“શાપિત શુભાશિષ.”

“શાપિત શુભાશિષ.”

जीवेत शरदः शतम् शतम्

अखंड सैभाग्यवती भव

**********

 

          ભીની આંખે શાંતિલાલને નર્સિંગ હોમમાંની એમની રૂમમાં એમના બેડપર બેસાડ્યા. વાંસા પર હાથ ફેરવ્યો,  વ્હિલચેરમાં બેઠેલા સરલાબાનો હાથ શાંતિલાલ પાપાના માથા પર ફરતો રહ્યો. શાંતિલાલ કશું સમજતા હતા કે નહિ; તે તો માત્ર ભગવાન જ જાણે, પણ બન્ને હાથે તમણે એમની “સરુ” એટલે કે સરલાબા નો એક હાથ પક્ડી રાખ્યો હતો. શાંતિલાલના દૃષ્ટિહીન નેત્રો માત્ર એમની સરુનો આભાસ જોતા અને કાન અવાજ ઓળખતા. એલ્ઝાઇમરને કારણે એમણે જગતની જાણકારી અને અન્યોની ઓળખ ગુમાવી દીધી હતી. ધીમે રહીને હાથ છોડાવ્યો.

      ‘લેટ્સ ગો બા, ડોન્ટ વરી, હી વીલ બી હેપ્પી હિયર. એવ્રી વીક હી વીલ વિઝિટ યુ.’ નર્સિંગહોમની નર્સે સધ્યારો આપતાં કહ્યું; અને કૃશકાય સરલામાની વ્હિલચેર ફરી એમ્બ્યુલન્સમાં ગોઠવાઈ. એમ્બ્યુલન્સ સ્ટ્રેચર પર બાને હળવે રહીને સૂવડાવી દીધા. એમ્બ્યુલન્સ સરલાબાને લઈ “ટેન્ડર કેર હોસ્પીસ હોમ” ને રસ્તે દોડવા માંડી.

          સરલાબાને છેલ્લા સ્ટેજનું લિવર કેન્સર હતું. એમની નેવું વર્ષની ઉપરની ઉમ્મરને લીધે કોઈ ઉપાય કારગત નીવડે એમ ન હતા. એમને માટે ત્રણ ચાર મહિના, ત્રણ ચાર અઠવાડિયા કે ત્રણ ચાર દિવસ કરતાં વધુ સમય ન હતો. દેહ તૂટતો જતો હતો. પણ કોઈ અગમ્ય કારણસર એમની ચેતના સજાગ હતી. સરલાબા પોતે પણ પોતાનો અંત જાણતા જ હતા. પંચોતેર વર્ષના દીર્ઘ લગ્નજીવન બાદ જીવતા જીવત પતિથી છૂટા પડવાની વેદનાએ શારીરિક વેદના ભૂલાવી દીધી. હવેનું ભવિષ્ય ટૂંકુ હતું અતિત લાંબો હતો. બંધ આંખે એઓ હોસ્પીસને પંથે જતાં જતાં પોતાના ભૂતકાળને જોતા હતા.

          સોળ વર્ષની ઉમ્મરે હાથમાં મહેંદી મુકાઈ હતી, શરણાઈના સૂરો વાગ્યા હતા. એને અખંડ સૌભાગ્યવતી ભવ અને શાંતિલાલને દીઘાયુષ્યના અનેક આશીર્વાદ મળ્યા. કેટલાકેતો હળવાશથી સો છોકરાંની માં થજે એવી શુભેછા પણ પાઠવી હતી. શાંતિલાલે હળવાશથી કહ્યું હતું. મારાથી તો સરુ વગર ના જીવાય. મને સૌભાગ્યવતો ભવ ના આશિષ આપો અને સરુને દીર્ઘાયુષ્યના આશિષ આપો.

          એ જમાનામાં કોઈ, વડીલ બહેનો કે કાકી, મામી, માસી, ફોઈ કે દાદી સાથે આવી વાત નહોતું કરતું. પણ શાંતિલાલે કરી હતી. બધી મહિલાઓએ “બૈરી ઘેલો શાંતિ” કહીને મજાક પણ ઊડાવી હતી.

         શાંતિલાલ કેમિકલ એન્જીનીયર થયા હતા. એઓ ચાર મોટી બહેનોના એક માત્ર નાના ભાઈ હતા.  હરખઘેલી નણંદો ભાભીનો ક્યારે ખોળો ભરાય અને કૂળદિપકનું નામ પાડવા જઈએ તે દિવસની રાહ જોતી હતી. લગ્ન થયાને બાર બાર વર્ષ વિતી ગયા. એ દિવસ ન આવ્યો. બહેનો અને માબાપ તરફથી સીધા આડકતરા બીજા લગ્ન માટેના સૂચનો થવા માંડ્યા. તે જમાનામાં અને તે સમાજમાં એની નવાઈ પણ ન હતી. પણ શાંતિલાલ સંસ્કારી અને પ્રેમાળ હતા. સરલાને ખૂબ જ પ્રેમ કરતા હતા. સરલાએ પોતે પણ બીજા લગ્ન કરવા વિનવ્યા હતા. પણ શાંતિલાલ મક્કમ હતા. એમણે સ્વીકારી લીધું હતુ કે એમના ભાગ્યમાં સંતાન સુખ ન હતું. એણે બીજા લગ્નની ના કહી. એક બહેને તો હદ બહારની ટીકા કરતાં સરોજને વાંઝણી પણ કહી દીધી. સરલા ખૂબ જ રડી હતી. સરલાના બચાવમાં શાંતિલાલે કહી દીધું કે “મેં ડોકટરી તપાસ કરાવી છે. સરોજમાં વાંધો નથી; વાંધો તો મારામાં છે.” બસ થઈ રહ્યું.

          કુટુંબ છોડીને શાંતિલાલ વિઝા મળતાં અમેરિકા આવી ગયા. શાંતિલાલની નોકરી સારી હતી. સરલા   ને જોબ કરવાની જરૂર ન હતી. ત્રણ દિવસ હોસ્પિટલમાં વોલેન્ટિયર તરીકે સેવા આપતી. બન્નેનો સંસાર સૂખી હતો. બન્ને વચ્ચે અપાર પ્રેમ હતો. એમણે અમેરિકામાં પચ્ચીસ અને પચાસમી લગ્ન જયંતિ મિત્રોની હાજરીમાં ભવ્ય રીતે ઉજવી હતી.

          શાંતિલાલ નિવૃત્ત થયા હતા. આનંદ અને સંતોષ પૂર્વક જીવન વહેતું હતું. પણ કહેવાય છે સુખ દુઃખ સદા ટકતા નથી.

          શાંતિલાલને એક રાત્રે સ્ટ્રોક આવ્યો. બચી ગયા પણ અડધા અંગની ચેતના ગુમાવી દીધી. ત્યાર પછી ડિમેન્ટીયા અને ઍલ્ઝાઈમરની પણ અસર થઈ. શંતિલાલ લાચાર થઈ ગયા. યુવાનીનો તરવરાટ અદૃષ્ય થઈ ગયો. શાંતિલાલની આંખોનું તેજ પણ ગયું. તેઓ સરલાનો માત્ર આભાસ જ ઓળખતા, મેડિકલ ઈન્સ્યુરન્સે હોમ નર્સિંગએઈડની સગવડ કરી આપી હતી પણ, મદદનીશ એમને મદદ કરવા જતી તો બાળકની જેમ રડવા માંડતા. એ સમજતા કે આ એમની સરુ નથી. નર્સ ખવડાવવાની કોશીશ કરતી તો આંખો બંધ કરી દેતા. મોં બંધ કરી દેતા. ખાતા જ નહિ. યુવાન સરુ હવે વૃધ્ધ સુરુમા થઈ ગયા હતા.એને જ એમને ખવડાવવું, નવડાવવું પડતું. ઝાડો પેશાબ સાફ કરતાં. સંસ્કારી દંપતિએ એક પ્રથા જાળવી હતી. રોજ રાત્રે બેડમાં સૂતા સૂતા શાંતિપાઠ બોલતા અને બેત્રણ ભજન ગાઈને જ સૂતા. સરુબા હવે બાળકને સૂવડાવતાં હોય એમ શાંતિલાલના માથાપર હાથ ફેરવતા, શાતિપાઠ બોલતા અને ભજન ગાતા. શાંતિલાલ બાળકની  જેમ ઊંઘી જતા.

          ધીમે ધીમે ખબર કાઢવા આવતા મિત્રોની આવન જાવન ઘટવા માંડી. સગાઓનો સંસાર તો હતો જ નહિ. સ્નેહી મિત્રો વૃધ્ધ અને પરવશ થઈ ચૂક્યા હતા. કેટલાક લાગણીશીલ મિત્રોએ તો એમના પહેલાં જ વિદાય લઈ લીધી હતી. દીર્ઘ વૃધ્ધાવસ્થાએ એમને એકલા પાડી દીધા હતા. સંબંધ રહ્યો હતો માત્ર પ્રોફેશનલ ડોક્ટર, નર્સ અને મદદનીશ એઈડ સાથેનો જ. એક વાર તો ઘરના ભગવાન સામે બેસીને સરુમા ખૂબ જ રડ્યા. હે ભગવાન મને જો એકાદ સંતાન આપ્યું હોત તો મારા શાંતિની સેવા કરનાર કોઈક તો હોત! અરે! શાંતિએ બીજા લગ્ન કર્યા હોત તો એનો પણ ભર્યોભાદરો સંસાર હોત. એની કાળજી રાખનારું કોઈક તો હોત.

          અમેરિકા આવ્યા પછી, ઘડપણના સહારા માટે સરલાએ એકવાર શાંતિલાલને કહ્યું હતું કે “ચાલો આપણે એકાદ બાળકને દત્તક લઈએ.” ત્યારે શાંતિલાલ હસતા હસતા એના ખોળામાં માથું મૂકીને સૂઈ ગયા. સરુ,  મને જ દત્તક લઈ લે. તારા ઘડપણમાં હું તારા દીકરાની જેમ જ સેવા કરીશ. પછી અનેક દાખલાઓ બતાવ્યા હતા કે જેમાં પુખ્ત સંતાનોએ માંબાપને ચૂસી લીધા પછી નકામા ઢોરની જેમ પાંજરાપોળ જેવા સસ્તા ઘરડાઘરમાં ધકેલી દીધા હોય. શાંતિલાલે પૂરતી  આર્થિક વ્યવસ્થા તો કરી જ હતી.

          એકલી આર્થિક વ્યવસ્થા જ પૂરતી ના કહેવાય. વૃધ્ધાવસ્થાની બિમારીના સમયની હૂંફની વ્યવસ્થા કરવાનો એમની પાસે કોઈ જ માર્ગ ન હતો.

          સરુમા રડતાં. એના ડૂસકાનો અવાજ શાંતિલાલ સાંભળતા હતા. એને સમજાતું ન હતું. એના પડછાયા સમાન આભાસને એની નિસ્તેજ આંખ ટાંસી રહી હતી. ડોક્ટરની અનેક સલાહ હોવા છતાં શાંતિલાલને નર્સિંગહોમમાં મૂકવાનો જીવ ચાલતો ન હતો. વર્ષો વહેતા રહ્યા. એ મેડિકલ સલાહને અવગણતા રહ્યા. હવે એનાથી નિભાતું ન હતું. હવે સરુમા નો ખોરાક લગભગ બંધ થઈ ગયો. શરીર હાડપિંજર જેવું થઈ જવા માંડ્યું હતું.

          રોજ સર્વિસ માટે આવતી નર્સેને એની લગ્નની તારિખ ખબર હતી. એ કેક લઈ આવી, એના ડોક્ટર અને નર્સને ઘેર બોલાવ્યા અને પંચોતેરની લગ્નજયંતિની ઉજવણી કરી. શાંતિલાલને શું થાય છે તેની ખબર ન હતી.

          બીજે દિવસે ડોક્ટર જાતે આવ્યા. સાથે ગુજરાતી નર્સિંગહોમના પ્રતિનિધિ એવા ગુજરાતી સોસિયલ વર્કર બહેન પણ હતા. એક ઈન્ડિયન વકીલ પણ હતો. ડોક્ટરે ધીમે રહીને સમજાવ્યું. ‘આપને છેલ્લા સ્ટેજનું લિવર કેન્સર છે. તમે આત્મબળથી ખૂબ જ ખેંચ્યું. તમારે માટે હવે સારવારનો કોઈ માર્ગ બચ્યો નથી. મોંમ તમે શાંતિથી હોસ્પીસ કેરમાં બે ત્રણ મહિના પ્રભુ સ્મરણ કરતાં સમય પસાર કરો. અને પાપાને નર્સિંગહોમમાં સારવાર લેવા દો. હવે બીજો કોઈ જ માર્ગ નથી.’

          સરોજમા હોસ્પિટલમાં સેવા આપી ચૂક્યા હતા. કેન્સર અને હોસ્પીસ શબ્દ એમને માટે નવા ન હતા.

          ‘પણ મારા શાંતિનું શું?’

         ‘મૉમ, ગ્રાન્ડપાને નર્સિંગ હોમમાં જ મોકલવા પડશે. ત્યાં એને તમામ સેવા સગવડ મળશે. તમે તો એમની આખી જીંદગી ખૂબ સેવા કરી છે. હવે અમને ગ્રાન્ડપાની સેવા કરવાની તક આપો. તમારે હવે પ્રભુસ્મરણ કરવાનો સમય છે.’ નર્સિંગ હોમની સમજણ આપવા સાથે આવેલા ગુજરાતી બહેને ખૂબ જ સધ્યારો આપતા જણાવ્યું. ગુજરાતી ડોક્ટર, નર્સ, સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી તાજું ભોજન, મંદિર અને મનોરંજનની સુવિધાઓના ગીતો પણ ગાયા.

          ‘દીકરી, હું પણ બધું જ જાણું છું. પણ પાપાને હવે એ બધાની કશી જ જરૂર નથી. એને તો મારી જ જરૂર છે. નર્સિંગ હોમમાં અપંગ ઓલ્ડ પર્સનની હાલત વિશે હું છેક અજાણ નથી. દરેકને માટે વિધાતાએ સુખદુખ નિર્માણ કરી જ રાખ્યા છે. હરિ ઈચ્છા બલીયસી. ત્યાં તમે તો મશીન મેન્ટેઇનન્સની જેમ કાળજી રાખશો જ પણ એ મારા હાથનું જ ખાય છે. મોં જ ન ખોલે તો શું? એની આંખો મને જ ખોળતી હશે તો એનું શું? ત્યાંની ગમે એટલી સારી વ્યવસ્થા હશે તો પણ એ અબુધ બાળકની જેમ રિબાશે. એની કલ્પનાજ નથી કરી શકતી. હે પ્રભુ મારા “અખંડ સૌભાગ્યના” શ્રાપને પાછા લઈ લો. મારી નજર સામે મારા શાંતિને તમારા ખોળામાં લઈ લો.’  આટલું બોલતાં તો સરુમાને શ્વાસ ચડ્યો. હાફી ગયા.

