વાત-વાસંતીબાની

વાત-વાસંતીબાની

વાસંતીબા

ચોવીસ વર્ષની ઉમ્મરે અંકિત પંડ્યા સાથે લગ્ન કરીને અમેરિકા આવેલી કોલેજની આસિસ્ટન પ્રોફેસર વાસંતી; આજે સાઠ વર્ષ પછી ચોર્યાસી વર્ષની ઉમ્મરે, બેડ પર ટુંટીયું વાળીને પડ્યા છે.

બેડ પાસે જ કમોડ છે. બેડ સાઈડ ટેબલ પર દવાઓની બોટલ્સના ઢગલાઓ છે. એક ડિશમાં કઈ ખાવાનું પડ્યું છે. કદાચ વાસંતીબા એ ન ખાધું હોય. ખૂણામાં વ્હિલચેર છે. જરૂર પડ્યે ઓક્સિજનનું મશીન પણ છે. દિવાલ પર એક ટીવી છે. ચોવીસ કલાક મ્યુટ ટીવી ચાલુ જ હોય છે.

આમ જૂઓતો હોસ્પિટલમાં મળતી બધી જ સુવિધાઓ છે. શું નથી? સવારે ચાર કલાક માટે નર્સિંગ એઇડ આવે છે. ડાયપર બદલે છે, સ્પંજ બાથ કરે છે. દર અઠવાડિયે એકવાર પ્રેક્ટિશનર નર્સ આવે છે. જો કે પાંચ દિવસથી નર્સિંગઍઇડ આવી નથી.

બા એના દીકરા શુભમને ત્યાં છે. ધરતો પોતાનું જ છે;… ના હતું. દીકરાને લગ્ન પછી આપી દીધું હતું. હવે એ ઘર દીકરાનું છે. સમાજમાં દીકરાના ગુણગાન ગવાય છે.દીકરા વહુ માની કાળજી રાખે છે. વહુની પણ ખૂબ જ પ્રસંશા થાય છે. વૃદ્ધ સાસુને નર્સિંગ હોમમાં ઢકેલવાને બદલે ઘરમાં જ એમની સેવા કરે છે. બા નસીબદાર છે.

નહિ…

બા નસીબદાર નથી. …..એક સમયે બા નસીબદાર હતાં.

અંકિત પંડ્યા, સિવિલ ઇન્જિનિયર તરીકે અમેરિકા આવ્યા હતા. શરૂઆતમાં નસીબે સાથ ન આપ્યો. એના ભણતર પ્રમાણેની નોકરી તો ન મળી, પણ એક કેમિકલ ફેકટરીમાં ઓપરેટરની નોકરી મળી.અને ધીમે ધીમે પોતાની ખંતથી જ આગળ વધ્યા અને ઓપરેટરમાંથી મિકેનિકલ ઇન્જિનિયર થયા. મેનેજર થયા અને કંપનીના વાઈસ પ્રેસિડન્ટ પણ થયા. વાસંતીબેનને પણ ઓફિસની નોકરી મળી. સુખી હતા. સંતાન સુખ ન હતું પણ મોડી અને મોટી ઉમ્મરે મેડિકલ મદદ અને અનેક માનતાઓ ફળતાં. સુંદર દેખાવના પુત્ર શુભમ નો જન્મ થયો. બન્નેની આવક  ધરખમ હતી પણ કરકસરીયો જીવ, દીકરા માટે અને પોતાના ઘડપણ માટે બચાવવા માંડ્યું. એક સરસ મકાન પણ બંધાવ્યું. ભગવાને એક આપ્યો છે. હવે બીજા સંતાનની શક્યતા નથી. બસ; વન ઈઝ ફન.

દીકરો શુભમ પણ માયાળુ હતો. લાડ પ્રેમ માં ઉછર્યો. ભણી ને એક ઈન્ટર્નેશનલ કંપનીમાં કન્સલ્ટનની જોબ પણ મળી. દીકરાને ભારત લઈ જઈ પરણાવ્યો. વાસંતીબેનના જીવનની પહેલી અને મોટી ભૂલ હતી. દીકરાને અમેરિકન ગર્લફ્રેન્ડ હતી. આ કલ્ચર અને ધર્મ મારા ઘરમાં ન ચાલે. એકનો એક દીકરો જૂદો થઈ જાય તે કેમ પોસાય? આજુબાજુના પરિવારમાં શું થઈ રહ્યું તે જાણવા જોયાં છતાં અમેરિકામાં જન્મેલા શુભમને ભારતીય સંસકૃતિના ઢાળમાં ઢાળવાનો આગ્રહ રાખ્યો. દીકરો છેવટે માની ગયો. દેશમાંથી મોટા વકીલ પરિવારની એક છોકરી સાથે માત્ર દશ મિનિટના ઈન્ટર્વ્યુમાં દીકરાએ એની એક્ષને પણ ટક્કર મારે એવી રૂપાળી નીલાને પસંદ કરી અને લગ્ન થઈ ગયા. વહુ આવી. ઓવારણાં આરતિ ઉતારાઈ. એક જ વર્ષમાં અંકિત અને વાસંતિ બેન રિટાયર થયા. ભૂરી આંખવાળી નીલાનું અમેરિકાનું સ્વપનું કંઈક જૂદું જ હતું. સાસુ વહુ વચ્ચે સ્વભાવનો મેળ ન બેઠો. સાસુ-વહુ વચ્ચે અપેક્ષાઓની વણબોલાયલું માનસિક શીત યુદ્ધ શરૂ થયું.

અંકિત મૂગે મોઢે જોતા રહ્યા. દીકરા સાથે થોડી આર્થિક-વ્યાહવારિક વાત કરી. બાપ દીકરા પરિસ્થિતિ સમજતા હતાં. વાસંતીબેનની બર્થડે પાર્ટિ પછી વાત કરી કે મેં ફ્લોરિડાની એડલ્ટ કોમ્યુનિટીમાં એક સરસ ફ્લેટ રાખ્યો છે. ખૂબ કચવાટ સાથે વાસંતીબેન ગયા. નીલાને જે જોઈતું હતું તે મળી ગયું.

થોડા બળાપા પછી વાસંતીબેને પણ મન મનાવી લીધું. કોઈ આર્થિક ચિંતા હતી નહીં, બન્ને સો વર્ષ જીવે ત્યાં સૂધી ચાલે એટલું રિટાયર ફંડમાં બચાવ્યું હતું. અંકિત વાસંતીનું નવું જીવન શરૂ થયું. પુત્રનો સંસાર પણ સુખી હતો.

 પુત્રવધૂ પ્રેગ્નન્ટ થઈ. હરખધેલા વાસંતી બહેને કહ્યું કે ચાલો આપણે શુભમ પાસે જઈએ. એને આપણી જરૂર છે. જીદ કરીને ત્યાં જવાનું વિચાર્યું પણ પછી ખબર પડી કે નીલાએતો એના નિવૃત્ત માબાપને બોલાવી લીધા છે. દીકરાને ત્યાં દીકરાનો જન્મ થયો. પૌત્રને રમાડીશું આપણે એની સાથે રમીશું. ક્યાં પારકું ઘર છે? આપણું જ છેને? પોતાને ધેર ગયાં. પણ આવ નહિ, આવકાર નહિ, આદર નહિ. વેવાઈ વેવણનું જ ચલણ. માત્ર પંદર દિવસમાં જ ફ્લોરિડા પાછા વળ્યા. મહાપરાણે મન વાળી લીધું.

દીકરો એના પ્રોફેશનમાં આગળ વધતો હતો. અવાર નવાર બિઝનેશ અંગે ફ્લોરિડા આવવાનું થતું. ડેડી મમ્મીને મળતો. કોઈકવાર રાત રોકાતો અને મમ્મીના હાથની ભાવતી રસોઈ જમી લેતો. અંકિતભાઈને નવા અમેરિકન મિત્રો મળી ગયા હતા. અઠવાડિયામાં બે દિવસ ગોલ્ફ રમવા જતા હતાં. શુક્ર શની સાંસ્કૃતિક પ્રોગ્રામોમાં હાજરી આપતા. રવિવારની સાંજ કોઈક મંદીરમાં વિતતી. વાસંતી બહેને કોમ્પ્યુટર પર સોસિયલાઈઝેશન શરૂ કરી દીધું. ઘણાં બધા વર્ચ્યુલ ફ્રેન્ડ્સના સુખમાં નીલાવહુ પણ ભૂલાઈ ગઈ. ન જોયલા જાણેલા યુવાન યુવતીના માનિતા બા બની ગયા હતા. મૂળતો કોલેજના પ્રોફેસર. ઈલેક્ટ્રોનિક મિડિયા દ્વારા એક સાહિત્યકાર તરીકે છવાઈ ગયા. રાત્રે પતિ-પત્ની સાથે ટીવી જોતાં. જે સુખ યુવાનીમાં નહોતું ભોગવ્યું તે નિવૃત્તિના વર્ષોમાં માણવા મળ્યું. પ્રવાસો કર્યા. હરા-ફર્યા. પુત્રની વયના જ વર્ચ્યુઅલ મિત્રો પોતાના બાળકો સાથે ડિઝનીલેન્ડ આવતા એઓ બે ત્રણ રાત વાસંતીબાને ત્યાં જ રહેતાં પણ ખરા. અને વાસ્તવિક સ્નેહિઓ બની જતાં. જીંદગી પ્રત્યે કોઈ જ અસંતોષ ન હતો. માત્ર એક ખૂણો ખાલી ખાલી લાગતો. નીલા એના મા બાપ અને બાળકો સાથે ફ્લોરિડા આવતી પણ, મળવા માટે સમય ન હતો. અંકિતભાઈને તો કોઈ જ વસવસો ન હતો. પુખ્ત સંતાનનું પોતાનું કુટુંબજીવન હોય. પુત્ર શુભમ સાથે મિત્ર હોય એ રીતે જ પોતાની ગોલ્ફ અને સ્પોર્ટ્સની વાત થતી. વાસ્તવિકતા એટલી હદે સહજ થઈ ગઈ હતી કે કુટુંબની વાતમાં માત્ર એટલું પૂછતા, હાઉ ઇસ ધ ફેમિલી? બસ પતી ગયું. પુત્ર સુખી હતો એ જ પુરતું હતું. પણ વાસંતીબેન આખરે તો સ્ત્રી હતી. યુવાનીમાં જે પારિવારિક સુખના સ્વપ્ના જોયા હતા તે નહોતા ફળ્યા. કોઈકવાર બે ચાર આંસુ પડી જતાં. દીકરાને સમજાવી પટાવીને ઈન્ડિયામાંથી વહુ લઈ આવ્યા હતા. પણ જમાનો બદલાઈ ગયો હતો. એને વહુ સાથે પ્રેમાળ સંબંધ ન જળવાયો તેનું દુઃખ અને અજંપો સતાવતો રહ્યો હતો. બસ એકલા એકલા રડી લેતા. બાકી કોઈ જ દુઃખ ન હતું.

વર્ષો વિતતા ગયા. પતિ પત્ની દેહપર ઉમરની અસર વર્તાતી હતી. વાસંતીબાને એલ્ઝાઈમરની અસર થવા માંડી હતી. અંકિતભાઈ બને તેટલી કાળજી રાખતા. પણ ધીમે ધીમે રોગ વધતો જ ગયો. બધું જ બદલાઈ ગયું.

….એક દિવસ ગોલ્ફકોર્સ પર અંકિતભાઈને માસીવ એટેક આવ્યો અને એમણે એનું જીવન સંકેલી લીધું. શુભમ આવ્યો. ડેડીનું ડેડ બોડી અને મમ્મીને પોતાને ત્યાં લઈ આવ્યો. યોગ્ય રીતે ફ્યુનરલ અને ધાર્મિક વિધીઓ પણ થઈ. ફ્યુનરલ હોમમાં નીલા વાસંતી બાને વળગી વળગી ને ખૂબ જ રડી હતી.

વાસંતીબાનું શું?

શુભમ નીલા અને બાના સંબંધોની કેમેસ્ટ્રિ સમજતો હતો. ઘરની અને બાની હાલત બરાબર સમજતો હતો. એણે બાને નર્સિંગહોમમાં મૂકવાનો વિચાર કર્યો. નીલાની મમ્મી વકીલ પરિવારની હતી. એણે દીકરીને ખાનગીમાં આર્થિક ગણત્રીઓ સમજાવી. જો તારી સાસુ કાંઈ મેડિકેઇડ વેલ્ફેરની ડોસી નથી. સાસુસરાએ સારો ડલ્લો ભેગો કર્યો છે. જે બચશે તે બધું તમારું જ છે. નર્સિંગ હોમના વર્ષે એક લાખ થશે. તમે ધોવાઈ જશો. ડોસીને ઘરમાં જ રાખ. શુભમ ને કહી દે, બાને પાંજરાપોળમાં નથી મોકલવા. બાની સેવા હું કરીશ.

બાને માટે બેઝમેન્ટમાં એક રૂમ તૈયાર થઈ ગયો. મેડિકેરમાંથી જે જે સગવડ મળે તે મેળવી લેવાઈ ગઈ. બાની યાદ અને ઓળખ શક્તિ ક્ષીણ થતી ગઈ. ધીમે ધીમે પોતાના દીકરાને પણ ઓળખવાનું ભૂલી ગયા. શુભમ ઈન્ટરનેશનલ કન્સલ્ટન્ટ બની ગયો હતો. એક સાથે દશબાર દિવસ પરદેશ રહેવાનું થતું. જ્યારે જ્યારે ઘરમાં હોય ત્યારે બા સાથે બેસતો, અબુધ થયેલી માના માથાપર હાથ ફેરવતો. વહુ નીલાને ચાર પગથીયાં ઉતરીને બેઝમેન્ટ રૂમમાં જવાની ફૂરસદ ન હતી. પણ કોઈ મહેમાન ખબર કાઢવા આવતું તો નીલા પોતે બાની કેવી કેવી કાળજી રાખે છે એની આત્મ પ્રસંશાની વાતો કરતી.

સારવાર માટે આવતી નર્સિંગએઇડ. એક વીકના વેકેશન પર જવાની હતી. સબટિટ્યુડ રિપ્લેસમેન્ટની તકલિફ હતી. કદાચ એક બે દિવસ ફેમિલી મેમ્બરેજ સગવડ કરવી પડે એમ હતું. નીલાએ કહી દીધું કે ડોન્ટ વરી, વી વીલ મેનેજ. બે દિવસ તો કાળજી રખાઈ. શુભમ તો કંસલ્ટિંગ ટૂરમાં હતો. નિલાને બહેનપણીના દીકરાના લ્ગ્ન પ્રસંગમાં જવાનું હતું. તેમાં બા જેવું કોઈ પ્રાણી ઘરમાં છે એ તદ્દન ભૂલાઈ જ ગયું. ટેવ જ ન હતી ને. પાંચ દિવસ પછી શુભમ ટૂરમાંથી ઘેર આવ્યો. રાબેતા મુજબ બેઝ્મેન્ટમાં બાને મળવા ગયો. બા બેડ પર ટુંટીયું વાળીને પડ્યા છે.

‘મૉમ, હું આવી ગયો છું.” દીકરાએ બાના માથા પર હાથ મૂક્યો. ટૂંટીયુંવાળીને પડેલી માનો દેહ જક્કડ અને ઠંડોગાર હતો.

*****

શુભમને જીવનભર એક અફસોષ સતાવતો રહ્યો “મૉમ હોમ કેરને બદલે નર્સિંગહોમમાં હોત તો વધુ સુખ પામી હોત.

===================

ગુજરાત દર્પણ – જુન ૨૦૧૮

Advertisements

“યારાના”

“યારાના”

યારાના

      ‘ગ્રાન્ડમા વ્હાઈ ડોનચ્યુ મેરી દાદાઅંકલ.’ કાજલમમ્માના ખોળામાં ચડી બેઠેલી ગ્રેટગ્રાન્ડડોટર ટીનાએ ત્રણસો માણસની હાજરીમાં આ સવાલ એની ગ્રેટગ્રાન્ડમાને પૂછ્યો.

‘આઈ કાન્ટ મેરી હિમ. હી ઈઝ નોટ માઈ બોયફ્રેન્ડ. હી ઈઝ માય બેસ્ટફ્રેન્ડ.’

આજની છોકરીઓ પણ આ જ જવાબ આપતી હોય છે. પણ આ જવાબ કોઈ ટિનેજર છોકરીનો ન હતો. આ તો એંસી વર્ષના કાજલદાદીનો જવાબ હતો. પ્રસંગ હતો કાજલદાદી અને ગૌરાંગદાદાની એંસીમી બર્થડેની ઉજવણીનો.

એંસી વર્ષ પહેલા, ગૌરાંગબાબાનો જન્મ જૂનની પાંચમી તારીખે સવારે આઠ વાગ્યે અને કાજલબેબીનો જન્મ રાત્રે આઠ વાગ્યે. બનેની બાઓ ખાસ બહેનપણીઓ. એક જ સોસાયટીના, એક જ ડુપ્લેક્ષના પાડોસીઓ. બન્ને પરિવારે નક્કી કરેલું કે દર વર્ષે બાબા-બેબીની વર્ષગાંઠ સાથે જ ઉજવવી અને આખી સોસાયટીમાં બધાને આઈસ્ક્રિમ ખવડાવવું. બન્નેની બાઓએ તો ખાનગીમાં સમજૂતી પણ કરી મૂકેલી કે મોટા થાય પછી બન્નેને પરણાવી દેવા. પણ આ બે બાબા-બેબીની તો વાત જ ન્યારી હતી.

સવારે જન્મેલો એટલે ગોરો ગૌરાંગ શાંત અને રાત્રે જન્મેલ જરા ઘઉંવર્ણી કાજલ ભારે ઉત્પાતી. બધી જ વાતે જૂદા અને ઊંધા. પહેલી જ બર્થડેમાં બન્ને છોકરાંઓએ  જબરી મારામારી પણ કરેલી. ગૌરાંગ બિચારો શાંત અને ઢિમ્મર. કાજલ મારતી રહી અને બિચારો ગૌરાંગ માર ખાતો જ રહ્યો. જેમ જેમ મોટા થતાં ગયા તેમ તેમ તોફાનના પ્રકારો બદલાતાં ગયાં. ગૌરાંગ જરા શરમાળ. અને કાજલ બિન્દાસ. બન્ને એક જ સ્કુલમાં અને એક જ ક્લાસમાં ભણે. ગૌરાંગ જરા ગણીતમાં કાચો. એક દિવસ હોમવર્ક ન કરવા બદલ એના ટિચરે શિક્ષા કરી. કાજલને ખરાબ લાગી આવ્યું. બીજા દિવસથી કાજલે ગૌરાંગને ઘરને ઓટલે બેસીને મોટે મોટેથી ગણીત શીખવવા માંડ્યું. અરે જ્યારે એને સમજ ન જ પડે ત્યારે એનું હોમવર્ક પણ કરી આપે. બન્ને પાસે કોલેજ જવા માટે સાયકલ પણ છેલ્લી ઘડીએ કાજલ ગૌરાંગની સાયકલ પાછળ ચઢી બેસે. બિચારાને એનો ભાર ખેંચવાની મજૂરી કરવી પડે. લડતા ઝગડતા બન્ને બીકોમ. થઈ ગયા.

મોટા થાય એટલે લગ્ન તો કરવા જ પડે. ફેમિલીએ જન્માક્ષર મેળવ્યા. ભલે દિવસ એક જ પણ નક્ષત્ર બદલાઈ ગયેલું. મિઢળને બદલે રક્ષા બાંધવાના દિવસો આવી ગયા. જો કે કાજલે રાખડી બાંધવાની ધરાર ના પાડી દીધી. એ મારો ભાઈ નથી. દુશ્મનની અવેજીનો મારો દોસ્ત છે. મારે એને પરણવું જ નથી. કહીને ગૌરાંગ અને કાજલના કુટુંબીઓની હાજરીમાં જ ગૌરાંગને વળગીને એનો ગાલ કરડી ખાધેલો. ગૌરાંગે પણ ચોખ્ખું કહેલું એ ચિબાવલીની સાથે મને નહિ ફાવે. આને કાંઈ લવ કહેવાય? કોઈક બીજા સાથે જોશીએ કાજલના ગ્રહો ગોઠવી આપ્યા. કાજલના લગ્ન થઈ ગયા. વિદાય સમયે કાજલ ગૌરાંગને વળગીને ખૂબ જ રડેલી પણ ખરી. કેટલીયે વાર એને હેરાન કરવા બદલ સોરી, સોરી, સોરી પણ કહેલું. બન્નેનું વ્હાલ જોઈને કાજલનો હસબંડ પણ રડેલો. બિચારો ભલો માણસ હતો. ચાર વર્ષના લગ્નમાં કાજલ બે પુત્રીની મા બની ગયેલી અને પાંચમે વર્ષે તો બિચારી કાજલ વિધવા થઈને બન્ને દીકરીને લઈને પિયરમાં આવી ગયેલી.

ગૌરાંગ હજુ કુંવારો જ હતો. એક વાર ખાનગીમાં કાજલને પૂછેલું પણ ખરું; ‘કાજલ જો તારી ઈચ્છા હોય તો આપણે પરણી જઈએ. હું તારી અને બન્ને દીકરીની કાળજી રાખીશ.’ કાજલે હાથમાં હાથ લઈને કહ્યું હતું, “દોસ્ત તું દોસ્ત જ રહેજે અને થાય એટલો સપોર્ટ કરતો રહેજે. મારે મારી દીકરીઓને મોટી કરવાની છે. તું કોઈ સારી છોકરી શોધીને પરણી જા. બને તો નોકરી શોધી આપ.’

ગૌરાંગ એક પ્રાઈવેટ કંપનીમાં આસિસ્ટન મેનેજર તરીકે નોકરી કરતો હતો. એ જમાનામાં લાગવગ વગર નોકરી મેળવવાની સહેલી ન હતી. ગૌરાંગે એના માલિકને વાત કરી. માલિકે સહાનુભૂતિ ભર્યો જવાબ આપ્યો; ‘અત્યારે તો જગ્યા નથી, પણ કોઈ નોકરી છોડીને જાય તો તેની જગ્યાએ એને જરૂર ગોઠવી દઈશું.’

ગૌરાંગે તરત જ કહ્યું ‘સાહેબ મારા લગ્ન એક ધનિક છોકરી સાથે થવાના છે એટલે મારે એની સાથે રહેવા બેંગલોર જવાનું છે. મારી જગ્યાએ જ કાજલને ગોઢવવાની વાત કરું છું. અમે બન્ને સાથે જ બી.કોમ. થયા છીએ. હું થર્ડ ક્લાસમાં અને કાજલ ફર્સ્ટ ક્લાસમાં. સાહેબ મારી જગ્યાએ એને રાખી લો.’ ગૌરાંગની આંખ ભીની હતી. બોસ પીગળી ગયા. કાજલને નોકરી મળી ગઈ.

ગૌરાંગે તો ગપ્પુ જ માર્યું હતું; પણ કાગનું બેસવું અને તાડનું પડવું. અમેરિકાથી  જ્ઞાતીની જ એક આંખે બાડી અને શરીરે જાડી છોકરી પરણવા આવી હતી. અમેરિકાના લોભે પણ કોઈ એની સાથે લગ્ન માટે તૈયાર થતું ન હતું. ગૌરાંગે પણ પહેલાં તો ના જ કહી દીધી હતી; પણ હવે દોસ્ત કાજલને સારી નોકરી મળી ગઈ એટલે એણે  સામેથી હા કહેવડાવી દીધી. વિચાર્યું હતું કે અમેરિકા જઈને ડિવૉર્સ લઈ લઈશ.

બાડી જાડી એન.આર.આઈ સાથે લગ્ન થઈ ગયા. અને ગૌરાંગ અમેરિકા આવી ગયો. સસરાજીનો રિયલ એસ્ટેટ બિઝનેસ મોટો હતો. માયાળુ હતા. ગૌરાંગ એની સાથે જ બિઝનેસમાં જોડાઈ ગયો. પત્ની પ્રિયા, ભલે જાડી અને બાડી હતી પણ ખરેખર ખૂબ પ્રેમાળ અને સુશિક્ષિત હતી. ગૌરાંગે ડિવૉર્સનો વિચાર માંડી વાળ્યો. પ્રિયા પોતાની શારીરિક મર્યાદા જાણતી હતી. એને તો પ્રેમ જ જોઈતો હતો. એકવાર તો ગૌરાંગને આડકતરી રીતે યૌવન સુખ “બહાર”થી માણી લેવાની” છૂટ આપી દીધી હતી…..પણ ગૌરાંગ સંસ્કારી હતો. એણે પ્રિયાને દેહ અને દિલથી ‘એઝ ઈઝ” અપનાવી લીધી હતી. ઈન્ડિયાથી ગૌરાંગના કુટુંબની જ એક દીકરી જ્યોતિને દત્તક લઈ લીધી હતી.

સમય અને સરનામાં બદલાતાં કાજલ ગૌરાંગનો સંપર્ક પણ તૂટ્યો. દત્તક લીધેલ દીકરી જ્યોતિ, મોટી થઈ, ભણી અને ડોક્ટર થઈ.  એક ડોક્ટર સાથે લગ્ન પણ થઈ ગયા. દીકરીના લગ્ન પછી એક જ વર્ષમાં ગોરાંગના સસરાજી અને પત્ની પ્રિયા પરલોક સિધાવ્યા. ગૌરાંગે ધંધો સમેટી લીધો. દીકરી જ્યોતિએ તો કહ્યું પણ ખરું “પપ્પા યુ આર યંગ, બીજા લગ્ન કરી લો. અગર અમારી સાથે આવીને રહો. પણ ગૌરાંગને દીકરીને ઘેર રહેવાનું ઉચિત ના લાગ્યું. એકલા રહેવાનું જ પસંદ કર્યું. વાર-તહેવારે દીકરીને ત્યાં જતા. થોડા દિવસ દીકરી અને ગ્રાન્ડ કીડસ સાથે ગાળતા. બધું જ હતું પણ કંઈક ખૂટતું હતું. પણ કંઈક શું એ સમજાતું ન હતું. સમય વહેતો ગયો.

