ થોડા શાન્ત પડી ધીમા અવાજે વીશેષ બોલ્યો, ‘સોરી પપ્પા; પણ આજે મેં
જે જોયું તેનાથી થોડો ચક્કર ખાઈ ગયો.’ બધાં તે આગળ શું બોલે છે તેની રાહ જોવા
લાગ્યા. એક ઉંડો શ્વાસ ભરી તે બોલ્યો,
‘પપ્પા, ગઈકાલે રાતે આપણે પંદર જણાને સર્વેશ્વર ચોકમાં ધાબળા આપવા ગયા
હતા, બરાબર? ફુટપાથ પર સુતેલા એ ગરીબોને આપણે ધાબળા વહેંચ્યા હતા, તેમાં પેલો
એક કાણો માણસ નહોતો? તેને મેં આજે એ જ ધાબળો કોઈકને વેચતા જોયો.’
એક એક શબ્દ પર વજન આપતાં તે બોલ્યો. બધાં સ્તબ્ધ થઈને સાંભળી રહ્યાં.
‘તને પાકી ખબર છે કે એ જ માણસ હતો?’ તેની પત્ની કોમલે તેને પ્રશ્ન કર્યો.
‘હા, એ જ હતો. કારણ કે તેની કાણી આંખને હીસાબે મને તે બરાબર યાદ રહી
ગયેલો. અને બેશરમ તો જુઓ, આપણી કંપનીનો લોગો પણ તેણે તેમાંથી કાઢવાની તસ્દી
નહોતી લીધી.’

છેલ્લાં વીસ વરસથી દેવવ્રત શેઠનો આ અતુટ નીયમ હતો. શીયાળો બેસે એટલે દર
રવીવારે અલગ અલગ ઝુંપડપટ્ટીઓમાં તેઓ ધાબળાનું વીતરણ કરતા હતા. સીમેન્ટની
ધમધોકાર ચાલતી ફેક્ટરી અને ભગવાને આપેલો એક દીકરો અને વહુ એમ ચાર જણાનો
નાનો પરીવાર હતો. શહેરમાં પાંચમાં પુછાતું આબરુદાર કુટુમ્બ હતું. અનેક જગ્યાએ
સખાવત કરવાનો શેઠનો સ્વભાવ હતો. વળી, પરીવારનોયે તેમાં સાથ હતો.
આમ પણ, સ્વબળે કમાયેલ ધન બાબત દેવવ્રતને કોઈને જવાબ આપવાનો રહેતો
નહોતો. અમેરીકાથી એમ.બી.એ, કરીને આવેલા દીકરા વીશેષે બધો ધંધો સંભાળી લીધો
હોવા છતાં; પીતાને દરેક બાબતમાં માન આપ્યું હતું.
લગભગ નીવૃત્ત જેવા થઈ ગયા બાદ દેવવ્રતની સખાવતપ્રવૃત્તી વધુ ને વધુ વીસ્તરતી
જતી હતી. એમાં ક્યારેક એવું પણ બનતું કે તેઓ આમાં છેતરાઈ પણ જતા.
‘પપ્પા, આપણે જરુરીયાતમંદને મદદ જરુર કરીએ; પણ કોઈ મુરખ ન બનાવી જાય
તે પણ જોવું જોઈએ.’
ઘણી વાર વીશેષ દેવવ્રત શેઠને સમજાવવાની કોશીશ કરતો. ‘બેટા, ક્યારેક સુકા સાથે
કેટલુંક લીલું પણ બળે. એ તો કુદરતનો નીયમ છે. જે ખોટું કરશે તે ભોગવશે.’
‘છતાં થોડું ધ્યાન રાખવું.’ વીશેષ વાત પર પુર્ણવીરામ મુકતો.
‘પાંચ સો રુપીયાનો ધાબળો તે બસોમાં વેચતો હતો!’
‘હમમમ..મ્’ વીચારમાં પડી ગયા તે શેઠ દેવવ્રત. બોલે તો બોલેયે શું?
‘બહુ મહેનતથી પૈસા બન્યા છે. થોડી તપાસ કરીને દાનપુણ્ય કરીએ તો સારું!’
સમતાગૌરીએ સુર પુરાવતાં કહ્યું.
‘એમ પપ્પા ક્યાંક્યાં તપાસ કરે?’ દીકરી જેવી પુત્રવધુએ સસરાનો પક્ષ ખેંચ્યો.
‘એ વાત બરાબર; પણ પપ્પા, આ ગરીબ લોકો એવા જ હોય. જરુરીયાત કરતાં પણ
મફતમાં મળે છે ને, તો લઈ લો! પછી આવા લોકો તેની રોકડી કરી નાંખે. ઘણી વાર એમ
થાય કે આવા લોકો માટે જીવ બાળવાની જરુર જ નથી.’
છેલ્લે છેલ્લે વીશેષના અવાજમાં થોડો અણગમો આવી ગયો.
દેવવ્રત શેઠ વીશેષ સામે જોઈ રહ્યા. આ એમનો દીકરો બોલે છે? પણ તેનો શો
વાંક? જુવાન લોહી છે, ઉકળી જ જાય ને!
‘સાચી વાત છે,’ નીસાસો નાખતાં સમતાદેવી બોલ્યાં. ‘હળાહળ કળીયુગ આવી ગયો
છે. કોઈનું ભલું કરવા જેવું નથી.’

‘ભોગવે એનાં કરમ’ વીશેષ ફરી બોલ્યો, સહુ એના નસીબનું પામે, આપણે બધાનો
ઠેકો થોડો લીધો છે?’
‘હવે ચાલો વીશેષ’ વાત ફેરવતાં કોમલ બોલી, ‘વાત પુરી કરો, ચાલો, ફ્રેશ થાવ એટલે
બ્રેકફાસ્ટ તૈયાર કરું.’ વાત ત્યાં અટકી
♦●♦
જમીને બપોરે દેવવ્રત બેડરુમમાં આડા પડ્યા. મનને શાન્તી નહોતી. તેઓ આંખ
મીંચી એમ ને એમ પડ્યા રહ્યા. રાજુલ જેવા ગુજરાતના એક નાના ગામમાંથી જ્યારે તેઓ
અમદાવાદ આવ્યા ત્યારે રીતસર દોરીલોટો જ લઈને આવ્યા કહેવાય. ગામમાં તેના શીક્ષક
ગીરીજાશંકરે તેને અમદાવાદ આવવાના પૈસા આપ્યા હતા અને અહીં તેમનું ભાગ્ય પલટાયું.
પાંચ વરસમાં પ્રમાણમાં ઠીકઠાક પગ જમાવી, રુપીયા ગાંઠે બાંધી, દેવવ્રત જ્યારે પીતા કે
ફરીસ્તા સમાન ગીરીજાશંકરને પરત આપવા ગામડે ગયા ત્યારે તે સાધારણ માણસે એ પૈસા
કોઈ જરુરીયાતમંદ માટે વાપરવા કહ્યું અને તે જ પૈસા સાથે એક નીર્ણય પણ ગાંઠે બાંધી તે
અમદાવાદ પાછા ફર્યા.
બસ, ત્યારથી કમાણીનો અમુક હીસ્સો તેણે અલગ કાઢવા માંડ્યો અને ત્યારથી તેને
બરકત પણ વધવા લાગી.
તે એટલે સુધી કે અત્યારે તેઓ કરોડોની મીલકત ધરાવતા હતા. એક વાત તે બરાબર
સમજી ગયા હતા કે એક હાથે દઈશ તો ભગવાનના મારા પર ચાર હાથ થશે..
જો કે સેવાકાર્યોમાં કાયમ પત્નીનો પણ સાથ રહ્યો હતો અને પુત્ર પણ ડાહ્યો અને
લાગણીશીલ હતો. ખબર નહીં આજે જ કેમ.. તેઓ છત સામે તાકી રહ્યા. એસી ચાલુ
હોવા છતાં મનમાં અસુખ લાગવા માંડ્યું.
ના, આમ તો નહીં ચાલે. જો એક ‘બીજ’ દીકરાના મનમાં ‘રોપાઈ’ જશે તો મારા
પછી, આ કામ સાવ અટકી જશે.
થોડી વાર બાદ તેઓ એક નીર્ણય પર આવ્યા અને પછી તેઓ ગહરી નીંદમાં સરકી
ગયા.
♦●♦
‘ચાલ વીષેશ, આપણે જરા બહાર જઈએ.’