         ‘અમે દર અઠવાડિએ એમને તમારી પાસે લઈ આવીશું. અરે હું જ એમની સાથે આવીશ. અમે એમની આંખને માટે પ્લાન કર્યો છે. એઓ અત્યારે જૂએ છે એના કરતાં કંઈક વધારે તો જૉઈ શકશે. નવી નવી રિસર્ચ. એમને રોજ મસાજની પણ જોગવાઈ કરીશું.’

          ‘ભલે’

          અને અશક્ત હાથે, સાથે આવેલા વકીલે જ્યાં જ્યાં બતાવ્યું ત્યાં ત્યાં ગ્રાન્ડમાંએ  ભીની આંખે લીટી જેવા હસ્તાક્ષર કરી આપ્યા. શાંતિલાલ સમજતા હોય કે ના હોય પણ એની આંખો આવતી કાલની વિખુટા પડવાના કદાચ એંધાણ સમજતી હોય એવી નિરાધાર લાગતી હતી.

          તે રાત્રે રોજની જેમ સરુબાએ શાંતિપાઠ કર્યો. શાંતિલાલને આખા શરીરે હાથ ફેરવ્યો. એ એમના દેહનો કદાચ આખરી સ્પર્શ હતો. શાંતિલાલની ટગર ટગર જોતી આંખો બંધ થઈ. એક બાળકની જેમ ઊંઘી ગયા. મારા વગર શાંતિ રિબાઈ રિબાઈને મરશે. હું એમની રિબામણી સહન ના કરી શકું. ભલે મને વૈધવ્ય મળે. હે પ્રભુ તું હવે મારા પહેલાં એમને મુક્ત કર. તું એમને રિબાયા વગર ઉપાડી લે.

          સરોજબાએ એક હાથમાં ઓસિકું લીધું. એ ઓશીકું શાંતિલાલના ચહેરા પર નાંખ્યું. દબાવવા માટે હાથ મૂક્યો પણ એ હાથમાં શક્તિ જ ન હતી. હાથ ધ્રૂજ્યા. આંખો રડી. ઓશિકું ખસેડી કાઢ્યું માથાપર હાથ ફેર્વ્યો. શાંતિલાલ ઊંધતા જ રહ્યા. સરુબા આખી રાત જાગતા રહ્યા.

        જેમણે જીંદગીના પંચોતેર વર્ષ એકસાથે ગાળ્યા હોય એમને જીવતે જીવત છૂટા પડવાની કલ્પના જ કેવી ત્રાસદાયક અને ધ્રૂજાવનારી હોય છે.

         પંચોતેર વર્ષ પહેલાં, સહજીવન માટે શણગારેલી બગીમાં નવદંપતિએ ગૃહપ્રવેશ માટે પ્રવાસ કર્યો હતો. આજે સવારે એક એમ્બ્યુલન્સમાં સરુબા અને શાંતિલાલે છેલ્લો સહપ્રવાસ છૂટા પડવા માટે કરતા હતા. શાંતિલાલને કઠણ કાળજે નર્સિંગ હોમમાં મૂકીને સરલાબા હોસ્પિસને રસ્તે જઈ રહ્યા હતા. હવે એમ્બ્યુલન્સમાં એમની સાથે માત્ર એક પેરામેડિક આસિસ્ટન્ટ જ હતી.

        હોસ્પિસ સરનામે પહોંચવા દોડતી એમ્બ્યુલન્સ માંડ અડધે રસ્તે પહોંચી હશે અને આસિસ્ટન પર ફોન ટેક્સ્ટ આવ્યો. “મિસ્ટર શાંતિલાલ પાસ અવે. મલ્ટીપલ કાર્ડિયાક એરેસ્ટ”. એમ્બ્યુલન્સે યુ ટર્ન લીધો.

       સાથે આવેલી આસિસ્ટંટે સરલા બાને જણાવ્યું; ‘મોમ વી આર ગોઈંગ બેક ટુ નર્સિંગ હોમ. અનફોરચ્યુનેટલી પાપા ઈઝ નો મોર વીથ અસ નાવ. આઈ એમ સોરી. યુ હેવ ટુ સાઈન સમ પેપર્સ.’

          સૂતેલા હાડપિંજર સમા સરલાબાના ચહેરાપર સ્મિત રેલાયું. ‘હે ભગવાન તેં સારું જ કર્યું. મારું સૌભાગ્ય છીનવીને તેં અમારા બન્ને પર કૃપા જ કરી છે. મારા વગર એ રિબાતા બચી ગયા.’

         નીકળતા પહેલાં ઈન્ડિયન મદદનીશે કરી આપેલો લાલ ચાંલ્લો, ભૂંસાઈને કપાળ લાલ થયું. એણે હાથ જોડ્યા. અને આંખો બંધ કરી.

         એમ્બ્યુલન્સ નર્સિંગહોમના દરવાજે પહોંચી, બે સહાયકો એમને ખુરશીમાં બેસાડવા જગાડવા ગયા ત્યારે સરલાબાનો દેહ નિઃચેતન અને ઠંડોગાર હતો.

 

૦૦૦૦

“ગુજરાત દર્પણ” સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭

Advertisements

દેસાઈગીરી

દેસાઈગીરી

Dowery

‘અરે ઊર્વિઈઈઈ… ઓ ઊર્વિ,  સાંભળે છે?  ક્યાં મરી ગઈ?  પેલો તારો હગલો બોયફ્રેન્ડ ક્યારનો હોર્ન મારતો નીચે ઉભો છે.’

‘ગ્રાન્ડમા,  હું અહી બાથરૂમમા મરવા પડી છું.  નાહ્યને, પવિત્ર થઈને, બહાર આવું એટલે મારે માટે ગંગાજળ અને તુળસી પાન તૈયાર રાખજો.  દિવો પણ કરી રાખજો. અંડરટેકરને પણ ફોન કરી દેજો.’

‘અરે ભૂંડી, મરેને તારા દુશ્મન. જરાતો બોલવાનું ભાન રાખ.’  રંજનબા બોલ્યા.

ઊર્વિ ટુવાલ વીંટાળી બાથરૂમની બહાર નીકળી. સેલ ફોન કરી નીચે રાહ જોઈને ઉભેલા રોજરને અપાર્ટમેન્ટમા બોલાવ્યો. એ ઉપર આવ્યો. આખલા જેવો રોજર.  સફેદ દાંત સિવાય બધી રીતે કાળો હતો. અરે, જિન અને ટીશર્ટ પણ કાળા. ગોગલ્સ પણ કાળા.

આવતાની સાથે એણે  ઊર્વિને હગ કરી.  ઊર્વિ  હજુતો  ટુવાલમાં જ  હતી.

‘અરે ભગવાન, આ છોકરી કેવા કેવા દાડા દેખાડશે!  એનો બાપ જો આ જુએ તો એને જીવતી સળગાવી મુકે.’

એક દિવસ ઊર્વિએ  કહ્યું હતું,  “ગ્રાન્ડમા, મને મારો બોયફ્રેન્ડ મળી ગયો છે.  હી ઇસ ડાર્ક, ટોલ એન્ડ વેરી, વેરી, વેરી  હેન્ડ્સમ.”

“એ કોણ છે? …. ઈન્ડિયન તો છેને?… એનું નામ, ઠામ?  ફોટો?” ગ્રાન્ડમાના મોઢામાંથી પ્રશ્નોનું પૂર છૂટ્યું.

“અત્યારે કશું જ નહીં.  ઈન્ટરનેટ પર સર્ફિંગ…નહિ, નહિ….ફિશિંગ કરતી હતી. માછલી હૂકમાં આવી છે. જોઈએ શું થાય છે.  હમણા ડૅડી મમ્મીને પણ વાત કરવાની નથી.”

‘પણ બેટી, એ છે કોણ..?’

“મેં કહ્યુંને! …ડાર્ક, ટોલ એન્ડ હેન્ડસમ…. નથ્થીગ મોર ધેન ધેટ.”

રંજનબા મુઝાતા.  પણ એ વાતને પણ આજે સવા વર્ષ થઈ ગયું. કેટલીયેવાર પૂછ્યું’તું. પણ બિંદાસ અને લાડકી દીકરી હસવા  હસવામાં વાત ઉડાવી દેતી.

આજે સવારે જ તેણે રંજનબાને કહ્યું હતું   “મારો હેન્ડસમ એન્ગેજમેન્ટ રીંગ લાવવા દુબાઈ ગયો છે. આજે આવશે. આવતી કાલે એના પેરન્ટસને લઈને અહીં આવશે. પ્રપોઝ કરવાનો છે. ડેડી મામ્મીને હું રાત્રે ફોન કરીને બોલાવી લઈશ. અને ગ્રાન્ડમા આ તમારા સુપુત્ર મીન્સ મારા પરમ પૂજ્ય પિતાશ્રી, તમારા કરતાંયે જુનવાણી છે. પ્લીઝ એને જરા સમજાવી  પટાવી સંભાળી લેજોને!”

પણ આ કાળો, ઊંચો અને કદરૂપો તો આજે આવી પહોંચ્યો! રંજનબા વિચારતા હતા. અકળાતા હતા. આજે જ જો આ કાળીયા સાથે ઊર્વિ નાસી જશે તો એના બાપને હું શું જવાબ આપીશ!

રોજરે બે હાથ જોડી ‘નમસ્ટે’ કહ્યું.

રંજનબાએ નમસ્ટેનો પ્રત્યુત્તર નમસ્તેથી આપ્યો. એ કિચનમા ચાલ્યા ગયા.

ઊર્વિ તૈયાર થઈ બહાર આવી.

ફાટેલું જીન કે જે તેણે એંસી ડોલરમા ગઈ કાલે જ ખરીદ્યું હતું.  અને ઉભરાતા યૌવન પર, “ટ્રાય મી “  લખેલું  કાબર ચિતર્યું ટીશર્ટ  પહેર્યું હતું.

રંજનબાએ ઊર્વિને કિચનમા બોલાવીને ધીમે અવાજે પૂછ્યું.  “આ તારો બોય ફ્રેન્ડ છે? તું આની જ વાત કરતી હતી?”

ઊર્વિ હસી. “કેમ ગ્રાન્ડમા! જમાઈ તરીકે ચાલે એવો છેને?  ડાર્ક, ટોલ એન્ડ હેન્ડ્સમ.”

“સીધી વાત કર, આ તારો બોયફ્રેન્ડ છે?”  રંજનબાની ધિરજ ખૂટતી હતી.

“ગ્રાન્ડમા લેટ મી આસ્ક હીમ.” ઊર્વિ થંડે કલેજે વ્હાલી ગ્રાન્ડમાને સતાવતી હતી. રંજનબાએ અકળાઈને ઊર્વિના ગાલ પર મોટો ચિમટો ખણ્યો. સીધી વાત કરવી છે કે હું જાતે કાળીયાને ઘક્કો મારી બહાર કાઢું?”

“ઓઈ મા…મારો ગાલ છોડો. આજે તો તમે મને બે વાર મારી નાંખી. હું કહું છું.”

“એ બોય છે અને ફ્રેન્ડ પણ છે.  પણ મારો બોયફ્રેન્ડ નથી.  મારો પ્રોડ્યુસર છે. મારો બોસ છે. પરણેલો છે ને ચાર છોકરાનો બાપ છે. સરસ ધોળીને પરણેલો છે. હવે શાંતિને?”

“હાસ. મારોતો જીવ ઊચો ચઢી ગયો તો.   ઉકાળો બનાઉ?”  રંજનબા બ્લેક કૉફીને ઉકાળો કહેતા.

ઊર્વિએ કહ્યું ” તો હો જાય “

રોજર અને ઊર્વિએ બ્લેક કૉફી અને ડોનટને ન્યાય આપ્યો. રંજનબાએ એકલા દૂધમા ચાર ચમચી ખાંડવાળી કૉફી લીધી.

“આજે મારી કાર સર્વિસમા આપી છે એટલે રોજરની રાઈડ લીધી છે. આવતા મોડું થાય તો ચિંતા ના કરશો. હું ફોન કરીશ. કાલને માટે ડેડી મમ્મીને પણ ફોન હું જ કરીશ.

ઊર્વિ રાબેતા મુજબ કિચનમા રાખેલા દેવસ્થાનમાં પ્રણામ કરી, ગ્રાન્ડમાને હગ અને કીસ કરી, રોજર સાથે નીકળી પડી. ગ્રાન્ડ્માએ લોબીમાંથી નીચે જોયું તો રોજરની સ્પોર્ટ કન્વરટેબલ ઊર્વિને લઈને  જાણે ઉડતી હતી.

ઊર્વિના પિતા અને રંજનબાના પુત્ર વિરલ દેસાઈ હાર્ટફોર્ડમા ડેન્ટિસ્ટ છે. જુનવાણી રંજનબા પૌત્રી સાથે રહીને ઉદારમત વાળા થતા ગયા. ડૉ.વિરલ દેસાઈમાં આધેડ વયે દેસાઈગીરી જાગૃત થતી ગઈ. ઊર્વિના મમ્મી સુરુચિ હાઈસ્કુલમા ટિચર છે. વિધવા રંજનબા મનના મીઠા અને મોંના આકરા જાજરમાન દેસણ છે. ઊર્વિને જ્યારે પ્રિન્સ્ટોનમા એડમિસન મળ્યું ત્યારે સુરુચિ વહુએ  સાપ મરે અને લાકડી ભાંગે નહીં એવો રસ્તો કાઢ્યો.

“બા આપણે ઊર્વિને ડોર્મમાં રાખવાને બદલે કોલેજ પાસે બે બેડરૂમનો એપાર્ટમેન્ટ રાખીયે અને બા તમે ત્યાં રહી એમા પર નજર રાખો તો કેમ?  મગને પગ આવવા માંડ્યા છે. આડું અવળું કરશે તો અનાવલામા ઠેકાણું પાડવું અઘરું પડશે”

સુરુચિમમ્મીની વાત કંઈ ખોટી પણ ન્હોતી. ઊર્વિ એટલે બિંદાસ્ત છોકરી. રસ્તે ચાલતા સાથે દોસ્તી કરે. એ છોકરાઓને રમાડે કે છોકરાઓ એને રમાડે એ કળવું મુશ્કેલ. અકળાયા વગર વડિલોની કોન્ઝરવેટિવ સલાહોને રમુજમા હસતા હસતા ઉડાવી દે. ઊર્વિ અને ગ્રાન્ડમાના વિચારો ઉત્તર દક્ષિણ અને હાર્દિક કેમેસ્ટ્રી એક સરખી. બન્નેને પ્રિન્સ્ટોનના એપાર્ટમેન્ટમાં ફાવી ગયું.