એક દિવસ દીકરીનો ફોન આવ્યો. ‘ડેડી, અમે જોઈન્ટ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનું નવું ગ્રુપ બનાવ્યું છે. આ સેટરડે મોર્નિંગમાં ઓપનિંગ સેરિમોની છે અને ઈવનિંગમાં બધા જ ડોક્ટરના ફેમિલી મેમ્બર સાથે ડિનરનો પ્રોગ્રામ રાખ્યો છે.. કીપ સેટરડે ઓપન. સેવ ધ ડેઇટ…’

અને શનિવારની સાંજે દશ ભારતીય મૂળના ડોકટરોના કુટુંબીઓ ડાઈનરમાં પરસ્પરની ઓળખાણ મેળવતાં હતાં.

‘ડેડી, આ ડોકટર નિરાલી અને એના હસબન્ડ ડોકટર પરાગ.  અને આ એની બહેન આરાધના અને પ્રથમેશ.  આ મારા ડેડી. જ્યોતિ ડેડીને બધાની ઓળખાણ કરાવતી હતી. ચાલો પેલા કોર્નર ટેબલ પર બેઠા છે એ એમના મોમ છે એમની સાથે ઓળખાણ કરાઉં. તમારે પણ એ જ ટેબલ પર બેસવાનું છે’. જ્યોતિ ગૌરાંગ ડેડીને નિરાલી અને આરાધનાની મમ્મી પાસે લઈ ગઈ.

સાનંદાશ્ચર્ય…. આતો કાજલ!

‘નમસ્તે કાજલજી’ ગૌરાંગે હાથ જોડ્યા.

અંકલ આપ અમારી મૉમને ઓળખો છો? નિરાલી અને આરાધનાને આશ્ચર્ય થયું.

‘હા, હું તો ઓળખું છું પણ એ મને ભૂલી ગયા લાગે છે. કાજલજી, હું ગૌરાંગ.’

કાજલ ઉભી થઈને ગૌરાંગને વળગી પડી. બધી દીકરીઓ અને જમાઈઓ જોતાં જ રહ્યા. બન્નેના અશ્રુભીના આલિંગન પછી જાણે ન છૂટકે લાંબા સમયે છૂટ્યાં

‘ગૌરાંગ તું….સોરી તમે. આ દાઢી, માથા પર હેટ અને ઉમ્મરની અસર. માનવામાં આવતું નથી કે તમે ગૌરાંગ છો.’

….બસ પછી તો કોર્નર ટેબલ પર બન્ને મિત્રોએ બેઠક જમાવી “તને સાંભરે રે, મને કેમ વિસરે રે” પાડોસનો અતિત વાગોળ્યો.

ગૌરાંગ તમારી વાત કરો. તમે તો પૂરા અમેરિકન થઈ ગયા.

‘કાજલ, હું ગૌરાંગ અને તું કાજલ. તમે-અમેનો દંભ છોડ. મારા જીવનની વાત તો તદ્દન સીધી સાદી છે. પ્રિયા સાથે હું ખૂબ જ સુખી હતો…..’ ગૌરાંગે ટૂંકમાં પોતાના અમેરિકન જીવનનો ઇતિહાસ કહ્યો. ‘હવે હું એકલો જ છું. કાજલ તું સુખી તો છે ને? તારા વર્ષો કેવા વિત્યા? કેટલા વર્ષે મળ્યા?’

‘દોસ્ત. મારી વાત જરા લાંબી છે. નિરાંતે વાતો કરીશું. અત્યારે તો પાર્ટી ટાઈમ છે લેટ્સ એન્જોય.’

‘ચાલ કાજલ, મારે ત્યાં; સાથે બેસીને ઘણી વાતો કરીશું. નાના હતા ત્યારે જેમ ઝગડતા તેમ ઝગડીશું.

અને બીજે જ દિવસે કાજલને એની દીકરી ગૌરાંગને ત્યાં મૂકી ગઈ.

અધુરી વાતનો દોર ચાલુ થયો.

‘ગૌરાંગ, મારે તો લગ્ન કરવા જ ન હતા. તેમાંયે તારી સાથે તો નહિ જ. મેં તને જ પ્રેમ કર્યો છે પણ કદીયે તને કહ્યું ન હતું. મને ખબર છે કે તું પણ મને પ્રેમ કરે છે.  મારે તો લગ્ન કરવા જ ન હતા. પણ કરવા પડ્યા. તેં, મારું જીવન સુધારવા તારી નોકરી મને અપાવી દીધી. જેને પરણવા માટે કોઈ પણ તૈયાર ન હતું તેની સાથે તેં લગ્ન કર્યા. તું અમેરિકા ચાલ્યો ગયો. મારે બે દીકરીને ઉછેરવાની હતી. પૈસાની જરૂર હતી. તારા ગયા પછી એક દિવસ કંપનીના માલિકે મને ઓફિસમાં બોલાવી કહ્યું કે આજથી તારો પગાર ડબલ કરી નાંખું છું. મને તો તારા બ્રેઇન અને બોડીની આવશ્યક્તા છે. જો મને બન્ને મળે તો આપણે ઘણી પ્રગતી કરી શકીયે એમ છીએ. હું તારા પર કોઈ જ દબાણ કરતો નથી. મારી લાગણી સમજી શકે એવી સુંવાળી સંગત ઝંખું છું. મેં બે દિવસ ખૂબ જ મનોમંથન કર્યું. બોસની વાઈફ કર્કશા હતી. એમનું સહજીવન અને સહશયન લગભગ અશક્ય થઈ ગયું હતું. મારી યુવાની પણ તડપતી હતી. બે દિવસ પછી મેં મારા બોસને મારી દીકરીઓની ગેરહાજરીમાં ડિનર માટે આમંત્ર્યા. ત્યાર પછી અવાર નવાર અમે બિઝનેશ અંગેની વાતો માટે મળતા રહ્યા. દેહ અને દિમાગથી એકબીજાની જરૂરિયાતો સંતોષનાર મિત્રો બની રહ્યા. જીવનને વહેતું રાખ્યું હતું. આજે પણ હું કોઈ ગિલ્ટી ફિલિંગ અનુભવતી નથી. બીઝનેશ વધ્યો અને મને પચાસ ટકાની પાર્ટનરશીપ પણ મળી. મારી બન્ને દીકરીઓ ડોક્ટર બની અને અમેરિકામાં સ્થાયી થઈ. બોસના ડિવૉર્સ થઈ ગયા. અમે લગ્ન કરવાના હતા; અને એમને એટેક આવ્યો, બોસ ગુજરી ગયા. બધું સમેટી અમેરિકા આવી.  આવી ત્યારથી તારી શોધ કર્યા કરતી હતી. પણ ભાળ મળતી ન હતી. બન્ને દીકરીઓને ત્યાં અવાર નવાર રહું છું પણ માનસિક રીતે એકલી પડી ગઈ છું. દીકરીઓનો પોતાના સંસાર છે. સર્વ સુખ છે પણ એકબીજા માટે સમય નથી. સદ્ભાગ્યે તું મળી ગયો’

…..અને બે દિવસ માટે ગૌરાંગને ત્યાં રહેવા ગયેલી સાંઠ વર્ષની કાજલ, એક બે દિવસ નહિ પણ પૂરા વીશ વર્ષ સાથે રહેતી થઈ ગઈ.

આતો અમેરિકા. બન્નેની દીકરીઓ ખૂબ જ સમજુ હતી. એઓ સિનિયરના સંગાથની જરૂરિયાતને સમજતી હતી. અવાર નવાર પોતાના દીકરા દીકરીઓને લઈને વડીલને મળવા આવતી. બધી દીકરીઓએ એમની જોઈન્ટ બર્થડે સેલિબ્રેટ કરવાનું શરૂ કર્યુ.

આજે બન્નેની એંસીમી જન્મ જયંતિ હતી. ભવ્ય ઉજવણી હતી. વર્ષો વીતી ગયા હતા. મોટા ભાગના આમંત્રીતો તો એમ જ માનતા હતા કે દાદા દાદી તો મેરિડ જ છે. ઘરમાં થતી વાતો પરથી આ ટેણકી ટીના એટલું સમજી ગઈ કે ગ્રાન્ડ પેરન્ટ મેરિડ નથી. અને ખોળમા ચડી બેસીને કાજલ ગ્રાન્ડમાને પૂછી બેઠી

“ગ્રાન્ડમા વ્હાઈ ડોનચ્યુ મેરી દાદાઅંકલ.”

કાજલ ગ્રાન્ડમાએ હસતાં હસતાં જવાબ આપ્યો “ડિયર, આઈ કાન્ટ મેરી હિમ. હી ઈઝ નોટ માઈ બોયફ્રેન્ડ. હી ઈઝ જસ્ટ માય બેસ્ટફ્રેન્ડ.”

લગ્ન કરીશું તો પણ નવું શું મેળવવાના ઈએ.  અને ન કરીયે તો આપણે શું ગુમાવવાના છીએ? યાર આપણે તો સાથે જ જીવીયે છીએને.

એંસી વર્ષ પહેલાં જન્મેલ જૂનવાણી કાજલ જન્માક્ષરની માન્યતાને કારણે ગૌરાંગની સાથે લગ્ન કરવા નહોતી માંગતી. જોશીએ કહ્યું હતું કે જેની સાથે લગ્ન કરશે એ પુરુષ પાંચ વર્ષની અંદર ઉપડી જશે. કાજલ દાદીમા કોઈને પોતાની વહેમીલી માન્યતાની વાત કરતા ન હતા અને ગૌરાંગદાદા સાથે પ્રેમથી રહેતાં હતાં. દુન્યવી દૃષ્ટિએ ગ્રાન્ડમા ગ્રાન્ડપા ‘લિવિંગ ટુ ઘેધર’માં માનતા આધુનિક ડોસા-ડોસી હતા.

હોલમાં ગાજતું હતુ હેપી બર્થ ડે ટુ ગ્રાન્ડમા એન્ડ ગ્રાન્ડપા; હેપ્પી બથડે ટુ યુ.

(પ્રગટ ગુજરાત દર્પણ મે ૨૦૧૮)

“સજા યે મૌત”

“સજા યે મૌત”

ઋચા

Photo Credit: Google Image

.

‘ઋચા, ગુડ ન્યુઝ. તારો પેરોલ ગ્રાન્ટ થઈ ગયો છે. આવતી કાલે સવારે તું તારે ઘેર જશે. જો બેટી દરેક જીંદગી પ્રભુએ આપી છે. ઉતાવળ અને ગુસ્સામાં આવીને કોઈનું જીવન સમાપ્ત કરવું એ યોગ્ય નથી. ભગવાને આપણને એ અધિકાર આપ્યો નથી. નાદાનિયતમાં તેં  બે જીવનનો અકાળે અંત આણ્યો અને તારી જિંદગીના કિમતી ત્રણ વર્ષો બરબાદ કરી દીધા. તું નશીબદાર છે કે આવતી કાલે તું ઘેર જઈ રહી છે.  તને તો ખબર છે કે સેસન્સકોર્ટમાં પ્રોસિક્યુટરે તો તને  ફાંસીએ લટકાવવાની વાત કરી હતી. એડલ્ટ તરીકે આજીવન કેદમાં ફેરવાઈ. ભગવાનનો પાડ માન કે તારો કેસ હાઈકોર્ટે જુવેનાઈલમાં ફેરવ્યો અને તું બચી ગઈ. કાલે તને સુચના મળી જશે કે તું ભલે ઘેર જઈ શકશે પણ સંપૂર્ણ પણે મુક્ત તો નથી જ. તારા રિસ્ટ્રીકશન્સના પેપર્સ તને અને તારા પેરન્ટ્સને મળી જશે. બી ગુડ યંગ લેડી. ગોડ બ્લેસ યુ.’

જેલ સુપ્રીન્ટેન્ડટે ઋચાના માથાપર  હાથ ફેરવતા કહ્યું. સાડા ત્રણ વર્ષ દરમ્યાન ઋચા આવા બોધપાઠ અનેક વખત સાંભળી ચૂકી હતી. એ સમજતી હતી, પણ એણે જે કર્યું હતું એને માટે કોઈ વસવસો કે રંજ ન હતો.

સાડા ત્રણ વર્ષ પહેલાં સત્તર વર્ષની ઋચાને સેસન્સ કોર્ટે ડબલ મર્ડર માટે એડલ્ટ તરીકે આજીવન કેદની સજા ફરમાવી હતી જે હાઈકોર્ટે કેન્સલ કરી સગીર ગણીને એની સજા ચાર વર્ષની જુવેનાઇલ રિહેબમાં ફેરવી હતી.

ઋચા એની જેલ સેલમાં ગઈ. બેડમાં પડી સિલિંગને તાકતી રહી. આજની રાત ચાર દિવાલની છેલ્લી રાત હતી. કાલે સવારે આઠ વાગ્યે પપ્પા મમ્મી અને દીદી મને લેવા આવશે. પપ્પા મમ્મીની હાજરીમાં ફરી એકવાર કાઉન્સિલર સાઈકોલોજીસ્ટ એકનું એક લેક્ચર આપશે. હિંસા ખોટી છે. કાયદો હાથમાં ન લેવો જોઈએ. કાયદો અને ન્યાય પર વિશ્વાસ રાખવો જ જોઈએ. વિગેરે વિગેરે. હાહાહા. જે સાડા ત્રણ વર્ષ પહેલાં કર્યું તે જ આજે કરવું પડે તો જરૂર કરીશ. પણ મેડમ આગળ તો નીચી મૂંડીએ પાઠ સ્વીકારવા જ રહ્યા.

………એ દિવસ પણ ભૂલ્યો ભૂલાય એવો ન હતો.

તે દિવસે દીદી કોલેજથી આવીને મમ્મી પાસે ખૂબ રડી હતી. ‘કાળીયો મારી પાછળ પડ્યો છે. રોજ કોલેજ આગળ આવીને મને હેરાન કરે છે. સાથેના ગુંડાઓ મને ભાભી તરીકે બુમ પાડે છે. આજે હું અમર સાથે અમારી કોલેજ કેન્ટિનમાં નાસ્તો કરતી હતી ત્યારે કાળીયા એ આવીને અમરને ખૂબ માર માર્યો અને મારી સાથે સંબંધ રાખશે તો મારી નાંખવાની ધમકી આપી હતી.’

ઋચાની દીદી એટલે મિસ યુનિવર્સિટી ઉર્વશી કે ઉર્વી. રતનલાલ ઝવેરીના બે પુત્રી રત્નો. મોટી ઉર્વશી અને નાની ઋચા. સાક્ષાત અપ્સરાસમી સૌદર્ય સુંદરી ઉર્વશી, એ કોલેજનું ગૌરવ ગણાતી હતી. પિતાના ઝ્વેરાતની એડવર્ટાઈઝિમ્ગની મોડેલ  ઉપરાંત ઉર્વીને ગાર્મેન્ટ ઈન્ડ્સ્ટ્રીની મોડેલ તરીકે પણ કોન્ટ્રાક્ટ મળતા હતા. નાની ઋચા હાઈસ્કુલમાં ભણતી હતી.

અમર ઉર્વશીનો બાળપણનો અને સાથે જ ભણતો દોસ્ત હતો. સીધોસાદો, સામાન્ય ઘરનો અમર, મોટો થતાં કોલેજમાં ઉર્વીનો બોયફ્રેન્ડ બની ચૂક્યો હતો. મધ્યમ વર્ગનો હતો. પપ્પા રતનલાલને ખબર ન હતી કે ઉર્વી એક સામાન્ય કક્ષાના બાપના દીકરાના પ્રેમમાં પાગલ હતી. મમ્મીને દીકરીની પસંદ ખબર હતી. અમર સંસ્કારી યુવાન હતો. અવાર નવાર ઉર્વીને ત્યાં આવતો પણ હતો. મમ્મી સમજુ હતી. ભલે આર્થિક સમાનતા ન હોય પણ સંસ્કાર અને પ્રેમ હોવો જોઈએ. અમર અને ઉર્વીના સંબંધને મમ્મીના મૂક આશીર્વાદ મળી ચૂક્યા હતા. પપ્પા તો એની દીકરીઓને કોઈ સમૃદ્ધ અને વગદાર કુટુંબમાં પરણાવવાની વાતો કર્યા કરતા હતા. મમ્મીએ દીદીને સાંત્વન આપ્યું હતું કે પહેલાં તું ભણી લે સમય આવ્યે હું પપ્પાને સમજાવી દઈશ.

આ કાળીયો રોજ જ ઉર્વીને સતાવતો રહ્યો હતો. સ્ટુડન્ટથી ભરચક કેન્ટીનમાં કાળિયાએ અમરને માર્યો પણ કોઈ એનો બચાવ કરવા આગળ આવ્યું નહી. બે મહિના પછી દીદી અમર સાથે ડેઇટ પર ગઈ હતી. અમર દીદીને ઘરે મૂકી પોતાને ઘેર જતો હતો. રાતનો સમય હતો. કોઈ ટ્રક એની બાઈકને ટક્કર મારીને નાસી છૂટી હતી. અમર એક્સીડન્ટમાં મરી ગયો હતો. માત્ર દીદી જ નહી મમ્મી અને ઋચા પોતે પણ ખૂબ રડી હતી. દુનિયા માટે, ન્યુઝ પેપર માટે એક કોલમના એક્સિડન્ટના સમાચાર માત્ર હતા. હીટ અને રનમાં કોઈ પકડાયું ન હતું. દીદીને શંકા હતી કે આ કાળીયાનું જ કામ છે. પણ એ પુરાવા વગરની શંકાનો શો અર્થ?

કાળીયો એટલે ધારાસભ્ય અભયસિંહનો કુપુત્ર ચિરંજીવ. રંગમાં તદ્દન આફ્રિકન જેવો કાળો. યુવા જગતમાં ‘કાળીયો કાળ’ તરીકે જાણીતો હતો.  ગુંડાગીરીમાં “ભાઈલોગ” જેવો. અનેક છોકરીઓને સતાવતો. પછી રૂપસુંદરી ઉર્વશી પર નજર પડી. બસ એની પાછળ ભમવા લાગ્યો. કોલેજમાં ભણતો ન હતો પણ કોલેજ નજીક ભટક્યા કરતો હતો. છોકરાઓ પર એનો ધાક ઘણો હતો. એની ગુંડાગીરીથી કોલેજનાના સત્તાવાળા પણ ગભરાતા. ચૂટણી સમયે બાપની સામે ઉભેલાના ઉમેદવારના સપોર્ટરની મારપીટ કરતો.

અમરના મૃત્યુ પછી થોડા સમય સુધી ચિરંજીવ કોલેજ નજીક ફરક્યો ન હતો. ઉર્વશી ડિપ્રેશનમાં સરી ગઈ હતી. છેલ્લા વર્ષની પરીક્ષા પણ આપી શકી નહિ. આમ તો પપ્પાને તો એમ કે દીકરી બિમાર છે. ભલે પરીક્ષા ના આપે. આવતે વર્ષે આપશે. બિચારા પપ્પાને દીકરીઓ પાસે બેસીને વાતો કરવાનો સમયજ ન  હતો.

ધારાસભ્ય અભયસિંહ સાથે રતનલાલને વ્યાવહારિક સંબંધો હતા; બલ્કે બિઝનેશને કારણે રાખવા પડતા હતા. ભય વિના પ્રિતી નહિનો ઘાટ હતો. ઈલેક્શન સમયે ચૂંટણી ફંડમાં સારી જેવી રકમ આપવી પડતી હતી. બદલામાં રતનલાલનું સરકારી કામકાજ અભયસિંહની કૃપાથી સરળ થઈ જતું

ઝવેરાતના વેપારી રતનલાલ પર ઈન્કમટેક્ષની નવી તપાસ ચાલતી હતી. અભયસિંહે પતાવી આપવાની ખાસ વાતચીત કરવા ચાર અઠવાડિયા પહેલાં જ રતનલાલ ઝવેરીને મળવા બોલાવ્યા હતા. ઝવેરી ઈન્કમટેક્ષના સાચાખોટા સકંજામાં તો હતા જ. તેમાં અભયસિંહે ધડાકો કર્યો કે તમારા પર પચ્ચીસ કરોડની દાણચોરીના ઝવેરાતનો પણ કેસ થવાની શક્યતા છે. સીધા જ જેલમાં જવાય એવા આંધણ છે પણ ચિંતા નહિ. હું બેઠો છું ત્યાં સુધી આપને કશું નહિ થાય. આ વાત પછી બીજે જ દિવસે ઈન્કમટેક્ષની ફોજે એમને ત્યાં ધર અને શો રૂમપર રેડ પાડી હતી. આમ તેમ શોધ ખોળનો દેખાવ થયો અને ઈન્સ્પેક્ટરે કહ્યું ‘શેઠજી કશું ગભરાવા જેવું નથી. આપના પર અભયસિંહજીની કૃપા છે એટલે અમારે કશું કરવાનું રહેતું જ નથી. આજે રાત્રે મિસિસ સાથે સાહેબને મળવા જઈ આવજો.’

અભયસિંહને ત્યાં ઝવેરી દંપતિનો સારો જેવો આદર સત્કાર થયો હતો. છૂટાં પડતાં પહેલાં અભયસિંહે નમ્ર ભાષામાં જાણે ભીખ માંગતા હોય એમ કહ્યું ‘શેઠજી આપને ત્યાંનું એક રત્ન ઉર્વશીની હું મારા દીકરા માટે ભિક્ષા માંગું છું. મારો ચિરંજીવ અને આપની પુત્રી એકબીજાના પ્રેમમાં છે. દીકરી તો સંસ્કારી છે એ આપને કહી શકતી નથી પણ મને ખબર પડી છે. આપને આ સંબંધ બંધાય તેમાં વાંધો તો નથીને? આવતા ઈલેક્શનમાં ચિરંજીવને પણ ટિકિટ મળવાની છે.

રતનલાલ તો ખૂશ થઈ ગયા હતા પણ એમની પત્નીને તો ઉર્વી અને કાળીયાના પ્રેમની જુઠ્ઠી વાત સાંભળતા ચક્કર આવી ગયા. ઋચાની મમ્મીએ ઘેર આવી રતનલાલને કાળીયાની ગુંડાગીરી અને ઉર્વીના પ્રેમી અમરની વાત કરી આ સંબંધનો વિરોધ કર્યો. પણ બાપ વેપારી હતા. પોલિટિશીયન જમાઈ મળે તો ઘણાં ફાયદા થાય એવું સમજતા હતા. અને હવે ક્યાં અમર છે? જે થયું તે સારૂં જ થયું.

અમરના મૃત્યુ પછી ઋચાની દીદી ઉર્વી ડિપ્રેશનમાં શૂન્યમનસ્ક થઈ ગઈ હતી. એકવાર કોઈ ઝેરી દવા પીવાની કોશીશ પણ કરી હતી પણ ડોક્ટરોએ એને બચાવી લીધી હતી. ઉર્વીનું બોલવાનું બંધ થઈ ગયું.  મમ્મીએ પપ્પાને સમજાવવા ઘણી કોશીષ કરી પણ ઉગ્ર સ્વભાવના રતનલાલ સમજી શક્યા નહિ. એમણે તો માની લીધું કે દીકરી કાંઈ બોલતી નથી એટલે એની તો મંજુરી જ છે.

સગાઈ વિધી થઈ ગઈ. ચિરંજીવ દર બે દિવસે આવતો અને ઉર્વીની સાથે બેસતો. દીદી એની વાતો સાંભળતી કે સમજતી હતી કે કેમ તે શંકા હતી. એની છેડછાડ કરતો. એણે ચિરંજીવનો પ્રતિકાર પણ નહોતો કર્યો. બે વાર એને કારમાં ફરવા લઈ ગયો હતો. ઉર્વી ઘરે આવીને રડી હતી. કાળીયાએ લગ્ન પહેલાં જ એને લૂંટી લીધી હતી. દીદી તો હરતું ફરતું એક મડદું જ બની ગઈ હતી. એને જે કંઈ કહેવામાં આવે તે રોબોટની જેમ કર્યા કરતી. જાણે એને પોતાને ખબર ન હતી કે શું થઈ રહ્યું છે.

નાની ઋચા સમજતી હતી. તેણે ઉર્વીને કહ્યું પણ હતું, ‘દીદી તું કશે ભાગી જા. આ લોકોતો રાક્ષસ છે. તને ચૂસી રહ્યા છે. પપ્પાને બ્લેક મેઇલ કરી રહ્યા છે. પપ્પાને બિઝનેશ સિવાય બીજું કાંઈ દેખાતું જ નથી. તું ભાગ.’ પણ દીદીને કંઈ સમજાયું જ નહિ.

લગ્નના દિવસો પાસે આવતા ગયા. ચિરંજીવ રોજ આવવા માંડ્યો. પપ્પા મમ્મી સાથે એનો વ્યવહાર સુધર્યો હતો. એક સજ્જન તરીકેની છાપ ઉભી કરતો હતો. એકવાર મમ્મી ઘરે ન હતી. દીદીની હાજરીમાં જ એક વાર ઋચાનો હાથ પકડી એની પાસે બેસાડી. મારી આધી ઘરવાલી કહીને ઋચાના શરીર સાથે ચેડા કરવાની કોશીશ કરી. તે હાથ છોડાવી દૂર જઈને બેઠી. દીદીએ જોયું પણ એ કશું બોલી શકી નહિ.