રાત્રે જમીને બધા ઉભા થયા કે દેવવ્રત શેઠ બોલ્યા. બધાને નવાઈ લાગી. ક્યારેય
જમ્યા બાદ શેઠ બહાર નીકળતા નથી. જો કે સવારની વાત તો બધા ભુલી પણ ગયા હતા.
આશ્ચર્ય તો વીષેશને પણ થયું; તે કંઈ બોલ્યો નહીં.
બન્ને કારમાં બેઠા. કારનું સ્ટીયરીંગ દેવવ્રત શેઠે સંભાળ્યું
‘પપ્પા કંઈ કામ છે?’ અસમજથી વીષેશે પુછ્યું.
‘થોડી વારમાં ખબર પડી જશે બેટા, ધીરજ રાખ.’ કારને એક વળાંક આપતાં દેવવ્રત
બોલ્યા હતા. બસ, પછી વીષેશે કંઈ પુછ્યું નહીં.
પંદરેક મીનીટમાં કાર સર્વેશ્વર ચોક પહોંચી. વીષેશને નવાઈ લાગી, ફરી એ જ
જગ્યાએ તેઓ હતા જ્યાં ગઈ કાલે રાત્રે ધાબળા આપવા ગયા હતા.
‘પ…પ્પા’ કંઈ આગળ બોલવા જાય તે પહેલાં દેવવ્રત શેઠ નીચે ઉતરી ગયા.
ફુટપાથ પર હારબંધ મજુરો સુતા હતા. કોઈ કુટુમ્બવાળું હતું, તો કોઈ એકલું. કોઈ
સ્ત્રી બાળકને પોતાનામાં સંકોરીને સુતી હતી. ક્યાંક કપડાની આડશ હતી, ક્યાંક પુંઠાંની
દીવાલ હતી, તો ક્યાંક પતરાની. ઠંડી તેનો ચમકારો બતાવતી હતી અને બધા જાત સંકોરી જે
હાથવગું હોય તે ઓઢીને ઠંડી સામે રક્ષણની કોશીશ કરતા હતા.
દેવવ્રત એક માણસ પાસે જઈ ઉભા રહ્યા. વીષેશ તેની પાછળ દોરવાયો.
શેઠને જોઈ આખું કુટુમ્બ બેઠું થઈ ગયું.
પેલો માણસ ઓળખી ગયો. આ તો ધાબળાવાળા શેઠ! તે બધાની જેમ શેઠ સામે
જોઈ રહ્યો.
‘જો ભાઈ, મેં આપેલો ધાબળો તો કાલે તેં વેચી નાખ્યો. આજે તો કાલ કરતાં વધારે
ઠંડી છે એટલે તારે ધાબળો તો જોઈશે જ. તો હું તારે માટે બીજો ધાબળો લઈ આવ્યો છું.
ગાડીમાં છે. તે પણ વેચીશ કે?
તે મજુર નતમસ્તક થઈ ગયો. તેની પત્ની પણ નીચું જોઈ ગઈ. ક્ષણ વાર…. પછી તે
કાણીયા મજુરની આંખોમાંથી આંસુ સરી પડ્યાં.
‘શાએબ, તમ માનો છ તેવા નગુણા અમે નથ. પણ તમે જ કો’ કે, જેનું બે વરહનું
બચ્ચું તાવમાં ધગતું હોય, સરકારી ઈસ્પીતાલમાં દાગ્તર દવા હારે દુધ અને ફળો આલવાનું
કે’, ઈ બાપ કામળો ઓઢે કે પસી ગગાના દુધનો વેત કરે?’
ભારે થઈ જવું જોઈતું હતું દેવવ્રત શેઠનું હૃદય; પરન્તુ તેઓમાં હળવાશ આવી ગઈ.
તેમણે કંઈ પણ બોલ્યા વીના વીષેશ સામે નજર ફેરવી. જાણે કહેતા હોય – ‘દીકરા, જોયું?
ગરીબોની ‘જરુરીયાતો’ આપણી ‘સમજણ’ની બહારની હોય છે.’
વીષેશ નીચું જોઈ ગયો.

–ડૉ. હિતા મહેતા
સર્જકસમ્પર્ક :
‘Arham’, 3/6- Saurashtra KalaKendra Society, Kalavad Road, RAJKOT-
360007 Mobile : 9898345639 eMail : hita.mehta07@gmail.com
ડીસેમ્બર 2016ના ‘અખંડ આનન્દ’ના પાન નંબર 37, 38, 39 ઉપરથી
લેખીકાબહેનની અનુમતીથી અને ‘અખંડ આનંદ’ માસીકના સૌજન્યથી સાભાર..
..ઉ.મ..

‘સન્ડે ઈ.મહેફીલ’ – વર્ષઃ પંદરમું – અંકઃ 437 –Octobar 13, 2019
‘ઉંઝાજોડણી’માં અક્ષરાંકનઃ ઉત્તમ ગજ્જર – uttamgajjar@gmail.com

@@@@@

કાણો કળશ અને વિધિની વક્રરેખા

મારી એક જૂની વાર્તા

કાણો કળશ અને વિધિની વક્રરેખા

કાનો કલશ

 

વૅલેન્ટાઈન ડેની આગલી બર્ફિલી રાત્રે, ન્યુ જર્સીના પાર્કવે નોર્થ પર બિંદુની કાર બેફામ દોડતી હતી. ટ્રાફિક ન્હોતો. રોડ સ્લીપરી હતા. બિંદુનું મન એનાથીયે વધારે સ્લીપરી હતું. કારની ઝડપ કરતાં, સરી ગયેલા ભૂતકાળમાંની વિચારધારા વધુ વેગીલી હતી. બિંદુનિ કાર ફોરવર્ડ અને વિચારો બેકવર્ડ ધસતા હતા. બસ જાણે બધું ગઈ કાલેજ બન્યું હોય તેવુંજ તેને સ્પષ્ટ દેખાતું હતું.  અત્યારે તે ધવલ અને રેખાને મળીને પાછી ફરતી હતી.