ઊર્વિ ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી ટીવી એન્કર બની ગઈ. ભલભલાના ઈન્ટરવ્યુ લેતી થઈ ગઈ. બીજાની વાત કઢાવે પણ પોતાની વાત મોમાંથી કાઢે નહીં.

એક વારતો ઊર્વિએ પૂછ્યું હતું ” ગ્રાન્ડમા તમે મેરેજ પહેલા ગ્રાન્ડપા કે બીજા કોઈ સાથે સેક્સ માણેલોકે?”

‘હાય…, હાયમાં…. વડિલને આવું તે પૂછાતું હશે. શું કળિયુગ આવ્યો છે? ક્યાં મારી પેઢી અને ક્યાં આ નફ્ફટ છોકરાંઓ.’

એક વાર ગમે તેને પરણીને ઠેકાણે પડે એટલે ગંગા નાહ્યા.

આજે રવીવાર હતો…. ગંગાસ્નાનનો દિવસ આવી પહોંચ્યો હતો.

ડેન્ટિસ્ટ ડૉ.વિરલ દેસાઈ અને સુરુચિબેન અને રંજનબા; ઊર્વિ પર ધૂંધવાતા બેસી રહ્યાતા. દિકરી ત્રેવીસ વર્ષની હતી. આતો અમેરિકા. સ્વત્ંત્રતા સ્વછ્ંદતા બની નાચતી હતી. દિકરીએ એની દેસાઈગીરી પર કાદવ ઉછાળ્યો હતો. પણ એક વાર એને જોઈ લેવો હતો. ઊર્વિ એને એરપૉર્ટપર લેવા ગઈ હતી. સુરુચિબેન વિચારતા હતા. જો કોઈ વ્હાઈટ હોયતો ચલાવી લઈશું. હવેતો આપણાંમા પણ  આવા ઘણા કેઇસ બને છે. પણ કોઈ બ્લેક હોયતો?…અરે કોઈ મુસ્લીમ હોયતો?…પચાવવાનુ ખરેખર અઘરું છે…

અને ઊર્વિ એક યુવાન સાથે દાખલ થઈ. તે ડાર્ક ન્હોતો. ઉજળો હતો. ઊંચો, પ્રભાવશાળી અને ખરેખર હેન્ડસમ હતો. એ બ્લેક નહતો પણ કદાચ આરબ હોયતો?

રંજનબાએ આવકાર આપ્યો “વેલકમ યંગમેન”

વિરલભાઈએ ઠંડા અવાજે પૂછ્યું ” વેર ઈઝ યોર પૅરન્ટ્સ?”

“એઓ રેન્ટલ કારમા આવે છે એટલે કદાચ વાર લાગી હશે. હમણાં આવી પહોંચશે.”

અરે, આતો ગુજરાતી બોલે છે! સુરુચિ બેનનો અગ્નિ શાંત થઈ ગયો.,,, હાસ!

ફરી ડોર બેલ…

ઊર્વિએ ડોર ઉઘાડ્યું.

આધેડ કપલ દાખલ થયું.

વિરલભાઈ ઉભા થઈ ગયા. આ કોણ? કોણ સુમન વશી? અલ્પના? તમેતો આફ્રિકા હતાને?

વિરલભાઈ મહેમાનને બાઝી પડ્યા.

“બા આ સુમનને ઓળખ્યો કે નહીં? અમદાવાદ હોસ્ટેલનો મારો રૂમ પાર્ટનર. અને આ અલ્પના અમારી સાથે જ ભણતી હતી. એ મૅડિકલમા ગયો અને હું ડેન્ટીસ્ટ્રીમા ગયો.”

“અરે સુમન આ છોકરો તારો છે?”

“મારા એકલાનો નહિ, મારો અને અલ્પનાનો.”

‘તને છોકરાંઓના લફડાની ખબર હતી?’

“હા મને ખબર હતી. જ્યારે મેં જાણ્યુંકે ઊર્વિ તારી દિકરી છે તો તને જરા સતાવવાનું મન થયું.”

“તો અમારા જમાઈની ઓળખાણ કરાવ.”

“હા આ મારો દિકરો ઉજ્જવલ કોન્ટીનેન્ટલ એરલાઈન્સમા ફર્સ્ટ ઓફિસર છે. મેં અલ્પના સાથે પ્રેમ લગ્ન કર્યા ત્યારે ફાંકામા ને ફાંકામા વાંકડો લેવાનો રહી ગયેલો. ઘણાં વર્ષે તક મળી છે. બોલ આપણા જુના રિવાજ પ્રમાણે કેટલો વાંકડો આપશે?”

“અરે, વાંકડો? તું તો ગળામા પાટિયા ભેરવીને બધાના માંડવામા બરાડા પાડતો હતો કે વાંકડાપ્રથા બંધ કરો. હવે અમેરિકામા વાંકડો માગે છે?”

“હું આપીશ…. લે આ કોરો ચેક…… જેટલા લખવા હોય તે લખ.”

સુમનરાયે ચેકમા એક ડોલર અને પચીસ સેન્ટનો આંકડો પાડ્યો.

“મેડિકલ વેસ્ટ”

       

મેડિકલ વેસ્ટ

                                                                gangrape

MedicalWaste

    શહેરમાં હાહાકાર મચી ગયો. મેડિકલ કોલૅજની એનેટોમિકલ લેબના બેકયાર્ડમા ત્રણ મોટા બોક્ષ પડેલા હતા. બોક્ષની બહાર લોહિયાળ કુચડાથી  લખાયલું હતું “મૅડિકલ વેસ્ટ” વહેલી સવારે સેનિટેશન કામદારે ડમ્પસ્ટર નજીક ગંધાતા બોક્ષ જોયા. એણે એના સુપરવાઈઝરને ફોન કર્યો. સુપરવાઈઈઝરે આવીને જોયું. ફોનકોલની હારમાળા સર્જાઈ. પ્રિન્સિપાલ, પોલિસ, ન્યુઝ મિડિયાથી મેડિકલ કોલેજનું પ્રાંગણ સવારે સાડા પાંચ વાગ્યે ધમધમી ઉઠ્યું.

    બોક્ષમાં મોટી પ્લાસ્ટિક બેગોના પોટલાં હતા. એ પોટલામાં માનવ શરીરના અવયવો હતા. બોક્ષની વધેલી જગ્યામાં દુર્ગંધ મારતો કચરો ભરેલો હતો. વર્તમાન પત્રો પ્રસિધ્ધ કરે તે પહેલા રેડિયો, ટીવી અને નેટવર્કમાં નિર્દય અને કાતિલ હત્યાના અર્ધસત્ય અને અનુમાન્સિક સમાચારો વહેતા થયા. કપાયલા ત્રણ માથાઓ અને છ હાથ છ પગ અને લોહી નિગળતા ત્રણ નગ્ન દેહો નીકળ્યા હતા.

    એ કોના શરીરના ભાગો હતા?  કોણ હતા એ નિર્દોષ માનવો જેને પાશવી વરૂઓએ ફાડી ખાધા હોય! બેગમાંથી ત્રણ માથાં નીક્ળ્યા. ઓળખ કરવાનું મુશ્કેલ ન હતું. માત્ર વીસ મિનિટમાં જ માહિતી વહેતી થઈ. મૃતકો કોણ હતા એ વાત બહાર આવી.  એ કપાયલા શરીરના ટુકડાઓ એ જ મેડિકલ કોલેજના ત્રીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીઓના હતા. એક માથું હતું રાજ્યકક્ષાના પ્રધાન રાજેન્દ્ર તિવારીના પુત્ર મુકુન્દ તિવારીનું. બીજું હતું ઈન્કમટેક્ષ કમિશ્નર શરદ કુંબલેના પુત્ર મનોજ કુંબલેનું અને ત્રીજું માથું દાનાચંદ ઝવેરીના પુત્ર નયન ઝવેરીનું હતું.

    ત્રણે, ધનવાન અને વગદાર માંબાપના સંતાનો હતા. અભ્યાસમાં તેજસ્વી નહીં છતાં કોઈક ન સમજાય એવી રીતે પાસ થતા અને મેડિકલના ત્રીજા વર્ષ સૂધી પહોંચેલા વિદ્યાર્થીઓ હતા. શું પૈસા માટે અરેરાટી જન્માવે એવી હત્યા થઈ હતી? કોલેજના એનેટોમી ડિપાર્ટમેન્ટ માટે આ કંઈ સ્વૈછિક દેહદાન ન હતું. કરપીણ હત્યા હતી. શ્રીમંત માંબાપના  વછેરાઓ વધેરાઈ ગયા હતા. મિડિયા માટે ટીઆરપી વધારવાનો ખજાનો ખૂલ્યો હતો. અનેક એજન્સીઓ સંશોધનમાં લાગી ગઈ હતી. વધુ માહિતી બહાર આવી. પોસ્ટ મોર્ટમ કર્યા સિવાય પણ સમજાય એવી વાત હતી. બધા અંગો વ્યવસ્થીત રીતે લાકડા કાપવાની સર્ક્યુલર સૉ થી કપાયલા હતા. આંખોમાં ઢગલા બંધ મરચાની ભૂકી હતી.  ઠંડે કલેજે, નિર્દયતાથી કરાયલી હત્યા હતી.

    એક નહીં ત્રણ ખૂન થયા હતા.

    ઈન્ટરનેટ પર વાત વહેતી થઈ. ત્રણેનું અપહરણ થયું હતું. કરોડોની માંગણી થઈ હતી અને ડેડ લાઈન ન સચવાતા ત્રણે યુવાનોને ક્રુરતાપૂર્વક રહેંસી નંખાયા હતા.

    એ સમાચારને તરત જ રદિયો અપાયો. કોઈ પણ માં બાપને અપહરણના સમાચાર મળ્યા ન હતા. ત્રણે યુવાનો હૉસ્ટેલમાં રહેતા હતા. પૈસાની કોઈ માંગણી થઈ ન હતી. પોલિસમાં કોઈ ફરિયાદ નોંધાયલી ન હતી.

    મુકુંદનો બાપ રાજેદ્ર તિવારી કાંઈ દૂધે ધોયલો સંનિષ્ટ ભણેલો ગણેલો રાજકીય નેતા ન હતો. સફેદ ડગલા વાળો ગુંડો હતો. એના અનેક દુશ્મનો હતા. છતાં દરેક ચૂંટણીમાં ચૂંટાઈ આવતો હતો. એક સમયે ચાલીની લોબીમાં સૂવા વાળો કરોડોમાં આળોટતો હતો.

    મનોજના પિતા ઈન્કમટેક્ષ કમિશ્નર, શરદ કુંબલે ને ધનિકોની સાથે ખૂબ સાથ ગાંઠ હતી. નેતા અને અભિનેતાઓના મદદગાર હતા. કેટલીક અભિનેત્રીઓને થોડા સહકાર બદલ ટેક્ષમાં મોટી રાહત કરી આપી હતી. એને સહકાર ન આપનાર નેતા અભિનેતા અને અમીરોના ઘર બંગલા આઈ ટી રૅડમાં છિન્નભીન્ન થઈ જતા. એના પણ ઘણા દુશ્મનો હતા.

    નયન ઝવેરીનો બાપ દાનાચંદ સાત પેઢીનો શ્રીમંત હતો. દાન ધરમ પણ કરતો. મોટા મોટા બિલ બૉર્ડ અને ફેશન મેગેઝિનમાં એની જાહેરાતો આવતી. એના કોઈ દુશ્મનો હોય એવું માનવા કોઈ કારણ ન હતું. હા, એને માટે કહેવાતું કે કે મોડૅલોને એ ફોટા વિડિયા સમયે સાચા અલંકારો પહેરાવતો અને સાચા વસ્ત્રો ઉતારતો. દાનાચંદ એને માત્ર પરસ્પરની ધંધાકીય લેવડ-દેવડ જ માનતો.

    ઈન્ટર્નેટ સમાચારની મોટાભાગની વાતો અને કોમેન્ટસ જ એક સમાચાર બની જતા. લોકમતાનુસાર યુ  વાનોના માંબાપ માટે ખાસ સહાનુભૂતી ન હતી, પણ નિર્દોષ ભાવી ડોક્ટરોની કરપીણ હત્યાનું કારણ જાણવાની ઇન્તેજારી હતી. પોલિસ, પ્રાઈવેટ અને ગવર્નમેન્ટ ડિટેક્ટીવ, સંશોધન પત્રકારો પોતપોતાની આગવી રીતે શોધખોળમાં લાગી ગયા.

    પણ વિસ્મયજનક રીતે માત્ર દસ દિવસમાં જ એ વિષયની વાતો અને બુલેટિનો શાંત અને શીથીલ થઈ ગ    યા.  વાતો પર ટોપલા ઢંકાઈ ગયા. ઝડપથી બનતા અનેક બનાવો ને કવર કરવા મિડિયાએ પણ પોતાની દિશા બદલી. લોકરૂચી હંમેશા માધ્યમોની નૌકાઓમાં સફર કરે છે. સુકાની પવન પ્રમાણે સુકાન બદલે છે. સરકારી તંત્ર મંદ ગતીથી તપાસ કરતું અને ખૂબ ઝડપથી મળેલી માહિતી ફાઈલોમાં સરકાવી દેતું.

    સન્સનાટીવાળું સત્ય તો બહાર આવ્યું જ નહીં.

    ત્રણે દેહના ટૂકડાઓમાંથી ગુપ્તાંગો નાબુદ કરાયા હતા. ગુપ્તાંગો બોક્ષમાં ન હતા. લોકોને એ પણ ખબર પડી ન હતી કે સાત દિવસ પછી ત્રણે માંબાપના ઘરના દરવાજા પાસે સરસ ગિફ્ટ બોક્ષમાં કશી જ નોંધ વગર તેમના સુપુત્રનું ગુપ્તાંગ મોકલાયું હતું. નોંધની જરૂર જ ન હતી.