ઋચા વિતેલા દિવસો અને ધટનાઓએ યાદ કરતી હતી. આવતી કાલે એને પણ મમ્મીના હાથનું ખાવાનું મળશે. હવે તો ધીમે ધીમે દીદી પણ સ્વસ્થ થઈ ગઈ હતી. દીદીએ ત્રણ વર્ષ સાઈકોથેરાપી લીધી હતી. ઋચા ખૂશ હતી. ફરી અતિતચક્ર ચાલુ થયું.

ઋચા મનોમન તે દિવસને યાદ કરી હસતી હતી. બે સફેદ બદમાશોને ગણત્રી પૂર્વક હજાર માણસોની જાજરીમાં ફૂંકી માર્યા હતા.

માત્ર શહેર કે રાજ્ય જ નહિ પણ આખો દેશ આ સમાચારથી સ્તબ્ધ થઈ ગયો હતો. ધારાસભ્ય અભયસિંહના પુત્ર ચિરંજીવના લગ્નમાં ચિરંજીવ અને એના પિતાની હજાર માનવોની હાજરી વચ્ચે હત્યા કરી હતી. પાંચ મિનિટ માટે તો રઘવાટમાં કોઈને કશી સમજ નહિ પડી ન હતી. એક ટીવીએ તો જાહેર પણ કરી દીધું હતું કે કાશ્મિરી જેહાદીઓનો આતંકવાદી હુમલો. લગ્નના પાર્ટિપ્લોટમાં રઘવાટ, ઘમાચકડી મચી ગઈ હતી. પણ પાંચ મિનિટ પછી સમાચાર બદલાયા. શહેરના પ્રતિષ્ઠીત રતનલાલ ઝવેરીની પુત્રી ઉર્વશીના લગ્ન સમારંભમાં, સત્તર વર્ષીય પુત્રી ઋચાએ બાપ દીકરાને ઊડાવી દીધા. બિચારી ઉર્વશી તો મ્હાયરામાં ધ્રૂજતી હતી. પિતા રતનલાલ ઝવેરી તો મહેમાનોની આગતા સ્વાગતામાં રોકાયલા હતા. એને સમજ જ ન પડી કે શું થઈ રહ્યું છે.

પાર્ટી પ્લોટ ખાલી થઈ ગયો હતો. બાપ દીકરાની લાશો ઑટોપ્સી માટે લઈ જવાઈ હતી.

એને ખાત્રી હતી કે એને કશું થવાનું નથી. કારણકે પોતે હજુ સગીર છે. એ પકડાય તો પણ એને ભારે સજા થવાની નથી. પણ એકદમ સામાજિક હવા બદલાઈ ગઈ. તાજેતરમાં સોળ વર્ષની ઉપરના દરેક ગુનેગારો માટે પુખ્ત ઉમરની જેમ જ કેસ ચલાવવાની માંગ હતી અને ઋચા પર એડલ્ટ તરીકે જ કેસ ચલાવાયો પણ હતો. ઋચા હારી ગઈ હતી.  એની ગણત્રી ખોટી પડી અને ડબલ મર્ડર માટે જન્મટીપની સજા પણ થઈ હતી. ખૂબ રડી. ધ્રૂજી ઉઠી. સદભાગ્યે પાછળથી સ્પેશીયલ જુવેનાઈલ પ્રોટેકશન અને ડિફેન્સ એટર્ની સરોજ શાહે હાઈકોર્ટમાં તે કેશને જુવેનાઈલ કોર્ટમાં ફેરવી ચાર વર્ષની રિહેબમાં ફેરવી હતી. રૂચાએ તો ગુનો કબુલી જ દીધો હતો; ક્રોસ એક્ઝામિનેશનમાં ઋચાના  જણાવ્યા મુજબ હકીકત આ પ્રમાણે હતી.

લગ્નના બે દિવસ પહેલાં રતનલાલને આંગણે સરકારી કાર આવીને ઉભી રહી. ડ્રાઈવરે કહ્યું કે ચિરંજીવ સાહેબે ઉર્વીને સાડીની પસંદગી કરવા માટે બોલાવી છે. ઉર્વી ડ્રાયવર સાથે સાસરે પહોંચી. બે કલાકમાં પાછી ફરી. લગ્નની સવારે ઉર્વીના મહેંદી વાળા હાથમાં ગન હતી. પોતાને લમણે તાકી અને ટ્રિગર દબાવવા જતી હતી ત્યાં ઋચાએ આવીને, થપ્પડ મારીને ગન પાડી નાંખી.

‘ઋચી મને મરવા દે.’

‘સારુ દીદી મરી જા, પણ કહેતી જા કેમ? પણ દીદી મને કહેતો ખરી શું થયું? અહિં મરવાને બદલે મ્હાયરામાં મરજે ફેમસ થઈ જશે ’

‘મને પરમ દિવસે કાળીયાએ બોલાવી હતી. હું ગઈ ત્યારે કાળીયો તો એની મા સાથે કોઈ કામે ગયો હતો. એ બન્નેની ગેરહાજરીમાં એના બાપે જ મને બોલાવી હતી. એણે મને પેટ ભરીને ચૂંથી નાંખી. હું લાચાર હતી. બસ જવે જીવવાની હામ નથી. પ્લીઝ આ વાત મારે કોઈને કહેવી નથી. મારે મરવું જ છે.’

‘જો મરવું હોય તો માહ્યરામાં બેસીને મરજે. હમણાં નહિ. હું તને મદદ કરીશ.’ ઋચા ગન લઈને બીજા રૂમમાં ચાલી ગઈ. વરઘોડો આવ્યો. માંડવે દુલ્હો પોંખાયો. અને કાળીયો માંહ્યરામાં ગોઠવાયો. પાર્ટિપ્લોટ પર મોટો શામિયાણો નામાંકિત માણસોથી ઉભરાતો હતો. ધારાસભ્યના પુત્રના લગ્ન. અને એ પણ નાની ઉમ્મરનો ભાવી ધારાસભ્ય, ઘણાં પ્રધાનો પણ આશીર્વાદ આપવા આવ્યાં હતાં. વિરોધ પક્ષના આગેવાનો પણ હાજર હતા. પુરોહિતો કન્યા પધરાવો સાવધાન ના મંત્રો ભણતા હતા. મામાઓ પાલખીમાં ઉર્વીને લઈ આવ્યા. નાની બહેન ઋચા પાલખીની સાથે જ હતી. ઉર્વી ખુરશી પર બેઠી. વરકન્યા વચ્ચે અંતર પટ હતું. મંગળાષ્ટકો ગવાતા હતાં. દુલ્હાની બાજુમાંન પિતા અભયસિંહ અને એની પત્ની ઉભા હતા. બસ એ જ સમયે ઋચાએ ખુબ જ સ્વસ્થતાથી  માહ્યરામાં બેઠેલા જીજાજી અને એના પિતા અભયસિંહની છાતીમાં બબ્બે બુલેટ ધરબી દીધી હતી. ખુબ જ સ્વસ્થતાથી પોતે સ્મિત સાથે હાથમાંની રિવોલ્વર, ધારાસભ્ય અભયસિંહની તહેનાતમાં ઉભેલા પોલિસ ઓફિસરને સોંફી દીધી હતી.

સત્તર વર્ષની ઋચાની ગણત્રી ચોક્કસ હતી. દીદીને આત્મહત્યા કરવા દેવી ન હતી. જો દીદી ખૂન કરે તો તેને ફાંસી કે જન્મટીપ ની સજા થઈ શકે. એ જાણતી હતી કે ગુનેગારો પણ હવે સગીર વયના છોકરાઓ પાસે ખૂન જેવા ગુનાઓ કરાવે છે અને તેઓ સહેલાઈથી છૂટી જાય છે. બસ મારે તો મારી બહેન માટે જ કરવાનું છે ને. આ કામ હું જ કરીશ. અને એણે એ જ કર્યું.

નીચલી કોર્ટમાં તો જન્મટીપની સજા થઈ પણ સગીર હિતના કાયદાએ એને બચાવી લીધી. સમાજને અભયસિંહ અને એના પુત્રના ખૂનનો કોઈ જ વસવસો ન હતો. ઘણાંએ રાહત અનુભવી રૂચાના છૂટકારા માટે બાધાઓ માની હતી. ઋચાએ પોતાના પરિવારના અને સમાજના બે નરાધમોને સજાયે મોતની ફરમાવી હતી. આજે લગભગ બાવીસ વર્ષની રૂચાને ગુનો કર્યાનો જરા પણ અફસોષ ન હતો.

કાલ સવારની રાહ જોતી ઋચા નિરાંતે ઊંઘી ગઈ.

એપ્રિલ ૨૦૧૮ “ગુજરાત દર્પણ”

“પાંચ મિનિટનો પ્રેમ”

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

 “પાંચ મિનિટનો પ્રેમ”

kiss1.jpg

આજે આરતિ વાંઢા નંબર ત્રણને નાપાસ કરીને હોટલ પ્રિન્સેસમાંથી બહાર નીકળી. તે હોટલના પગથીયા ઉતરી અને વરસાદ પડવો શરૂ થઈ ગયો. વરસાદની કોઈ આગાહી ન હતી. પાસે છત્રી પણ ન હતી. કોઈ ખાલી રિક્ષા પણ આવતી ન હતી, એકાએક આગળ નીકળી ગયેલી એક રિક્ષાએ ડેન્જરસ યુ ટર્ન લીધો અને તેની પાસે આવીને ઊભી રહી.

‘મેમ, બૈઠ જાઓ. આપકો કહાં જાના હૈ.’

‘શિવમ નગર સોસાયટી, બંગલા નંબર સેવન.’

રિક્ષાને દોડવું શરૂ કર્યું અને નિર્ધારિત સ્થળે પેસેન્જરને ઉતારવા અટકી.

‘કેટલા આપું?’ આરતિએ પર્સ ખોલતાં પૂછ્યું.

‘નથ્થિંગ મેમ, હું શિવમ નગરની પાછળની સોસાયટીમાં જ રહું છું. ઘેરે જ જતો હતો અને મેડમ આપને જોયા એટલે રાઈડ આપી.’

અત્યાર સૂધી આરતિએ રિક્ષા ડ્રાઈવર સામે જોયું જ ન હતું. એ તો રિક્ષામાંયે એના ફોન પર બીઝી હતી. એ આવતી કાલના પ્લાનિંગનું વિચારતી હતી. ઘર આવતાં ઊતરીને ડ્રાયવર સામે જોયા વગર જ પર્સ ખોલીને પૂછ્યું હતું “કેટલા આપું?’

એણે નીચા નમીને રિક્ષા ડ્રાઈવરના મોં સામે જોયું.

‘તમે મને ઓળખો છો? યાદ નથી આવતું પણ મને એવું લાગે છે. મેં તમને કશેક જોયા છે.’

‘મેડમ, યાદશક્તિ માટે બદામનો શીરો ખાવો પડે. મેમ જલ્દી ઘરમાં જાવ. વરસાદમાં પલળી જશો.’

 આરતિ પલળતી, વિચારતી ત્યાં જ ઊભી રહી અને રિક્ષા નજર બહાર નીકળી ગઈ.

આજનો આખો દિવસ વિચિત્ર અનુભવોમાં પસાર થયો હતો.

પાછળની સોસાયટીમાં જ રહેતો રિક્ષાવાળો? આરતિ વિચારતી રહી. એ જ્યારે છ વર્ષ પહેલાં અમેરિકા ગઈ તે સમયે એમની શીવમ સોસાયટીની પાછળ કોઈ જ સોસાયટી ન હતી. પણ મોટાભાઈએ ફોન પર જણાવ્યું હતું કે પાછળ “ન્યુ હેવન સોસાયટી” ડેવલોપ થઈ રહી છે. લક્ઝરી બંગલાઓ બંધાય છે. લક્ઝરી બંગલામાં મને ઓળખતો સામાન્ય રિક્ષાવાળો? કંઈ ઘડ બેસતી ન હતી.

બારીમાંથી બાવીસી ભત્રીજી મોનાએ બુમ પાડી. ‘આન્ટી, ઘરમાં આવી જાવ, ઘરમાં ન્હાવા માટે ઘણું ગરમ પાણી છે.’  ચાંપલી મોનાની વાત સાચી જ હતી. શરદી ઉધરસ હમણાં જ મટ્યા હતા અને કમોસમી વરસાદ તબીયત બગાડે તો અમેરિકા પાછા જવામાં ગરબડ ઉભી થઈ જાય.

એ ઘરમાં ગઈ. ડિનર ટેબલ પર ગોઠવાઈ. માબાપની ફરજ બજાવતા આધેડ ભાઈભાભી અને ચાંપલી ભત્રીજી મોના સાથે વાતચીત માત્ર રાત્રીના ડિનર ટેબલ પર જ થતી.

‘ભદ્રેશ કેવો લાગ્યો. કંઈક મેળ બેસે એવો છે?’ ભાભીએ હળવેથી સવાલ પૂછ્યો.

‘ભદ્રેશ? ભીમકાય ભદ્દો?  જવાદો એની વાત. એને તો બે જ ઈન્ટરેસ્ટ. અમેરિકા અને ફૂડ. મારો અડધો દિવસ નકામો ગયો. વરસાદમાં પલળી તે જુદી.’

‘પલળ્યા તેમાં એમાં કોઈ ભદ્દાભદ્રેશ ફૂવાનો વાંક નહતો. વરસતા વરસાદમાં રિક્ષાવાળા સાથે કંઈ નિગોશીયેશન કરવામાં અને રિક્ષા ગયા પછી એના વિરહ ગીત ગાવામાં જ પલળી ગયા હતા. રિક્ષા વાળો હેન્ડસમ હતોને?’

‘ચાંપલાશ બંધ કર, નાને મોંએ મોટી વાત.’ જો કે ભત્રીજીની વાત સાચી હતી. એ રિક્ષાવાળાની ઓળખ મેળવવાના વિચારમાં જ પલળી હતી.

‘આન્ટી, હું એ રિક્ષાવાળાને ઓળખું છું. મારા બોય ફ્રેન્ડના મોટાભાઈ છે. નાનીસી ફીમાં ઓળખાણ કરાવી આપું?.’

‘ભાભી, સાંભળ્યું? આ ચાંપલીને અત્યારથી બોય ફ્રેન્ડ છે’

‘આરતિ, જમાનો બદલાઈ ગયો છે. જોને આને એક નહિ, અનેક છોકરાઓ ફ્રેન્ડસ છે. બધાને જ મારો બોયફ્રેન્ડ બોયફ્રેન્ડ કરે છે અને અમને ગુંચવે છે. કોઈ એકની સાથે ઠેકાણું પાડે તો અમારી જવાબદારી પૂરી થાય’

મોટાભાઈ ટેબલ પર આવ્યા અને વાત પર પડદો પડ્યો.

રાત્રે આરતિની ઊંઘ ઊડી ગઈ. કાલે સવારે ચાંપલી મોનાને પટાવીને રિક્ષાવાળાની ઓળખ તો મેળવવી જ પડશે. રિક્ષાવાળાએ કહ્યું હતું, ‘યાદશક્તિ માટે બદામનો શીરો ખાવો પડે’ આતો કોલેજ પ્રોફેસર દેસાઈ મેડમનું પેટન્ટ સેન્ટન્સ. શું રિક્ષાવાળો કોલેજનો ક્લાસમેટ હતો? અંધારામાં બરાબર ચહેરો બરાબર દેખાયો ન હતો. જરા થોભ્યો હોત તો! કોણ હશે એ? આરતિ આખી રાત પડખા ફેરવતી રહી. સવાર પડે તેની રાહ જોતી રહી.

‘એઈ મોનુડી, મારી એકની એક ભત્રીજી, મારી બેસ્ટ ફ્રેન્ડ, આજે મારે છેલ્લા પ્રોસ્પેક્ટને જોવા જવાનું છે. પેલા રિક્ષાવાળાને બોલાવને! તારા બોયફ્રેન્ડનો કોઈ ખાસ સગો છે ને? આ ઈન્ડિયામાં કાર વગર હેરાન થઈ જવાય, અને હોય તોયે શું? આ સેન્સલેશ ટ્રાફિકમાં હવે તો મારાથી ડ્રાઈવ પણ ના થાય.’

‘આન્ટી, આપને આજના પ્રોસ્પેક્ટમાં રસ છે કે રિક્ષાડ્રાઈવરમાં?’

‘રિક્ષામાં બેસીને પ્રોસ્પેક્ટને મળવા જવામાં. ચાંપલાશ છોડીને જલ્દી ફોન કર’

‘ઈન્ટરેસ્ટ હોય તો ઓળખાણ કરાઉં પણ મારી ઈનટ્રોડક્ષનફીસ ભારે છે.’

‘ઈન્ટરેસ્ટ નથી. રિક્ષા માટે ફોન કર’

‘લાયર. ચીકણી અમેરિકન આન્ટી! ઓકે. હું કોલ કરું છું.’

મોટો ઉપકાર કરતી હોય એમ મોનાએ ફોન કર્યો.

‘દશ મિનિટમાં રિક્ષા આવે છે.’

આરતિ બંગલાના ગેઇટ આગળ જઈને ઊભી અને તરત જ રિક્ષા આવી પહોંચી.

ઓહ નો. આતો કોઈ જુવાનીયો છોકરો છે. ગઈકાલે તો કોઈ શોર્ટટ્રીમ બિયર્ડવાળો હમઉમ્ર લાગતો મેચ્ચ્યોર રિક્ષાવાળો હતો.

‘મેમ ક્યાં જવું છે?’

‘એમ્બેસેડર પાર્ક હોટેલ,’

‘મેમ, એમ્બેસેડર પાર્કથી જરા ઓપોઝિટ ડિરેક્શનમાં જવું પડશે. મારા મોટાભાઈ મારી બાઈક લઈને રાજદૂત હોટલ પર કોઈને મળવા ગયા છે. હું આપને રાજદૂત હોટેલ પર ઉતારી, મારી બાઈક લઈને કોલેજ જઈશ અને મોટાભાઈ આ રિક્ષામાં તમારે જ્યાં જવું હોય ત્યાં લઈ જશે.’  અને રિક્ષા ધમધમાટ વાંકીચૂકી રસ્તો કાપતી રાજદૂત હોટલ પાસે આવીને ઊભી રહી.

‘તમે જરા બેસો, મોટાભાઈ આવે છે; એ તમને એમ્બેસેડર પર લઈ જશે. મને મોડું થાય છે. હું જઈશ. બાય કહીને એ છોકરો, પાસે પાર્ક કરેલી બાઈક લઈને ઉપડી ગયો. બે જ મિનિટમાં હોટલમાંથી મોટાભાઈ આવીને રિક્ષામાં ડ્રાઈવર સીટ પર ગોઠવાઈ ગયા. ‘ચાલો મેમ આપને જ્યાં જવું હોય ત્યાં પહોંચાડી દઉં.’

‘વેઈટ, રિક્ષાવાળાભાઈ જરા ઓળખાણ તો કરવા દો. પ્લીઝ, જરા આપનું મુખાર્વિંદ મારા તરફ ફેરવોને?’ આરતિ કોલેજીયન ગર્લ બની ગઈ.

‘ખાસ જોવા જેવું નથી. છતાં મેમસાહેબ ઓર્ડર કર્યો છે તો જોઈલો’ રિક્ષાવાળાએ મોં ફેરવ્યું.

‘એઈ મેમના બચ્ચા, બદમાશ ભાવિન તું? ગઈકાલે વરસાદ અને અંધારામાં તું ઓળખાયો નહિ. મારે કશે નથી જવું’ પાછળ મારી સાથે આવી જા. જરા તારી કુંડળી કાઢવી છે’ ભાવિન આરતિની બાજુમાં આવીને બેઠો.

ભાવિન કોલેજના ચાર વર્ષ આરતિ સાથે જ હતો. શરુઆતમાં માત્ર નજરની જ ઓળખાણ. ભાવિન સરસ ગાતો હતો. મન્નાડે અને કિશોરકુમારના ગીતોનો ગાંડો હતો. એકવાર કોલેજ ગ્રુપમાં ગાતો હતો ત્યારે ગાતાં ગાતાં ગીતના શબ્દો એ ભૂલી ગયો અને માત્ર આઆ થી જ ચલાવ્વા માંડ્યું અને આરતિએ, દેસાઈ મેડમની કોમેન્ટ પણ મારી હતી ‘યાદ રાખવા માટે બદામનો શીરો ખાવો પડે’  ક્યારેક કોલેજ કેન્ટિનમાં એકબીજા સાથે ઠઠ્ઠા મશ્કરી ચાલતી. ભાવિન સીધો સાદો છોકરો હતો. કોલેજ જવા માટે સાઈકલ પણ ન હતી. ચાલતો કોલેજ જતો. એક વાર આરતિએ એને સ્કુટર પર રાઈડ આપવાની ઓફર પણ કરી હતી પણ શરમને કારણે એણે ‘નો થેન્ક્સ’ કહ્યું હતું. કોલેજના વર્ષો પૂરા થયા. મિત્રો વિખેરાઈ ગયા. ચહેરાઓ બદલાયા અને વિસરાયા. આજે ભૂતકાલીન બે ક્લાસમેટ રિક્ષામાં બેસીને ઓળખાણ તાજી કરતા હતા.

‘એઈ ભાવિન તું. તું રિક્ષા ચલાવે છે?’

‘હા. કેમ મારાથી ન ચલાવાય? પાકું લાઈસન્સ અને બેચ છે.’

‘બીજી કોઈ સારી જોબ, ઓફિસમાં નોકરી….?’

‘માત્ર બી.એ. થયેલા ગરીબ બ્રાહ્મણને લાગવગ વગર નોકરી કોણ આપે. એક વર્ષ બેકાર રહ્યો. એક રિક્ષા રાત્રે લઈને ચલાવવા માંડી. હું તો રિયલ લાઈફનો ઈન્ડિયન ફિલ્મી હિરો. બહેનને પરણાવવાની હતી. પહેલાં ભાડાની રિક્ષા ફેરવતો હતો. પછી પોતાની રિક્ષા લીધી. કરકસર અને થોડા વધારે કલાક રિક્ષા ફેરવી બીજી રિક્ષા લીધી અને ભાડે આપી. આજે મારી આ જૂની લકી રિક્ષા ઉપરાંત ભગવાનની દયાથી મારી બીજી પંદર રિક્ષા શહેરમાં ફરે છે.  બહેન પરણી ગઈ. ભાઈને ભણાવવાનો હતો. હજુ ભણે છે. એક વર્ષમાં એમ.બી.બી.એસ થઈ જશે. હું તો ભાડાના ઘરમાં જનમ્યો અને મોટો થયો. બાની ઈચ્છા હતી એક નાનું મકાન થાય. તો બાની એ ઈચ્છા પણ પૂરી કરી. તમારી પાછળની સોસાયટીમાં જ ઘર રાખ્યું છે. બા એમાં એક વર્ષ સંતોષથી રહ્યા. ગયે વર્ષે જ દેવલોક પામ્યા. બાના ગયા પછી રોજ બે ત્રણ કલાક વૃધ્ધોને ફરવા, દવાખાને લઈ જવાની મફત સેવા આપું છું.’

‘મારી કૌટુંબિક ફરજ પૂરી થઈ. જવા દો મારી દાસ્તાં. તમારી મોના મારા ભાઈની ગર્લફ્રેન્ડ છે. એણે તમારી વાત કરી હતી કે મારી ફોઈ અમેરિકાથી આવે છે. પણ મને ખબર ન હતી કે મોનાના ફોઈ આપ આરતિ બહેન છો. કેમ છે જીજાજી? એકલા જ આવ્યા છો? મૈને તો મેરી સુનાઈ, અબ આપ આપકી બંસી બજાઓ. અબ તો હમ આપકે નેબર હો ગયે. મોના ઔર મેરા ભાઈ પ્રતિક કી શાદીકે બાદ હમ સંધી ભી હો જાયેંગે.’ ભાવિને રિક્ષાવાળાની ભાષામાં કોલેજ પછીની જીવનકથા જણાવી.

‘એઈ, આ તમે, આપ અને બહેન, જીજાજી-બીજાજી છોડ. પહેલાં એ કહે; ભાભીનું નામ શું છે? કેટલા બાબા બેબીની લાઈન લગાવી છે છે?’

‘આ ગરીબ રિક્ષાવાળા, માત્ર બી.એ. થયેલા બામણને કોણ પોતાની દીકરી આપે? હવે કુંવારો નહિ પણ બે ત્રણ વર્ષમાં ધોળા વાળ વાળો વાંઢો કહેવાઈશ. ના આરતિજી, મેરેજ નથી કર્યા. દશ વર્ષ સંઘર્ષમાં જ વીતી ગયા. હવે તમારી વાત કરો.’

‘અહિ રિક્ષામાં નહિ, ચાલ હોટેલમાં જઈને નિરાંતે વાત કરીયે.’

‘પણ તમારે તો એમ્બેસેડર પર જવાનું છે ને. ચાલો મૂકી દઉં.’

‘સવારે બ્રેકફાસ્ટ વગર જ નીકળી પડી છું. ભૂખ લાગી છે. ખાતાં ખાતાં વાતો કરીએ. પેટપૂજા કરીને એમ્બેસેડર પર જઈશ’

આરતિએ રીતસરનો ભાવિનનો હાથ ખેંચી રાજદૂત હોટલના પગથીયા ચઢવા માંડ્યા….બન્ને ખૂણા પરના ટેબલ પર ગોઠવાયા.