         ધવલે કેટલી સરળતાથી બિંદુ સાથે લગ્નની હા પાડી દીધી હતી. લોકોને તો ખરું,  તેને પણ નવાઈ લાગી હતી. ક્યાં ધવલ અને ક્યાં બિંદુ. જાણે ધોળાઉજળા હંસ અને કાળીકાગડીની જોડી.  ધવલ કૉલેજ ગ્રેજ્યુએટ અને બિંદુ  હાઈસ્કુલ ગ્રેજ્યુએટ.  ધવલ અમદાવાદની બેન્કમાં કામ કરતા એકાઉંટન્ટ અને બિંદુ હૉબૉકનના ડિપાર્ટમેન્ટલ સ્ટોરમાં કામ કરતી કૅશિયર.

મહેંદી, શણગાર અને શરણાઈના મંગળ સૂરો સાથે લગ્ન લેવાયા. રિસેપ્શન પાર્ટીમાં બધા ખુબજ નાચ્યા. ધવલની મિત્ર રેખાએ તો કમાલ કરી. એણે ધવલેની સાથે જે ડેન્સ કર્યો, તેવોતો બિંદુને આવડતોજ ન્હોતો. રેખાએજ તો ‘સંસ્કારી ગૃહિણી’ સાબિત થશે કહીને ધવલ ને બિંદુ સાથે લગ્ન માટે તૈયાર કર્યો હતોને!

બિંદુના બાપુ, હૉબોકનની ફૅકટરીમાં, નાઈટ શિફ્ટમાં નોકરી કરતા હતા. ભાઈ ભાભી ન્યુયોર્કમાં ઑફિસે જતા.. નાના ઍપાર્ટમેન્ટમાં તેઓ ચાર પુરુષાર્થીઓ, સંતોષ અને શાંતીથી જીવન જીવતા હતા. ધવલને વિઝા મળતા તેઓ પાંચ થયા. બેન્કમાં તેમણે સંયુક્ત ખાતું ખોલાવ્યું. બિંદુની બચત અને પગાર એમાંજ જમા થતો. 

રેખાના ફોન આવતા. એ પહેલા બિંદુ સાથે વાત કરતી. પછી ધવલ વાત કરતો….કલાકો સુધી.

બિંદુની ગેરહાજરીમાં ધવલ રેખાને ફોન કરતો….કલાકો સુધી.

મોટાભાઈએ ફોનનું મોટું બિલ જોઈને ધવલને હળવો ઠપકો આપ્યો.

ધવલ વિફર્યો. ભાઈનું અપમાન કર્યું. સાસરિયાના માનસિક ત્રાસના બહાના હેઠળ હૉબોકન છોડ્યું.  એને ઍટલાંટિક સીટીની બેન્કમા જોબ મળી. એણે એપાર્ટમૅન્ટ માંડ્યો.

બિંદુ પણ ધવલ સાથે જવા તૈયાર થઈ પણ ધવલે કહ્યું, “હમણાં તું અહીં રહી નોકરી કર. તું પૈસા ભેગા કર. પગભર થઈશું અને આપણું ઘર લઈશું ત્યારે તને લઈ જઈશ.”

બિંદુ રજાને દિવસે ધવલને ત્યાં જતી. ઍપાર્ટમેન્ટની સફાઈ કરતી. આખા વીક માટે કંઈક ખાવાનું બનાવી ફ્રિઝમા મુકતી. ધવલ જોઈતું શરીર સુખ માણી લેતો. ધવલે જોઈન્ટ ઍકાઉન્ટમાંથી વ્યવસ્થિત રીતે બેલૅન્સ પોતાના નામ પર કરવા માંડ્યું.

લગભગ વર્ષ પછી અચાનક બિંદુને વકિલ મારફતે ડિવૉર્સ નોટિસ મળી…

કુટુંબ પર આભ તૂટી પડ્યું. બધા રડતાં રડતાં ધવલને મળ્યા. બાપુ તો ખરેખર લાંબા થઈને પગે લાગ્યા. સિંહ જેવા મોટાભાઈએ પણ આંખમા આંસુ સાથે એકની એક બહેનનું જીવન ન બગાડવા ભીખ માંગી.

…..પણ બધું વ્યર્થ. ડિવૉર્સ ફાઈનલ થઈ ગયા. ધવલની કુંડળી અમેરિકા સાથે મૅચ થઈ હતી. બિંદુ સાથે નહિ.

બિચારી બિંદુને શી ખબર!  આ બધુંતો મીઠડી રેખાના પ્લાન પ્રમાણેજ થયું હતું. તેણે પોતાના પ્રેમી ધવલને માટે ખૂબ કાળજીથી ઈરાદા પૂર્વકજ, અનમૅચેબલ બિંદુને પસંદ કરી હતી.

ડિવૉર્સ પછી બિંદુ ધવલને મળી. ધવલે ઠંડા કલેજે સધ્યારો આપ્યો.

આપણી વચ્ચે કંઈ પણ સામ્યતા નથી. મને તારાપર પ્રેમ નથી. પણ હું નિષ્ઠુર નથી. મને તારી ખૂબ દયા આવે છે. વાસ્તવિકતા સ્વિકારી લે. કોઈ યોગ્ય પાત્ર શોધી નવો સંસાર શરૂ કર.

પછી તો ધવલે બિંદુને બાથમાં લઈને  કિસ પણ કરી.

ભલે આપણે પતિ-પત્ની નથી પણ એક સારા મિત્ર બનીશું. વી વીલ બી ગુડ ફ્રૅન્ડસ.  જ્યારે મન થાય ત્યારે મને મળવા આવી રહેજે.

બિંદુનું મન અને હૈયું ધવલ માટેજ ધબકતું-તડફતું રહેતું. હૃદય પરિવર્તનની આશાએ ભાઈ ભાભીથી છૂપી રીતે તે ધવલને મળતી રહી. સ્વેચ્છાએ શરીર અને આર્થિક સંપત્તિ લૂંટાવતી રહી.  ખંધો ધવલ પોતાની અનુકૂળતા અને ભૂખ પ્રમાણે બિંદુને રમાડતો રહ્યો…ચૂસતો રહ્યો…. આખરેતો એ પુરુષ હતો ને!

…..દરમ્યાન ધવલે ઇન્ડિયા જઈ રેખા સાથે લગ્ન કર્યા.

રેખાનો અમૅરિકા આવવા માટેનો પ્લાન ધીરજ અને કુનેહથી સફળ થયો. બન્નેનું અમૅરિકન સ્વપનું સાકાર થયું. બિંદુની આશા પર પાણી ફળી વળ્યું. મળવા જવાનું બંધ થયું. તેણે બીજા કોઈને પ્રેમ કર્યો નહોતો. પોતાનું સર્વસ્વ તેના પતિદેવને અર્પી ચુકી હતી. નિરાશ અને હતાશ બિંદુ ડિપ્રૅશનમાં સરકવા માંડી. નોકરી છૂટી ગઈ.