    ત્રણે કપાયલા મસ્તકોમાં બબ્બે બુલેટ ધરબાઈ ગઈ હતી. ધીમે ધીમે સ્પષ્ટ થતું ગયું કે મરનાર યુવાનો નિર્દોષ સસલાઓ ન હતા.  બળાત્કારીઓ હોવા જોઈએ. કદાચ ગેંગ રૅપિસ્ટો હોવા જોઈએ. કદાચ આ છોકરાઓ કોઈ બળાત્કારની ઘટનામાં સંડોવાયલા હોય અને કોઈકે એની શિક્ષા તરીકે એમની હત્યા કરી હોય. એક નહીં  ત્રણ યુવાનો મર્યા હતા. સામાન્ય બુધ્ધિનાને પણ સમજાય એવી વાત.  એ કદાચ ગેંગ રેપનો કિસ્સો પણ હોય. સામાન્ય હત્યામાં ગુપ્તાંગ કાપવાનો કોઈ હેતુ નહીં હોય. બસ એ નક્કી થઈ ગયું કે આ ત્રણે યુવાનો બળાત્કારીઓ હતા. પણ કોના પર બળાત્કાર થયો હતો? એક વ્યક્તિ તો ત્રણ નો સામનો કરી એમને મારીને લાશના ટૂકડા કરી કોલૅજ સૂધી પહોંચાડે એ શક્ય ન હતું. કોના પર બળાત્કાર થયો હતો?

     મૃતકોના પિતાઓને એમની પ્રતિષ્ઠાનો સવાલ હતો. પુત્રો સાથે પોતાના કચરાનું પણ જાહેરમાં પૃથ્થકરણ થાય તે ઈચ્છતા ન હતા.  માતાઓએ એ વેદના બંધ બારણે સહી લીધી. લોહીના આંસુ પી લીધા.  જિવીત હોત તો પણ વહેલા મોડા બદનામી, વ્યથા સહિત દોરડે તો લટકવાનું જ હતું. સૌએ મૌન પાળ્યું.

    મિડિયાને બીજા વિષયો મળ્યા. વાત જૂની થઈ ગઈ. ઢંકાઈ ગઈ. માત્ર જ્યોતિ મુકરજી, સ્થાનિક પત્રની  રિપોરટર એ કેસની પાછળ લાગી રહી.

    એ વાતને એક વર્ષ વીતી ગયું.

                                                        *************

    ફાર્મ હાઉસના પાછળની ઓસરીમાં નાના ગોળ ટેબલની ફરતે નેતરની ચાર ખૂરશી પર ત્રણ છોકરીઓ અને સાથે જ્યોતિ મુકરજી બેઠી હતી.  માર્ગી, મેઘના અને જુબેદા.

    માર્ગીની આંખો બંધ હતી. ડોકી ખૂરસી પર ટેકવાયલી હતી. એ બોલતી હતી. રિપોર્ટર જ્યોતિ મુકરજી ધ્યાનથી સાંભળતી હતી.

“એ ફ્રેટર્નિટી મિટીંગ પછીની રાત હતી. અમે  દસ છોકરીઓ જ. મજાક મશ્કરીમાં અમે એક બીજાની બ્રેસ્ટ એક્ઝામ શરુ કરી. બ્રેસ્ટ કેન્સરનો વિષય હતો. અમે બધી હૉસ્ટેલમાં રહેતી મેડિકલ સ્ટુડન્ટ. નગ્ન શરીર અમારે માટે ઉત્તેજનાનો વિષય ન હતો. ગંભીર ચર્ચાઓ પણ થતી ગઈ. પ્રભુએ મને સારી સખ્ત તંદુરસ્તી બક્ષી છે. બહેનપણીની નિર્દોષ કોમેન્ટ અને છેડછાડ મજાક મશ્કરી જ હતી. તે સમયે  અમને ખબર નહતી કે તિવારી કોઈક રીતે ગર્લ્સ હૉસ્ટેલમાં ભરાયો હતો અને રૂમમાં થતી અમારી વાતો બારણા બહાર ઉભો રહી સાંભળતો હતો.  મેડિકલ સ્ટુડન્ટને એક બીજાની રૂમમાં જવા આવવા પર કોઈ પ્રતિબંધ ન્હોતો. છોકરા છોકરીઓ ઘણી વખત સાથે પ્રોજેક્ટ માટે એકમેકની રૂમ પર જતા.”

“કોલેજના મોટાભાગના સ્ટુડન્ટ એકબીજાને ઓળખતા હોય છે. તિવારી અજાણ્યો ન હતો. બીજે દિવસે એણે મને કહ્યું માર્ગી   મને તારી ડો. શીંદેની નોટ્સ મારી રૂમ પર આપી જશે? મારે ક્વિઝમાં પણ તારી હેલ્પ જોઈએ છે.”

“મેં કહ્યું સ્યોર. આ બધું સાહજિક હતું.”

“હું મારી નોટ્સ સાથે તિવારીની રૂમ પર ગઈ. રૂમમાં કુંબલે અને ઝવેરી પણ હતા. કુંબલે એ શરૂઆત કરી. તિવારી કહેતો હતો કે યુ હેવ ધી બેસ્ટ બ્રેસ્ટ ઇન અવર કોલેજ. ઝવેરી કહે જરા અમને તો દર્શન કરી પાવન થવા દે.  હું વધારે સમજું તે પહેલા તો મારા મોં પર ડૂચા મરાઈ ગયા. હું પીંખાતી રહી. રક્તસ્રાવના દિવસો હતા. પ્રતિકાર કરવાથી વધુ શારીરિક નુકસાન થાય એમ હતું. શીથીલ થઈને પડી રહી. પીડા ભોગવી લીધી. એ સમ્મતિમાં ગણાઈ ગઈ.”

“મેં કહ્યું મજા માણી લીધી હોય તો પ્લીઝ મને કોઈક મારી રૂમ પર મૂકી જાવ. તિવારી મને રૂમ પર મૂકી ગયો. જતાં જતાં કહ્યું. માર્ગી  આઈ એમ સોરી.”

“મારી રૂમ પાર્ટનર,  ઝૂબેદા મારી હાલત જોઈ છળી ઉઠી.”

માર્ગી  અટકી. થમ્સ અપનો ઘૂંટડો ભર્યો.  કપાળ પર પરસેવો વળતો હતો. વર્ષ પહેલાનો બનાવ અત્યારે અનુભવાતો હોય એમ માર્ગી હાંફતી હતી.

ઝૂબેદાએ વાત શરૂ કરી. “માર્ગીએ શું બન્યું હતું તે મને કહ્યું.”

“મેં સામે રહેતી અમારી કોમન ફ્રેન્ડ મેઘનાને બોલાવી. મેં કહ્યું આપણે પોલિસને બોલાવીએ. મેઘનાએ બરાડો પાડ્યો. નો પોલિસ. વી વીલ હેન્ડલ બાય અવર વે. મેઘના એટલે તેજાબનો વરસાદ. બ્લેક બેલ્ટ ચેમ્પિયન. રક્ત પ્યાસી દુર્ગા. એની મોટી બહેન વૃન્દા પણ ડૉક્ટર. એનું ક્લિનિક દસ માઈલ દૂર. લેસ્ટ ગો ટુ. દીદીઝ ક્લિનિક.”

“અમે રિક્ષામાં દીદીને ત્યાં પહોંચ્યા. માળ પર રહેવાનું. નીચે ક્લિનિક. દીદીએ પણ કહ્યું આપણે પોલિસને બોલાવીએ. કાયદેસર કામ કરીયે. હું અહીં ના પોલિસ સબ ઈન્સપેક્ટર મી. ભાર્ગવને ઓળખું છું.”

“મેઘનાએ ટેબલ પર મુક્કી નો ઘા કર્યો. ” દીદી, હૅલ વીથ યોર લૉ એન્ડ પોલિસ ઓફિસર. ફર્સ્ટ ટ્રીટ હર.  ઈટ્સ અવર ક્લાસ ફોર ધ ડે. બાકીનું હું મારી જાતે સંભાળીશ. દીદી, રમામાસીની વાત ભૂલી ગઈ?  જો યાદ ન હોય તો ફરીથી યાદ કરાઉં.”

‘વાત એમ હતી કે એકવાર માસાના ચાર મિત્રો એને ઘેર ભેગા થયા હતા. ખાણી પીણી પછી રમામાસી સાથે માસાના મિત્રોએ શારીરિક અટકચાળા શરુ કર્યા. ગરીબની વહુ સૌની ભાભી. વાત આગળ વધી. શારીરિક રીતે નબળા માસા કશું જ કરી શક્યા નહીં. નરાધમો માસીને ચૂંથીને ચાલ્યા ગયા. માસા, માસી ને લઈને પોલિસ ચોકી પર ગયા. પેલા ચારે પોલિસ ચોકી પર ઈન્સ્પેકટર સાથે નાસ્તા ઉડાવતા હતા. પોલિસે, મને જરા જોવા દો કહીને માસીના અંગો પર હાથ ફેરવવા માંડ્યાં. ફરિયાદ ન લેવાઈ. માસીને ‘બજારુ ઓરત’ ગણી કાઢી. બીજે દિવસે માસી માસાએ ચિઠ્ઠી લખીને આત્મહત્યા કરી લીધી. દીદી, મારે માર્ગીને માસીના  માર્ગે નથી ઢકેલવી.’

“મેઘનાની આંખોમાંથી લાવા નીકળતો હતો. મેઘના ક્રોધી છે એ તો અમે સૌ જાણતા હતા પણ આવું રૌદ્ર સ્વરૂપ તે દિવસે જ જોયું.”

ઝૂબેદા વાત કરતા અટકી.

“યસ, ઝૂબેદા ઇઝ રાઈટ.આઈ વોઝ એન્ગ્રી.”

મેઘનાએ વાત શરૂ કરી.  “દીદીએ માર્ગીને ક્લીન કરીને જરૂરી ટ્રીટમેન્ટ આપી. માર્ગીને બે દિવસ બેડ રેસ્ટ આપ્યો. મેં પ્લાન ઘડી કાઢ્યો. માર્ગીને સમજાવી દીધું કે જાણે કશું જ બન્યું નથી એજ રીતે ક્લાસ ભરવાના. એ ત્રણે નાલાયકો સાથે પણ રાબેતા મુજબનું જ વર્તન રાખવાનું.

મેં લખુદાદાનો સંપર્ક સાધ્યો. લખુદાદા એટલે પાંસઠ વર્ષના મારા માસાના કાકા. એમને પોતાનું સંતાન નહીં. મારા માસાને એમણે જ ઉછેરેલા. માસા-માસીની આત્મહત્યા પછી ચાર મહિનામાં જ માસીના બળાત્કારીઓ ગામમાંથી વારા ફરતી અદૃષ્ય થઈ ગયેલા. લખુદાદા આ જ ફાર્મ હાઉસની રખેવાળી કરે. આખું મોટું ઝાડ ખભા પર નાંખીને ચાર માઈલ ચાલે એવી કસરતી કાયા. વાત સાંભળી એમનો ક્રોધાગ્નિ ભડક્યો. એમની સલાહ મુજબ એ ત્રણેને આ ફાર્મમાં લઈ આવવાની યોજના ઘડી.”

“માર્ગી પ્લાન મુજબ તેં શું કર્યું તે જ્યોતી બહેન ને કહે.”

માર્ગીએ વાતનું અનુસંધાન સાધ્યું.

“તિવારી એકલો કાફેટરીયામાં બેઠો હતો. હું તેની પાસે બેસી ગઈ. એનો હાથ હાથ મારા હાથમાં લીધો. માય ફ્રેન્ડ તે દિવસે તેં ખોટું કર્યું. જો તમે ત્રણને બદલે તું એકલો જ હોત તો મેં પૂરતી મજા માણી હોત. વી આર એડલ્ટસ્. ફનમાં ફોર્સ ન હોવો જોઈએ. જો બીજી વાર ઈચ્છા હોય તો મારી રૂમપાર્ટનર ઝૂબેદા અને બીજી એક ફ્રેન્ડને પણ કહીશ. આનંદથી મોકળા મને રિપ્રોડક્ટિવ એનેટોમી તાજી કરી લઈશું. ઝવેરી અને કુંબલેને લેતો આવજે. જસ્ટ સીક્સ ઓફ અસ. ફોન કરી જો. જો એ બન્ને તૈયાર હોય તો, હો જાય પાર્ટી ટુ નાઈટ. તમને ફાવે તે ડ્રિંક્સ લેતા આવજો. અમે ત્રણ બસ સ્ટેન્ડ પર ઉભા રહીશું. તારા ફાધરની ટીંટેડ ગ્લાસવાળી વાન લઈ આવજે. જો આજે તમને ફાવે એવું ન હોય તો બીજા ફ્રેન્ડ્સ ને ઈનવાઈટ કરીશું.”

“અને અમારી યોજના મુજબ અમારું ધારેલું થઈ ગયું.”

“અમે છ જણા વાનમાં આ ફાર્મહાઉસમાં આવ્યા. પહેલા ખાધું પીધું. સૌએ અંડરવેર સિવાયના વસ્ત્રો ઉતાર્યા. કિમતી લીકર પીવાયું. એકબીજાના દેહ પર લીકર ઢોળ્યું. કુતરાઓએ અમારા શરીર ચાટ્યા. અમે ચાટવા દીધા. લાઈટ ધીમે ધીમે ડિમ થતી ગઈ. એક સાથે ત્રણ ખૂલ્લી બોટલમાં ભરી રાખેલા પ્રવાહીથી અમે ત્રણેની આંખો છલકાવી દીધી. એમાં એસીડમાં આથેલી મરચાની પેસ્ટ હતી. વધુ તડફડિયા થાય તે પહેલા રિવોલ્વરની  બબ્બે બુલેટ એમની ખોપરીમાં જડાઈ ગઈ. જ્યોતિ બહેન તમારે એ જાણવાની જરૂર નથી કે કોણે કોને માર્યો.”

“ત્રણેના ગુપ્તાંગોની સર્જરીનું લેશન જાતે જ લઈ લીધું. બાકીનું કામ લખુદાદા અને એના મિત્ર અભેસિંગે પતાવ્યું.”

“જરા પેલા ઝાડ નીચે નજર નાંખો. લખુદાદા ખાટલા પર બેઠા મેઠા ગીતા વાંચે છે.”

મેઘનાએ દાદાને બુમ પાડી. “દાદાજીઈઈઈ જરા અહીં આવોને આ જ્યોતિબેન ને થોડી વાતો જાણવી છે.”

લખુદાદા આવ્યા. મેઘનાએ જ્યોતિબેનની ઓળખાણ કરાવી. આ જ્યોતિબેન રિપોર્ટર છે. આપણી વાત જાહેર ન કરવાની શરતે નવલકથા લખવા માટે વાત જાણવા માંગે છે. નવલકથાને બહાને અમારા નામ ઓળખ સાથેની વાત એના છાપામાં ન લખે એવી શરત થઈ ગઈ છે. પેલા ત્રણ કુતરાઓની સ્મશાન યાત્રા બાબતની વિગત આપો ને!”

દાદાએ સીધો સવાલ કર્યો. “જ્યોતિ દીકરી તારે કંઈ છૈયા છોકરાં છે ખરા?”