‘ચાલો હવે તમારી નવાજૂની સંભળાવો આરતિ મેડમ.’

‘કોલેજ પૂરી કર્યા પછી બાની એક જૂની ફ્રેન્ડ વિશાખામાસીનો દીકરો જીતેશ અમેરિકા જવાનો હતો તેની ઓફર આવી. એની બહેને પેટિશન ફાઈલ કરી હતી. કોલેજનું માત્ર એક જ વર્ષ કર્યું હતું. મને એમ કે અમેરિકામાં તો મારું બી.એ. કે જીતેશનું કોલેજનું એક વર્ષ બધું જ સરખું. ચાલો અમેરિકા જવાનું તો મળશે ને. હું પણ તૈયાર થઈ ગઈ. લગ્ન થઈ ગયા અને અમેરિકા પહોંચી. મારા નણંદ નણદોઈ ભલા અને સજ્જન માણસ. એમણે મને એક ઓફિસમાં જોબ અપાવી. જીતેશને ફેકટરીની નાઈટ શિફ્ટની જોબ અપાવી.’

‘થોડા સમયમાં એ રવાડે ચઢી ગયો. એણે મારામાંથી રસ ગુમાવી દીધો. એને ગોરી ચામડીની સુંવાળાશ ગમવા લાગી. હું જોબ પર જાઉં ત્યારે  કોલગર્લને મારા એપાર્ટમેન્ટમાં લઈ આવતો. એક વાર રંગે હાથ પકડ્યો. નફ્ફટ તો કહે તારે જે કરવું હોય તે કરવાની છૂટ છે. ધીસ ઇઝ કોલ ઓપન મેરેજ. ધીસ ઈઝ અમેરિકા. પછી ખબર પડી કે ઈન્ડિયામાં પણ આવો જ હતો, અહી દેશી દારુ પીતો અને અમેરિકામાં બધી જાતના હાર્ડલિકર પીવા માંડ્યાં. એને બહેન બનેવીએ સમજાવ્યો. ઠપકાર્યો પણ સુધરવાને બદલે બગડતો જ ગયો.  છેવટે મારી નણંદે જ કહ્યું કે મારા નાલાયક ભાઈ સાથે તારી જીંદગી બરબાદ ન કર. ન છૂટકે દોઢ વર્ષમાં ડિવોર્સ લઈ લીધા. મારે તો હવે લગ્ન કરવા જ નથી. મોટાભાઈએ તો કહ્યું હતું કે તું ત્યાંથી જ કોઈ સારો યુવાન શોધી કાઢ. પણ મન માનતું નથી. હવે હું તો બત્રીસની થઈ. પાછી ડિવોર્સી. મગજમાં કોઈ ઉતરતું નથી. ભાભીનો આગ્રહ છે કે હું ફરી લગ્ન કરીને સેટલ થાઉં. છ વર્ષે પાછી આવી ત્યારે ભાભીએ પાંચ સાત નંગો મારે માટે ગોઠવી રાખ્યા હતા. બધાને અમેરિકામાં જ રસ છે. મારામાં કોઈને નથી. એકલવાયી જીંદગીથી ટેવાઈ ગઈ છું. હવે કદાચ મારાથી જ કોઈની સાથે ન રહેવાય. એમ્બેસેડર પર આ છેલ્લા નંગને ના કહેવા જ જવાની છું. ભાભીએ જ ગોઠવ્યું છે. એક કામ કર; તું મારી સાથે આવજે હું ભાભીએ ગોઠવેલા મુરતિયાને કહી દઈશ કે ગઈ કાલે જ મેં આમની પસંદગી કરી લીધી છે. સોરી એન્ડ થેક્સ ફોર યોર ટાઈમ. પેલાની સાથે લપ્પન છપ્પન કરવી મટે. કેન યુ બી માઈ ટેમ્પરરી ફિયાન્સ?’

‘ના ભઈ ના, એવું જૂઠું તો કેમ બોલાય. એ કેટલી આશા સાથે તમને મળવા આવ્યો હશે, અસત્ય બોલવાનું અને આપના છેલ્લા આશાસ્પદ નંગને દુઃખી કરવાનું પાપ, મારાથી કેમ કરીને થાય? છતાં મિત્રસેવા કાજે આપ કહેશો એમ કરીશ.’

‘જો ભાવિન, વી આર ફ્રેન્ડસ. આ મેમ, મેડમ, તમે અને આપ જેવા વર્ડ્ઝ મને અકળાવે છે.’

‘વેલ, અમે રિક્ષાવાળા બધી મહિલાને મેમ, મેડમ અને આપ જ કહીયે છીએ. આજના દિવસ માટે હું આપનો ટેમ્પરરી તું કહેનાર ફ્રેન્ડ, ટેમ્પરરી કહ્યાગરો ફિયાન્સ. લેટ્સ ગો.’

રિક્ષા એમ્બેસેડરની દિશામાં દોડતી થઈ.

ભાવિનના મગજમાં વિચાર દોડતા હતા, બા ગુજરી ગયા. બેન એના જીવનમાં સ્થિર થઈ ગઈ. ભાઈ ડોક્ટર થઈ ને એનું જીવન જીવતો થઈ જશે. બે પાંચ વર્ષ પછી હું તો એકલો જ ને? આરતિ સરળ યુવતી છે. લગ્ન કરવા જ આવી છે? મને પસંદ કરશે? એને પૂછી જોઉં? એને પ્રપોઝ કેવી રીતે થાય? પણ હિમ્મત નથી અને આવડત નથી. કેમ કરીને પૂછાય?

આ બાજુ આરતિ વિચારથી હતી; ભાવિન સિંગલ છે. ઈન્ટેલીજન, પ્રેકટીકલ અને હાર્ડવર્કિંગ પર્સન છે. જો તૈયાર થાય તો ભાવિન શું ખોટો? લેટમી ટ્રાય. એ તો સમજશે જ નહિ અને મેમ, મેડમ અને બહેન કહેતો રહેશે. વધુ સમય પણ નથી. પોસિબિલિટિ ચેક કરવા શું વાંધો? મારે જ હિમ્મત કરવી પડશે.

બન્ને એમ્બેસેડર હોટેલના ડાઈનિંગ હોલમાં પ્રવેશ્યા. પાંચ નંબરના ટેબલ પર છેલ્લો મુરતિયો રાહ જોવાનો હતો. પાંચ નંબરના ટેબલ પર કોઈ ન હતું. ટેબલ પર ફ્લાવર બુકે હતું. વેઈટર બોય એક ચિઠ્ઠી આપી ગયો. “આરતિદેવી, હું ટાઈમ મેનેજમેન્ટમાં માનું છું અને પંક્ચ્યુઆલીટી પ્રીફર કરું છું. મને એમ કે તમે અમેરિકન છો એટલે સમયની કિમ્મત તો સમજતા જ હશો. મારો સમય ન સાચવે એવી પત્નીની મને જરૂર નથી. ગુડલક. પ્રો.પાનવાલા.”

‘ભાવિન તારે લીધે પ્રો.પાનવાલા ને મેં ગુમાવ્યા. લગ્ન તો કરવા જ પડશે. ન કરું તો ભાઈ ભાભીને દુઃખ થાય અને ચિંતા રહે. આ પહેલી વખત કોઈએ મને ટાઈમસર ન હોવાને કારણે રિજેક્ટ કરી. ઓહ માય ગૉડ! હવે મને કોણ પરણશે? બેસ આ પાંચ નંબરના ટેબલ પર જ થોડી વાત કરીયે અને લંચ લઈએ’

‘જો દોસ્ત તું અહીં ટેમ્પરરી તરીકે આવ્યો છે પણ હું તને પરમેનન્ટ કરી દઉં તો તને ગમશે? હવે મારી પાસે બીજો કોઈ ઓલ્ટરનેટિવ નથી. હવે મારી પાસે અહિ રહેવા માટે વધારે સમય પણ નથી. ત્રણ વીકમાં જોબ પર હાજર થવાનું છે’

‘અરે પણ આપણે તો માત્ર ફ્રેન્ડ જ છીએ. લગ્ન માટે પહેલા પ્રેમ થવો એ જરૂરી છે એવું નહિ?’ ભાવિન અકળાયો. એના મનની વાત તો આરતિએ જ કરી દીધી હતી.

‘તો ચાલ પાંચ મિનિટ પ્રેમ કરી કઈએ. પ્રો. પાનવાલા બુકે મૂકી ગયો છે એ મને આપી દે. સાડા ત્રણ મિટિટનું તારું મન્નાડેજીનું મારું ફેવરિટ સોંગ “એ મેરી જોહરાજબી” ગાઈ નાંખ અને પછી મને કિસ કરી દે. પ્રેમ થઈ ગયો. મને પ્રપોઝ કરી દે’

‘કીસ? આ ઈન્ડિયા છે. અહિ જાહેરમાં કિસ ના થાય.’

‘તું ન કરે તો હું કરીશ. હું અમેરિકન છું. મારાથી તો થાય. પોલિસ પકડે તો સો રૂપિયા આપી દઈશ.’

‘મેમ, સોના જમાના ગયા. કિસ કરો. પાંચસોમાં હું આંખ બંધ કરીશ.’ પાછળથી વાત સાંભળતો એક ‘ખાખી’ પોલિસ આંખ બંધ કરીને, હાથ ધરીને હસતો હસતો ઊભો રહી ગયો. પાંચ મિનિટનો પ્રેમ પ્રસંગ સચવાઈ ગયો. પોલિસ ભાવિનને ઓળખતો જ હતો

 ૦૦૦૦૦

કહેવાની જરૂર નથી કે માત્ર પાંચ મિનિટના પ્રેમ પછી આજે પચાસ વર્ષની ઉમ્મરે ભાવિન અમેરિકામાં મર્સિડિઝ બેન્ઝ ‘રે કેટિના’ની એજન્સી ધરાવતો બિઝનેશમેન છે. અને આરતિ બે ટિનેજર દીકરાની જવાબદારી સંભાળે છે. ચાંપલી ભત્રીજી મોના, ભાવિનના ભાઈ ડો.પ્રતિક સાથે અમેરિકામાં જલસા કરે છે.

(ગુજરાત દર્પણ-માર્ચ ૨૦૧૮)

છઠ્ઠી બુલેટ

Suiside

છઠ્ઠી બુલેટ

આખો કોર્ટરૂમ ચિક્કાર હતો. કોર્ટની બહાર સેંકડો માણસોના ટોળાં ચુકાદાની રાહ જોતાં હતાં. બરાબર અગિયાર વાગ્યે ન્યાયાધીશે એનું સ્થાન ગ્રહણ કર્યું. હથોડીના એક જ ઠપકારમાં કોર્ટરૂમનો ગણગણાટ શાંત થઈ ગયો. સૌ ચુકાદો જાણવા આતુર હતા. કેસ, રેપ અને મર્ડરનો હતો. બળાત્કાર અને હત્યા. આરોપી સામાન્ય વ્યક્તિ ન હતી.  મુખ્યઆરોપી તરીકે વગદાર અને સિનિયર ધારાસભ્ય શ્રી જગન્નાથ હતા.

શ્રી જગન્નાથજીના ચારિત્ર્ય અંગે વર્ષોથી ટેબ્લોઈડ જર્નાલિઝમે ઓછાં માછલાં ન્હોતા ધોયા; પણ એક પણ મહિલાએ એમની વિરૂધ્ધ એક પણ શબ્દ ઉચ્ચાર્યો ન હતો. આ એક પહેલો જ કેસ એવો હતો કે જેમાં થોડા   સાંયોગિક પુરાવાની લિન્ક રજુ થઈ હતી અને તે ટેબ્લોઈડની રિપોર્ટરે જ ચગાવ્યો હતો.

ભારતિય સેનાના ફાઈવ પોઈન્ટ થ્રીસ્ટાર કેપ્ટન રવિન્દ્રસિંહની બ્રિટિશ પત્ની એલિઝાબેથ અને તેની બાર વર્ષની પુત્રી પર બળાત્કાર થયા પછી તેમની હત્યા કરાઈ હતી. બધી દિશાઓ તરફથી રેલો જગન્નાથજી તરફ જ જતો હતો.

એલિઝાબેથ ઈંગ્લેન્ડથી એક્ષ્ચેઇન્જ સ્ટુડન્ટ તરીકે ભારત આવી હતી. રવિન્દ્રસિંહ તે સમયે તે જ યુનિવર્સિટીમાં ટેકનોલોજીનો સ્ટુડન્ટ હતો. ટોલ, ડાર્ક અને હેન્ડસમ રવિન્દ્રસિંહની ઓળખાણ કોમન ફ્રેન્ડ વિદ્યુતિએ એલિઝાબેથને કરાવી. એકબીજાની મૈત્રી ધીમે ધીમે પ્રેમ અને પછી એ પ્રેમ પરિણયમાં પરિણમ્યો. એલિઝાબેથ રવિન્દ્રને લઈને ઈંગ્લેન્ડ જવા ઈચ્છતી હતી પણ રવિન્દ્રસિંહને ઈન્ડિયન આર્મિમાં સેવા આપવાની ધૂન હતી. અને એને કમિશન્ડ ઓફિસર તરીકે સારી તક પણ મળી ગઈ. પોસ્ટિંગ પણ મુંબઈમાં મળ્યું. એલિઝાબેથે ભારતનું નાગરિકત્વ સ્વીકારી લીધું. બન્નેના સુખદ સંસારમાં એક બાળકીનો પ્રવેશ થયો. એ પાંચ વર્ષની થઈ ત્યારે રવિન્દ્રસિંહનું પોસ્ટિંગ લડાખ એરિયામાં થયું અને ત્યાંથી જુદા જુદા કેમ્પમાં ફરતો રહ્યો. ફોન પર કુટુંબ સાથે વાતો થતી રહેતી. વર્ષમાં બે ત્રણ વાર રવિન્દ્રસિંહ મુંબઈ આવતો. આ ભારત સૈન્યના જવાનની પત્ની એલિઝાબેથ અને તેની બાર વર્ષની કુમળી પુત્રીના વસ્ત્રાવરણવિહીન મૃત દેહો હોટલની એક રૂમમાંથી મળી આવ્યા હતા. અને એના ખૂન માટે જગન્નાથ પર કેસ ચાલ્યો હતો.

એ નાની હોટલની પાછળ જ એક ફાઈવ સ્ટાર હોટલ “રાજઘરાના” છે જેમાં જગન્નાથજીનો એક સ્વિટ કાયમનો બુક કરેલો જ હોય છે. એક સાક્ષીની જુબાની પ્રમાણે જગન્નાથજી પાછળના રસ્તે એલિઝાબેથની હોટલરૂમમાં આવ્યા હતા અને બપોરે બે કલાક રોકાયા હતા. ત્યાર પછી એક ધોતીકુર્તાવાળો વયસ્ક અને એક જીન પહેરેલો જુવાન દાખલ થયા હતા પણ ક્યારે એ બન્ને બહાર નીકળ્યા તેની માહિતીનો રેકોર્ડ ન હતો. એલિઝાબેથનો હોટલરૂમ માત્ર એક દિવસ માટે જ  બુક કરાયો હતો. ચેકઆઉટ થવાના ત્રણ કલાક પછી એલિઝાબેથ તરફથી કોઈ સંકેત ન મળતાં બારણું ખટખટાવાયું હતું. અને એનો પ્રત્યુત્તર ન મળતાં એક મહિના પહેલાં જ નવા આવેલા મેનેજર દ્વારા પોલિસને ખબર અપાઈ હતી. નાની હોટલ બહાર ફળની રેંકડી વાળાએ એલિઝાબેથની રૂમની બારી પાસે જગન્નાથજીને જોયા હતા.

જગન્નાથજી દિલ્હીથી તે જ રાત્રે પટણા ગયા હતા. અને બીજી સવારે પટણાથી બિઝનેસ અંગે એક વીક માટે હોંગકોંગ ગયા હતા. ફળની લારીવાળા અને મેનેજરની જુબાનીના આધારે જગન્નાથ હોંગકોંગથી પાછા ફરતાં એની ધરપકડ કરવામા આવી હતી.

કેસ શરૂ થતાં પહેલા જ ફળની લારીવાળા વૃધ્ધનું અવસાન થયું હતું. નાનીહોટલના મેનેજરને બીજી સારી નોકરી મળતાં તે પણ ચાલ્યો ગયો હતો. ન્યુઝ મિડીયા જગન્નાથના જાત જાતની વાત અફવા પ્રસારમાં મંડી રહ્યા હતા. એલિઝાબેથ મર્ડર એક કેસ  સરકારી વકીલ દ્વારા કોર્ટમાં ચાલતો હતો. બીજો કેસ ન્યુઝ મિડિયા અને સોસિયલ મિડિયામાં ચાલતો હતો. એની અને એલિઝાબેથની ભૂતપૂર્વ કોલેજ મિત્ર વિદ્યુતી એક ટીવી ચેનલ માટે ઈન્વેસ્ટિગેટિવ રિપોર્ટર હતી. એણે સીધી આડકરી લિન્કથી તારણ કાઢી સંયોગિક પુરાવા તરીકે મિડિયા પર પ્રસાર કર્યું હતું.

જગન્નાથ મુંબઈમાં એના પરિવાર સાથે એક રિશેપ્શનમાં રવિન્દ્રસિંહ અને એલિઝાબેથને મળ્યા હતા. ઓળખાણ થઈ હતી. બીજી વાર એઓ એકલા મુંબઈ આવ્યા હતા. અને એલિઝાબેથના ફ્લેટ પર માત્ર હલ્લો કરવા ગયા હતા. તે સમયે એલિઝાબેથે જગન્નાથજીને એના પતિને મુંબાઈમાં પોસ્ટિંગ મળવાની શક્યતા અંગે સામાન્ય વાતો થઈ હતી. મુંબઈમાં જ કોમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજીનું સ્પેશિયલ ડિવિઝન શરૂ થનાર હતું.  મોટી થતી દીકરીની સાથે કુટુંબ જીવન જીવવાની ઈચછા હતી. રવિન્દ્રએ પુરતો સમય બોર્ડર કેમ્પમાં  ગાળ્યો હતો. તે સમયે જગન્નાથજીએ સધ્ધ્યારો આપ્યો હતો કે એ પોતાની લાગવગનો ઉપયોગ કરી ટૂંક સમયમાં જ એની બદલી કરાવી આપશે.

આ વાત થયા પછી બે વાર જગન્નાથ મુંબઈ આવી ગયા હતા. જેટલી વાર આવ્યા તેટલી વાર એલિઝાબેથની સાથે એની પાડોસી મિત્ર નયના એના ક્લેટમાં હાજર હતી. એલિઝાબેથ ભોળી અને નિખાલસ સુંદરી હતી. નયના ખબરદાર હતી. એનો પતિ પણ આર્મી ઓફિસર હતો. નયનાએ એલિઝાબેથ પરની એની નજર ઓળખી હતી. એને જગન્નાથના ચારિત્ર્યની અફવાઓની પણ ખબર હતી. જ્યારે એલિઝાબેથે નયનાને કહ્યું કે જગન્નાથજીએ એને મળવા દિલ્હી બોલાવી છે ત્યારે એણે સલાહ પણ આપી હતી કે એકલી ન જતી. સાથે રવિન્દ્રને લઈને જજે. એલિઝાબેથ પોતાની દીકરીને લઈને જગન્નાથને મળવા મોટી અને ખોટી આશામાં એકલી દોડી ગઈ હતી. એણે રવિન્દ્રને ખબર પણ નહોતી આપી. એનો અને પુત્રીનો મૃતદેહ પિંખાયલી હાલતમાં દિલ્હીની હોટલમાં મળી આવ્યો હતો.

ફળની લારીવાળાની ઓળખ અને જુબાની પરથી જગન્નાથજીની ધરપકડ તો થઈ પણ બે દિવસમાં જ વૃધ્ધ ફળનીલારીવાળાનું મૃત્યુ થયું હતું અને ધારાસભ્યને જામીન પર છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. મિડિયા પર વહેતી વાતોને ખૂદ પબ્લિક પ્રોસિક્યુટરે મહત્વ ન આપ્યું. એનો કેસ નબળો પડી ગયો હતો. પણ મિડિયાએ આ વાતને ખૂબ જ  ચગાવી હતી.

આજે જજ્મેન્ટ આવવાનું હતું. કોર્ટમાં ધારાસભ્ય જગન્નાથજી, બે હાઈપ્રોફાઈલ વકીલો સાથે બેઠા હતા. એક સમાજ સેવક જેવા ખાદીધારી સજ્જન અને મવાલી જેવો ગળે રૂમાલ બાંધેલો કરડી નજર વાળો બોડીગાર્ડ યુવાન પણ કોર્ટમાં હાજર હતો. આ જ યુવાન અને સમાજ સેવક જેવા દેખાતા સજ્જનને પોલિસ કસ્ટડીમાં બોલાવી પૂછપરછ કરીને જ જવા દેવામાં આવ્યા હતા.

કોર્ટ રૂમમાં કેપ્ટન રવિન્દ્રસિંહ, પાડોસી દંપતિ નયના અને એનો પતિ, રવિન્દ્રની મિત્ર વિદ્યુતી હાજર હતા. રવિન્દ્ર તદ્દન શાંત ચહેરે આંખો બંધ કરીને એના યુનિફોર્મમાં બેઠો હતો.

જજની સામે કોર્ટ ક્લાર્કે બે ત્રણ ફાઈલ મુકી. કોર્ટમાં જરા ગણગણાટ શરૂ થયો. અને જજની હથોડી થતાં શાંત થઈ ગયો. જજનો ચૂકાદો શરૂ થયો.

‘એલિઝાબેથ અને એની સગીરવયની પુત્રી પર થયેલા બળાત્કાર અને એમની હત્યા એ દુઃખદ ઘટના છે. બળાત્કાર અને હત્યાના આરોપી શ્રી જગન્નાથજી પર ભારતીય ક્રિમિનલ એક્ટ મુજબ મારી કોર્ટમાં પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર તરફથી જે જે રજુઆત થઈ એની ઝીણવટથી નોંધ લીધા પછી હું શ્રી જગન્નાથને નિર્દોષ જાહેર કરું છું. માન પુર્વક એની સામે થયેલા તમામ આરોપોમાંથી એને મુક્ત કરું છું.’

જગન્નાથજીના મોં પર ખંધુ, નફ્ફટ વિજયી સ્મિત ફરકતું હતું.

ન્યાયાધિશે એમની ટીકા ચાલુ રાખી. ‘ગુનાનો કેસ લોકમાન્યતા પ્રમાણે શેરીઓમાં થાય અને કોર્ટના નિયમો અને કાયદા પ્રમાણે થાય એ બન્ને અલગ વાત છે. સક્ય છે કે લોક નજરે ગુનેગાર ગણાતી વ્યક્તિ કોર્ટમાં નિર્દોષ છૂટે છે અને નિર્દોષ ગુનેગાર સાબિત થાય છે. દુઃખદ વાત છે કે આ કેસમાં પ્રોસિક્યુશન ટીમ તરફથી જરૂરી ડોક્યુમેન્ટ અને સાક્ષીઓની જુબાની અને ઓળખ રજુ થઈ નથી એટલે પુરતા પુરાવાના આધારે, જગન્નાથજી પર કોઈ કાનુની આરોપ પુરવાર થતો નથી. સરકાર ઈચ્છે તો આગળ હાયર કોર્ટમાં અપીલ કરી શકે છે……..’

ન્યાયાધિશ આગળ બોલે તે પહેલાં રવિન્દ્રસિંહ એની ખુરશી પરથી ઉભો થયો. અને ત્રાડ નાંખી.

‘નાવ, આઇ વિલ બી ધ જજ ઈન ધીસ કોર્ટ. દેશ બહારના શત્રુને મારવા પહેલા દેશમાનો જ કચરો સાફ કરવાની મારી ફરજ બજાવવી જરૂરી છે. જય હિન્દ.’

એના ગજવામાંથી ગન નીકળી, આગળ બેઠેલા જગન્નાથની ખોપડીમાં માત્ર એક બુલેટની જ જરૂર હતી. બીજી બુલેટ એના ખાદીધારી મિત્રના વાંસામાથી હાર્ટમાં ગોઠવાઈ ગઈ લોહીના ફુવારાઓ ઊડ્યા. એક બુલેટે ધારાસભ્યના નાસી જતા બોડીગાર્ડના શરીરને ચેતનહીન બનાવી દીધું હતું. નાનો કોર્ટરૂમ ચિક્કાર હતો. રૂમની બહાર માનવ મેદની કિડિયારાની જેમ ઉભરાતી હતી. કોઈથી કોઈ દિશામાં નાસી છૂટાય એમ નહતું. એણે ગર્જના કરી. નાવ ઓન્લી ટુ. એની ગન જડ્જ તરફ વળી. જડ્જ થરથરતા હતા અને એકાએક એક એક બુલેટે ડિફેન્સ એટર્ની અને સરકારી વકીલને ઢાળી દીધા. પાંચ બુલેટે માત્ર પંદર સેકંડમાં પાંચ લાશના લોહીથી ન્યાયાલયને લાલ લાલ બનાવી દીધું.

રવિન્દ્ર ભયથી ધૄજતા જડ્જ પાસે પહોંચ્યો. ગન ન્યાયાધિશના લમણા પર ગોઠવાયલી હતી. ‘અત્યારે હું જજ છું.’

‘આઈ વીલ કોલ માઈ વિટનેશ વિદ્યુતિ.’

‘વિદ્યુતિ તારી ઓળખ આપ. હુ યુ આર?’