….પ્રેમાળ ભાઈ ભાભી એની ખુબ કાળજી રાખતાં. નિર્દોષ ડિવૉર્સી તરીકેની જહેરાતો આપી બહેનના પુનર્લગ્ન માટેની કોશિશ કરી, પણ તે નિષ્ફળ નીવડી. ભાઈ ભાભી અજ્ઞાત હતા; પણ સમાજની આંખોએ નિહાળ્યું હતું કે બિંદુ ડિવૉર્સ પછી પણ ધવલને મળતી હતી. બિંદુની ઈચ્છા પણ મરી પરવારી હતી.

અને અચાનક એક દિવસ ફોન રણક્યો.

બિંદુબેન!  કેમ છો?  હું રેખા બોલું છું. બ્હેન! મારે તમારી ક્ષમા માંગવાની છે. મારે કારણે તમને દુઃખ પહોંચ્યું હોય તો તમારી હૃદય પૂર્વક ક્ષમા માંગુ છું. નાની બહેનને માફ નહિ કરો?”

બિંદુ સ્તબ્ધ બની સાંભળી રહી. એ નિરૂત્તર રહી.  સામેથી વાત ચાલુ રહી.

બહેન સાંભળ્યું છે કે તમારી તબિયત બગડી છે. તમને જોવા-મળવા આવવાની ઘણી ઇચ્છા છે, પણ શી રીતે અવાય!

હજુતો આપણે યુવાન છીએ. આખી જિંદગી સામે પડી છે. સ્વાથ્યનો ખ્યાલ રાખવો જોઈએને! નાની બહેનથી સલાહ તો ન અપાય,પણ વિનંતી કરવાનો અધિકાર તો ખરોને?  આનંદમા રહો. ખોટો જીવ બાળી જીવનને વેડફશો નહિ. લગ્ન એ તો ઈશ્વ્રર સર્જિત લેણાં-દેણી છે. તમારે માટે મને ખૂબ માન અને પ્રેમ છે.”

બિંદુથી ડૂસકું ભરાઈ ગયું.

અરે બેન! તમે રડશો નહિ. મારેતો તમારી સાથે ઘણી વાતો કરવી છે. પણ ફોન પર નહિ. આપણે રૂબરુમાં વાતો કરીશું. જો તમો આવતા શુક્રવારે સાંજે અમારે ત્યાં આવો તો આપણે સાથે ડિનર લઈશું. વાતો કરીશું. હૈયાનો ભાર હલકો કરીશું. અમારું એડ્રેસ તો તમને ખબર જ છે. ધવલ પણ તમને ખૂબ ખૂબ યાદ કરે છે. એને પણ તમને જોવાની ઈચ્છા છે. આવશોને?”

બિંદુએ પત્યુત્તર ન વાળ્યો. ફોન કટ થઈ ગયો.

રેખાનો ફોન ઝંઝાવાત ન્હોતો. સુનામી હતો. રેખાનો અવાજ,  બિંદુના મગજમાં પડઘા પાડતો રહ્યો. “ધવલ પણ તમને ખૂબ ખૂબ યાદ કરે છે.”….”ધવલ પણ તમને ખૂબ યાદ કરે છે.”….” ધવલ પણ તમને ખૂબ ખૂબ યાદ કરે છે.

….બિંદુનું મન આશાના ઝૂલા પર હિંડોળા લેવા માંડ્યું.

અરે યાદ કરેજને! પહેલો અધિકાર તો મારોજ ને! મેં તો એને સર્વસ્વ અર્પણ કરી દીધું છે… યાદ કરેજને!.. ધવલ મને યાદ કરે છે…ઘવલ મારો છે…એને મારે માટે લાગણીતો છેજ. હું એને મળીશ. મને તે હૈયામાં સમાવી લેશે. ભૂલ સુધારી લેશે. હું પણ તેને માફ કરી દઈશ. મને સાથે રાખશે. ભલે રેખા અમારી સાથે રહે. લાગણીવાળી છોકરી છે. મારું બાળક રેખાને પણ મમ્મી કહેશે…..

ડિપ્રેશ મગજમાં, આશાની આતસબાજી ઝળકી ઉઠી.

અને શુક્રવારે…..

“હું મારી ફ્રૅન્ડને ત્યાં જાઉં છુ. મોડી આવીશ. ચિંતા ના કરશો” કહી એ ભાઈની કાર લઈને ધવલને ત્યાં ઉપડી.

આવો આવો બિંદુબેન. મને ખાત્રી હતી કે તમે આવશોજ. તમારીજ રાહ જોતાં હતા.” રેખાએ ભેટી પડતાં આવકાર આપ્યો.

આવ બિંદુ” કહેતા ધવલે પણ હગઆપી. ધવલના સ્પર્ષ માત્રથી જડ થયેલા બિંદુના તન મનમાં ચેતના ઝળકી.

આપણે ઘણા વખતે મળ્યા. જોને! કેવી હાલત કરી નાંખી છે! થોડી શરીરની કાળજી રાખતી હોયતો!” ધવલે પ્રેમથી કહ્યું. બિંદુને સ્વર્ગ હાથવેંત લાગ્યું. જાણે ડિવૉર્સ એ માત્ર ખરાબ સ્વપનું જ હતું. હકિકત ન્હોતી.

બિંદુબેન તમે ઘવલ સાથે વાતો કરો. તમે બહાર ઠંડીમાંથી આવ્યા છો. હું તમારે માટે મસાલાવાળી સરસ ચા બનાવી લાઉં”

ચા સાથે ઔપચારિક વાતો ચાલતી રહી. મોટાભાગે રેખા જ વક્તા હતી. ધવલ અને બિંદુ શ્રોતા હતાં.

ડિનર ટૅબલ પર રેખાએ અન્નકૂટનો થાળ સજાવી દીધો.

ડુ યુ નૉ!  ટુમોરો ઇઝ વૅલેન્ટાઈન ડે. લેટ્સ સેલિબ્રેટ  ટુ ડે.”  ધવલે બન્નેને ફિલ્મી અદાથી પુષ્પ ગુચ્છ આપ્યો.

થૅન્કસ” બન્ને એક સાથે બોલ્યા. બિંદુની આંખમા હર્ષાશ્રુ ઝળક મારતાં હતા.

રેખાએ વાતનો દોર ચાલુ રાખ્યો.

બિંદુબેન! યુવાનીનો કિમતી સમય, તૂટેલું સાંધવાના નિષ્ફળ પ્રયાસોમાં બરબાદ ન કરવો જોઈએ. નવું મેળવો અને આનંદથી જીવો. તમારા ભાઈના પ્રયત્નોને કમનસીબે સફળતા નથી મળી. હું તમને મદદરૂપ થઈ થોડું પ્રાયષ્ચિત કરવા માંગુ છું. જો તમારા ધ્યાનમાં ઉતરે તો, મારા મામાનો છોકરો તમારો હાથ પકડવા તૈયાર છે. ઊંમર તમારા કરતાં થોડી વધારે છે. માત્ર બેતાળીસ. અમૅરિકામાં તો એ યુવાન જ ગણાય. માત્ર એક પગ એક્સિડન્ટમાં ગુમાવ્યો છે. લાકડાનો પગ પહેરે છે. કોઈને ખબર પણ પડતી નથી. સ્વભાવે ખૂબજ સરળ અને રમુજી છે. મને ખાત્રી છે કે તમને ગમશેજ. લગ્નનો ખર્ચો પણ મારા ભાઈ જ ઉપાડી લેશે. અહીં આવ્યા પછી અનુકૂળ ન આવે તો સ્વેચ્છાએ તમને છૂટા કરાવી દેવાની જવાબદારી મારી. બોલો તમારા મોટાભાઈને વાત કરૂં?” 