“હા મુરબ્બી, એક પંદર વર્ષની દીકરી છે. હું લેખિકા છું અને રિપોર્ટર તરીકે નોકરી કરું છું.”

“ભલે. આ ડોસાની એક વિનંતી સાંભળી લે. તારું કોઈ પણ કામ કે લખાણ આ મારી દીકરીઓને નુકસાન પહોંચાડનારું ન નિવડવું જોઈએ.  મસાલા જર્નાલિસ્ટનો હું કોઈ જ સગો નથી.” દાદાની વાતમાં વિનંતીનો સૂર ન હતો એમાં કઠોર આજ્ઞા હતી.

દાદાએ કહ્યું. “વાત કંઈ મોટી નથી. શરીર ટુકડા થયા. બોક્ષ ભરાયા. દીકરીઓએ ઓપરેશન કરેલા નાના અવયવો ગિફ્ટ બોક્ષમાં મુકાયા.  અભેસિગે કાળી વાનમાં દીકરીઓને કોલેજ ભેગી કરી. મેડિકલ કચરો મેઘા દીકરીની સલાહ પ્રમાણે કોલેજ પાછળ ઠલવાયો. વાન તિવારીના બંગલાના બારણામાં મુકાઈ ગઈ. અભેસિંગ દેહશુદ્ધિ પ્રાયશ્ચિત માટે જાત્રા કરવા નિકળી ગયો.”

“જો દીકરી જ્યોતિ. અમને હવે કાયદા કે સરકાર પર ભરોસો નથી. જાણવા ખાતર ભલે જાણી લીધું પણ નવલકથા કે રિપોર્ટની વાત મગજમાંથી કાઢી જ નાંખજે. તું પણ જુવાન છે. તારી દીકરી પણ મોટી થાય છે. હું ઈચ્છું છું કે તને અમારા જેવા દાદાની જરૂર ન પડે. પણ કોઈ એવા સંજોગો ઉભા થાય તો લખુ દાદા પાસે આવી જજે.”

જ્યોતિએ શર્ટમાં  સંતાડી રાખેલું પેનરેકોર્ડર લખુદાદાના ચરણોમાં મૂંકી દીઘું.

Published In

“Tiranga” 2013

If you like this story ask your friends to read and response. college going girls. Fight back the way suit best.

“મનીયાની ડાયસ્પોરિક કિસ”

“મનીયાની ડાયસ્પોરિક કિસ”

મનિયાની કિસ

સૌથી પહેલાં કહી દઉં કે આ ઈન્ડિયાની વાત નથી. અમેરિકાના દેશી વિસ્તારમાં રહેલા, અમારી કોઈપણ જાતના બંધારણ વગરની ડાયસ્પોરા ક્લબના દેશીઓની વાત છે. “હુરત”ની આજુબાજુના તાપીથી વાપી વચ્ચેના ગામોના અમે બધા દોસ્તારો એક જ એપાર્ટમેન્ટ કોમ્પ્લેક્ષમાં રહીએ. દર ફ્રાયડે રાતના કોઈકને ત્યાં અમારી મહેફિલ જામે. કોઈને કાંઈ તકલીફ હોય, અમે બધા ભેગા થઈને રસ્તો કાઢીયે. એક જાતનું સપોર્ટગ્રુપ.

અમે બધા ચાલીસ પિસ્તાળીસના. એમાં બધા કરતાં નાનામાં નાનો છવ્વીસ વરહનો મરોલીનો મનિયો અને અમારા ગ્રુપમાં સૌથી મોટા પંચાવનના વલહાડ(વલસાડ) ના વડીલ વસંતરાય દેહાઈ (દેસાઈ).

એકદમ સીધો સાદો, ભલો ભોળો, મનીયો એટલે કે મનુ, અમારી વાઈફોને માટે લાડકા મનુભાઈ. અમે હુરતીઓ ‘વાઇવ્ઝ’ બોલવું જોઈએ એવો આગ્રહ નથી રાખતા. અમે જેને પ્રેમથી મનીયો કહીએ તે એના સાસરિયાઓ માટે મનહરલાલ. હન્ડ્રેડ પર્સન્ટ નિર્દોષ “માણહ”. અમારા મિત્રમંડળમાં બસ ગોળની ગાંગડીની જેમ ગળાઈ ગયેલો. આમ તો મનુભાઈ માત્ર બારમા ધોરણ સૂધી જ ભણેલા પણ, સાસરીયાઓએ જ “નૌહારી”ની(નવસારીની) બેન્કમાં લગાવેલા. બેન્કે દેવાળું કાઢેલું એટલે નોકરી વગરના મનહરલાલને લાગણીવાળા સાસરીઆઓએ જ આમતેમ દહ પંદર લાખ વેરી, આટાપાટા કરીને પોતાની દીકરીના સુખ ખાતર અમેરિકામાં ધકેલી દીધેલા.  બે વરાહ પે’લ્લા જ એ મનીયો ફૂટડી મેનકા હાથે અમેરિકા આવેલો અને અમારા ગ્રુપમાં દાખલ પડી ગઈલો.

અમારી એડલ્ટ ટોળકીમાં ઈન્ડિયા અમેરિકાનું રાજકારણ, અમારી જોબ, વર્ડઈકોનોમી, અમારી બાઓ અમારા બાબાઓની મોમ કરતા રસોઈકળામાં કેટલી એક્ષપર્ટ હતી એવી મરચાં લાગે તેવી વાતો, દેશી અને અમેરિકન ભીંડાના ભાવો, વેજી અને નોનવેજી જોક્સ બધું જ ચાલે. જો નોનવેજ જોક ચાલતો હોય તો મનીયાની મેનકા રસોડામાં ભરાઈ જાય અને મનીઓ પણ એટલો શરમાળ કે અમારી મર્યાદા રાખતો હોય એમ નીચું જ જોઈ રહે. બસ નિર્બંધ આનંદ. અડધી રાતના ભાભીઓ વ્હાલી વ્હાલી ગાળ પ્રદાન કરીને પણ અમારી ફરમાઈસ પર ફરસાણ માટે પેણી પણ ચડાવે.

મેનકી એટલે બધી ભાભીઓની નાનામાં નાની દેરાણી મીઠડી મેનકા. સામાન્ય રીતે અમે રાત્રે નવ વાગ્યા પછી નિરાંતે ભેગા થઈએ પણ આજે બધાને ત્યાં એકાએક સાજે છ વાગ્યામાં જ મેનકાનો ફોન આવ્યો. “જલ્દી મારે ઘેર આવો, હું તો બરબાદ થઈ ગઈ. મને હું ખબર કે અમેરિકા આવીને તમારો નાલ્લો નિર્દોષ મનુ, ગોરકીની હાથે બાઝમ્બાઝી કરવાનો છે. માંડ માંડ વાસંતીભાભીએ ઠેકાણે પાડ્યો ત્યાં ભવાડા કરીને જોબ હૌ ગુમાવી. જોબ ગઈ. ઈજ્જત ગઈ. તમે જલ્દી આવો.” બસ મેન્કીની રાડે અમે બધા ખાધા પીધા વગર એના એપાર્ટમેન્ટમાં ધસ્યા. ‘એકદમ શું થયું?’

મનીયો સોફા પર ટૂંટિયું વાળીને, ઘૂંટણ પર માથું ટેકવીને બેઠો હતો. અમારા વાસંતીભાભી એના પપીને ‘સીટ’ કહે અને એ ડાહ્યું થઈને સોફા પર બેસી જાય એમજ સ્તો.

મનિયાએ જોબ પરની મારિયાને કિસ કરી. અને વાસંતીભાભી એ જ એને ફાયર કર્યો. એકદમ સિરિયસ સીચ્યુએશન. અમારા વડીલમિત્ર વસંતરાયના વાઈફ, દેહણ, વાસંતીબેન એક પ્રાઈવેટ કંપનીમાં હ્યુમન રિસોર્સિસ ડિપાર્ટમેન્ટમાં સીનિયર ક્લાર્ક. મીઠડી મેનકાએ વાસંતીભાભીને મસ્કા મારેલા. ‘તમારા ભાઈને જોબ અપાવી દોને, તમે તો બહુ મોટા મેનેજર છો. તમારી ઓફિસમાં તમારું આટલું યે ના ચાલે?’  વાસંતીભાભીએ વટને ખાતર એની મહાકાલિકા હેડંબા બોસને મસ્કા મારી મનાવી લીધી. બસ વાસંતીભાભીનું ચાલી ગયું. એણે અમારા મનીયા, મનુભાઈને  કંપનીના વેર હાઉસમાં જોબ અપાવી દીધી.

જે મનીયો જોબ પર બધાને જ સર, મેડમ કરીને વાત કરતો જાય, બધાનું દોડી દોડીને કામ પણ કરે. અરે બીજા વર્કરના ભાગનું પણ કામ ઉત્સાહથી કરી દે તે અમારો મનીયો જોબ ગુમાવીને, મોં લટકાવી ને બેઠો હતો. આજે બેકાર થઈ ગયો હતો. અમારા મનીયાને જોબમાંથી ફાયર કર્યો. પાણીચું મળી ગયું. જોબ અપાવનાર પણ વાસંતીભાભી અને પીંક સ્લીપ આપનાર પણ વાસંતીભાભી.

અને કારણ?  મનિયા મારીયાની સેક્સી કિસ.

સીસી ટિવી પર મનુભૈ અને મારિયા કિસ કરતા ઝડપાયા. સિક્યોરિટિ ઓફિસ, મેઈન ઓફિસમાં બધાએ એ નિહાળ્યા. અરે ખૂદ વાસંતી દેસાઈએ પણ રિવાઈન્ડ કરેલા સિક્યોરિટી મોનિટર પર, મનીયા અને મારિયાને વળગીને કિસ કરતા જોયા. કાળી હેડંબા મેનેજરે રીપીટ કરીને બતાવ્યા. વેર હાઉસના બાર પંદર વર્કરો પણ તાળી પાડીને ચીયર્સ કરતાં દેખાયાં હતાં એવું ભાભીજી કહેતા હતાં. પિંક સ્લીપ આપ્યા વગર છૂટકો ન હતો. કારણકે એ સેક્રેટરી તરીકેની દુઃખદ ફરજ હતી.

અમે માનવા તૈયાર ન હતા. અમારા મતે મનીયો કોઈ પણ દિવસ એવું કરે જ નહિ. વડીલ વસંતરાયના મતે તો કરે તો એ કંઈ મોટી વાત જ નથી. અમેરિકામાં કાંઈ નવાઈની વાત નથી. અમારા ‘હુરતી’ હસમુખની વાત હોય તો તરત માની લઈએ પણ મનીયો? અમારી વાઈફોનો મનુભૈ? બને જ નહી. વાત જો ‘હાચી’ હોય તો અમે તો ચોક્કસ એને શાબાશી જ આપીએ. પણ બિચારો મનીયો કોઈ મોટી જબ્બર જસ્ત મિસઅંડરસ્ટેન્ડીંગનો વિક્ટિમ હોય એવું લાગેલું. અમે બધા એને પ્રેમથી પૂછીયે કે અલ્યા શું થયું તો પણ એ મોં ખોલે જ નહિ.

વાસંતીભાભીએ મનુ માટે કંઈ નહિ કર્યું એટલે વસંતરાયે ટોણાં પર ટોણાં માર્યા. ‘દમ વગરની દેહણ.’

એમાં મેન્કીનું રડારોડ વાળું સતત ઈનટ્રોગેશન. વાસંતીભાભીએ તો કહી દીધું, ‘મેં પણ મનુભાઈને મારિયા સાથે બાઝીને કિસ કરતા ટીવી પર જોયા હતા, અને મારે તો બોસ કહે તે પ્રમાણે કરવું પડે. મનુભાઈ તો ઓફિસમાં રડ્યા પણ કશું જ બચાવમાં બોલ્યા નહિ, હું શું કરુ? મારિયા તો થેન્કસ કહીને ચાલી ગઈ. એટલું જ નહિ પણ જતાં જતાં મનુભાઈને હેડંબાના દેખતાં મનુભાઈને હગ કરીને કહેતી ગઈ કે “હની, ડોન્ટ વરી. સી યુ ઓન મનડે” મારાથી વેરહાઉસમાં જઈને પૂછાય પણ નહિ કે હકિકત શું છે?’

‘પણ મનુભાઈ હવે તો બોલો શું થયું? મન્ડે ફરી કાળીમાતાને સમજાવી જોઉં’

અમે એને હિમ્મત આપી ‘એક વીકમાં તને બીજી સારી જોબ અપાવી દઈશું. ચિતા છોડ પણ શું થયું તે તો કહે? અલ્યા તું તો છૂપો રૂસ્તમ નીકળ્યો!’ અમને એની જોબ ગઈ તેની ચિંતા ન હતી. એ તો બધાની જાય અને બીજી પહેલાં કરતાં સારી પણ મળે. અમને તો અમારા મનીયાની રોમાન્ટિક ડાયસ્પોરા કિસમાં ઈન્ટરેસ્ટ હતો.

‘મારામાં હું વાંધો પઈડો કે ગોરકીની હોડમાં ભરાયા? રોજે રોજ તો તમને જોઇતું તમારી રીતે આપતી ઉતી તો હો? મારા બાપે પંદર લાખ ખરચીને મારા આ સુખને હારુ અમેરિકા મોકલ્યા હતા? મારા બાપે જમાઈને ગોરકીના થુંક ચાટવા મલે એટલા હારુ વીસ લાખનો જગન કર્યો હતો? મારા માબાપે પચ્ચીસ લાખ, મારી શોક લાવવા કૂવામાં લાખ્યા હતા.’

 મીઠડી મેનકી રડતાં રડતાં દર પાંચ સેકંડે સીધા પાંચ લાખ ઉમેરતી જતી હતી.

છેવટે મનહરલાલે મોં ખોલ્યું. અમને બધી વાત પુરેપુરી કરી દીધી. વાત સમજાઈ. હવે જ્યારે બે જણા કિસ કરતા હોય ત્યારે કોણ કોને કિસ કરે એ નક્કી કરવાનું અઘરું તો ખરું જ. હવે અમે અમારા મનિયાનો જરા પણ દોષ કે વાંક કાઢતાં નથી. એનો દોષ જ નહિ. એતો નિર્દોષ એટલે નિર્દોષ જ. દોષ હોય તો મારિયાનો જ. દુઃખ એ વાતનું જરૂર હતું કે અમને મારિયા જેવી સહકર્મી મળી ન હતી.

જૂઓ તમને માંડીને વાત કરું. પછી તમે જ જજ્મેન્ટ આપજો, બિચારા મનિયાનો શો દોષ?