‘મારું નામ વિદ્યુતિ સિંહા. હું રવિન્દ્રસિંહ અને એલિઝાબેથની કોલેજ સમયથી મિત્ર છું. અને “સચ્ચી બાત” ટેબ્લોઈડની ઈન્વેસ્ટિગેશન રિપોર્ટર છું.’

‘મારી પત્ની અને પુત્રીના હત્યારા કોણ હતા?’

‘હત્યાને માટે ધારાસભ્ય જગન્નાથ, જીલ્લા પક્ષીય મંત્રી દ્વારકાદાસ અને જગન્નાથનો બોડીગાર્ડ બાબુ ત્રણે જવાબદાર છે. જગન્નાથજીએ ફોન કરીને રવિન્દ્રની પોસ્ટિંગના ખાસ સમાચાર આપવા માટે એલિઝાબેથને મે ની પચ્ચીસમી તારીખે દિલ્હી ઓલાવી હતી. એક દિવસ માટે એલિઝાબેથના નામે ફાઈવસ્ટાર હોટલના પાછળના ભાગની નાની હોટલમાં રૂમ બુક કરાયો હતો.  દિલ્હી ખાતેના રોકાણો માટે “રાજઘરાના” હોટલમાં જગન્નાથનો એક મોટો રૂમ આખા વર્ષ માટે બુક કરેલો જ હોય છે. બધી મિટિંગો અને ખાસ કરીને મહિલાઓ સાથેની મિટિંગો ત્યાં જ ગોઠવાતી હતી. રવિન્દ્રની ગેરહાજરીમાં બોમ્બેમાં એલિઝાબેથને ફસાવવાનો ઈરાદો પાડોસી નયનાની હાજરીને લીધે બર આવ્યો ન હતો. એટલે એને દિલ્હી બોલાવવામાં આવી હતી. બપોરે સાડા ત્રણ વાગ્યે જગન્નાથ અને દ્વારકાદાસ એલિઝાબેથની રૂમમાં દાખલ થયા હતા. હોટલમાં સાફસૂફી કરતા છોકરા સામુને કપલના રૂમમાં છાનામાના જોવાની એટલેકે પીપીંગની ટેવ હતી. એને ધમકાવીને પૂછતાં જણાવ્યું હતું કે જગન્નાથે  ઈંગ્લિસ લેડી સાથે છેડછાડ શરૂ કરી હતી. એલિઝાબેથે પોલિસને બોલાવવા ફોન કરવાની કોશીશ કરી. પણ જગન્નાથે ફોન ઝૂટવી લીધો. અને મેડમની માફી માંગી. પછી રૂમમાં ધોતીયા અને જીન વાળા બે માણસો દાખલ થયા. ધોતિયાવાળાએ છોકરીને પકડી રાખી એને જગ્ન્નાથ અને પેલા બીજા માણસે મેડમ પર બળાત્ય્કાર ગુજાર્યો હતો. બેમાંથી કોણે ગળચી દાબી તે સ્પષ્ટ દેખાયું ન હતું પણ મેડમના તડફડતા પગો બંધ થઈ ગયા હતા. એ બન્ને ચાલ્યા ગયા પછી પેલા ગુંડા જેવા દેખાતા માણસે છોકરીના કપડા ખેંચવાની શરૂઆત કરી હતી અને મારા મેનેજર સાહેબે બુમ પાડી એટલે મારે જતાં રહેવું પડ્યું હતું. બીજે દિવસે હું જ્યારે તે છોકરા સોમુની જુબાની સાક્ષીની હાજરીમાં રેકોર્ડ કરવા અને મેનેજર પાસે વધુ માહિતી મેળવવા ગઈ ત્યારે સ્ટેટમેન્ટના દિવસે જ મેનેજર રાજીનામુ આપીને ચાલ્યો ગયો હતો અને એ છોકરો પણ ગાયબ થઈ ગયો હતો. છોકરાએ જે ઈલેક્ટ્રિક વાયરિંગમાંથીના કાણામાંથી દૃષ્ય જોયું હતું તે હોલ પુરાઈ ગયેલો હતો. જે ફળની લારીવાળા ડોસાએ જગાન્નાથજીને ઓળખ્યા હતા તેનું બે દિવસમાં જ મૃત્યુ થયું હતું.’

‘પોલિસે અને પ્રોસિક્યુટરે મારી તપાસને કાલ્પનિક વાત ઘણીકાઢી હતી. આ બધીવાતોની સાંકળ મારા ન્યુઝ ટેબ્લોઈડ માટે સાચવી છે.’

“ઈટસ ઈનફ. થેન્કસ વિદ્યુતિ. પ્લીઝ પબ્લીશ ધીસ નેશનવાઈડ.’

‘જજસાહેબ, બસ આ જ સત્ય છે. પણ આખા દેશને કરપ્સનની ઉધઈ લાગી ગઈ છે. મારે જ કાયદો હાથમાં લેવો પડ્યો. હવે એ જ કાયદો મારા પર કેસ ચલાવશે મહિનાઓ સૂધી કેસ ચાલશે. સરકારી તિજોરીઓ વકીલો લૂટશે અને આખરે મને ફાંસી કે જન્મટીપની સજા થશે. મારે સેલમાં સબડીને લટકવું નથી. આખી જીંદગી જેલમાં સબડવું નથી. હું સૈનિક છું. દરેક ક્ષણ અમારે માટે મરવા મારવાની જ હોય છે.  મારે માટે હવે આ દુનિયામાં છે પણ કોણ? જય હિન્દ, સત્યમેવ જયતે’

…..અને એક મોટો ધમાકો….બાકીની છઠ્ઠી બુલેટ રવિન્દ્રસિંહે પોતાના લમણાંમાં ધરબી દીધી.

(ગુજરાત દર્પણ – ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૮)

ડો.જીતેશની બા

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

ડો.જીતેશની બા

     ‘બા તમને અહિ ફાવશે ને? જૂઓ મેં બધી જ સગવડ કરી છે મેનેજર આપણો ગુજરાતી જ છે. તમે ઝીરો ડાયલ કરશો એટલે રમણભાઈ જ ફોન લેશે. અને આ સેલ ફોનપર વન ડાયલ કરશો એટલે સીધો ફોન મને મળશે. કંઈ પણ મુઝાવા જેવું નથી માત્ર બે જ દિવસનો સવાલ છે. હું આવીને લઈ જઈશ.’

    ‘દીકરા તું મારી ખોટી ચિંતા કરે છે. મારે બે દિવસ તો શું બે મહિના પણ રહેવું હોય તો રહેવાય એવી સરસ સગવડ કરી છે. તું તારે મને તારી સગવડે ફોન કરતો રહેજે. હું તને ખોટા ટાઈમે ફોન નહિ કરું.’

     ‘રમણ, ટૅઇક  કૅર ઓફ માય મૉમ.’ કહીને ડો. જીતેશ વિદાય થયો.

     બીજી સવારે હોટેલ મેનેજરને બાએ ફોન કર્યો. ‘રમણભાઈ મારો જીતુ ક્યારે મને લેવા આવશે?’

     ‘બા, ડોક્ટર સાહેબનો હમણાં જ ફોન હતો. થોડા રોકાયલા છે. કદાચ કાલે કે પરમ દિવસે લેવા આવશે, કંઈ પણ કામ હોય તો મને કહેજો. મેં તમારે માટે સવાર સાંજના ટિફિનની વ્યવસ્થા કરી છે.’

     ‘રમણભાઈ ઈંડિયાની ટિકિટનો શું ખર્ચો આવે?’ બાએ હળવેથી અચકાતાં અચકાતાં પુછ્યું.

     ‘બા, એતો સિઝન અને એરલાઈન પર આધાર રાખે. કેમ એ પુછવું પડ્યું?

     ‘ના આ તો અમસ્તું જ.’

     બિચારો મારો જીતેશ. મારી હાજરી એની કર્કશા પત્નીને અને તેની મમ્મીને ગમતી નથી. હું આવી ત્યારથી જોતી આવી છું. બન્ને વચ્ચે કંઈક  ખૂટે છે. મારે અહિથી ચાલ્યા જવું જોઈએ. હું ક્યાં એની સાચી મા છું!

     અને રોકી રાખેલ અશ્રૂધોધથી બાનો પાલવ ભીનો ભીનો થઈ ગયો.

     હું કોણ માથા પર મેલાના ટોપલા ઉપાડનારનું લોહી. હું કેવી રીતે ડોક્ટર જીતેશની મા બની એની સાથે રહી શકું? ખબર પડ્યા પછી મારાથી એના ઘરને કેમ અભડાવાય? મને ક્યાં ખબર હતી કે મારા માબાપ કોણ છે? આશ્રમવાળાએ મને કદીયે ન કહ્યું કે હું કોણ છું?

     બાને આંસુના પડળમાંથી પણ વર્ષો પહેલાના ચિત્રો સ્પષ્ટ દેખાવા લાગ્યા. હું કદાચ પાંચ છ વર્ષની હોઈશ. મને કહેવામાં આવ્યું હતું. બેટી તું અહિ સલામત છે. હું અનાથાશ્રમમાં હતી. જરા મોટી થતાં સમજ પડી કે મારા પર બેત્રણ વાર બળાત્કાર થયો હતો. બેભાન અવસ્થામાં પોલિસે હોસ્પિટલ પહોંચાડી હતી અને ત્યાર પછી ત્યાંથી અનાથાશ્રમમાં જીવન શરું થયું. ત્યાં સહારો અને પ્રેમ મળ્યો. દશ ધોરણ સૂધી ભણી પણ ખરી અને ગીરધારીલાલ શેઠ આવ્યા જીતેશના બાપુ કાંતિલાલને ત્યાં કામ કરવા લઈ ગયા. આમ પણ હું સોળ વર્ષની થઈ ગઈ હતી. અનાથાશ્રમમાં રહેવાની મારી ઉમ્મર ન હતી.

     બા આયનામાં પોતાના પ્રતિબિંબ સામે જોઈને પોતાની વાત પોતાને જ કરતાં હતા.

     દીકરા જીતુ તને કદાચ ખબર નથી પણ તારી સાસુએ તને કહ્યું હતું તે મેં સાંભળ્યું હતું.

     ‘હવે આ લપને કોઈ રીતે કાઢને, ક્યાં સૂધી અમારે એને વેઠવાની છે. જીતુ તું બા બા કર્યા કરે છે. એ ક્યાં તારી સાચી બા છે? એ જશે તો જ આપણે સાથે રહીશું નહિતો ડિવોર્સ. ગીરધારીલાલ કાકાએ અમને ભેરવી દીધા. તારા કરતાંતો હિતેશ હેન્ડસમ હતો. બીલકુલ અમેરિકન ક્વોલિટી. વેદિયા ડોક્ટર કરતાં તો વધારે સ્માર્ટ લાગતો હતો.’

     દીકરા જીતેશે હળવેથી કહ્યું હતું ‘નીના બા તને શું નડે છે. આખા ઘરનો ઘસરડો તો બા કરે છે. હવે બાનું ઈન્ડિયામાં છે પણ કોણ? એ બિચારા ક્યાં અને કોની સાથે રહેશે. છતાં જો તને ના જ ફાવે તો બાને માટે એમને અનુકૂળ વ્યવસ્થા કરીશું’

     આ વાત તો બે મહિના પહેલાંની હતી; પણ ગઈ કાલે તો નીનાએ બાની હાજરીમાં જ નોટિસ ફટકારી હતી! તારી બાને આજે ને આજે ઘર બહાર કાઢ. મારા ઘરમાં માથે મેલાના ટોપલા ઉચકવા વાળી ના જોઈએ. જીતેશે જવાબ આપ્યો ઠીક છે. હું વ્યવસ્થા કરીશ. જીતેશ એની બાને મિત્રની હોટેલમાં મૂકી ગયો.

     કુસુમબા ખુરશી પર બેસી દિવાલ પરના મોટા આયનામાં પોતાની જાતને જોતાં, પોતાના જ પ્રતિબિંબ સાથે વાતો કરતાં હતાં. જાણે મિરરમાંથી મોટો અવાજ આવ્યો; ‘એ ક્યાં તારી સાચી બા છે?’

     જાણે સાંભળવા ના માંગતા હોય એમ એમણે કાન પર હાથ દાબી દીધા. છતાં અવાજ આવતો જ રહ્યો. વાત સાચી જ હતી. ‘કુસુમ તેં ક્યાં એને પેટમાં રાખ્યો હતો? તેં ક્યાં એને ધવડાવ્યો હતો?

     અશ્રુબંધ તૂટી ગયા હતા.  વણથંભ્યો પ્રવાહ વહેતો રહ્યો. સફેદ સાડલો ભીનો ભીનો થઈ ગયો. બા પણ સાચી અને ખોટી હોઈ શકે?

     આંખ પર ઝામેલા અશ્રુપટલમાંથી એને કાંતિલાલ દેખાયા. ‘અરે કુસુમ તું જ મારા જીતેશની બા છે.

     કાંતિલાલ પોતાની વણિક જ્ઞાતિના જ કાપડના વેપારી ગીરધારીલાલને ત્યાં ગુમાસ્તા તરીકે નોકરી કરતા હતા. આર્થિક રીતે મધ્યમવર્ગના કાંતિલાલનું એમના સમાજમાં આદરણીય નામ હતું. પ્રમાણિક અને સરળ કાંતિલાલ, ગીરધારી શેઠના વિશ્વાસુ માણસ હતા.  માત્ર એક જ દુઃખ હતું. પત્નીની ત્રણ ત્રણ કસુવાવડ પછી બાળકની આશા છૂટી ગઈ હતી. ડોક્ટરે પણ જણાવ્યું હતું કે પછીની પ્રેગ્નન્સી માતા માટે જીવલેણ નીવડે એવી શક્યતા છે. ધ્યાન રાખજો.

     જન્મ મરણ તો કુદરતના હાથની વાત છે. બન્યું પણ એવું જ. ધ્યાન રાખવા છતાં મોનાપોઝના સમયે જ,  લાંબા સમય પછી મોટી ઉમ્મરે કાંતિલાલના પત્ની પ્રેગ્નન્ટ થયા. બિમાર રહેતાં. પૂરતી કાળજી લેતાં ગર્ભ તો આઠ મહિના ટકી ગયો પણ એકાએક એમણે દેહ છોડી દીધો. મૃતમાતાના શરીરમાંથી સર્જરી કરીને પ્રિમેચ્ચોર બાળકને બચાવી લેવાયું. કાંતિલાલ પર આભ તૂટ્યું.

     શેઠજીએ પોતાના ગામથી એક નિરાધાર છોકરીને આખા દિવસની કામવાળી તરીકે બોલાવી લીધી. ખાવું પીવું, ઘરકામ કરવું, બાળ જીતેશની કાળજી લેવી, ઘરના માણસ જેટલું સુખ ભોગવવું, મહિને સો રૂપિયા પગાર. વર્ષમાં ત્રણ નવા ફ્રોક અને બે ચણીયા ચોળી. કાંતિલાલ તો ભગવાનના માણસ એમણે તો એના લાલને અને ઘરના કબાટની ચાવી એ છોકરીને સોંફી દીધી. એમનું ગુમાસ્તા જીવન વહેતું થઈ ગયું. કુસુમ ઘરમાં ગોઠવાઈ ગઈ. જીતેશ કુસુમના ખોળામાં ગોઠવાઈ ગયો.  કુસુમ ઓટલે બેસીને પાડોસી છોકરીઓ સાથે જીતેશને રમાડતી હતી ત્યારે ખોળામાં બેઠેલા જીતેશનો પહેલો શબ્દ હતો બા. બસ ત્યારથી એ કામવાળી કુસુમનું નામ મહોલ્લાની છોકરીઓ અને મહિલાઓ માટે ‘જીતેશની બા’ નામ થઈ ગયું. અને તે દિવસથી એ જીતેશની મા બની ગઈ.

     એક બે મહિલાઓએ કાંતિલાલને સૂચન પણ કર્યું કે કુસુમે કબાટમાંથી તમારી પત્નીના સાડલા પહેરવા માંડ્યા છે તો એની સાથે પરણી જાવને! કાંતિલાલે જવાબ આપ્યો, મિસકેરેજમાં જીતેશ પહેલાના છેલ્લા સંતાન કરતાં પણ ઘણી નાની છે. સાડી લુઘડાં વાપરે તો દીકરી છે ભલે પહેરે. એ પણ મારી તો દીકરી જ કહેવાય. મારો જીતેશ જરા મોટો થાય એટલે કુસુમને ગમતા છોકરા સાથે પરણાવીશ. અનાથ કુસુમ કાંતિલાલને માટે દીકરી બની અને જીતેશને માટે બા જ બની ગઈ. હેત વહેતું રહ્યું.  જીતેશ મોટો થતો ગયો. સમજણો થતો ગયો. કુસુમને માટે તો નાનો જીતલો જ રહ્યો. એને પોતાના લગ્નનો કે શરીર સુખનો વિચાર પણ ન આવ્યો.  મોટો થતાં જીતેશને ખ્યાલ આવતો ગયો કે કુસુમ મારી મા નથી. એનો આદર ઘટ્યો નહિ પણ ઉલટો વધ્યો. કુસુમ પોતે પણ પોતાનું નામ ભુલી ગઈ. લોહીના સગપણ વગર માત્ર “બા” નામ રહી ગયું. અરે કાંતિલાલ પણ હવે નોકરાણી કુસુમને “બા” જ કહેતા.

     બાને જીતેશની ઉપર વહાલ હતું તેમ કડપ પણ ભારે હતો. પોતે તો અભણ હતી. પણ એટલું સમજતી કે આજ કાલ બધા માબાપ પોતાના છોકરાઓને ડાક્ટર, વકીલ કે ઈજનેર જ બનાવે છે. બસ એણે જ નક્કી કરી લીધું કે મારે મારા જીતેશને મોટો ડાક્ટર બનાવવો છે.

     જીતેશ ભણવામાં હોશિયાર હતો. સ્કોલરશીપ અને ઉદાર શેઠની આર્થિક મદદથી ડોક્ટર થયો. ભગવાને બુદ્ધિશક્તિ આપી પણ રંગ શ્યામ આપ્યો હતો. બરાબર કુસુમનો જ રંગ. શેઠજીના એક મિત્રની વિધવા, પોતાની દીકરી નીનાના લગ્નને માટે આવી હતી. શેઠજીએ મિત્રદાવે જિતેશ સાથે મેળ પાડી આપ્યો. બધું જ શુભમ શુભમ પાર પડ્યું. જીતેશ લગ્ન પછી અમેરિકા આવ્યો. પિતાને આગ્રહ કરતો, પપ્પા અમેરિકા આવી જાવ. પણ પપ્પા માનતા ન હતા. પપ્પા માંદા પડ્યા. કેન્સરનું નિદાન થયું. કુસુમે ખૂબ સેવા કરી. ડોક્ટરોએ આશા છોડી દીધી. સમાચાર મળતાં જીતેશ ઈન્ડિયા દોડ્યો. કાંતિલાલે મરતાં પહેલાં જીતેશ ને કહ્યું બેટા કુસુમે ભલે તને જન્મ નથી આપ્યો પણ માત્ર સો રૂપિયાના પગારે એ આજ્ન્મ તારી મા બની રહી છે. એણે એનો પગાર પણ પોતાને માટે વાપર્યો નથી. વર્ષો સૂધી બચાવેલા પગારના પૈસામાંથી વહુનીના માટે ઘરેણાં કરાવ્યા હતા. જન્મ પછી તને જીવતો રાખવા જે કાળજી લીધી છે તે ન લેવાઈ હોત તો આજે તારું અસ્તિત્વ ના હોત. તું બા કહે છે તો બાને બા જ માનજે. એની કાળજી લેજે દીકરા. આ કાંતિલાલના આખરી શબ્દો હતા.

     કાંતિલાલની અંતિમ ક્રિયા થઈ ગઈ. જીતેશે જે કાંઈ પૈસા વેરવા પડે તે વેરીને કુસુમનું નામ પોતાની માતા તરીકે કોર્ટમાં દાખલ કરાવી, જરૂરી સર્ટીફિકેટ મેળવી લીધા. વિઝા પણ મળી ગયા અને પોતાની સાથે જ બાને લઈને અમેરિકા આવી પહોંચ્યો. સાથે રહેતા વિધવા મરજાદી સાસુમાને કુસુમબાનું આગમન ના રુચ્યું. રોજ મા દીકરીના જાત જાતના મહેણાં ટહોણાં શરુ થઈ જતાં. જીતેશ ધનિક વિધવાનો ઘરજમાઈ હતો. પહેલાં જેતેશની ગેરહાજરીમાં બોલાતું. પછી કુસુમબાની હાજરીમાં બોલાતું થયું અને છેલ્લે બોલાતું કે આ લગ્ન જ એક મોટી ભૂલ છે. જીતેશ ઘણીવાર ખમી ખાતો અને કેટલીકવાર પ્રેમથી સમજાવવાની કોશીશ કરતો.

     જીતેશને કે કાંતિલાલને કોઈપણ દિવસ બા નું મૂળ જાણવાની ઈચ્છા જ નહોતી થઈ. જરૂર પણ  નહતી; પણ સાસુમાએ એ શોધી કાઢ્યું કે બનાવી દીધું. કાંતિલાલ અને બાળકને માટે ઘરમાં એક સ્ત્રીની જરૂર હતી. કાંતિલાલની કામ પરની ગેરહાજરી ગીરધારીલાલના ધંધાને અસ્ત્વ્યસ્ત કરી મૂકે એમ હતું. એમણે અનાથાશ્રમમાંથી કુસુમને મેળવી આપી.  એના પર બે વાર બળાત્કાર થઈ ચૂક્યો હતો. અનાથાશ્રમે આશ્રય આપ્યો હતો. અનાથાશ્રમના રેકર્ડ મુજબ  કુસુમના માબાપ અછૂત હરિજન હતા.સર્વોદય સંસ્થાએ એને દશ ધોરણ સૂધી ભણાવી હતી. આ માહિતી મુજબ સાસુમાની નજરમાં આ વણિક જમાઈ જીતેશ હવે ભારતમાં કાયદેસર ન બોલાય એવા શબ્દોવાળો અછૂત બની ગયો હતો.

     કુસુમબાને વેવાણે અને વધૂએ અછૂત તરીકે અપમાનિત કરી અને જીતેશને પણ હલકી વરણનો ઘણી કાઢ્યો. મારી હાજરીની જરૂર નથી. જીતેશ હવે બાળક નથી. મારે જીતેશનું લગ્ન જીવન અને ડોક્ટર તરીકેનું ભવિષ્ય બગાડવું નથી. હું તો ઈન્ડિયા જ જઈશ. મારે મારા દીકરાના જીવનમાંથી નીકળી જ જવું જોઈએ. હું ક્યાં એની મા છું? હું તો એક કામવાળી. ફરી અનાથાશ્રમમાં જઈશ. ત્યાંના અનાથ બાળકોની સેવા કરીશ. હું ઈન્ડિયા પાછી જઈશ.

     વિચારતાંવિચારતાં એમની આંખ ઢળી ગઈ.

     ૦૦૦૦

     ‘બા હું આવી ગયો છું.’ બાએ જાગીને જોયું તો જીતેશ એની સામે બેઠો હતો.

     ‘ઓહ! જીતેશભાઈ, ક્યારે આવ્યા? હવેથી હું તમારી બા નથી. મને કુસુમ જ કહેજો. જીતેશભાઈ મારા બાકીના પગારમાંથી મને ઈન્ડિયાની ટિકિટ કઢાવી આપો. હવે મારે તમારી નોકરીમાંથી છૂટા થવું છે.’

     ‘બા એકદમ શું થયું? આવું કેમ બોલો છો? આગળ એક પણ શબ્દ બોલશો તો મને મરેલો જોશો     . મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો. મને ફ્લોરિડાની હોસ્પિટલમાં જોબ મળી છે. બીજું બે દિવસ લોયર અને નીના સાથે ઘણાં કલાકો ગાળ્યા. ડિવોર્સ માટેનું સેટલમેન્ટ થઈ ગયું છે. અમને બન્નેને ખાત્રી થઈ ખ્યાલ આવી ગયો છે કે અમે બન્ને એકબીજા માટે અનુકૂળ નથી. એને હિતેશ સાથે લગ્ન ન થયા તેનો વસવસો છે. એને માટે હું કાળો છું. બા તમે અને નીનાના મમ્મી માત્ર નિમિત્ત જ બન્યા છો. જીવનમાં ઘણીવાર ન ધારેલા પ્રવાહમાં ઘસડાઈ જઈએ. આખી જીંદગીની રિબામણીને બદલે જાગ્યા ત્યાંથી સવાર કરવામાં  કશું જ ખોટું નથી. જ્યાં સૂધી તમે મારે માટે ગરમ ગરમ રોટલી કરવાવાળી શોધો નહિ ત્યાં સૂધી તો તમે મહિને સો રૂપિયા પગારના મારા બા જ રહેવાના. ત્યાર પછી નવી વહુના એકસો અને એક રૂપિયાના સાસુમા તરીકે પ્રમોશન મળશે. આવતી કાલે થોડા કાગળો પર સહિ કરવાની બાકી છે તે કરીને આપણે પરમ દિવસે બપોરની ફ્લાઈટમાં ફ્લોરિડા જવા નીકળી જઈશું. ચાલો ફેસ થઈ જાવ. આજે તો મારા દોસ્ત રમણને ત્યાં જ જમવાનું છે. નાનપણનો દોસ્ત છે. એની સાળી માટે મુરતીયો શોધે છે. એ તમારી સાથે વાત કરવા માંગે છે. જઈશું ને?’