 

હું વિચારિશ. થૅન્કસ ફોર ધ ડિનર. ઈટસ ટુ લૅઇટ. આઈ મસ્ટ ગો નાવ.”

 

બે દિવસમાં મને જરૂર થી જણાવજો.” રેખાએ યાદ કરાવ્યું.

 

બિંદુ પાર્કિગ લૉટમાંથી નિકળી એટલે રેખાએ ધવલને થંબ્સ અપની સાઈન આપી.

 

ધવલ પાસેથી વૅલેન્ટાઈન ગિફ્ટ મળી હતી. રેખાએ લાગણીનો સર્પ ગળે પહેરાવ્યો હતો.

બિંદુએ પ્રેમ અને સ્વાર્પણ, વ્યર્થ આશાએ ધવલના કાંણાં કળશમાં ઠાલવ્યા હતાં.

ના, આ પ્રેમ નથી. ના, આ લગ્ન નથી. આતો છે ઈમિગ્રશન માટે વ્યાપાર. આ આત્મજ્ઞાનનો દિપક ન્હોતો. આતો અક્કલ ઠેકાણે આવી તે આગનો ભડકો હતો.

વૅલેન્ટાઈન ઈવ?  ના! ના! આતો હતી કાળી, કાજળ ઘેરી, અમાસની રાત….ધ ફ્રાઈડે… થર્ટિન્થ……અમાસની કાળી રાત……અમાસ જેવી બિંદુની રાત.

બિંદુની આંખે અંધારા આવતા હતા.

બહાર સ્નોશરૂ થઈ ગયો હતો. સ્નો સફેદ કેમ હતો! કાળો હોવો જોઈએને! બિંદુના જીવન જેવો.

બિંદુની કાર રાઈટ લૅઇનમાં, પાર્કવૅ પર બેફામ ઝડપે દોડતી હતી. હૈયાની અંદર બળતી આગને બહારની હિમવર્ષા ઠારી શકતી ન્હોતી.

 

બિંદુએ ભગવાનને ઠપકો આપ્યો. બાપુ અને ભાઈ ભાભીને મનોમન વંદન કર્યા. માફી માંગી.

…..આંખો બંધ કરી…સ્ટિયરીંગ સહેજ જમણી બાજુ વાળ્યું…હાથ ઉઠાવી લીધો…

એક્સલરેટર ફ્લોર સુધી દબાવી દીધું….પંદર સૅક્ન્ડ….એક મોટો ધડાકો…પાર્કવૅને પ્રકાશિત કરતી ભડભડતી જ્વાળા.. જાણે બિંદુની વિધિની અને ધવલની પ્રેમીકાની વક્રરેખાઓ. બિંદુનું ભૂંસાઈ ગયેલું અસ્તિત્વ…રેખાની વક્રતા…

પોલીસ રિપોર્ટમાં બિંદુની આત્મહત્યા સ્લીપરી રોડના કારણે થયેલા કાર ઍક્સિડન્ટ તરીકે નોંધાઈ.

 

 પ્રવીણ શાસ્ત્રી

૩/૧૪/૨૦૧૦

“ડિગ્નિટી”

tea pakora

“ડિગ્નિટી”

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

‘ખોડા, હવે હોસ્પિટલ સામેથી તારી પકોડા લારી બીજે લઈ જા. મારી મા તારી સાથે બેસીને ચા પકોડાનો ધંધો કરે એ મને શોભતું નથી. અને ગમતું પણ નથી’

‘દીકરા, હવે તું નાદાન નથી. બાપા સાથે વિવેકથી વાત કરતાં શીખ. નાનો હતો ત્યારે ભલે લાડથી ખોડા કહેતો હતો. પણ મોટા થયા પછી  તો બાપા કહેતાં શીખ. વડીલ છે. પંચ્યાસી વર્ષના છે. ઉમ્મરને તો માન આપ.’ રમાએ એના ડોક્ટર દીકરાને હળવેથી શીખામણ આપી.

‘હા હવે હું નાદાન નથી. કોણ બાપા અને કોણ કાકા. હવે તું ડોક્ટરની મા છે. જે હોસ્પિટલમાં હું ડોક્ટર હોઉં ત્યાં તું ચા પકોડા વેચે એ મને શોભે નહીં. ચાલ હવે ડોસલાને ખોડો નહિ કહું. મારા પૂજ્ય બાપાશ્રી હવે તમે પોટલાં બાંધીને તમારા ગામ સિધાવો. હું મારી માને હવે મારો ફ્લેટ મળે એટલે ત્યાં લઈ જવાનો છું. મારી મા પકોડા તળે એ મારાથી હવે નથી જોવાતું. હવે આ સહન નથી થતું. મારે એટલું જ જોઈએ છે કે હોસ્પિટલ સામેથી તારી લારી ખસેડ.‘

અડતાલીસ વર્ષની રમા બીજા દિવસ માટે મરચા વાટતી હતી. ઉભી થઈ અને મરચાવાળા હાથે જ દીકરા કુંદનના ગાલ પર બે તમાચા ઠોકી દીધા. “નાલાયક બાપા સાથે આવી વાત કરે છે? ગેટઆઉટ”

અને ડો. કુંદન પગ પછાડતો એની ગર્લફ્રેંડને ત્યાં ચાલ્યો ગયો. મરચા વાળી થપ્પડથી ગાલા ચચરતા હતા. પણ એના કરતાં તો દશ વર્ષની ઉમરે, એક બપોરે જોયલી ઘટના એના મનમાં વર્ષોથી ચચરતી હતી. નિશાળેથી ઘરે આવ્યો ત્યારે મમ્મી અને ખોડો એક ખાટલામાં ઊંઘતા હતાં. કહેવાતો બાપો ડોસો હતો, અને મારી વિધવા મા સાથે? જાતનો તો દુબળો, ખોડો મારી મમ્મી સાથે? મનમાં તો ઘણું કહેવાનું હતું પણ બોલ્યા વગર ચાલ્યો ગયો.

 તે દિવસે બુધાને પુષ્કળ તાવ હતો. રમા એના કપાળ પર મીઠાના પાણીના પોતાં મૂકતી હતી. ધીમે ધીમે તાવ ઉતરતો હતો. બુધો ઊંઘી ગયો. પોતાં મૂકતાં મૂકતાં રમાની આંખ પણ વિંચાઈ ગઈ. એ ટૂંટીયું વાળીને ખાટલામાં ઊંઘી ગઈ. રમાને ખ્યાલ પણ ન હતો કે દીકરા કુંદને આ જોયું અને એના માનસપટપર કાયમની ગેરસમજ અંકિત થઈ ગઈ. 

 

બુધીયો કોથમીર સમારતો હતો.

ધ્રૂજતા સ્વરે એણે ધીમે થી કહ્યું, ‘રમા જુવાન દીકરા પર હાથ ન ઉપાડાય. છ મહિનામાં લોન પૂરી થાય એટલે લારી બંધ કરી દઈશ. તું કુંદા સાથે રહેવા ચાલી જજે. હું જાત્રાએ જઈશ.’