અમે સમજીએ છીએ કે અમેરિકન ફેકટરી જગતનું આપને તો ખાસ જ્ઞાન ન હોય એ સ્વાભાવિક છે. પણ જેંમણે અહિ જાત જાતના નોકરા ફાડ્યા હોય તેઓ તો જાણે જ કે નાની કંપનીની ઓફિસોમાં છોકરીઓ વધારે હોય અને પ્લાન્ટ, મશીન વર્કશોપ, વેરહાઉસમાં ભાયડાઓ વધારે. કાયદાઓ તો બધ્ધા જ પણ પાલનને નામે ઝીરો.

પ્લાન્ટમાં ખૂણા પર એક ક્યુબિકલ ઓફિસ હોય, તેમાં ભંગાર ટેબલ ખૂરસીઓ હોય, દિવાલ પર પ્લેબોય મેગેઝિનના સેન્ટરફોલ્ડ ફોટાઓ હોય. નો સ્મોકિંગની સાઈન નીચે જ માથાભારે ફોરમેન ધુમાડા પણ કાઢતો હોય. ડસ્ટબીન્સ અને ગાર્બેજ ખાલી બિયરકેનથી ઉભરાતા હોય, રેડિયો પર ક્યાં તો મ્યુઝિક કે સ્પોર્ટસ બ્લાસ્ટ થતું હોય અને કાળા ગોરા વર્કરો ના હાથ અને ખુલ્લી છાતી ટેટ્ટુથી ભરેલા હોય સામાન્ય વાતમાં પણ બધાના મોંમાંથી ફ..ફ…ફ ચાલ્યા કરતું હોય. બસ એવા વર્કિંગ એનવાય્રોમેન્ટમાં અમારો મનિયો નીચું જોઈને કામ કર્યા કરતો હતો.

એક વાર એણે જ કહ્યું હતું કે અમારા વેરહાઉસમાં તો એવા એવા ગંદા ફોટા હોય ને બધા એવી એવી વાત કરે કે મને તો બૌ શરમ આવે. ભાભીએ તો કોઈપ્ણ વાર વેરહાઉસમાં આવવા જેવું જ નહિ. હવે આવો સીધો સરળ મનિયો મારિયાને કીસ કરે ખરો?

પણ હા, બે વચ્ચે કિસ તો થયેલી જ.

ફરી પાછો મૂળ વાત પર આવું.

મનિયાની વાત અને વાસંતીભાભીની માહિતી પ્રમાણે મારીયા એક બિન્દાસ, બ્યુટિફુલ, બીગ બ્રેસ્ટેડ, બે વાર પરણીને ડિવૉર્સ લીધેલ મેક્ષિકન હોટ યુવતી. એ પેકેજીંગ સુપરવાઈઝર. કંપનીના ઓનર પ્રેસીડન્ટના એના પર ચાર હાથ. કેમ ચાર હાથ એની ચર્ચા જ નકામી. એને કામને માટે વેરહાઉસમાં વારંવાર જવું પડે. ફોરમેન સાથે બેસીને ગપ્પા મારે, સીગરેટ ફૂકે. ડોનાલ્ટ ટ્રંપની ‘લોકરરૂમ બોય્ઝ ટોક’ જેવી વાતોમાં પણ જોડાય. તોયે પાછી ખબરદાર. એને જેની સાથે જે છેડછાડ કરવી હોય તે કરે, પણ બીજાથી એને અડપલાં ના થાય. ક્યાં અટકવું એ સારી રીતે જાણે.

અમને જેમ મનીયો વ્હાલો તેમજ મારિયાને પણ એ ગમતો. મારિયા આપણા મનિયાને કાયમ “હાય હેન્ડસમ” કહીને ટિઝિંગ કરે. મનિયો બિચારો શરમાય. મનિયા માટે સૌ કોઈની જેમ એને પણ ભલી લાગણી. એને  કાયમ ચીઢવે અને શરમાવે.

આજે સવારે મારિયા વેરઉસમાં આવેલી. બધા મરદો સાથે ઠઠ્ઠા મશ્કરી ચાલતી હતી. ઈન્ડિયામાં જાહેરમાં કિસ ના થાય, હસબન્ડ વાઈફની સેક્સ સ્ટાઈલની વાત ચાલતી હતી. મનિયો બિચારો ઈન્ડિયન કલ્ચરના સ્પેસિમેન જેવો ડાહ્યો ડમરો થઈને ખૂણા પર ઉભો હતો. મારિયાએ એને બોલાવ્યો.

“હાય હેન્ડસમ, શો મી હાવ ડુ યુ કીસ યોર વાઈફ ઇન ઈન્ડિયા?”

બિચારા મનિયાનો બ્રાઉન ચહેરો લાલ તો નહી પણ જાંબુડીયા રંગનો થઈ ગયો. બિચારો શું બોલે? બધાએ એને ચડાવ્યો. મારિયા કહે કે મને કીસ કરી બતાવ તું તારી વાઈફને કીસ કેવી રીતે કરે છે?

“ના ના. અમે લોકો કીસ કરીયે જ નહિ. વી ડોન્ટ કિસ” મનિયાએ ભચડ્યું. ભચડાઈ ગયું.

ઓહ માય ગોડ. બિચારાએ એવું કહ્યું કે ટોળાને તો મજા જ પડી ગઈ. મારિયાએ એને ખેંચીને પડખામાં લીધો. “શો મી, હાવ ડુ યુ કિસ. ગો ઓન હેન્ડસમ. કીસમી.”

“નો નો નો નો આઈ કાન્ટ, આઈ કાન્ટ”

બીજી બાજુ, કીસ, કીસ કીસ કીસ. ક્લેપિંગ શરૂ થયું. મનીયાએ ગભરાતા શરમાતા ના છૂટકે મારિયાના ગાલ પર હળવી બકી કરી.

પાછી બુમો પડી…. નો, નો, નો, નો. હેન્ડસમ નોટ ધીસ વે.

પછી મારિયાએ, ‘ધીસ વે’ કહીને, આપણા ભોળા મનીયાના હોઠ પર એના હોઠ જોરથી ચીપકાવી દીધા. તે જરા વાર માટે નહી ખાસ્સા લાંબા સમય માટે. ઈટ વોઝ જ્સ્ટ ઈનોસન્ટ ફન ટાઈમ.

પણ આ ફન ટાઈમ એટલે મનિયાની જોબનો મહાવિનાશ.

આનંદના અવાજો અને સીસી ટીવી પર નો વેરહાઉસનો સેક્સી સીન જોઈને “મહાકાલિકા હેડંબા – પરસનલ મેનેજર” વેરહાઉસમાં દોડી આવી.  એણે જોયું તો બિચારો મનુ મારિયાને ચીપકેલો હતો. મનુ મારિયાથી છૂટા થવા મારીયાનો ખભા ઢકેલતો હતો પણ બિચારાને ભાન કે ધ્યાન ન હતું કે એનો હાથ ખભા કરતાં નીચો હતો. ખભો નહિ પણ કંઈ જૂદું જ ઢકેલતો હતો. આ તો ન જ ચાલેને!

મારિયા અને પરસ્નેલ મેનેજર મહાકાલિકા વચ્ચે કાયમ યુધ્ધ ચાલતું રહેતું. બન્નેની સિનિયોરીટી સરખી. મહાકાલિકાને વાઈસપ્રેસિડન્ટનો સપોર્ટ. એને મારિયા સાથે હિસાબ ચૂકવવાનો હતો એટલે એને તક મળી ગઈ. બન્નેને વાઈસ પ્રેસિડન્ટ પાસે ખેંચી ગઈ. ઈન્ડિસન્ટ એક્પોઝર જેવું કંઈક ગણીને બન્નેને પિન્ક સ્લિપ આપવાનું કામ વાસંતીભાભી ને જ સોંફાયું. ભાભીને તો પૂરી વાતની ખબર પણ નહી. એને તો એની બોસનો ઓર્ડર એટલે કરવું પડે. બિચારો મનુ નામનો બકરો વધેરાઈ ગયો. બધી પૂરી વાતની તો હમણાં ખબર પડી. મજાની સજા થઈ. બિચારો મનીયો ઘેર આવ્યો. મેનકીના ‘મારા તો ભાગ્ય ફૂટી ગયા’ના છાજીયા નોન સ્ટોપ ચાલુ રહ્યા. શું બોલવું તે સમજાતું ન હતું.

 થોડીવાર માટે, જાણે મનિયાના બાપા ઉપર ગયા હોય એવો શોકનો માહોલ હતો. અમે બધા ભૂખ્યા તરસ્યા દોડી આવ્યા હતાં. પાડોસીને ત્યાં મરણ થયું હોય એમ બાજુમાં જ રહેતી અમલસાડી અંજુ અમારે માટે ચા લઈ આવી.

ભાભીને આપણા નિર્દોષ મનિયાને પિન્ક સ્લિપ આપતા જરા પણ વિચાર ન આવ્યો? અમે બધા મનિયાને ક્યાં ઠેકાણે પાડવો તે વિચારતા હતા. હમણાં સાલુ જોબ માર્કેટ પણ ડાઉન છે. બધે લે ઓફ ચાલે છે. મોટેલિયો મંગુ ઈન્ડિયા ગયો છે બાકી એ એને ઠેકાણે પાડી દેત. હુરતનો હરિયો જોબ પર એના બાપનું જ રાજ ચાલ્તું હોય એમ ડંફાસ મારતો પણ એ હૌ પાણીમાં બેસી ગયો.

જાણે મારિયા મનિઆનું વસ્ત્રાહરણ કરી ગઈ હોય અને મનિયા માટે અમે કાંઈ ન કરી શકતા હોય એવી ફિલિંગ સાથે પાંડવોની જેમ લાચારીથી નતમસ્તકે વિચારતા રહ્યા.

એટલામાં વાસંતીભાભીના શેલ ફોન પર ગાયત્રી મંત્રનો રીંગ ટોન વાગ્યો. એમણે નાક પર આંગળી કરી. અમે ચૂપ થઈ ધીમે ધીમે થતી વાત સાંભળતા હતાં.

‘યસ,’

‘વ્હોટ?’

‘હં.’

‘હં,’

‘હં.’

‘આઈ ડોન્ટ બીલીવ ઈટ.’

‘આઈ હોપ યુ આર નોટ કિડિંગ.’

‘વાઉવ. યુ નૉટી ગર્લ. આઈ નો, માય મનુ ઈઝ ગુડ બોય. નો…. હી ઈઝ રીયલ જેન્ટલમેન.’

‘હં.’

‘થેન્ક્યુ. ગ્રેઇટ રીલિફ. ઈસ ઈટ ઓફિસિયલ ઓર કોન્ફિડેન્શિયલ?’

‘હં’

‘કેન આઈ ટેલ હીમ?’

‘યુ આર ગ્રેટ.’

ભાભીએ ફોન મૂકી દીધો. અમારી સામે જોઈ રહ્યા. ઘડીકમાં મનિયા સામે, ઘડીકમાં મેન્કી સામે.

એ કંઈક ધડાકો કરવાના હોય એમ અમે વાસંતીભાભી સામે જોઈ રહ્યા. એ બધાની વાઈફો(કોઈએ અમારું ઈંગ્લિશ સુધારવાની જરર નથી.) કરતાં ઉમરમાં મોટા અને પાવરફૂલ દેહણ. એની નજર ફરતી હોય ત્યારે અમે  એની સામે યે ન જોઈએ. છેવટે એણે એના દેહાઈ પર નજર સ્થિર કરી.

“જે કંઈ ભસવાના હોય તેમ ભસો ને. આમ ડાગીયાની જેમ મારી સામે શું ઘુરક્યા કરો છો? મને તો તમારા રાજમાં કોઈને કીસ કરવાની તક નથી મળી. હં હં કરીને બે કલાક કોની સાથે મનીયાની વાત કરતા ઉતા?” વસંતરાય દેહાઈ ઉવાચ.

એક ત્રાડ પડી ‘આ જનમમાં બીજીની હાથે કીસ કરવાની તક મલવાની હૌ નથી દેહાઈ, આઈ એમ હંગ્રી. ઓર્ડર પીઝા ફોર એવ્રીબડી. હાહરિનાઓ બૈરા બનાવે તેની રાહ જોઈને બેઠા છો. મનુભાઈની જોબ જરા વાર ગઈ તેનું હું બેસણું માડ્યું છે?’

‘સોમવારથી મનુભાઈની જોબ ચાલુ જ છે.’

‘વ્હોટ?’ એક સાથે અમારા બધાના ગળામાંથી પ્રશ્ન છૂટ્યો.

‘યસ.’

‘કેમ? શું થયું? કોનો ફોન હતો?’

‘પહેલા પિઝા; પછી બધી વાત.’

‘ના ના પહેલા વાત, પછી પિઝા.’

‘ઓકે ઓકે હું જ ઓર્ડર કરું છું. ભાભી પ્લીઝ સાચી વાત કરોને શું વાત છે? મેન્કીએ  વાસંતીભાભીનો હાથ પકડી લીધો.’

‘હમણાં મારીયાનો ફોન હતો. પિન્ક સ્લિપ લઈને એ સીધી અમારી કંપનીના ઓનર-પ્રેસિડન્ટને ત્યાં પહોચી ગઈ હતી. એણે એની ખાસ રીતે પ્રેસિડન્ટને સમજાવી દીધા. ટર્મિનેશન ઓર્ડર કેન્સલ કરાવી બન્નેની જોબ ચાલુ રખાવી. એટલું જ નહિ પણ એણે મનુભાઈને વેરહાઉસમાંથી એની જ ઓફિસમાં એને ટ્રાનસ્ફર પણ કરાવી દીધા. કલાકના ત્રણ ડોલરના રેઇઝ સાથેનું પ્રમોશન છે.’

‘ચાલો, દોસ્તો માત્ર પિઝા જ નહિ સાથે કેક પણ ખરી.’ અમે બધા હરખ માણતા હતા. ત્યાં મેન્કીયે બોમ્બ ફોડ્યો. ‘ભાભી, મારે એમને તમારી કંપનીમાં જોબ પર નથી જવા દેવા.’

‘કેમ?’ અમારા મોં પહોળા થઈ ગયા.

“કેમ શું? જે મારિયાએ વેરહાઉસમાં જઈને બધાના દેખતાં એમની છેડતી કરી તે મારિયા એમની સાથેને સાથે એક ઓફિસમાં હોય તો ખાનગીમાં તમારા ભોળાભાઈનું શું નું શું કરી નાંખે? મારા બાપના પચ્ચીસ લાખ તો પાણીમાં જ જાયને? નથી જોઈતી એવી જોબ.”