     ‘ચાલ, ચાલ દીકરા ચાલ. હું તો ક્યારની તૈયાર છું.’

     જીતેશની બાના ચહેરાના રંગો બદલાઈ ગયા.

 

ગુજરાત દર્પણ જાન્યુઆરી ૨૦૧૮.

વચલો રસ્તો –આશા વીરેન્દ્ર

UttamGajjar

સૌજન્યઃ શ્રી ઉત્તમ ગજ્જર – ‘સન્ડે ઈ.મહેફીલ’ 

વચલો રસ્તો

–આશા વીરેન્દ્ર

(માલતી જોશીની હીન્દી વાર્તાને આધારે)

        લીના ઘરની મોટી દીકરી અને સંજુ એનાથી નાનો. બન્ને નાનપણથી જોતાં આવેલાં કે એમના પીતા કદાચ પોતાનાં સન્તાનોથી પણ વધુ પ્રેમ કાકા–કાકીને એટલે કે તેમનાથી નાના ભાઈ અને તેની પત્નીને કરતા. માને પણ પોતાનાં દીયર–દેરાણી પ્રત્યે એવો જ વાત્સલ્યભાવ હતો. ઘરમાં ખાવા–પીવાની કોઈ વસ્તુ આવે કે પછી પહેરવા–ઓઢવાની, પીતાજી કાકા–કાકીને પહેલાં યાદ કરતા અને મા પણ એમાં પુરો સાથ આપતી. કદાચ બાપુને નાની ઉમ્મરમાં માતા–પીતાની ઓથ ગુમાવી હતી એ પણ એનું કારણ હોઈ શકે. માતા–પીતાના આવા પક્ષપાતને કારણે લીના–સંજયને ક્યારેક ઓછું પણ આવી જતું.

        વર્ષો વીત્યાં તોયે ની:સન્તાન રહી ગયેલાં કાકા–કાકીએ મોટા ભાઈ–ભાભીનાં દીકરા–દીકરીને પ્રમથી એવાં તો ભીંજવ્યાં કે એમને કશી ફરીયાદ તો ન જ રહી; પણ ઉપરથી ચારચાર માબાપનાં લાડ–પ્યાર મેળવવા બદલ પોતાની જાતને નસીબદાર માનવા લાગ્યાં.

        પછી તો લીના પરણીને આ શહેરમાં આવી અને સંજુને પણ અહીં જ નોકરી મળી એટલે એ પણ સપત્ની અહીં જ વસી ગયો. એ જ કમ્પાઉન્ડમાં બાજુ બાજુમાં બંધાવેલા બંગલાઓમાં કાકા અને બાપુ રહેતા. પાછલી અવસ્થામાં બન્ને ભાઈઓ અને બન્નેની પત્નીઓ અહીં જ સાથે મળીને વીતાવીશું એવું એમણે વીચારી રાખેલું. બાપુ રીટાયર્ડ થયા ત્યારે સંજુએ જીદ પકડી ‘અહીં એકલા શા માટે રહેવું છે? સાજા–માંદા થયા તો કોણ તમારી દેખભાળ કરશે? આ ઘર વેચીને શહેરમાં મોટો ફ્લેટ લઈ લઈએ. બધા સાથે જ રહીશું.’ લીનાએ પણ સંજુની વાતમાં સુર પુરાવ્યો.

        ‘હા બાપુ, હું પણ ત્યાં જ છું. બે–ચાર દીવસે તમને મળવા આવ્યા કરીશ. વળી સંજુનાં અને મારાં છોકરાંઓને દાદા–દાદી અને નાના–નાનીનો સહવાસ મળશે તે નફામાં!’

        થોડીઘણી હા–ના અને ખેંચતાણ પછી બે બેડરુમ, હૉલ–કીચનનો ફ્લેટ લેવાઈ ગયો. જો કે સંજુ–સીમાના બન્ને દીકરાઓ મોટા થશે એમ આ ફ્લેટ નાનો પડશે એ તો ખ્યાલ હતો જ; પણ હાલ પુરતી તો બધી વ્યવસ્થા ગોઠવાઈ ગઈ હતી. પરન્તુ ગામનું ઘર વેચ્યું એમાં લીનાએ પોતાનો ભાગ ન માંગ્યો એ એના પતી યોગેશને જરાયે ન ગમ્યું.

        ‘કેમ, બાપની મીલકતમાં દીકરીનો ભાગ ન હોય ?’

        ‘હોય, એ લોકો પણ જાણે છે અને હું પણ જાણું છું; પણ એ ઘર વેચીને માંડ આ ફ્લેટ લેવાનો મેળ પડ્યો છે. સંજુએ પણ બૅન્કની લોન લીધી છે, એમાં હું ક્યાં ભાગ માંગવા જાઉં? ને અન્તે તો મા–બાપુ જ શાન્તીથી રહેશે ને ?’

        ‘હા, તું તો મોટી દાનેશ્વરી છે એ મને ખબર છે. તારો ભાગ માંગી લીધો હોત તો છોકરાંઓને સારામાં સારી સ્કુલમાં ભણાવી શકાત. પણ તારે તો ડાહી દીકરી બનીને રહેવું છે ને?’

        ઘણી વખત સીમા નોકરી પરથી સીધી લીનાને મળવા આવી પહોંચતી. મળવાનું તો ખાલી બહાનું જ હતું. આવે એટલે એનો ફરીયાદનો પટારો ખુલી જતો. ‘છ–છ જણાનાં કામને હું એકલી કેવી રીતે પહોંચી વળું? ઘર સાચવવાનું, રસોઈ કરવાની અને નોકરી પણ કરવાની. હું તો થાકીને ઠુંસ થઈ જાઉં છું.’ બેસે તેટલી વાર તેનો કકળાટ ચાલતો.

        માને જ્યારે ખબર પડે ત્યારે તે કહેતી : ‘સાવ ખોટાબોલી છે. બે ટાણાંની રસોઈ હું કરું છું. છોકરાંઓ સ્કુલેથી આવે ત્યારે બેઉને ગરમ નાસ્તો કરીને હું ખવડાવું છું. વળી, કામવાળી ન આવે ત્યારે કામવાળી પણ હું જ બની જાઉં છું.’

આ બધી રામાયણ ચાલતી જ રહેતી એમાં વળી, અચાનક જ કાકીનું અવસાન થયું. આટલા મોટા બંગલામાં કાકાને એકલા છોડતાં જીવ ન ચાલ્યો એટલે કાકીના તેરમા સુધી રોકાયેલાં મા–બાપુ આવ્યાં ત્યારે પોતાની સાથે કાકાનેય લેતાં આવ્યાં. હવે સંજુ–સીમાની ચણભણ વધી ગઈ :

       ‘અમને વાત પણ ન કરી ને કાકાને લઈ આવ્યાં, બોલો દીદી? ઘરમાં બીજે ક્યાંય જગ્યા તો છે નહીં. કાકાને બહાર દીવાન પર સુવડાવવા પડે છે. અમારે રાત પડ્યે ટીવી જોવું હોય ને કાકાને તો વહેલાં સુઈ જવું હોય ! શું કરવું? કંઈક રસ્તો સાથે મળીને વીચારવો પડશે.’

        લીના બીજું તો શું કરી શકે? એણે કાકાને પોતે ત્યાં લઈ જવાની તૈયારી બતાવી.

        ‘ના, કાકાને નહીં. તમારે લઈ જવા હોય તો મા–બાપુને થોડો વખત લઈ જાઓ. હજુ તો કાકા હમણાં આવ્યા ને તમારે ત્યાં મોકલી દઈએ એ સારું ન લાગે.’ સીમાએ કહ્યું.

        લીનાએ યોગેશને વાત કરી ત્યારે એણે લુચ્ચું હસતાં કહ્યું, ‘તારી ભાભી પાસેથી થોડી હોશીયારી શીખતી જા. એની આગળ તું તો બહુ ભોળી પડે!’

        ‘કેમ?’

        ‘કેમ શું? સંજુ ને સીમા બરાબર સમજે છે કે બુઢ્ઢાકાકાને રાજી કરીને, એને સાચવી લઈને એને ખંખેરી લેવાશે. કાકાને આગળ–પાછળ કોઈ છે નહીં. પાછલા દીવસોમાં જે એની સેવા કરશે એને જ દલ્લો આપીને જશે ! તું જરા ઉસ્તાદ બનતાં શીખ.’

        ‘મને આવી બધી ગણતરીમાં જરાયે રસ નથી. ભગવાનનું દીધું ઘણું છે આપણી પાસે. સંજુ–સીમાને ભલે જે કરવું હોય તે કરે.’

        ‘તને રસ હોય કે નહીં; પણ મને પુરો રસ છે. કાલે સવારે જ જઈને કાકાને તું લઈ આવજે. કહેજે કે તમારા જમાઈએ ખાસ કહ્યું છે.’ લીના લાચાર નજરે પતી સામે જોઈ રહી.

        બીજે દીવસે લીના ઘરમાંથી નીકળે તે પહેલાં કાકા જ આવી પહોંચ્યા.

        ‘બેટા, અમે ત્રણેએ વચલો રસ્તો વીચાર્યો છે. આ ઉમ્મરે અમારે ત્રણેએ ફુટબોલની માફક અહીંથી તહીં ઉછળવું તેના કરતાં હું ગામનું મારું ઘર વેચી કાઢીશ. અહીં તમારી નજીકમાં જ એક ફ્લેટ લઈ, મારા ભાઈ–ભાભી અને હું અમે ત્રણે જણાં ભેગાં રહીને જલસા કરીશું. કેમ બરાબર છે ને?

લીનાએ ‘હા’ કહેવા ડોકું હલાવ્યું ત્યારે તેની આંખોમાં ભલે આંસુ હોય; પણ હોઠ પર સ્મીત હતું.

–આશા વીરેન્દ્ર

(માલતી જોશીની હીન્દી વાર્તાને આધારે)

સર્જક–સમ્પર્ક :

–આશા વીરેન્દ્ર

બી–401, ‘દેવદર્શન’, પાણીની ટાંકી પાસે, હાલર , વલસાડ– 396 001

ફોન : 02632-251 719 મોબાઈલ : 94285 41137 ઈ–મેઈલ : avs_50@yahoo.com

♦●♦

‘સન્ડે ઈ.મહેફીલ’ – વર્ષઃ તેરમું – અંકઃ 390 –December 24, 2017

‘ઉંઝાજોડણી’માં અક્ષરાંકનઃ ઉત્તમ ગજ્જર – uttamgajjar@gmail.com

 

@@@@@@@@@

 

નેત્ર પ્રદાન

નેત્ર પ્રદાન

Eye Donetion

આજે સવારે જ દેવેદ્રસિંહજીનો  મુખ્યમંત્રી તરીકેનો સોગન વિધિ સમારંભ પુરો થયો હતો. સળંગ ચાર વાર મુખ્યમંત્રી બનવાનો એમનો રેકોર્ડ હતો. પંચ્યાસી વર્ષની ઉમ્મરે એઓ પાંચમી વાર મુખ્ય પ્રધાન બનતા હતા. દેવેન્દ્રસિંહ નાનપણથી જ જીવનમાં કદીય હાર્યા ન હતા. યેન કેન પ્રકારે એમણે એમનું ધારેલું મેળવી લીધું હતું. એમના તનમાં સોરઠી રજવાડાનું લોહી ફરતું હતું. ભલે રજવાડા ગયાને દાયકાઓ વીતી ગયા હતાં પણ એમણે તો રજવાડાને બદલે આખું રાજ્ય હસ્તગત કરી દીધું હતું. યુવાવસ્થાએ રાજકારણમાં જોડાયા હતા. શહેરના મેયરપદેથી સીધા દિલ્હી પાર્લામેન્ટમાં પ્રવેશ્યા હતા. જેમ જેમ જૂદી જૂદી પાર્ટીઓનું વર્ચસ્વ બદલાતું ગયું તેમ તેમ તેમના પણ પક્ષપલટા થતા રહ્યા. છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી એમણે કેંદ્રને બદલે  પોતાના રાજ્યમાં જ સત્તાપર રહેવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. એઓ જીતતા આવ્યા હતા. એઓ કુશળ રાજ્યકર્તા સાબીત થયા હતા. રાજ્યની પ્રજાને પણ એકંદરે સંતોષ હતો. એની ચાણક્ય નજર એના મિત્ર પર નહિ પણ દુશ્મન, વિરોધીઓ અને પ્રતિસ્પર્ધીઓ પર રહેતી. થોડા જ સમયમાં દુશ્મનો અદૃષ્ય થઈ જતાં કે મિત્ર બની જતાં. સામ, દામ, દંડ અને ભેદની કૂટ રીતિ નીતિથી તેઓએ હંમેશા વિજય મેળવ્યો હતો. આ વખતનો ચૂટણી જંગ સરળ ન હતો. એની સામે એમના જ એક ભૂતપૂર્વ સાથીદાર અને મિત્ર ઉભા હતા; જેમનું ચૂંટણીના માત્ર એક અઠવાડીયા પહેલાં જ હાર્ટ એટેકથી અવસાન થયું; અને એમની પ્રાર્થનાસભામાં જ એમના પત્નીએ જણાવ્યું હતું કે દેવેન્દ્રસિંહજી અમારા સ્નેહી જ છે અને મારા પતિના જે જે વિરોધી મુદ્દાઓ હતા તેની સાથે સમજુતી થઈ ગઈ છે. એમણે મતદારોને દેવેન્દ્રજીને મત આપવાનો અનુરોધ કર્યો હતો. દેવેન્દ્રજીએ પ્રતિસ્પર્ધી અને સદ્ગત મિત્રના યુવાન પત્નીને પ્રધાન મંડ્ળમાં સમાવેશ કરવા વચન આપ્યું હતું. દેખીતી રીતે જ દેવેન્દ્રજીનો જ્વલંત વિજય થયો હતો.

આજે સવારે રાજ્યપાલજીએ સોગનવિધિ કરાવી હતી. પંચ્યાસી વયના દેવેન્દ્રસિંહજીએ પાંચમી વાર મુખ્યમંત્રી તરીકે અને ત્રેતાળીસ વર્ષના મિત્રપત્ની કેતકીએ પહેલી જ વાર નાયબ મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા હતા. ટેબ્લોઈડ અને ગોસીપ મિડિયાએ દેવેન્દ્રજી અને કેતકીના સંબંધો અંગે કાદવ ઉછાળવા પ્રયાસ કર્યો અને મિડિયા થોડા જ દિવસોમાં ચૂપ પણ થઈ ગયું હતું. દેવેન્દ્રસિંહના રંગીન જીવન અંગે વર્ષોથી એનેક વાતો પ્રસારતી. આમ છતાં આજ સુધીમાં કોઈપણ મહિલાએ એમના વિરૂધ્ધ કોઈપણ ફરિયાદ કરી ન હતી.

આજે સવારની સોગનવિધિ પછી સાંજે વિશાળ બેન્ક્વેટ હોલમાં દેશના અનેક મહાનુભાવોની હાજરીમાં મુખ્યમંત્રીશ્રીનો અભિનંદન સમારંભ યોજાયો હતો. દેવેન્દ્રજીનો પુત્ર અમેરિકામાં ડોક્ટર હતો અને વર્ષોથી પરિવાર સાથે ત્યાં સ્થાયી થયો હતો. એને રાજકારણમાં રસ ન હતો. એની પુત્રી વિશાખા એક આઈ સર્જનને પરણી હતી અને બેંગલોરમાં રહેતી હતી. આજે તે પિતાના ના અભિનંદન-સત્કાર સમારંભમાં ભક્તિ સંગીતના જાણીતા પ્રજ્ઞાચક્ષુ સ્વામિજીને લઈને આવી હતી. સૌ પ્રથમ સ્વામિજીએ સંગીતમય ભદ્રસૂક્તનું વેદ ગાન કરીને દેવેન્દ્રસિંહજીને આશીર્વાદ અને અભિનંદન આપ્યા હતા. એમની કાર્ય નિષ્ઠાના વખાણ કરી અનેક સફળતા મળતી રહે એવી શુભેચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. દેવેન્દ્રસિંહમાટે સ્વામિજીની હાજરી એક ન કળાય એવી સરપ્રાઈઝ વાત હતી. આજના સમારંભનું સંચાલન જાણીતી અભિનેત્રી સાજલે કર્યું હતું. અનેક વક્તાઓએ વિજેતાના પ્રશસ્તિગાન ગાયા. પણ આજે દેવેન્દ્રસિહ કંઈક અસ્વસ્થ લાગતા હતા.

આગલી હરોળમાં ચોર્યાસી વર્ષના દેવેન્દ્રસિંહના પત્ની અનંતાદેવી, પ્રજ્ઞાચક્ષુ સ્વામિજી મહારાજ પાસે જ બેઠા હતા. લોક વાયકા પ્રમાણે સ્વામિજી લોયર થયા હતા. એમના પહેલા કેસમાં જ કોઈ ગુંડા વિરોધીએ એમની આંખો પર એસિડ છાંટ્યો  અને એમણે આંખ ગુમાવી હતી. પરિણામે એમને સંસારના અને કાયદાના કાવાદાવા પર વૈરાગ્ય આવ્યો અને એઓએ આધ્યાત્મિક અને ભક્તિસંગીતમાં જીવન વિતાવવા માંડ્યું હતું. બેંગલોર પાસેના નાના ગામમાં રહેતા હતા. એઓ સ્વામિજી કહેવાતા પણ એમનો કોઈ સંપ્રદાય ન હતો કે ન હતો કોઈ આશ્રમ. પરિવાર વગરનું એકાકી જીવન ગાળતા હતા. કવિ હતા. સંગીતકાર હતા. એમનું ભક્તિસંગીત પ્રસિધ્ધ હતું. એમની શબ્દ અને સંગીત રચનામાં પ્રેમ લક્ષણા ભક્તિ, વિરહની વેદના અને અંત અનંતની વાતો આવતી. એમનું રેકોર્ડિંગ ઉચ્ચતર વર્ગમાં પ્રસરતું રહ્યું. વિશાખા અને એના ડોક્ટર પતિને સ્વામિજીનું સંગીત ગમતું અને એ મમ્મીને પહોંચાડતી હતી. અનંતાદેવી પણ એમના પ્રશંસક બની ગયા હતા. એકવાર વિશાખાએ સ્વામિજી સાથે મમ્મીની મુલાકાત કરાવી; પછી તો વર્ષમાં બે-ત્રણ વાર દીકરી વિશાખા સાથે એમની મુલાકાતે જવાનો એક નિયમ જ બનાવી દીધો હતો.

આજે દેવેન્દ્રસિંહજીના સન્માન સમારંભમાં હાજર રહેવા અનંતાદેવીએ એમને અંગત આમંત્રણ આપ્યું હતું. પગની પાની સૂધીનો ખાદીનો સફેદ લાંબો ઝબ્બો, લાંબી સફેદ દાઢી, પાછળ બાંધેલા સફેદ વાળ અને આંખ પર કાળા ચશ્મામાં સ્વામિજી એક વંદનીય પુરુષ લાગતા હતા.

ભાગ્યે જ અનંતાદેવી પતિની સભાઓમાં જતાં; પણ આવી મોટી સભા હોય ત્યારે એને જવું પડતું હતું. આજે એમણે જ પતિ દેવેન્દ્રસિંહજીને સંગીતમય શુભેચ્છા પાઠવવા આમંત્રણ આપ્યું હતું. લગભગ સભાની પૂર્ણાહૂતીના સમયે વયસ્ક અનંતાદેવી ધીમે રહીને સ્ટેજ પર ગયા. અને સાજલના હાથમાંથી માઈક લીધું.

સભાજનો માટે આ નવું હતું. અનંતાદેવી જાહેર સભામાં કંઈપણ બોલ્યા હોય એ નોંધાયું ન હતું. તાળીઓના ગડગડાટ સાથે અનંતાદેવીને વધાવી લેવાયા.

‘સજ્જનો અને સન્નારીઓ, મારા અને દેવેન્દ્રજીના વફાદાર અને મિત્રો’

‘દર વખતની જેમ જ આ વખતે પણ દેવેન્દ્રસિંહજીને વિજયમાળા પહેરાવવા માટે આપનો ખુબ આભાર. આપના સાથ અને કેતકીજીના આત્મીય સહકાર વગર આજનો આ સુખદ અવસર શક્ય ન હતો. મારા પતિશ્રીની પહેલી અગત્યની નીતિ મહિલા સશક્તિકરણની છે. સમાજમાં અડધો અડધ મહિલાઓ છે.  નારી કલ્યાણના મુદ્દે મારા પતિશ્રીએ જીવન સમર્પિત કર્યું છે.’ મારામાં મારા પતિની જેમ અનેકની સેવા કરવાનું સામથ્ર્ય નથી. મારે માટે એક જ વ્યક્તિ બસ છે. મારા લગ્નજીવનના અડસઠ વર્ષ મેં મારા પતિ અને આપના આદરણીય નેતાશ્રીના ચરણોમાં સમર્પણ કર્યા છે. જાહેર જીવનમાં પડેલા સમાજ સેવકોની પત્નીઓએ અનેક ભોગ આપવા જ પડે છે. એનેક પ્રોટોકોલ નિભાવવા પડે છે. મેં એ નિષ્ઠા પુર્વક નિભાવ્યા છે. બાહ્યજીવન અનેકવિધ પ્રવૃત્તિમાં વિતતું હોય છે જ્યારે આંતરિક જીવન એકાકી અને સથવારા વગરનું પણ હોય છે. દેવેન્દ્રજી અનેકવિધ પ્રવૃત્તિમાં વ્યસ્ત છે. હું એકલી છું. સ્વામિજીનું આધ્યાત્મિક સંગીત મારા હૈયામાં ગુંજે છે. મને ગમે છે.  માનવસેવાની મને એક નવી દિશા સાંપડી છે. મારું શેષ જીવન સ્વામિજીના સાનિધ્યમાં વિતાવવા માંગું છું. સેવા અને ત્યાગ એ અમારા પરિવારનો ધર્મ છે. મને આશા છે કે મારા પતિ પણ મારા વિચારોને અનુમતિ આપશે અને રાજકારણમાંથી સમય ફાળવીને અવાર નવાર સ્વામિજીના સત્સંગનો પણ લાભ લેશે.

મારા જમાઈ બેંગ્લોરમાં આંખના મોટા સર્જન છે. એમના અભિપ્રાય પ્રમાણે જો સ્વામિજીની આંખને અનુકૂળ  કોર્નિયા મળે તો એમને ફરીથી દૃષ્ટિ પ્રાપ્ત થાય એમ છે. પણ લાંબા સમયથી મેચિંગ કોર્નિયા મળતા ન હતા. મારા કોર્નિયા એમને અનુકૂળ આવે એવા છે. સામાન્ય રીતે મૃત ડોનરની નેત્રદાન લેવાય. પણ અપવાદ રૂપે, અનેક સલાહો પછી મેં મારી હયાતી દરમ્યાન જ સ્વામિજીને એક નેત્ર અર્પણ કરવા નિર્ધાર કર્યો છે. હું એક આંખ ગુમાવીશ છતાં હું એક આંખે જોઈ શકીશ. સ્વામિજીને પણ જીવન જરૂરિયાત પ્રમાણેની એક નેત્રની આંશિક દૃષ્ટિ મળશે.

બેન્લ્વેટ હૉલમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. અનંતાદેવીએ પતિ દેવેન્દ્રસિંહજી અને સભાજનોને નમસ્કાર કર્યા અને ધીમે ધીમે સ્ટેજ પરથી નીચે ઉતર્યા. આગલી હરોળમાં બેઠેલા સ્વામિજી પાસે ગયા. દેવેન્દ્રસિહજી મૂઢ અને અવાચક હતા. અનંતાદેવીએ સ્વામિજીનો હાથ પકડ્યો અને બન્ને વયસ્કો હોલ બહાર ઉભેલી કારમાં નીકળી ગયા. એમની પાછળ પાછળ પુત્રી વિશાખા પણ ચાલી નીકળી.

***

કોણ હતા એ સ્વામિજી અને શું હતી એમની વાત!

સ્વામિજી તરીકે જાણીતા થયેલા ભક્તકવિનું યુવાવસ્થાનું નામ હતું ગૌરાંગ.  ગૌરાંગ દેવેન્દ્રસિંહનો બાળપણનો મિત્ર હતો. દેવેન્દ્રસિંહના પિતા બ્રિટિશરાજ હતું ત્યાં સુધી બ્રિટિશ સરકારને વફાદાર રહ્યા હતા અને આઝાદી મળતાં કોંગ્રેસમાં જોડાયા હતા. દેવેન્દ્રજી અમદાવાદ હોસ્ટેલમાં રહી અભ્યાસ કરતા હતા. ગૌરાંગ એનો રૂમ પાર્ટનર હતો. ગૌરાંગ તેજ્સ્વી વિદ્યાર્થી હતો. નામ પ્રમાણે જ રૂપાળો હતો. નીલી આંખો અને ગાલમાં ખંજન. તે સોહામણો હતો. શરમાળ હતો. સંગીતનો શોખ હતો.

દેવેન્દ્રને અભ્યાસમાં ખાસ રસ ન હતો. એ વિદ્યાર્થીસંઘનો નેતા હતો. બાળપણથી જ રાજકારણના વાતાવરણમાં ઉછર્યો હતો. હંમેશા મહિલામિત્રોથી ઘેરાયલો રહેતો હતો.