‘દીકરો તો ગમે તેમ કહે. જ્યાં સુધી જીવીશ ત્યાં સુધી તો સાથે જ રહીશ અને થાય તેવી તમારી સેવા કરીશ.’

બુધાની આંખમાં પાણી હતાં પણ રેલો ના નીકળ્યો. કોથમીર હાથમાં જ રહી ગઈ. એ ત્રીસ વર્ષ પહેલાના અતીતમાં સરી ગયો.  એ ત્યારે પંચાવન વર્ષનો હતો. ચાર દિવસ પછી નિવૃત્ત થઈને જાત્રાએ જવાનો હતો.

**

‘ડોક્ટર સાહેબ, મારે રિટાયર નથી થવું.’

‘સોરી, બુધા મેં તો પહેલાં જ કહ્યું હતું કે તારે રિટાયર થવાની જરૂર નથી. ત્રણ વર્ષનું એક્સ્ટેનશન મળતું હતું. પણ રિટાયર થવાને તો તું જ કુદતો હતો. કહેતો હતો કે જાત્રા જવું છે. સોરી હવે એ શક્ય નથી બધા પેપર્સ એપ્રુવ થઈને આવી ગયા છે. તારી જગ્યાએ બીજાને એપોઇન્ટ પણ કરી દીધો છે. ટુ લેઈટ બુધા. પણ કેમ તારો વિચાર બદલાયો?’

‘સાહેબ, મારી જાત્રા તો અહિ જ શરૂ થઈ ગઈ છે. ગઈ કાલે આપણે ત્યાં દાખલ કરેલી તે રમાને હું મારે ઘેર લઈ જવાનો છું. હવે એનું કોઈ નથી. ફરી પાછું કંઈ આડું અવળું કરી બેસે. સાહેબ, મારા પેન્સનમાંથી એની ડિલીવરી અને બાળકનો ખર્ચો કેવી રીતે નીકળે? નોકરી તો કરવી જ પડશે.’ નવા આવેલા યુવાન ચીફ મેડિકલ ઓફિસર ડો. દેસાઈને બુધા માટે કૂણી લાગણી હતી.

બે દિવસ પહેલાં રમા નામની અઢાર વર્ષની પ્રેગનન્ટ યુવતીએ નદીમાં પડીને આત્મહત્યાની કોશીશ કરી હતી. પણ કોઈકે એને બચાવી લીધી અને સરકારી હોસ્પિટલમાં મુકી ગયો હતો.

બુધો એ હોસ્પિટલનો પટાવાળો કમ વોર્ડબોય હતો. ચોપડે ચઢેલું મૂળ નામ તો બુધીયો કેશવ. પણ બધા એને બુધો કે ખોડો જ કહેતાં. પગની ખોડ. ખોડું ચાલે. માત્ર પાંચ ચોપડી ભણેલો. ગામડીયો. સરકારી હોસ્પિટલમાં વોર્ડબોયની નોકરી તો મળી ગયેલી પણ કોઈ છોકરી ન મળી. ખુબ ભલો માણસ. ડોક્ટર અને નર્સોનું દોડી દોડીને કામ કરે. પેશન્ટના ઝાડા પેશાબ પણ સાફ કરે. અરે ડોક્ટર અને નર્સને ઘરે જઈને પણ નાના મોટા કામ કરી આવે. એ હોસ્પિટલની સામેની ચાલીમાં જ એક નાની ઓરડીને જ મહેલ માનીને રહેતો હતો.

એ ભલા માણ્સે રમાને ઓળખી કાઢી. પોતાના ગામના પરષોત્તમ માસ્તરની દીકરી. કાકાને ત્યાં ઉછરેલી. પરષોત્તમ માસ્તર પાસે જ એ ત્રણ ચોપડી ભણેલો. એની મા માસ્તરને ત્યાં કામ કરવા જતી. કોઈવાર મા સાથે એ પણ માસ્તરને ત્યાં જતો. માસ્તર એને સ્લેટ પેન પણ આપતા. પણ મા મરી ગઈ. પાંચ ધોરણ ભણીને શહેરમાં ગયો. હોટલમાં નોકરી કરી. પછી સરકારી હોસ્પિટલમાં લાગી ગયો. અવાર નવાર ગામ જતો. માસ્તરના પત્ની નાની બાળકી મૂકીને અવસાન પામી. થોડા મહિના પછી માસ્તર પણ વિદાય થયા. બુધીયો ગામમાં જતો અને બધાને સલામ મારી આવતો. એ રમાને ઓળખતો હતો. રમા કાકાકાકી સાથે રહેતી હતી.

‘દીકરી રમા, બેન શું થયું?’

‘કોણ ખોડો? તું આ હોસ્પિટલમાં છે? મને કોણે બચાવી? કેમ બચાવી? ડોક્ટરને કહો કે મને મરવાની દવા આપે. મારે જીવવું નથી. આ કલંક સાથે મારાથી નહિ જીવાય. કાકીએ મને કાઢી મુકી છે. ગામમાં બધા મને વેશ્યા કહે છે. શું મોઢું લઈને જીવુ? હું ક્યાં જાઉં? મારે મરવું છે.’

બ્રાહ્મણની દીકરી રમાને ગામના વાણીયા શેઠના દીકરા વસંત સાથે સારી દોસ્તી હતી. છાની છપની મુલાકાતો પણ થતી હતી. બન્ને બાજુના શહેરની કોલેજમાં પહેલા વર્ષમાં સાથે ભણતા. રમા બસમાં જતી. શેઠનો દીકરો વસંત કારમાં જતો. કોઈક વાર એ રમાને પણ કારમાં લઈ જતો. એક દિવસ રમા બસમાં બેસવા જતી હતી વસંતે કહ્યં ચાલ મારી સાથે. બસ તારે ઘેર સાંજે સાત વાગ્યે પહોંચાડશે. હું તને તે સમયે પહોંચાડી દઈશ. વચ્ચે દોસ્તો સાથે ખાવા પીવાની મજા કરી લઈએ. રમા દોસ્ત હતી. એને પણ વસંત ગમતો હતો. એ અજાણ્યો ન હતો. એ એની કારમાં બેસી ગઈ.

વચ્ચે એક બંગલીમાં રોકાયા. ચાર પાંચ બીજા અજાણ્યા છોકરાંઓ પણ હતા. ધિંગામસ્તીમાં ન થવા જેવું થઈ ગયું. રમાને ચાર પાંચ છોકરાઓએ ચૂંથી નાંખી.

માબાપ વગરની રમાને કાકાકાકીએ ઉછેરી હતી. કાકીનો સ્વભાવ તામસી હતો. એ ખામોશ રહી. પણ અઢી મહિના પછી એનું પેટ ખામોશ નહિ રહ્યું. વસંત નામુકર ગયો એટલું જ નહિ પણ મિત્રો સાથે અફવા વહેતી કરી કે એ કોલેજમાં આવતી અને છોકરાઓ સાથે “ઘંધો” કરતી.