“જો મનિયાને જોબ ના કરવી હોય તો આપણે મારિયાના હાથ નીચે ઓછા પગારે પણ કામ કરવા તૈયાર છીએ. હની પ્લિઝ તારી લાગવગ લગાવ.” વલહાડી વસંતરાય દેસાઈ ઉવાચ. અને રસિક દેહાઈજી પર ધીર ગંભીર ભાભીએએ સોફા પરના પિલોનો છૂટ્ટો ઘા કર્યો.

ધીમે રહીને મેન્કીએ કહ્યું ‘ભાભી મારા વતી મારિયાને થેન્ક્યુ કહેજો. મને તમારા ભાઈ પર વિશ્વાસ છે.’

અમારા હુરતી હસમુખને સળી કરવાની કુટેવ. એણે કહ્યું. ‘મનિયા તેં મારિયા જેવી કિસ કરેલી તેવી કિસ તારી મેનકાને કરી બતાવ.’  બસ બધી ભાભીજીઓ એ જ કીસ કીસ કીસ કીસ શરૂ કરી દીધું.

મેનકી દોડીને બેડરૂમમાં ભરાઈ ગઈ.  મનિયો બાઘા મારતો ઊભો હતો. સદાયે ગંભીર રહેતા વાસંતી દેહણે મનિયાનો હાથ ખેંચી બેડરૂમમાં ધકેલી દીધો.

પછી શું થયું તે કહેવું જરૂરી નથી. અમને યે શું ખબર? અમે માત્ર અભદ્ર કલ્પના કરતાં રહ્યાં. જરૂર કરતાં રૂમમાં મનીયો મેનકી લાંબો સમય રોકાયાં હતાં એટલું જ. બસ અમે તો મનિયો પાછો ઠેકાણે પડ્યો એના આનંદમાં પીઝા અને ચીઝ કેઇક ઝાપટતા રહ્યા.

(ગુજરાત દર્પણ – ઓગસ્ટ ૨૦૧૭)

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા “ઉત્તરાગમન”

ઉત્તરાગમન

“ડેડ, મોમ પ્લીઝ સ્ટીલ ઈટ’સ નોટ ટૂ લેઈટ. પ્લીઝ, ચેઇન્જ યોર માઈન્ડ. જસ્ટ ફોર મી.”

“ડિયર, પ્રતિક જો વિચાર બદલીશું તો સૌથી પહેલા તને જ જણાવીશું.” મમ્મી પૌરવીએ પ્રતિકના કપાળ પર વિદાય ચુંબન કરતા કહ્યું.

“બેટા મારાથી જે કાંઈ થઈ શકે એવું હોય તે જણાવજે. મારાથી બનતું બધું જ કરીશ.” રમણભાઈએ પ્રતિકના માથે હાથ ફેરવતા કહ્યું.

“પ્રતિક, ઈફ યુ નીડ મોર મની લેટ મી નો.”

“થેન્ક્સ મોમ. પણ હું નથી માનતો કે મને જરૂર પડે. યુ ગેવ મી મોર ધેન આઈ નીડ”  અઢાર વર્ષીય પ્રતિક ડેડી મમીને હગ કરીને, ભીની આંખે, એરપોર્ટ પર સિક્યોરીટી ચેક માટેની લાઈનમાં ઉભો રહી ગયો.

“રમુ, મારે પણ હ્યુસ્ટનની ફ્લાઈટ પકડવાની છે.આપણે છૂટા પડીશું. ટેઇક કેર.”

“પારુ, તારી ફ્લાઈટ લેઈટ છે. જો તને વાંધો ન હોય તો એકવાર છેલ્લી કોફી માણી લઈએ.”

“ઓકે. લેટ્સ ગો.”

રમણલાલ અને પૌરવી, બન્ને એક ખૂણા પરના ટેબલ પર બેઠા. કાફેની વેઈટ્રેસ છોકરી કોફિપોટ અને બ્રેડ બાસ્કેટ મૂકી ગઈ. રમણભાઈએ બન્ને માટે કોફી બનાવી. પૌરવી માટે ટોસ્ટ પર બટર લગાવ્યું. પતિપત્ની વચ્ચે શબ્દવિહિન આંતરિક વ્યથીત વાર્તાલાપ ચાલતો હતો.

પૌરવી મનમાંને મનમાં પોતાના ના નિર્ણયને જસ્ટીફાઈ કરવા પ્રયાસ કરતી રહી હતી. રમુની દયાતો આવે છે. પણ વન લાઈફ ટુ લીવ. એની સાથે જરૂર કરતાં પણ વધુ જીવી. શેષ જીંદગીતો મોકળાશથી પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે જીવી લેવી જોઈએ. ના, મેં જે કર્યું છે તે વ્યાજબી જ કર્યું છે. નિષ્ફળ અને પુરુષત્વ વગરના  ડિપ્રેસ્ડ માનવી સાથે શા માટે આખી જીંદગી વેડફી નાંખવી.

રમણભાઈ એટલે કે ડો.આર. વિચારતા હતા…. ભલે એ એની રીતે સુખી થતી. મન મારીને પણ બાર વર્ષ મારી સાથે ગાળ્યા એ ઓછું છે? એની જગ્યાએ હું હોઉં તો?

“રમુ, વિચાર કરી કરીને ભૂતમાં નહિ વર્તમાનમાં જીવવાનું રાખ. જે છે તે સ્વીકારીને જીવવું રહ્યું. મારો સમય થઈ ગયો છું. હવે મળીશું કે નહિ તે જાણતી નથી, વિચારવું પણ નથી. બાય. ટેઇક કૅર.”

ટેબલ પર પૌરવીએ બીલના પૈસા મૂક્યા. અને ડાબા હાથની આંગળી પરની વીંટી કાઢી રમણભાઈના શર્ટના ગજવામાં સરકાવી દીધી. “રમુ, ભલે આપણે અલગ થઈશું; પણ જો કાંઈ આર્થિક જરુર હોય તો પ્રતિક મારફત જણાવજે. સગવડ થઈ જશે. મૂંઝાતો નહિ”

રમણભાઈ પોતાને શૂન્યાવકાશમાં છોડીને કાયમને માટે જતી પૌરવીની પીઠને તાકતા રહ્યા.

પૌરવી…

રમણભાઈની જિવન કિતાબનું માત્ર એક પ્રકરણ જ નહિ પણ સમગ્ર કિતાબના પાના ફાટીને કચરા પેટીમાં ઠલવાઈ ગયા. કશું જ બાકી રહ્યું ના હતું.

શું હતું એ રમણભાઈ નામની કિતાબમાં?

ચાલો વણી લઈએ ફરી પાછા એ પાનાઓ….. કંઈક જાણવાનું મળશે.

 લો આ એક-બે પાના…

છવ્વીસ વર્ષના ડો.રમણભાઈ ગામડામાં નવી ખૂલેલી કોલેજમાં સંસ્કૃતના પ્રોફેસર હતા. અમેરિકામાં એમના હરિકાકાના ડંકીન ડોનટના બે ત્રણ સ્ટોર હતા. ખટપટ કરીને કાકાએ સ્પોનસર કરી અમેરિકાના વિઝા અપાવી દીધા. તે જ વખતે કોલેજમાં ક્લાર્ક તરીકે કામ કરતી દેખાવડી, બોલકણી, પૌરવી સાથે લગ્ન પણ થયા. બન્ને અમેરિકા આવી ગયા. રમણભાઈને માટે એમના જીવન કિતાબના સુવર્ણ પાના હતા. નવવધૂ પૌરવી સાથે દેહાનંદ રમણે ચઢ્યો હતો. રમણભાઈ કાકાના સ્ટોર પર કામ કરતા અને સાથે સાથે જોબ માટે રેઝ્યુમે મોકલતા. રમણભાઈનું ભદ્રમભદ્રીય દેશી એક્સનમાં, ચીપી ચીપીને બોલાતું બિટિશ ઈંગ્લીશ હરિકાકાના સ્ટોરમાં મેનેજર બનેલા અભણ સાળાને હાસ્યાસ્પદ લાગતું. ઇન્ટરવ્યુ તો મળ્યા પણ નોકરી માટે સફળતા ન મળી.

પૌરવીનું બોલિવૂડી સ્ટ્રીટ ઈંગ્લિશ જીતી ગયું. પૌરવીને એડમિનિસ્ટ્રેટીવ વર્કનો થોડો અનુભવ હતો, રમણભાઈ પહેલાં પૌરવીને એક ઓફિસમાં નોકરી મળી ગઈ. રમણભાઈએ આનંદ વ્યક્ત કર્યો, પણ કંઈક કઠ્યું. અહમ ઘવાયો.

 અને આ….જીવન કિતાબનું એક ફાટેલું બીજું પાનું

કાકાના ડંકિન ડોનટ સ્ટોરના મેનેજર, કાકાના સાળાને કોલેજના સંસ્કૃત સાહિત્યના યુવા વિદ્વાન પ્રોફેસર સ્ટોરના કામ માટે પણ નક્કામો લાગતો હતો. મેણાં ટોણાંથી માનહાની અનુભવતા રમણભાઈ એક દિવસ પૌરવી પાસે રડી પડ્યા. “પારુ, ચાલ પાછા ઈન્ડિયા ચાલ્યા જઈએ. મને કોઈ નોકરી મળે એમ નથી. છોકરાં ભણાવવા સિવાય મારામાં બીજી કોઈ આવડત નથી”

“હું છું ને રમું. જો મારામાં પણ ક્યાં આવડત છે? મને જોબ મળી ગઈને! વહેલી મોડી તને પણ જોબ મળશે. ચાલ નાનો એપાર્ટમેન્ટ લઈને કાકાના આશીર્વાદ લઈને છૂટા થઈ જઈએ. કાકાની લાગણી અને કાકીની લાગણીમાં ઘણો ફેર છે. જોબ પરથી આવ્યા પછી કાકીની અપેક્ષા પ્રમાણે હાઉસમેઈડ જેવું ઘરકામ કરતાં હું તો તૂટી જાઉં છુ.”

અને આ પણ એક પાનું …..

આજે પ્રતિકની પહેલી બર્થડે પાર્ટી હતી. ખૂબ જ આનંદ હતો. રમણભાઈ પણ એક ફેક્ટરીમાં કામ કરતા હતા. મહેનતથી ટેવાયલ ન હતા; પણ થાય તેટલું કરતા. ગઈ કાલે જ પૌરવીને પ્રમોશન મળ્યું હતું. એનો બોસ ગેરી પણ પાર્ટીમાં આવ્યો હતો. એણે પ્રતિકને ખૂબ રમાડ્યો. એક્ષ્પેન્સિવ ગિફ્ટ પણ લાવ્યો હતો. ખૂબ મોટો માણસ, પણ ડાઉન ટુ અર્થ. માનશો નહિ પણ આવા મોટા બોસે, પાર્ટી પૂરી થયે પૌરવીને સાફસૂફી કરવામાં પણ મદદ કરી.

આ છે ત્રણ વર્ષ પછીનું પાનુ.

રમણભાઈની જોબ છૂટી ગઈ હતી. માનસિક હતાશાએ જીવનને ઊધઈની જેમ ફોલી ખાધું હતું. પૌરવીને શારીરિક સુખ આપવામાં પણ નિષ્ફળતા મળતી હતી. સંસ્કૃત સાહિત્યનો શૃંગાર રસ અમેરિકાના જીવનમાં હાર ખાઈને કરૂણરસ બની ગયો હતો. પૌરવી રમણભાઈના માથે સાંત્વનનો હાથ ફેરવતી, આંખમાં બે ખારા ટીપાં સાથે પડખું ફેરવી સૂઈ જતી. વાયાગ્રા કે સિયાલસ જેવી દવા પણ મદદ કરતી ન હતી. પૌરવી બે વારા જૂદા જૂદા ડોક્ટર પાસે લઈ ગઈ હતી. દવા અને થેરેપી માનસિક ડિપ્રેશનને ઓછું ન કરી શકી. માનસિક હતાશામાં સેક્સ તદ્દન સૂકાઈ ગયો.  રમણભાઈ પોતાની જાત પર રડતા જ રહ્યા.

પ્રતિક છ વર્ષનો થયો. વચગાળામાં રમણભાઈને બે જોબ મળી હતી. બન્ને સારી જોબ હતી. પગાર વધારે ન હતો પણ ઓફિસમાં એટલિસ્ટ ટાઈ શર્ટ પહેરીને જવાનું હતું. ડિપ્રેશન જરા ઘટ્યું. આત્મવિશ્વાસ જાગૃત થતો લાગ્યો પણ એક કંપની બંધ થઈ ગઈ અને કંપનીની નાની બ્રાન્ચ બીજી બીજા સ્ટેટમાં પહોંચી ગઈ. ફરી પાછા બેકાર બન્યા. બીજી જોબ ના મળી. રમણભાઈનું ડિપ્રેશન વકર્યું. પૌરવીએ એની કંપનીમાં પ્રયત્ન કરી જોયો હતો પરંતુ પૌરવીની કંપનીંમાં કાયદો હતો કે એક જ ફેમિલીના મેમ્બર કંપનીમાં કામ ન કરી શકે. પૌરવી, રમણભાઈને પોતાની કંપનીમાં ગોઠવી ન શકી. અને ખરેખર તો એ ઈચ્છતી પણ ન હતી કે રમણભાઈ એની કંપનીમાં પોતાના કરતાં ઉતરતી કક્ષાએ કામ કરે. એઓ બેકાર હતા. પણ સારી વાત એ હતી કે પૌરવીના બોસ ગેરીની પૌરવી પર કૃપાદૃષ્ટિ હતી. એણે પૌરવીની કાર્યદક્ષતા ઓળખીને કંપની માટે મઠારી હતી. પૌરવી સુંદર તો હતી જ. મીઠડી પણ હતી. પૌરવી ભલે ગામડાની કોલેજની ક્લાર્ક હતી પણ અમેરિકામાં એ સફળ એડમિનિસ્ટ્રેટર પુરવાર થઈ. એને માટે અમેરિકા લેન્ડ ઓફ ઓપોર્ટ્યુનિટી પુરવાર થયું. ત્રણ મહિના માટે એ ગેરી સાથે પેરિસમાં કંપનીની નવી બ્રાન્ચ શરૂ કરવા પણ જઈ આવી.

અને આ બીજું ડો.આરની જિવનકિતાબનું ચીમળાયલું, ફાટેલું પૃષ્ટ.

“રમુ, એક વાત કરવી છે. શાંતીથી સાંભળજે. ફ્રાન્સમાં કકડીને ભૂખ લાગી હતી. ઉપવાસી હતીને! સામે જે હતું તે માંગીને ખાઈ લીધું હતું. હું પ્રેગનન્ટ છું. અને આવતી કાલે પ્રેગ્નન્સી ટર્મિનેટ કરવા જવાની છું. તારાથી કશું છૂપાવવું નથી. આખરે તો હું સ્ત્રી છું. બાકીનું સમજાવવું શું જરૂરી છે…?”