ગૌરાંગના પિતા, દેવેન્દ્રસિંહના પિતા સુરેન્દ્રસિંહજીની ઓફિસના એક કર્મચારી હતા. દેવેન્દ્રસિંહને અભ્યાસમાં મદદરૂપ થાય એ ગણત્રીએ બાપુ ગૌરાંગનો અભ્યાસ ખર્ચ ઉપાડી બન્ને મિત્રોને સાથે રાખ્યા હતા. દેવેન્દ્ર પણ ગૌરાંગને મિત્રદાવે ઘણી આર્થિક મદદ કરતો હતો.

બન્ને મિત્રો જ્યારે હોસ્ટેલમાં ભણતા હતા ત્યારે ગૌરાંગના વિવાહ રૂપસુંદરી અનંતા સાથે થયા હતા. અનંતા આકર્ષક આંખોવાળી રૂપકન્યા હતી. તે જમાનામાં વિવાહ લગ્નની વાતમાં ગૌરાંગના સમાજમાં છોકરા છોકરીને પુછવા કે સહમતિ લેવાનો રિવાજ જ ન હતો. વડીલો જ બધું નક્કી કરી લેતા.

વેવીશાળ પછી પહેલી જ વાર ગૌરાંગે અનંતાને એક કુટુંબીના લગ્નમાં જોઈ હતી. પણ વાતો કરવાનો મોકો જ મળ્યો ન હતો. તે સમયે વડીલો અને સમાજની આમન્યાની કેટલીક મર્યાદાઓને કારણે એણે પોતાની ઊર્મીઓને દબાવી રાખી હતી. પણ ચાર વિશિષ્ટ આંખોએ ઘણી વાત કરી લીધી હતી. અનંતા, લાવણ્યમય લજામણું કોમળ પુષ્પ હતું, ગૌરાંગથી વાત ન થઈ, એટલે મિત્ર દેવેન્દ્રસિંહને વાગ્દત્તા અનંતાને એક પ્રેમપત્ર પહોંચાડવાનું કામ સોંફ્યું. તે જમાનામાં પ્રારંભિક સંપર્ક સમવયસ્ક મિત્ર કે ભાઈ બહેનોની મધ્યસ્થિ દ્વારા જ સધાતો. આ કામ એણે મિત્ર દેવેન્દ્રસિંહને સોંફ્યું. દેવેન્દ્રએ હર્ષભેર એ જવાબદારી સ્વીકારી. ગૌરાંગને કહ્યું ‘બે દિવસમાં અનંતા જવાબ આપશે.’ સુંદર ભાવીપત્ની સાથેની ભાવી જીંદગીની કલ્પનામાં રાચતો ગૌરાંગ અનંતાના પ્રત્યુત્તરની રાહ એક મહિના સુધી જોતો રહ્યો.

એક મહિના પછી ગૌરાંગના પિતાનો પત્ર મળ્યો. બેટા અનંતાના પિતાએ વેવિશાળ તોડી તારા જ મિત્ર દેવેન્દ્રસિંહજી સાથે કર્યા છે. એઓ મોટા માણસ છે. આપણા પર એમના અનેક ઉપકાર પણ છે. તું હવે એને ભૂલી જજે. એમાં જ આપણા સૌનું કલ્યાણ છે.

ગૌરાંગ દેવેન્દ્રસિંહનો મિત્ર હતો. એનો ઋણી હતો. બસ અનંતાને એ ભૂલવા નિરર્થક પ્રયાસો કરતો રહ્યો.  “દીકરી અને ગાય દોરે ત્યાં જાય” એ સ્વીકારીને અનંતા પણ શરણાઈના સૂર સાથે માહ્યરામાં ગોઠવાઈ ગઈ. હતી. લગ્નમાં ગૌરાંગે હાજરી આપી હતી. મિત્રને આલિંગન આપીને અભિનંદન પણ આપ્યા હતા. પણ ભૂતપૂર્વ વાગ્દતા સામેથી એની નજર હઠતી ન હતી. મલમલી ધૂંઘટમાં એ નિઃસહાય અનંતાની લાચારી જોઈ રહ્યો હતો.

બાપુ સુરેન્દ્રસિંહજીના સેક્રેટરીએ ગૌરાંગને અને એના પિતાને એક ખૂણામાં બોલાવીને નમ્રતાથી કહ્યું હતું કે હવે આપનો નિવૃત્ત થવાનો સમય થયો છે. ગૌરાંગને મુંબઈની કોલેજમાં ભણવાની વ્યવસ્થા કરી છે. ખર્ચાની ચિંતા કરશો નહિ. આપને આપના પગાર કરતાં પણ વધુ પેન્શન મળી રહેશે. દેવેન્દ્ર અને ગૌરાંગની જીવન દિશા બદલાઈ ગઈ. સંપર્ક તૂટી ગયો.

દેવેન્દ્રસિંહના પિતા સુરેન્દ્રસિંહજીનું અવસાનના સમાચાર મળતાં ગૌરાંગ દેવેન્દ્રને આશ્વાસન આપવા  શોક સભામાં ગયો હતો. ભૂતપૂર્વ વાગ્દત્તા અનંતા અને ગૌરાંગની વચ્ચે દૃષ્ટિસંવાદ થયો હતો જે દેવેન્દ્રના ધ્યાન બહાર નહતું. બીજે દિવસે ટ્રેઇનમાં મુંબઈ જતી વેળાએ કોઈક ગુંડાએ ગૌરાંગના ચહેરા પર એસિડ છાંટ્યો અને ટ્રેઇનમાંથી કૂદી પડ્યો. તાત્કાલિક સારવાર ન મળતાં ગૌરાંગે દૃષ્ટિ ગુમાવી દીધી.

ગૌરાંગનો એક મિત્ર એને બેંગ્લોર લઈ ગયો. પાસેના ગામમાંના ઘરમાં રહેવાની સગવડ કરી આપી હતી. ગુજરાતી સમાજથી દૂર એનું નવું જીવન શરું થયું. વર્ષો વિતતા ગયા. પૂર્વજીવન વિસરાઈ ગયું રવિન્દ્રનાથ ટાગોર જેવા જ દેખાતા ધવલ ગૌરાંગનું મૂળ નામ પણ ભૂલાઈ ગયું અને તે માત્ર સ્વામિજી તરીકે જ ઓળખાવા લાગ્યા. આંખના ડોક્ટર રેડ્ડી અને એમની પત્ની વિશાખા સ્વામિજીના પ્રસંશક હતા. એકવાર વિશાખા એની મમ્મી અનંતાદેવીને એમના ભજન સાંભળવા લઈ આવ્યા. સ્વામિજી તો અનંતાને ઓળખી ન શક્યા પણ અનંતાદેવીની વર્ષો પછી પણ સ્વામિજીને ઓળખી ગયા. પહેલી મુલાકાતે જ બન્ને વયસ્કોની એક નવી દુનિયા સર્જાઈ ગઈ.

વિશાખાની ગેરહાજરીમાં સ્વામિજી અને અનંતાદેવીએ અતિતને સજીવન કર્યો. અનેક ખુલાસાઓ થયા. દેવેન્દ્રએ ગૌરાંગનો પ્રથમ પ્રેમપત્ર પહોંચાડ્યો જ ન હતો. એ પત્ર અનંતાને એક જુના પુસ્તકમાંથી મળ્યો હતો. સસરાની શોક સભામાં આવેલા ગૌરાંગ સાથે નજરોથી લાચારી વ્યક્ત થઈ હતી. બસ ત્યાર પછી ગૌરાંગ નામની વ્યક્તિ અદૃષ્ય થઈ ગઈ હતી.

અનંતા એક પુત્ર અને એક પુત્રીની માતા બની ગઈ હતી. દેવેન્દ્રસિંહ સમૃદ્ધ નેતા બની ગયા હતા. સુંદર મહિલાઓના માનીતા હતા. રજપૂત હતા અનેક પત્ની કરી શકે એમ હતા; પણ કાયદા અને સમાજને માન આપીને બહુપત્નીત્વ સ્વીકાર્યું ન હતું. પતંગિયા સ્વભાવના દેવેન્દ્રને અનેક સ્વૈછિક પુષ્પોની ખોટ જ ન હતી.

વર્ષો બાદ અનંતાદેવીને આકસ્મિક રીતે પુત્રી વિશાખા દ્વારા ગૌરાંગસ્વામિ મળ્યા. પુત્રી વિશાખાને એમના અતિતની જાણ ન હતી પણ પિતાશ્રીના ચારિત્ર્યની જાણ તો હતી જ. વિશાખાએ શરૂઆતમાં તો મમ્મીના જીવતે જીવત નેત્રદાનનો વિરોધ કર્યો, પણ મમ્મીના મહાન ત્યાગને બિરદાવી નેત્રદાનની અનુમતી આપી. એક મહાન નેત્રદાન થઈ ગયું.

***

આજે પણ અનંતાદેવી દેવેન્દ્રસિંહજીના કાયદેસરના પત્ની જ છે. તેઓ પુત્રી વિશાખા સાથે બેંગલોરમાં રહે છે. વાસ્તવમાં એક નેત્રીય સ્વામિજી અને એક નેત્રીય અનંતાદેવી, દિવસના મોટાભાગનો સમય એક સાથે જ વ્યતિત કરે છે. વયોવૃધ્ધ દેવેન્દ્રસિંહજી હવે મુખ્યમંત્રી નથી પણ રાજકીય સમાચારોમાં ચમકતા રહે છે. ત્રણ જીવન પોતપોતાની રીતે વહ્યું જાય છે.

(ગુજરાત દર્પણ  ડિસે.૨૦૧૭)

જેહાદીની અમ્મા.

જેહાદીની અમ્મા.

NY Terroris

ન્યુ યોર્ક ટેરરિસ્ટ (ઓક્ટો. ૩૧, ૨૦૧૭)

બુરખાનશીન મહિલા રિક્ષામાંથી ઉતરી અને દોડતી હાંફતી પોલિસ સ્ટેશનમાં દાખલ થઈ. ડેસ્ક પરની મહિલા કોન્સ્ટેબલ અટકાવે તે પહેલાંતો તે સાહેબની ઓફિસમાં ઘૂસી ગઈ. ઈન્સ્પેક્ટર મિસ્ટર ઠાકુર કોમ્પ્યુટર પર કોઈક માહિતી મેળવી રહ્યા હતા. એકદમ ધસી આવેલી મહિલાએ ચીસ પાડતાં કહ્યું ‘સાહેબ મારા દીકરાને બચાવી લો. પ્લીઝ સેવ માય સન.’

ઠાકુર સાહેબ ગર્જ્યા, ‘બૈઠ જાઓ ઔર બુરખા ખોલો.’

મહિલાએ વેઇલ ખોલી. આધેડવયની સુંદર મહિલાએ અંગ્રેજીમાં કહ્યું એટલે તે શિક્ષિત હતી એ તો ચોક્કસ જ હતું. ઠાકુર સાહેબે હિન્દીમાં જ સામે સવાલ કર્યો ‘કૌન હો તુમ? ક્યા હૂઆ તેરે લડકે કો?’.

બે સબઈન્સ્પેક્ટર આવી ગયા અને ત્રણ કોન્ટેબલ મહિલાની આજુબાજુ ગોઠવાઈ ગયા. મહિલા ફફડતી અને ધ્રૂજતી હતી.

‘સાહેબ મારો દીકરો ઘણાને મારી નાંખશે અને જાતે મરી જશે. એ માત્ર પંદર વર્ષનો છે. મારો એકનો એક દીકરો છે.’

‘નામ ક્યા હૈ? કહાં હૈ તુમ્હારા લડકા?’ જરા પણ નરમાશ બતાવ્યા વગર ઠાકુર પૂછતા રહ્યા. મહિલા ગુજરાતીમાં જવાબ આપતી રહી. વાતનું વિડિયો રેકોર્ડિંગ ચાલુ થઈ ગયું. બે મિનિટમાં જ હાજર ઓફિસરોને  મહિલાની ટૂંકી વાતની ગંભીરતાનો અણસાર આવી ગયો. “ઘણાને મારી નાંખશે અને જાતે મરી જશે” એટલું વાક્ય જ કુશળ ઓફિસરો માટે પુરતું હતું. મહિલાએ અંગ્રેજીમાં દીકરાને બચાવવાની વાત કરી હતી. એટલે ઠાકુર સાહેબે ફરી પૂછ્યું ‘વેર ઈઝ યોર સન. વ્હોટ હેપન્ડ ટુ હીમ. વ્હેર ઈઝ હી?’ ઓફિસ બહાર ચાર પોલિસ જીપમાં સશત્ર પોલિસો ખડકાતાં હતાં. ઓર્ડરની રાહ જોવાતી હતી.

‘સાહેબ મારો દીકરો હમિદ અબદુલ્લાહ રામમંદિરના મેદાનમાં બાપુની કથા ચાલે છે તે એરિયામાં કશેક મોટી ટ્રક લઈને ઉભો છે. આઈ ડોન્ટ નો ધ એક્ચ્યુઅલ લોકેશન. કથા પુરી થશે એટલે એ મેદાનમાંથી નીકળતાં માણસો પર ટ્રક ચલાવી દેશે. લંડન પેરિસમાં બન્યું હતું એવું જ કશું થશે.’

‘ટ્રકનો નંબર? મોડેલ?’

‘એ કશું ખબર નથી પણ ટ્રકના બેક ડોર પર ચોકથી લખ્યું છે “અલ્લાહ ગવાહ”. ભાઈજાનની ટ્રક છે. મારા હસબન્ડનો એમની સાથે પાર્ટનરશીપમાં સિઝનલ બિઝનેશ છે અને અત્યારથી દિવાળીના ફટાકડાની ખરીદી ચાલે છે.’

‘ઈટસ ઈનફ ફોર નાવ. થેન્ક્સ. વોટ્સ યોર નેઈમ?’

‘શીલા.’

‘શીલા? સાહેબે પૂછ્યું તો ખરું પણ જવાબની રાહ નહિ જોઈ. ટોન બદલ્યો. આપ યહાં ઈન્તજાર કરો. આપ બુરખા નિકાલ દો, ઔર આરામ સે બૈઠો. જબ તક આપકે બેટેકો હમ યહાં નહિ લાયે તબ તક આપ કહીં ભી નહિ જા શકતે. આપકી ભી તલાસી લેની પડેગી. આપકે પાસ જો કુછ હૈ, ફોન ઓર પર્સ, સબ કુછ ટેબલ પર રખ દો. જબ આપ ઘર જાઓગી આપકો સબ મીલ જાયેગા.’ તુમ ને બદલે સાહેબ આપ શબ્દ વાપર્યો.

વાત ચાલતી હતી તે દરમ્યાન ઓપરેશન એલર્ટના સિગ્નલ્સ સીટી કમિશનર, ડી.એસ.પી, એન્ટી ટેરોરિસમ સ્ક્વૉડને અપાઈ ગયા. સમગ્ર તંત્ર સાબદું થઈ ગયું.

સાહેબે કોન્સ્ટેબલને કહીને શીલા માટે પાણીની બોટલ મંગાવી. સાહેબ સમય ગુમાવાને બદલે બહાર નીકળી ગયા. અનેક મોટર બાઈક પર સિવિલ ફોર્સ મંદિરની આજુબાજુના વિસ્તારમાં ટ્રકની શોધમાં લાગી ગયા. માત્ર દશ મિનિટમાં જ “અલ્લાહ ગવાહ” ટ્રક નો પત્તો મળી ગયો. કથાકારબાપુને સંદેશો મોકલાઈ ગયો. બાપુ કથા ચાલુ જ રાખજો. મેદાનના પ્રવેશદ્વાર સામે રાયફલ સ્વોડ ખડી થઈ ગઈ. કોઈ પણ વાહન ઘૂસવાની કોશીશ કરે તો પહેલાં ચારે ટાયર અને જરૂર પડે તો વાહન ડ્રાઈવરને સૂટ કરવાની સૂચના અપાઈ ગઈ. બે માઈલ દૂર હમિદની ટ્રકનું સ્થાન કન્ફર્મ થઈ ગયું. ટ્રકથી દૂર પાંચમાળના મકાનના ધાબા પરથી એક શંકાસ્પદ માણસ બાયનોક્યુલર સાથે ફરતો દેખાયો.

કમાન્ડો નરેન્દ્રસિંહની ટીમ પાછલા દાદર પરથી ટેરેસ પર પહોંચ્યા, ટેરેસ પર બે માણસો હતાં. એકના હાથમાં બાઈનોક્યુલર હતું અને બીજાના હાથમાં હેન્ડગન હતી. એણે માણસો આવતાં જોયા એટલે બાઈનોક્યુલર વાળો જે વાંકો વળીને જોતો હતો તેને ઉંચકીને નીચે ફેંકી દીધો અને આડેધડ ગોળીઓ છોડવા માંડી પણ સ્ક્વોર્ડ ટીમ ટેવાયલી હતી. સામસામેના ગોળીબારમાં ટેરરિસ્ટ ઘવાયો અને એરેસ્ટ કરાયો. ધાબા પરથી ફેંકાઈ ગયેલો તો પડતાં જ મરી ગયો. ઘવાયલા ટેરરિસ્ટને નાકા પર તૈયાર રખાયલી એમ્બ્યુલન્સમાં રવાના કરાયો. મરેલા ટેરરિસ્ટના ફોટા લેવાયા અને લાશને તરત જ વાનમાં પોસ્ટમોર્ટમ માટે રવાના કરી દેવાઈ. આજુબાજુના એરિયામાં કમાન્ડો અને એન્ટી બોમ્બસ્ક્વોર્ડ તૈયાર હતી.

ઈન્સ્પેકટર ઠાકુર ધીમે રહીને ટ્રક પાસે પહોંચ્યા; અને પોર્ન મેગેઝીનના ફોટા જોવામાં મસ્ત હમીદને ટ્રકમાંથી બહાર ખેંચી જમીન પર પછાડી દીધો. તરત જ બાકીનું કામ બીજા ઓફિસરે પતાવી દીધું. હમીદ બેડીઓમાં જકડાઈ પોલિસ વાનમાં ફેંકાઈ ગયો.

બાપુના રામભકતોની રક્ષા જાનહાની વગર થઈ ગઈ. આજુબાજુના વિસ્તાર વાળાને ખબર પણ ના પડી કે એક મોટો હત્યાકાંડ થતો રહી ગયો. સમગ્ર મામલો માત્ર વીશ મિનિટમાં મિડિયાની જાણ બહાર સમેટાઈ ગયો. લોકલ પોલિસ ડિપાર્ટમેન્ટના ઠાકુર સાહેબની કુશળતાથી ટેરરિસ્ટ હમિદને જીવતો પકડી લેવાયો.

શીલા પોલિસ સ્ટેશનના એક રૂમમાં દીકરાના સમાચારની રાહ જોતી હતી.

પૂરા બે કલાક પછી શીલાને ઠાકુર સાહેબે બોલાવી. ઓફિસમાં ડીએસપી, સીટી કમિશનર, સરકારી વકીલ અને બીજા બેત્રણ ઓફિસર હાજર હતાં.

‘શીલા, યોર સન ઈઝ એલાઈવ એન્ડ ઈન અવર કસ્ટડી. થેન્ક્સ. યોર ટાઇમ્લી ઇન્ફોર્મેશન સેવ્ડ ધી લાઈફ ઓફ યોર સન એન્ડ હન્ડ્રેડ ઓફ ઇનોસન્ટ પીપલ. યુ આર બ્રેવ મધર. આઈ એમ પ્રાઉડ ઓફ યુ. ભારત સરકાર અને સૌ ભારતીય તારા આભારી રહેશે.’

‘મારે મારા દીકરાને મળવું છે.’

‘સોરી, એને બીજી ખાસ હવાલાતમાં લઈ જવાયો છે. એને તમે મળી શકશો નહિ. એને ઘણી પૂછપરછ કરવાની છે. તમારે માટે એ જ સંતોષની વાત છે કે તમારો દીકરો જીવંત છે.’

‘મારા દીકરાનું  શું થશે?’

‘હું નથી જાણતો. એ સરકાર અને જસ્ટીસ ડિપાર્ટમેન્ટના હાથની વાત છે. અત્યારે તો તમારે જે કાંઈ જાણતા હો તે અમને શાંતિથી ગભરાયા વગર અમને જણાવો. તમારે કાંઈ ખાવું છે. લાંબા સમયથી કશું જ ખાધું પીધું નહિ હોય.’

‘ના મારે મારા દીકરાને જોયા વગર ખાવું નથી’

‘એ લાંબા સમય સુધી શક્ય નથી. શીલા બી રિયલ. આફ્ટર અવર ટોક, વી એરેન્જ ફોર યોર મીલ. હવે સૌથી પહેલાં તમારી વાત કરો. જન્મથી શરૂ કરી જે યાદ હોય તે વિસ્તારથી કહેવા માંડો. તમે જે કહેશો તે રેકોર્ડ થતું રહેશે એ જાણ માટે.’

‘મારું નામ શીલા. હું કરાંચીના ગુજરાતી લોહાણા કુટુંબની દીકરી. હું કોલેજમાં એમ.એ.નું ભણતી હતી ત્યારે  મેં મારી સાથે જ ભણતા મારા દોસ્ત અહમદખાન સાથે મારા પેરન્ટ્સની મનાઈ છતાં પ્રેમલગ્ન કરેલા. કુટુંબ સાથેનો નાતો તૂટી ગયેલો. લગ્ન પહેલાં તો અહમદે મને મારો ધર્મ પાળવાની છૂટ આપેલી પણ લગ્ન પછી એણે મારી પાસે ઈસ્લામ ધર્મ પાળવા ફરજ પાડી. હું છાનીમાની ભગવાનની પ્રાર્થનાઓ કરી લેતી. હું પ્રેગનન્ટ હતી ત્યારે અમે ફેક વિઝા મેળવીને શ્રીનગર ફરવા ગયા. ત્યાંથી અમે દિલ્હી ગયા. દિલ્હીમાં હતી ત્યારે હમિદનો જન્મ થયો. હમિદને સારી જીંદગી મળે એ ઈરાદે અમે ઈન્ડિયામાં જ રહી પડ્યા. ત્યાર પછી તો અમે ગુજરાતમાં આવ્યા. મને અહિ હાઈસ્કુલમાં નોકરી પણ મળી. મારા હસ્બન્ડ મદ્રેસા સ્કુલમાં પાર્ટટાઈમ ઈસ્લામિક કલ્ચર શીખવતા હતા. મારો દીકરો હમિદ ઇંગ્લીશ મિડિયમ મદ્રેસા હાઇસ્કુલમાં દશમા ધોરણમાં ભણે છે. ત્રણ વર્ષ પહેલાં મારા હસબંડનો કઝીન પાકિસ્તાનથી બાંગલા દેશ થઈને બાંગલાદેશી રેફ્યુજી તરીકે આવી ગયો. તેની સાથે મારા હસબન્ડે પાર્ટનરશીપમાં સિઝનલ ધંધો કરવા માંડ્યો. ચાર વર્ષ પહેલાં બ્રેસ્ટ કેન્સરમાં ટોટલ માસ્ટેક્ટોમી પછી મારામાં એણે ઈન્ટરેસ્ટ ગુમાવી દીધો હતો. એક વાર ભાઈજાને મારી હાજરીમાં જ કહ્યું હતું કે આ કાફિરકી બચ્ચી અબ તેરે કામકી હી નહિ. દૂસરી શાદી કરકે બચ્ચે બનાના શરૂ કર દે. સહેબ એ ખરાબ માણસ છે. મારે મારા હસ્બન્ડને એની સોબતમાંથી છોડાવવો છે.’

પાણીના બે ધૂંટ પીને શીલાએ પોતાની વાત ચાલુ રાખી.

‘અહામદે કઝીન સાથે ધંધામાં વધારે સમય ગાળવા માંડ્યો. હું કાંઈ પૂછતી તો મારપીટ કરતો. પણ પછી માફી માંગી લેતો. ભાઈજાને મારા હમિદને કુરાન અને ઉપરાંત હેદિથ, મહમદ પૈગંબર સાહેબની આજ્ઞાઓનું પાલન કરવાની વાતો શીખવવા માંડી. મારા દીકરાને બધા ટીનેજરની જેમ નાની ઉમ્મરથી જ ડ્રાઈવિંગ કરવાનું મન થતું હતું. ચૌદ વર્ષની ઉમ્મરે જ ભાઈજાને એની ટ્રક ચલાવતા શીખવી દીધું હતું, નાની ઉમ્મરે ગેરકાયદેસર લાઇસન્સ વગર ડ્રાઈવિંગ કરવા સામે મારો વિરોધ હતો. પણ મારું સાંભળે પણ કોણ?’

‘છ મહિનાથી મને ઉંઘવા માટે સ્લીપીંગ પીલ્સ લેવી પડે છે. ગઈ કાલે રાત્રે અચાનક મારી ઉંઘ ઉડી ગઈ.  મારા હસબંડ અને કઝિન ભાઈજાનને, મારા દીકરા સાથે બંધ બારણે વાત કરતાં સાંભળ્યા. મેં છાનામાના વાત સાંભળવા માંડી.’