કાકીએ રમાને ઘરની બહાર કાઢી મુકી. એણે ગામ અને શહેરની વચ્ચે આવતી નદીમાં ઝંપલાવ્યું. પણ કોઈ માછીએ એને જોઈ. બચાવી લીધી અને સરકારી હોસ્પિટલમાં મુકી આવ્યો. બસ ગામની છોડી એટલે બહેન દીકરી. બુધો એને સમજાવી પટાવીને પોતાની નાની રૂમમાં લઈ આવ્યો.

‘દીકરી. માનવ દેહ કુદરતની દયાથી જ સર્જાય છે. એનો નાશ કરીયે પાપમાં પડાય. હું તારો બાપ બનીશ. આવનાર બાળકનો કોઈ જ દોષ નથી. મારાથી થાય એટલું કરીશ. અભણ બુધાએ બહુ મોટી વાત કરી દીધી. ‘મોટા દાક્તર બહુ ભલા છે. આપણને મદદ કરશે. નર્સ શાંતાબેન પણ મને ભાઈ જ માને છે. એને કહીશ. એતો ગરીબોના છાપરામાં જઈને પણ ડિલીવરી કરાવે છે. તારી પણ એ જ કરાવશે. જરા પણ ચિન્તા નહિ. તુ બામણની દીકરી છે. મારા હાથનું ન ખવાય તો તું ધીમે ધીમે તારી રસોઈ કરી દેજે’

રમાની પાસે કોઈ જ શબ્દો ન હતા. એના વહેતાં આંસુઓએ આભાર કહી દીધો. વાંકી વળીને ખોડાના પગ પર લાગેલી ધૂળ માથે ચડાવી. બુધો એનો બાપ બની ગયો.’

સમય પહેલાં જ રમાએ બાળકને જન્મ આપ્યો. નર્સ શાંતા બહેને ઘરમાં જ ડિલિવરી કરાવી હતી. પણ મા દીકરાની તબિયત નાજુક હતી. પણ બન્ને જીવી ગયાં. ઉછેર માટે તો પૈસા જોઈએ જ ને. મોટા ડોક્ટર દેસાઈ સાહેબે સલાહ આપી; “બુધા, નોકરી તો નથી પણ તું ધંધો શરૂ કર.”

“સાહેબ ધંધો. મને શું આવડે”

“અહિ તું  અમારે માટે સરસ ચા બનાવતો હતો. બસ હોસ્પિટલ સામે ચા પકોડાની લારી શરૂ કર. અમે બધા તારી ચા પીશું. અને પકોડા ખાઈશું.” પંચાવન વર્ષના ખોડાનો નવો ધંધો શરૂ થયો. બે વર્ષ પછી રમાની તબિયત સારી થઈ.

“બાપા, હું તમને મદદ કરું”

“ના તું તારા દીકરાને સંભાળ. આપણે એને ખુબ ભણાવશું એને દાક્તર બનાવીશું. તું ભણેલી છે. તુંજ એને રોજ ટ્યૂશન આપજે” ભુધાએ જાણે અજાણ્યે રમાને જીવવા માટે એમા માનસમાં એક સ્વપ્ન રોપી દીધું. દીકરાએ નિશાળે જવા માંડ્યું અને રમા દીકરાને ભણાવતી અને બુધાને મદદ કરતી.

મોટા થતા દીકરાને કહેવામાં આવ્યું કે તારા પપ્પા તારો જન્મ થયો તે પહેલાં જ મરી ગયા હતા. નાના બાળકને એવો ખ્યાલ હતો કે ખોડો એની મમ્મીના ગામનો નોકર છે. અને મમ્મીના પૈસે ચા પકોડાનો ધંધો કરે છે. બાળકને શું સમજાવવાનું! મોટો થશે અને સમજશે.

ખોડો બુધો એને ડોક્ટર બનાવવા જાત ઘસી નાંખતો હતો. ભણવામાં અનેક ટ્યૂશનની ફીઝ માટે પકોડાના પેણાં પર પરસેવાના રેલા ઉતારતો હતો. બારમા ધોરણમાં સારા પરસન્ટેજ આવ્યા છતાં પણ મેડિકલ કોલેજમાં દાખલ થવા ડોનેશનની જરૂર પડી.  ખોડાએ મોટા દાક્તર પાસે ખાનગી લોન લીધી. હોસ્પીટલના મોટા ડોકટર એને સારી મદદ કરતા. એને વગર વ્યાજની લોન આપી. કુંદનને ખબર જ ન હતી કે પૈસા ક્યાંથી આવે છે. એ તો એમ જ સમજતો કે આ બિઝનેશ એની મમ્મીનો છે અને કહેવાતો બાપો એમનો નોકર છે. એ મનમાં સમજતો રહ્યો, મા દીકરા વચ્ચે કદીયે સ્પષ્ટતા થઈ નહિ.

ખોડો સમજતો રહ્યો. મેં બે જીવ બચાવ્યા. જેમને જીવાડ્યા એમને પાળવું પોષવું એ ફરજ અને ધરમ જ છે. રમા સમજતી હતી દીકરો ડોક્ટર થશે અને અમે મા દીકરો બન્ને બાપ સમાન ખોડાની સેવા કરીશું.

દીકરો તો હોસ્ટેલમાં રહીને ભણ્યો. મગજમાં એ જ તુમાર હતો. હું મારી હોશિયારી, સ્કોલરશીપ અને સ્માર્ટનેશથી જ ડોક્ટર બન્યો છું. એને અસલ મૂળ વાત તો ખબર જ ન હતી કે ભણવાના પૈસા પકોડાની લારીમાંથી જ આવતા હતા. ખોડાની વિનંતીઓથી હોસ્પિટલના મોટા ડોક્ટરની ભલામણ લાગવગથી જ એ ડોક્ટર બની શક્યો હતો. ઈંટર્નશીપ પણ મોટા ડોક્ટરના પ્રયાસે જ ચાલી સામેની હોસ્પિટલમાં મળી હતી.

અને હવે એર્ને પકોડાની લારીની શરમ આવતી હતી. પંચ્યાસી વર્ષનો બુધીયો લારી પર ચા બનાવતો. રમા સરસ પકોડા બનાવતી. સવારે છ વાગ્યાથી ચા ગોટા શરૂ થઈ જતા. પછી સમોસા, પકોડા ચા આખો દિવસ ચાલુ રહેતા. સાંજે સમોસા-રગડા અને પાંઉની ભરેલી લારી ખાલી થઈને રાત્રે ચાલી પાસે ઉભી રહેતી. હોસ્પિટલ સ્ટાફને ચા પકોડાનું વ્યસન થઈ ગયું હતું. દરદીઓના સગાઓ અને મુલાકાતીઓ પણ ચા પકોડા વગર પાછા જતાં ન હતાં. દર શનીવારે કંદ પૂરી ખાવા એની લારી પર લાંબી લાઈન લાગતી.  બસ સરસ રીતે ધંધો ચાલતો હતો. સ્વચ્છ, સસ્તું અને સ્વાદિષ્ટ ખાવાનું કોને ના ફાવે?