‘તને બ્યુટિફુલ ગર્લ્સ ગમે છેને? છોકરીઓ મેળવવાનો સહેલો રસ્તો કાફિરોને મારતાં મારતાં જન્નત નશીન થવું. બી એ સ્યુસાઈડ બોમ્બર. જેઓ અલ્લાહને માટે કાફિરો સામે લડી રહ્યા છે, ઇસ્લામ વિરોધીઓને મારતા પોતે મરી જાય છે. એ સ્યુસાઈડ નથી શહિદી છે. કુરાનમાંતો સ્યુસાઈડની ના ફરમાવી છે. પણ કુરાદવી જેવા ઘણાં ઇસ્લામિક એક્ષપર્સ્ટો એ કહ્યું છે કે ઈસ્લામ માટે મરવું એ આત્મહત્યા નથી. અગર તૂ શહીદ હો જાયેગા તો તેરે લીયે જન્નતમેં સેવન્ટી ટુ મોસ્ટ બ્યુટિફુલ વર્જીન ગર્લ્સ વીલબી વેઈટિંગ ફોર યુ. તૈયાર હૈ? ઐશ્વર્યાસે  જ્યાદા બ્યુટિફુલ હૂર મીલેગી. મેં બારણાંની ફાટમાંથી જોયું તો એના હાથમાં પોર્ન મેગેઝીન હતું. એમાંનું નેકેડ સેન્ટર ફોલ્ડ જોતો હતો. કાલે તારે બાપુની કથા પૂરી થાય ત્યારે ફટાકડા પર લાઈટર સળગાવીને ફેંકી દેવાનું અને અલ્લાહ ગવાહ ટ્રક કથામાંથી આવતા ટોળા પર ચઢાવી દેવાની. અગર તેરે સામને મૈ, તેરે અપને પેરેન્ટ્સ ભી હો, યુ ડોન્ટ કેર. જો અલ્લાહ કે લીયે કરના હૈ વો કરના હી હૈ. અગર તૂ શહિદ હો ગયા તો જન્નતકી સેવન્ટી ટુ હૂર મિલેગી ઇટ્સ ગેરંટી. અગર ઈન્ડિયામેં જીન્દા રહેગા તો અગ્લી ગર્લ હી મિલેગી. યહાં સે કલ શામકો છે બજે તૂ નીકલેગા. શાયદ સાત બજે તું સેવન્ટી ટુ હૂરકે બીચમે એન્જોય કરતા હોગા.’

‘હું ઉંઘી શકી નહિ. દાવત માટે ઘણી રસોઈ કરવાની હતી. બધા ઘરમાં જ હતાં. ઘરની બહાર નીકળી શકી નહિ. એઓ જેવા ઘર બહાર નીકળ્યા કે તરત જ હું રીક્ષામાં અહિ આવી પહોંચી. અત્યારે મારા હસબંડ અને ભાઈજાન ક્યાં છે તે ખબર નથી.’

ઠાકુર સાહેબે પોતાના ફોન પર જેને ગીરફ્તાર કર્યો હતો તેનો ફોટો બતાવ્યો. ‘આ કોણ છે?’

‘ઓહ આતો મારા હસબંડના કઝીન ભાઈજાન છે? ક્યાં છે?’

‘એ અમારી કસ્ટડીમાં છે. શીલા તમારા હસબન્ડ અત્યારે ક્યાં છે?’

‘મને ખબર નથી. એ મારા ઘરમાંથી તો ભાઈજાન સાથે જ નીકળ્યા હતા.’

‘શીલા, આ ફોટો ધ્યાનથી જૂઓ. આ કોઈ તમારા હસબન્ડનો મિત્ર કે તમારો જાણીતો માણસ છે?’

‘ઓહ, ઓહ આતો મારા હસબંડ અહમદખાન છે. એને શું થયું?’

‘તમારા ભાઈજાને એને અગાસીમાંથી ઉંચકીને નીચે ફેંકી દીધા અને ખુદાના પ્યારા થઈ ગયા. આઈ એમ સોરી ફોર યોર લોસ.’

શીલા સાથે ઠાકુરને આથી વધુ ખુલાસાઓ કરવાની જરૂર ના લાગી. શીલા ભાંગી પડી. શીલા રડતી રહી. થોડો સમય એને રડવા દીધી. કમિશનર સાહેબે પાસે જઈને માથા પર હાથ ફેરવ્યો. અને કહ્યું ‘પ્લીઝ કામ ડાઉન એન્ડ લીસન કેરફુલ્લી’

‘શીલા, હવે તમે તમારે ઘેર જઈ નહિ શકો. તમારા માટે એ સલામત નથી. તમારા ઘરની તલાસી લેવાની છે. હજુ અમારે તમને ઘણાં સવાલો પૂછવાના છે. તમને ગવર્નમેન્ટ પ્રોટેક્શન હેઠળ આજે અજ્ઞાત હોટેલમાં લઈ જવાશે અને કાલે બીજા સ્થળે લઈ જવાશે. તમે સતત પોલિસની નજર હેઠળ રહેશો. તમને કાંઈ પણ તકલીફ નહિ પડે તેની કાળજી લેવાશે. ખરેખર તો તમે ગેરકાયદે ભારતમાં દાખલ થયા અને તમારું ફેમિલીએ ટેરરિસ્ટને સપોર્ટ કર્યો છે. હજુ ઘણી લિન્ક શોધવાની બાકી છે. આશા છે કે જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે તમારો સહકાર મળી રહેશે. અત્યારે તો તમારા ખૂદા કે ભગવાનનો એ જ પાડ માનવાનો કે તમારો દીકરો અને તમે હયાત છો. અત્યારે તમને સિવિલ ડ્રેસમાં બે મહિલા પોલિસ ઓફિસર યોગ્ય જગ્યાએ લઈ જશે જ્યાં તમે સતત પોલિસ નિગરાની હેઠળ રહેશો. થેન્ક્યુ શીલા.’

જેહાદીની અમ્માને અજાણી જગ્યાએ લઈ જવાઈ.

(નોંધઃ આ કાલ્પનિક  વાર્તા “ગુજરાત દર્પણ” ના નવે. ૨૦૧૭ના અંક માટે બે મહિના પહેલાં લખાઈ હતી. અને નવે.નો અંક ૪ નવે. શનિવારે પ્રગટ થાય તે પહેલાં જ ૩૧ ઓક્ટોબરના રોજ ન્યુયોર્કમાં ઉઝબેકિસ્તાની ટ્રક ડ્રાઈવરે અગ્યાર નિર્દોષ માનવીઓને કચડી નાંખ્યા. આ માત્ર કાલ્પનિક નવલિકા છે.)

ડો.મંજરીના પાંચ હસ્બન્ડ

ડો.મંજરીના પાંચ હસ્બન્ડ

‘એઈ શાસ્ત્રી, અહિ આવ.’

એક લગ્ન રિશેપ્શન પાર્ટિમાં મને જોઈને ચંપાકાકીએ મોટેથી બુમ પાડીને મને બોલાવ્યો.

હું એમની પાસે ગયો.

એમણે મોટા અવાજે કહ્યું ‘મારી જમણી બાજુ બેસ. મને ખબર છે. તારો ડાબો કાન જ થોડો ઘણો કામ કરે છે.’

અમારા ચંપાકાકીએ લગભગ આજુબાજુના બે ડઝન માણસો સાંભળે એ રીતે મોટેથી બુમ પાડી મારું સ્વાગત કરી એમની જમણી બાજુ બેસાડ્યો. કાકીને વાતો કરવાનો જબરો શોખ. પંચ્યાસીની ઉમ્મર પણ સ્વભાવ પાંત્રીસીનો. એમની ગોસીપ કે ગપ્પા એવી ગંભિરતાથી રજુ કરે કે ખોટી વાત છે તે સમજાય તો પણ સાભળવી ગમે. ક્યારે સિરીયસ છે અને ક્યારે જોક કરે છે એ સમજવું અધરું.

અમારા ચંપકકાકા પણ મારી જેમ બહેરા. કાકાના બન્ને કાન આઉટ ઓફ ઓર્ડર. કાકીને કાકા સાથે મોટેથી બોલવાની ટેવ એટલે એમને કોઈ પ્રાઈવસી એક્ટ લાગુ પડે જ નહિ. ગામ સાંભળે એટલા મોટા અવાજે વાત કરે.

એક જમાનામાં કાકી નાટકો લખતા અને ભજવતા. અમેરિકામાં આવ્યા પછી નાટકો છૂટી ગયા. એમણે સોસિયલ ગ્રુપમાં ગપ્પાબાજી શરૂ કરી. પંચ્યાસીની ઉમ્મરે બેત્રણ વોટ્સપ ગ્રુપ, ટ્વિટર એકાઉન્ટ અને એક ઓરિજીનલ અને બે ત્રણ ફેક આઈડી વાળા ફેસબુક એકાઉન્ટ રાખ્યા. એ મારી દરેક વાર્તા વાંચે અને દરેકમાં કાંઈ ને કાંઈ વાંધો કાઢે.

‘હમણાં તારું લખવાનું કેમ ચાલે છે? બંધ કરી દીધું?’

મને મોટેથી પૂછાયલો આ સવાલ સારો લાગ્યો. એટલિસ્ટ આજુબાજુના લોકો જાણે તો ખરા કે હું લેખક છું.

‘કાકી હમણાં હું સારો પ્લોટ કે કથાબીજની શોધમાં છું.’ 

‘જો, પેલા ખૂણામાં; મરૂન ટુ સ્પિલ્ટ ગાઉનમાં તારો બ્યુટિફૂલ પ્લોટ ઉભો છે..’

‘કોની વાત કરો છો? ડો.મંજરીની?’

‘હા, એની વાત તને ખબર છે?’

‘ના.’

હું ડો. મંજરીને ઓળખતો હતો. પણ એના પ્રોફેશન પૂરતો જ. એની પર્સનલ લાઈફ વીશે કશું જ જાણતો ન હતો. એકવાર ઈન્ડિયન ટીવી પર સાઈકોલોજીના વાર્તાલાપમાં મેં એમને સાંભળ્યા હતા. યંગ, ઈમ્પ્રેસીવ એન્ડ બ્યુટીફુલ ગર્લ. એક ફ્રેન્ડને ફેમિલી પ્રોબ્લેમ હતો મેં એમને ડો.મંજરીનું નામ રિફર કર્યું હતું એટલે નામ નજરની ઓળખાણ. કાકી શું વાત કરવાં માંગતાં હતાં તે મને ખબર ન હતી એટલે મેં ના  કહી.

‘તને ખબર છે આ મંજરી ચાર ડિવૉર્સ પછી પાંચમાં ને પરણી છે.’

‘વ્હોટ? મંજરી પરણેલી છે?’

‘એકવાર નહિ અનેક વાર. તું જાણતો નથી એણે ભલે એના પેશન્ટસને સાજા કર્યા હશે; પણ એના બધા વરોને તો ગાંડા કરી જ મૂક્યા છે.’

‘અરે કાકી યુ મિન્સ હસ્બન્ડસ? ના હોય. મને તો એમ કે ડો.મંજરી સિંગલ છે.’

‘અરે શાની સિંગલ. કાયમની લગ્ને લગ્ને કુંવારી. નથી મિસ લખતી, નથી મિસિસ લખતી. ઓન્લી એક એમ અને એક એસ. ઓન્લી મિઝ. કંઈ કારણ વગર? એને પોતાને જ ખબર નથી કે પોતે પરણેલી છે કે કુંવારી છે.’

‘જો સંભળ,’ એમણે એમના હોઠ લગભગ મારા કાનમાં ઘૂસાડતા હોય એ રીતે મંજરીનું પતિપુરાણ કહેવા માંડ્યું.

‘મંજરી કોલેજમાં ભણતી હતી ત્યારે એણે એના ક્લિનિકલ સાઈકોલોજીના પ્રોફેસરને પ્રેમમાં લપેટેલા અને લગ્ન કરેલા. સબ્જેક્ટમાં વગર મહેનતે પાસ થવા માટે જ તો. અને લગ્ન પછી કોર્સ પુરો થયો અને છ વીકમાં જ પ્રોફેસર પતિને ગાંડો કરી દીધેલો અને ડિવોર્સ થઈ ગયેલા. આ પતિ નંબર વન. આ વાત ખબર હતી?

‘ના. ના હોય’

‘હું યે પહેલાં ન્હોતી માનતી. એ તો પછી રિલાયેબલ સોર્સ દ્વારા ખબર પડેલી. ત્યાર પછી મંજરી પાસે કોસ્મેટિકના પૈસા ખૂટી ગયા. એક ફિલિપિનોને વીઝા અપાવવા પેપર પર પરણેલી અને છૂટી પડેલી, એ પતિ નંબર ટુ.’ 

‘એના ત્રણ નંબરનો હસબન્ડ કાઠિવાડી દોસ્ત હતો. લગ્નના બીજા દિવસે દોસ્તોની હાજરીમાં બાપુ મંજરી સાથે “પતિગીરી” કરવા ગયો તો એણે એના દોસ્તોની હાજરીમાં જ એવો ઝપેટ્યો, એવો ઝપેટ્યો કે બિચારાએ બે હાથ જોડી દયાની ભીખમાં તલ્લાક માંગ્યા હતા.’

‘ના હોય કાકી, મંજરી બહેન તો બહુ સૌમ્ય અને મીઠ્ઠા સ્વભાવના છે. એ એવું કરે જ નહિ.’

‘અરે! ભઈલા એ તો બહારથી જ મીઠડી છે બાકી ઘરમાં શું ચાલે તે તને શું ખબર? હું તો એને અંદર બહાર, ઉપર નીચે. આગળ પાછળ. બધે થી પાક્કી ઓળખું. આ વાત તો મને એના દોસ્તે જ કરેલી.’

‘શાસ્ત્રી, તારી કાકીને આખા ગામના ઘરોમાં શું થાય તે બધી જ ખબર.’ કાકાએ મને કહ્યું

‘હું કોઈની પણ સાથે વાત કરતી હોઉં ત્યારે તમને વચમાં ડખો કરવાની ટેવ પડી ગઈ છે. પ્લીઝ તમે મારે માટે અને શાસ્ત્રીને માટે આઈસ્ક્રિમ લઈ આવો. તમારે નથી ખાવાનું. હમણાં તમારી સુગર કંટ્રોલમાં નથી. અને સાચવીને લાવજો. તમારા સૂટ પર ગયા વખતની જેમ આઈસ્ક્રિમ ના પાડતા.’

‘કાકી હું લઈ આવું. કાકાએ તકલીફ લેવાની ના હોય.’

‘ના ના તારે જવાની જરૂર નથી. જો તું તો લાઈનમાં ઉભો રહેશે અડધો કલાકમાં યે તારો પત્તો નહિ લાગે. કાકા તો લાઈનમાં ઉભા રહ્યા વગર જ લઈ આવશે.’ એમણે મંજરીની વાત ચાલુ રાખી

ચોથો હસબંડ પણ ઈન્ડિયન ડોક્ટર જ હતો. ગાયનેક હતો. મંજરીએ એને ફિઝિકલ એકઝામની ધરાર ના પાડી દીધેલી.  બિચારાને દાંપત્યજીવન અસાર લાગ્યું. એ પણ ગાંડો થઈ ગયો. એ પ્રેક્ટિસ છોડીને  સ્વામિનારાયણના સંતોની સેવામાં જોડાઈ ગયો. એણે માત્ર મંજરીનો જ નહિ પણ દુનિયાની તમામ મહિલાનો ત્યાગ કર્યો.

 હું ચારની વાતમાં જ ધરાઈ ગયો. મેં એમની પાસેથી છૂટવાની તૈયારી કરી. ‘ચાલો કાકી હું જરા કપલને વીશ કરી આવું.’

‘અરે! કાકા આઈસ્ક્રિમ લેવા ગયા છે હમણાં આવશે આ પાંચમાની ની વાત તો જાણવા જેવી છે.’

‘કાકી, તમે બધી અનરિયાલિસ્ટિક વાતો કરો છો.’

‘તો બધી તારી વાર્તા રિયાલિસ્ટિક છે? બધી કવિતા નવલકથા રિયલ છે? બધા પુરાણો રિયલ છે? ફિલ્મોની વાતો રિયલ છે? કાકીનું છટક્યું. રિયાલિસ્ટિક વાતમાં કહેવાનું પણ શું હોય. જાણીતી વાતો જાણવા જણાવમાં નવીનતા પણ શું? હું તને પ્લોટ આપું છું, સમજ્યોને?

‘હું વીશ વર્ષની ઉમ્મરે તારા કાકા સાથે પરણી. છ મહિના પહેલાં પાંસઠમી લગ્ન જયંતિ ઉજવી. હું ચંપાચમેલીમાંથી ચંપાબા અને ચંપાદાદી બની ગઈ ફિલમ પૂરી. એબ્સોલ્યુટ રિયલ સ્ટોરી. વારતા પૂરી. કોઈને રસ ના હોય.’

‘મંજરી દર વર્ષે હસબન્ડ બદલે એ વાત ભલે અનરિયાલિસ્ટિક લાગે, હાઈલી અનયુઝવલ બટ વેરી ઈન્ટરેસ્ટીંગ. જો વાંચનાર સંભળનાર ઓહ નો, ઈમ્પોસિબલ, નાવ વોટ, હાઉકમ; ન કરે તો ફરાળી વારતાની મજા પણ શું. મંજરીની વાતમાં રસ ના પડતો હોય તો હું તને મારી કેડના દુખાવાની વાત કરું?’

‘ના કાકી, તમારી વાત ચાલુ રાખો એમ મારે કહેવું પડ્યું. કાકી મેં સામેથી પૂછ્યું, તો પાંચમા હસબંડની શું વાત છે?

‘તને રસ નથી પછી ખોટી લમણાંઝિકનો અર્થ પણ શું?’ કાકી ખોટું ખોટું રિસાયા

‘આતો કાકી તમે……..’

‘લે જો કાકા આઈસક્રિમ લઈને આવી ગયા.’

જોયું તો ખરેખર કાકા આવતા હતા. કાકાના હાથમાં અડધું ખાધેલું આઈસક્રિમ. હતું. એમના સૂટ પર આઈસ્ક્રિમ રેલાતું હતું. સાથે ડો.મંજરી, અને એક બીજો ટોલ, ડાર્ક અને હેન્ડસમ યુવાન બન્ને હાથમાં આઈસ્ક્રિમ લઈને આવી પહોંચ્યા.

‘નમસ્તે ચંપાદાદી, નમસ્તે શાસ્ત્રી અંકલ.’ ડો. મંજરીએ વિવેક દર્શાવ્યો.

‘શાસ્ત્રી અંકલ, કાકાએ વાત કરી, દાદી તમને મારા હસ્બન્ડ પુરાણની વાત કહેતા હતા ખરું ને? કેટલા નંબર સૂધી આવ્યા.’ ડોક્ટર મંજરીએ પ્રીએમ્ટિવ સર્જીકલ સ્ટ્રાઈક જેવો સીધો જ સવાલ મને કર્યો. હું તો સડક જ થઈ ગયો.

કાકીએ ગંભીરતાથી પેલા હેન્ડસમ યુવક સામે જોઈને કહ્યું ‘આ તારા પાંચમા નંબરના હસબન્ડની ગાથા બાકી છે.’

‘ઓહ! અંકલ! દાદીને ના કહી હતી તોયે એમનાના પેટમાં ખીર ટકી નહિ, મારી વાત આખા ગામમાં કહેતા ફરે છે. એકલા દાદીની વાત નથી. કેટલાયે લોકોની ગોસીપિંગ કરવાની કુટેવ હોય છે. મૂળ વાત કંઈ હોય તેમાં અનેક કલ્પનાઓ ઉમેરાય, ગપ્પાબાજી વહેતી થાય, વાતનું વતેસર થાય. આપણા દાદીની એમાં એક્ષપર્ટીસ છે.’

‘એઇ ચાંપલી, મેં આ શાસ્ત્રી અંકલને તો તું ઓળખે છે. લેખક છે. પણ પ્લોટ વગરના છે. એમને પ્લોટ આપું છું. એમના સિવાય તારી સિવાય કોઈને કહી નથી. બાકી મારે શું? તારે ડઝન ડિવૉર્સ ડઝન વેડિંગના માંડવા બાંધવા હોય તો બાંધજે ને! પણ હવે આ તારા મગુભાઈની  બાકીની વાત તું જ પૂરી કર.’

‘શાસ્ત્રી અંકલ આ મારા છેલ્લા હસબંડ મંગુભાઈ છે. અત્યારે તો સાત જન્મના સાથીદાર છે એમ કહેતી ફરું છું. કાલની ખબર નથી.’

હું છક્ક જ થઈ ગયો. એકદમ સ્પીચલેશ. જે વાતને હું કાકીનું ગપ્પુ સમજ તો હતો તે વાત ‘સ્ટ્રૅઇટ ફ્રોમ ધ હોર્સ માઉથ’ જેવી સાચી સાબિત થઈ.

‘મંજરીબહેન સીરીયસલી વાત કરો. માનું છું કે કદાચ આ આપના પહેલા હસબંડ હશે. કાકીને મશ્કરી કરવાની ટેવ છે.’ મારાથી કહેવાઈ ગયું.

‘અંકલ વાત એમ છે કે મારાથી હસબંડ વગર જીવાતું નથી અને પતિદેવ સાથે ફાવતું નથી. અમારા સાઈકોલોજીસ્ટનો આ જ મોટો પ્રોબ્લેમ છે. આ મારા હનીને ઈન્ડિયાથી લઈ આવી છું. અંકલ મને આશીર્વાદ આપો કે આ પતિદેવ જીવનભર ટકી રહે’

મંજરી જાણે ઈન્ડિયાના શાક બજારમાંથી ટામેટા લઈ આવી હોય એમ વાત કરતી હતી.

‘ક્વોલિફાય હસબંડ લેવા હું ઈન્ડિયા ગઈ હતી. તમારા સુરતના એક હિરાઘસુના ફેમસ ડોક્ટર દીકરા સાથે મારો ઈન્ટર્વ્યુ ગોઠવાયો હતો. હું બોમ્બેમાં હતી. એનો ડ્રાઈવર મંગુ, મને કાર લઈને લેવા આવ્યો હતો. સુરતમાં એના ભવ્ય બંગલામાં ઈન્ટર્વ્યુની શરૂઆત થઈ. ડોક્ટર દેખાવમાં બીલકુલ ગબલો લાગ્યો. જાડા ચશ્મા અને માથે ટાલ.’

મેં એને પૂછ્યું ‘રસોઈ કરતાં આવડે છે?’

‘બસ મોં પહોળું…. નો એન્સર.’

‘લોન્ડ્રીમશીનમાં કયો વોશીંગ પાવડર નાંખો છો?  જવાબમાં હેં?’

‘ખમણ ઢોકળા અને ખમણના લોચામાં શું ફેર? ટાલમાંથી વાળ શોધતો હોય એમ એનો હાથ માથા પર ફરતો હતો.’

‘ઈન્ટર્વ્યુ પૂરો. એનો ડ્રાઈવર મંગુ મને બોમ્બે મૂકવા આવ્યો. રસ્તામાં એણે મને પૂછ્યું મેડમ તમને હસબન્ડ જોઈએ છે કે હાઉસકિપર?’

‘મેં કહ્યું, ટુ ઈન વન.’

‘ડ્રાઈવરે કહ્યું હું બન્નેમાં ચાલુ એવો છું. અને હું આ મંગુને લઈ આવી. નાવ હી ઈઝ ધ ડ્રાઈવર ઓફ માય લાઈફ.’

ચાર જણા હસતાં હતાં હું બાઘાં મારતો હતો.

મંજરીના પાંચ પતિની વાત કોની સાથે સરખાવવી? શ્રીમતિ  દ્રૌપદી? એલિઝાબેથ ટેલર કે ઝાઝા ગેબોર સાથે? નાઇન લાઈવ્ઝ ઓફ કેટ કે સાતખૂન માફ સાથે? હું મારૂં મો પહોળું કરીને માંજરી આંખ વાળી ડોકટર મંજરી સામે જોતો જ રહ્યો. ના ના એ બને જ નહિ.

મંગુને મારી સ્થિતિની દયા આવી. એણે ફોડ પાડ્યો.

‘અંકલ, આઈ એમ ડો.મનિષ મરચન્ટ. અમારા સાઈકોલોજીકલ એસોસિએશન કન્વેન્સનમાં એક વર્કશોપ “ગોસીપ” અને રુમર્સ એટલે કે અફવા  ઉપર છે. અને બીજો વિષય સાઈકોલોજીસ્ટની ફેમિલી લાઈફ વીશેનો છે. દાદીજીએ એક કોમેડી વિડિયો ડ્રામા “ડિવોર્સીસ એન્ડ ફાઇવ હસ્બન્ડસ ઓફ ડો.સુનિતા”  તૈયાર કરી આપ્યું છે. ડો.સુનિતા તરીકે ડો.મંજરી અને એના પાંચેય હસબન્ડ તરીકે મેં અભિનય આપ્યો છે. અમે એ વિડિયો કન્વેન્શનમાં રજુ કરવાના છીએ. ગોસીપીગની મજા માણનાર કે રુમર્સ ફેલાવનારની મનોદશા અને વ્યક્તિ અને સમાજ પર થતી એની અસર વિગેરે પર ઘણા વાર્તાલાપો થશે હું આપને કોમ્પ્લીમેન્ટરી ઈન્વિટેશન કાર્ડ મોકલીશ. જરૂરથી પધારજો.’

હું બોલ્યો નહિ પણ મનમાં વિચારતો હતો કે માનસશાસ્ત્રીઓ ભલે આખા ગામને

ગાંડામાંથી ડાહ્યા કરતા હશે પણ એની સાથે કાયમ રહેનાર બૈરા છોકરાંઓને તો ગાન્ડા કરીને જ જંપતા હશે. સાઈકોલોજીસ્ટસનું મનોવિશ્વ કદાચ નોર્મલ કરતાં જૂદું હોતું હશે. જે હોય તે પણ એટલિસ્ટ મને મારી આજની વાર્તાનો પ્લોટ મળી ગયો.

પબ્લિસ્ડઃ ગુજરાત દર્પણ ઓક્ટો. ૨૦૧૭

Previous Older Entries

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,143 other followers

Please Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,143 other followers