પણ ડોક્ટર કુંદન ને એ કઠતું હતું. આવતી કાલથી એ હોસ્પિટલમાં નોકરી શરૂ કરવાનો હતો. રમા કેટલીક વાર જાતે હોસ્પિટલમાં જઈને ડોક્ટરોની ઓફિસમાં કે લંચ રૂમમાં ચા પકોડા પહોંચાડતી. કુંદનની ઈજ્જત જતી હોય એવું એને લાગ્યું. એ બુધાનું અપમાન કરીને ચાલ્યો ગયો.

બીજી સવારે છ વાગ્યે હોસ્પિટલ સામે બુધાની ચા ગોટાની લારી ન દેખાઈી. રોજની આદતવાળા ડોક્ટર નર્સ અકળાતાં હતાં. એક નર્સ તો દોડીને બુધાની રૂમ પર તપાસ કરવા ગઈ. પણ એની ઓરડી પર તાળું હતું.

ડોક્ટર કુંદનનો આજે પહેલો દિવસ હતો. એણે સિવિલ સર્જન ડો. દેસાઈને સવારે સાત વાગ્યે રિપોર્ટ કરવાનો હતો. એ જ મોટા ડોક્ટર જેણે કુંદનને ખાનગી રાહે મેડિકલમાં એડમિશન અપાવ્યું હતું. એ જ ડોક્ટર જેને તદ્દન નીચલી કક્ષાના બુધા ખોડા માટે લાગણી અને આદર હતો, એ જ ડોક્ટર જેણે કુંદનના એડમિશન ડોનેશનમાટે ચાર લાખ જેવી રકમ વગર વ્યાજે બુધાને આપી હતી; એ ડોક્ટર એની કેબીનમાં ચા ગોટા વગર આંટા મારતા હતા.

“વેર ઈસ માઈ ટી?” એની સામે જ હોસ્પિટલની કેન્ટિનની ચાનું આખું મગ પડેલું હતું પણ તેને તેઓ અડક્યા પણ ન હતા,

‘મે આઈ કમ ઈન સર.’

‘ડોક્ટર કુંદન, કમ ઈન માય બોય. આઈ વોઝ વેઇટિન્ગ ફોર યુ. યોર મધર એન્ડ બુધો ઈઝ મિસીંગ. આઈ વોન્ટ ટી એન્ડ ગોટા. રન એન્ડ ગેટ ઈટ. ગેટ આઉટ.’

કુંદનને તો બિચારાને ખ્યાલ જ ન હતો કે ચીફ સર્જન એને ચા લેવા મોકલશે. હોસ્પિટલનો સ્ટાફ તો ડોક્ટર દેસાઈના મિજાજ અને સ્વભાવથી ટેવાયલા હતા. બિચારો દોડ્યો. મોટા થયા પછી વેકેશનમાં પણ એ મમ્મીની રૂમમાં રહેવાનું ટાળતો. હોસ્ટેલમાં પડી રહેતો કે ગર્લફ્રેન્ડને ત્યાં રહેતો. બિચારાને દોડવું પડ્યું. ઓરડીને તાળું હતું.

પાડોસીને પુછ્યું “મારી મમ્મી ક્યાં છે?”

‘એ તો બુધાબાપા સાથે લારી લઈને સ્ટેશન પાસે ગઈ છે. હવે એ ત્યાં ઉભા રહેવાના છે. હવે હોસ્પિટલ સામે ધંધો નથી કરવાના.’ પાડોસીએ જવાબ આપ્યો.

કુંદન વીલે મોઢે પાછો ડોક્ટર દેસાઈ પાસે પહોંચ્યો. ‘સર, બુધો તો લારી લઈને સ્ટેશન પર ગયો છે.’

‘વ્હોટ? યુ સ્ટુપિડ ઈડિયટ. મારી સામે શું જૂએ છે? મેં તને ચા લેવા મોક્લ્યો હતો. દોડ અને એ લારી અહિં ખેંચી લાવ. રન, એટ નાઈન ઓ’ક્લોક આઈહેવ ઓપન હાર્ટ સ્કેડ્યુલ. રન, બાઘાની જેમ મારી સામુ ના જો.’

બિચારો કુંદન ટાઈ સાથે જ દોડ્યો. સ્ટેશન દશ મિનિટ જેટલું જ દૂર હતું.

‘મમ્મી જલ્દી ચાલો. મોટા ડોક્ટર અને હોસ્પિટલનો બધો સ્ટાફ તમારી રાહ જૂએ છે.’

‘ના બેટા અમારે ત્યાં નથી આવવું. ધીમે ધીમે અહિ પણ ઘરાકી બંધાઈ જશે. ત્યાં તારી આબરૂનો સવાલ આવે એવું નથી કરવું.’

‘પ્લીઝ મમ્મી અત્યારે એ વાતનો સમય નથી. મોટા ડોક્ટર ગુસ્સે થશે તો મારી ઈંટ્યર્નશીપ કેન્સલ  થઈ જશે. તમે રિક્ષામાં હોસ્પિટલ પાસે પહોંચો. હું લારી લઈને આઉં છું.’

એણે પાસે ઉભેલી રિક્ષામાં રમા અને બુધાને ધકેલી દીધા. રિક્ષા રવાના થઈ. કુંદને લારી પરના બે સ્ટોવ બંધ કર્યા. હળવેથી તેલનો પેણો નીચે ઉતાર્યો અને સૂટ ટાઈ સાથે લારી લઈને દોડ્યો. હાંફતો હાંફતો હોસ્પિટલ પહોંચ્યો. ઘણાં લોકો એને જોતા હતા. પણ એને પડી ન હતી. એને ખબર હતી કે ડિગ્રી મેળવવી સહેલી  છે પણ અઘરામાં અઘરું ડોક્ટરના હાથ નીચે ઈંટર્ન તરીકેનો સમય પસાર કરવાનું અને શીખવાનું છે. ઈંડિયાના કેટલાક ડોક્ટર ગુરુકુળના ગુરુ જેવા જ હોય છે. ઈંટર્ન્સને ખખડાવે પણ અને કામ પણ કરાવે.

બે સ્ટોવ ધમધમતા થયા. ચા અને ગોટા તળાયા. ડોક્ટર કુંદન. એક નાની કિટલીમાં ચા અને તાજા ગરમ ગોટા લઈને દેસાઈ સાહેબની ઓફિસમાં દોડ્યો. સાહેબના બન્ને ગલોફામાં ગોટા હતા. સબડકા સાથે ચા પીવાઈ ગઈ.

‘થેક્સ માઈ બોય. હવે આ કપ લઈ જા અને તારી મમ્મી અને બુધિયાબાપાનેને પગે લાગીને એના બ્લેસિંગ લઈને આવ. આજે તારો પહેલો દિવસ છે. પછી સ્ક્રબ પહેરી ઓપરેશન થિયેટરમાં આવ. મને ખબર છે કે ડોક્ટર થતાં પહેલા જ તારા મગજમાં કંઈ ધૂમાડો ભરાયો છે. હું તારી મમ્મીને તારો હેવાલ પુછતો રહેતો હતો. મારા ફાધર પણ સરકારી પટાવાળા હતા. રિમેંબર, ઓલ વર્ક હેઝ ઈટ્સ ઔન ડિગ્નિટી. ધીસ ઈઝ યોર ફર્સ્ટ લેશન.’

[ગુજરાત દર્પણ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૯.]