“ના હું અબુધ નથી,” પુરૂષાતન વગરના પતિએ પૌરવીના ગાલપર એક થપ્પડ મારી. અને પછી દિવાલ સાથે પોતાનું માથું અફાળ્યું. રંમણલાલ કલાકો સૂધી રડતા રહ્યા. પૌરવી પાસે જઈને કહ્યું “આઈ એમ સોરી, તારો દોષ નથી. એબોર્શન કરવાની જરૂર નથી. જે જીવ હશે તેને પાળીશું. ભલે મારું નહિ હોય, તારું એટલે આપણું જ ને!”

પૌરવીએ કશો જવાબ ન આપ્યો. બીજે દિવશે એબોર્શન થઈ ગયું.

બે દિવસ પછી.

રમુ, આપણું સહજીવન તૂટી રહ્યું છે. કશું જ થઈ શકે એમ નથી. તમે હવે ઈન્ડિયાની કોલેજના સંસ્કૃતના પ્રોફેસર ડો.રમણભાઈ અને હું ત્રીજા દરજ્જાની ક્લાર્ક પૌરવી રહ્યા નથી. આ ધરતી બદલાઈ, હવા બદલાઈ, પાણી બદલાયા અને આપણે પણ બદલાઈ ગયા. વી લોસ્ટ અવર ઓરિજિનલ આડેન્ટીટી. જો જૂદા છીએ એ ન સ્વીકારીએ તો રિબાઈ રિબાઈને રોજ રોજ મરતા રહીશું. મારે એમ મરવું નથી. હાલ આપણે એક ઘરમાં અલગ થઈને રહીશું. તને જોબ મળે તો ઠીક છે. ન મળે તો ચિંતા નહિ. હું મેનેજ કરી લઈશ. પ્રતિકની અઢારમી બર્થ ડે પછી આપણે કાયમ માટે છૂટા થઈ જઈશું.

ત્યાર પછીના પાના વાંચ્યા તો યે શું અને ન વાંચ્યા તો યે શું?

એમાં હતું…

કાકા સમજુ હતા. ઘડાયલા હતા. પરિસ્થિતિ સમજતા હતા. એમણે કહ્યું “બેટા રમણ બધું ભગવાનની ઈચ્છા મુજબ જ થાય, સ્ટોર પર આવી જા. જોબ ના થાય તો કાંઈ નહિ. થાય તેવું કામ કરજે. ના થાય તોયે વાંધો નથી. તું મારા દીકરા જેવો જ છે. ન કમાશે તો પણ ચાલશે. ઈન્ડિયા જવું હોય તો ઈન્ડિયા જા. ફરી કોલેજ કે સ્કુલમાં નોકરી મળી જશે. અત્યારે જ પૌરવીથી છૂટો થઈ જા. સમજી લે બેટા કે લેણા દેણી પૂરી થઈ.”

પણ રમણભાઈ પ્રતિકને કારણે વળગી રહ્યા. છૂટા ન થયા. રમણભાઈ દિવસમાં જેટલો સમય પ્રતિક ઘરમાં હોય તેટલો સમય ઘરમાં રહી પ્રતિકની કાળજી રાખતા. બાકીનો સમય કાકાના ડંકિન ડોનટ સ્ટોરમાં સાંજથી બીજી સવાર સૂધી કામ કર્યા કરતા. કાકાના સાળા દ્વારા થતા હ્યુમિલિયેશનની વાત પણ કાકાને ના કરી. એમની વિચાર અને વાકશક્તિ લગભગ હણાઈ ગઈ હતી. પ્રતિક જરૂર કરતાં વધુ ઝડપથી મોટો થઈ ગયો. સમજૂતી પ્રમાણે છૂટા પડવાનો સમય આવી ગયો.

બે દિવસ પહેલા ડિવૉર્સ પેપર આવી ગયા હતા. જે હતું તે બધું જ પૌરવીની કમાણીનું હતું. લક્ઝરી કોન્ડો રેન્ટલ હતો. ખાલી થઈ ગયો. એક મોટી રકમનું જોઈન્ટ એકાઉન્ટ દીકરા પ્રતિક અને પૌરવીનું ઓપન થઈ ગયું હતું. કાકાની હાજરીમાં સદ્ભાવના તરીકે પૌરવીએ પચ્ચીસ હજારનો ચેક, આંખમાં આંસુ સાથે રમણભાઈને આપ્યો.

ગઈ કાલે પ્રતિકની અઢારમી બર્થ ડે હતી. પૌરવીએ બેન્ક્વેટ હોલમાં જન્મદિનની ઉજવણી ઉજવી હતી. આજે પ્રતિક અભ્યાસ માટે કેલિફોર્નિયા, પશ્ચિમની દિશામાં ઊડી ગયો. પૌરવી ગઈ ટેક્ષાસ, દક્ષિણમાં; મુક્ત જીવન માટે. સહજીવન શક્ય ન હતું. પોતાને માટે બે દિશા ખૂલ્લી હતી પૂર્વમાં ઈંડિયા અને ઉત્તર. ના હવે પૂર્વમાં ઈન્ડિયા તો જવાય જ નહિ. ત્યાંયે હવે કઈ કોલેજ નોકરી પણ આપે?. સંસ્કૃત તો ભૂલાઈ જ ગયું હતું. કાકાને માથે ખોટો ભાર.

૦૦૦૦૦૦૦

બીજી સવારે કાકાના ઘરના સ્વિમિંગ પૂલની પાસે મોટો ગનશૉટનો અવાજ સંભળાયો. ઘરના અને પાડોશના માણસો દોડી આવ્યા. ડો. રમણભાઈ Ph,D નો નિશ્ચેતનદેહ પડ્યો હતો. માથું ઉત્તર દિશામાં હતું. લમણામાંથી લોહીનો રેલો, પૂલમાં જઈને પૂલને રક્તરંગી બનાવી રહ્યો હતો. કાકાની રિવોલ્વર રંમણભાઈના હાથમાં હતી. નજીકમાં પૌરવીએ આપેલા પચ્ચીસ હજારના ચેકના ટૂકડા પડ્યા હતા. એક ચિઠ્ઠી હતી. કાકા હું સ્વેચ્છાએ મારે માટે બાકી રહેલી એક માત્ર દિશા ઉત્તરપ્રતિ પ્રયાણ કરી રહ્યો છું.

‘ઓ મારા રંમણ દીકરા, હૈયા દાઝે તારા ઉત્કર્ષ માટે તને અમેરિકા બોલાવ્યો હતો…ઉત્તરાગમન માટે નહિ.’ વૃધ્ધ કાકા વિલાપ કરતા, ઢગલો થઈ બેસી ગયા.

#

પબ્લિશ્ડ “ગુજરાત દર્પણ” જુલાઈ ૨૦૧૭

“આંસુ ભરી હૈ, યે જીવનકી રાહે…”

“આંસુ ભરી હૈ, યે જીવનકી રાહે…”

madhu

ડો. રેડ્ડી એરપોર્ટ પર ફર્સ્ટક્લાસ લોન્જમાં આંટા મારતા હતા. નાની દોઢ વર્ષની દીકરી દોડાદોડી કરીને થાકી અને સોફા પર સૂઈ ગઈ હતી. પ્લેઈન હવામાનને કારણે અનિશ્ચિત સમય માટે લેઇટ હતું. બોમ્બેથી હૈદ્રાબાદનું કનેક્શન ચૂકી જવાય તો બીજો અડધો દિવસ નકામો જાય તેની ચિંતા હતી. મોં પર પર પરસેવો થતો અને લૂછાઈ જતો હતો. રેડ્ડી, પોતાની મૃતપત્ની મધુના અસ્થી લઈને ભારત જતા હતા. ઘણી દોડાદોડી હતી તેમાં એની સાળી કૃતિ, આજે સવારે જ બે એફ.બી.આઈ. ઓફિસર સાથે ઘરે ટપકી પડી હતી. થોડા ફોટા પાડ્યા. ઈશા સાથે રમી. અને બધા ચાલ્યા ગયા. બધાએ સેફ જર્નીની શુભેચ્છા પણ પાઠવી.

પંદર દિવસ પહેલા ડો. રેડ્ડી આગલા દિવસની સોળ કલાકની ડ્યૂટી કરીને હોસ્પિટલમાંથી આવ્યા ત્યારે એમણે દાદરના પગથીયા પાસે મધુને પડેલી જોઈ. ઉપર દોઢ વર્ષની દીકરી ઈશા જોર શોરથી રડતી હતી. બેબાકળા થઈને ડોક્ટરે  ૯૧૧ ને ફોન કરીને પોલિસ અને એમ્બ્યુલન્સને બોલાવી હતી. પેરામેડિક સ્ટાફ અને ડોક્ટરને જણાયું કે બ્રેઈન હેમરેજ થતાં તરત જ મૃત્યુ થયું હતું. પેરામેડિક સ્ટાફ અને આવેલા પોલિસ ઓફિસર પેટ્રિક પણ ઓળખીતા જ હતા. થોડીક ઔપચારિક વિધિ વીત્યા પછી પ્રોટોકોલ પ્રમાણે બોડીને હોસ્પિટલ લઈ જવાયું. બે મહિના પહેલાં એને વર્ટીગો એટલે કે ચક્કર આવતાં હોસ્પિટલમાં જ પડી ગઈ હતી. એજ વાતનું પુનરાવર્તન એક અઠવાડિયા પહેલાં મિત્રની લગ્ન પાર્ટિમાં પણ થયું હતું. વળી એને કોઈક વાર ઊંઘમાં ચાલવાનો પણ રોગ હતો. ઉપરના બેડરૂમમાંથી નીચે ઉતરતાં ચક્કર આવ્યા હશે કે ઊંઘમાં ચાલતા એ સત્તર પગથીયા પરથી નીચે પડી હશે. નીચે પછડાતાં બ્રેઈન હેમરેજ થતાં મૃત્યુ પામી હતી.

જ્યારે પોલિસ ઓફિસર પેટ્રિકે પોસ્ટમોર્ટમ નો ઓર્ડર કર્યો ત્યારે ડોક્ટરે મિત્ર એવા પેટ્રિકને કહ્યું પણ હતું કે ‘આ તો  પડી જવાથી બ્રેઈન હેમરેજ થયું છે. ઓટોપ્સીની શી જરૂર છે?’

‘ડોન્ટ વરી માય ફ્રેન્ડ. ઈટ્સ જસ્ટ ફોર્માલિટી. યુ નો. પ્રોટોકોલ પ્રમાણે કરવું પડે જેમ બને તેમ જલ્દી બોડી મળી જશે. આઈ એમ સોરી’.

ડોક્ટર રેડ્ડી કાયદો સમજતા હતા. ‘ભલે.’

અને ડો. રેડ્ડીને પોસ્ટમોર્ટમ પછી બે દિવસમાં જ મધુનું બોડી મળી પણ ગયું. પછી ચોથે દિવસે મધુનું ધાર્મિક વિધિ પૂર્વક ક્રિમેશન થયું હતું. અહિની ગુજરાતી અને તેલુગુ મરણોત્તર ધાર્મિક વિધિ પછી ડો. રેડ્ડી મધુના અસ્થિ લઈને આજે ઈન્ડિયા જતા હતા.

કૃતિ મધુની નાની બહેન હતી. કોલેજમાં ભણતી હતી અને ગર્લફ્રેન્ડ સાથે એપાર્ટમેન્ટ રહેતી હતી.  પોલિસ ઓફિસરની સાથે કૃતિ આજે ઇન્ડિયા જવાની સવારે જ આવી હતી તે રેડ્ડીને અકળાવતું હતું. એને ઘણાં કામો પતાવવાના હતાં. ઈશાને માસી સાથે જ રહેવું હતું અને એની સાથે જ જવા માંગતી હતી. કૃતિએ એને રમાડીને સૂવડાવી દીધી હતી. જીજાજીને હગ કરીને ‘બૉન વોએઝ્જ’ પણ વીશ કર્યું હતું.

ડોક્ટર પ્લેન લેઇટ થવા બદલ અકળાતા હતા. આખરે બોર્ડિંગની જાહેરાત થઈ. અને તરત જ એ ઈશાને લઈને સૌથી પહેલાં પહોંચી ગયા. બરાબર અડધો કલાક પછી ગેઈટ બંધ થયો અને પ્લેન ગૅઇટ પરથી નીકળીને રન વે પર ટેઇક ઓફ માટે ગોઠવાયું. ડોક્ટરે ફરી પરસેવો સાફ કર્યો અને ઊંડો શ્વાસ લીધા પછી અવાજ વગરના હોઠે ‘થેન્સ ગોડ’ કહ્યું. એની નજર બાજુની સીટપર અર્ધ જાગૃત ઈશા પર જતી હતી. સ્વીટ દીકરી. વિચારતા હતા; બરાબર મધુનો જ ચહેરો, મધુનું જ નાક, મધુની જ આંખો. મધુના જ હોઠ. જાણે એકલી મધુની જ દીકરી.

ટેઇક ઓફ માટે ઉભેલા પ્લેઇનનો ગેઇટ અચાનક ખૂલ્યો. લેડર ગોઠવાઈ અને બે મેઇલ એફબીઆઈ ઓફિસર અને એક ફિમેઇલ ઓફિસર પ્લેઈનમાં દાખલ થયા. એમણે ડોક્ટરના હાથમાં એરેસ્ટ વોરંટ પકડાવી દીધું. મિરેન્ડા વોર્નિંગ અપાઈ ગઈ. ‘યુ હેવ રાઈટ ટુ રિમેઇન સાઇલન્ટ. એનીથીગ યુ સે, કેન એન્ડ વીલ બી યુઝ્ડ અગેન્ન્સ્ટ યુ, ઇન ધ કોર્ટ ઓફ લો’; વિગેરે વિગેરે કહેવાઈ ગયું. ડોક્ટરના હાથમાં હાથકડી પહેરાવાઈ ગઈ ફિમેઇલ ઓફિસરે ઈશાને ઊંચકી લીધી. માત્ર ચાર મિનિટમાં એમની પાછળ ગેઇટ બંધ થયો અને પ્લેઈન રન વે પર ટેઇકઓફ માટે ડોક્ટર રેડ્ડી વગર દોડતું થઈ ગયું. એરપોર્ટ પર મધુની નાની બહેન કૃતી હાજર હતી. નાની ઈશા કૃતિને સોંફાઈ ગઈ.

પિસ્તાળીશ વર્ષના ડિવોર્સી ડોક્ટર રેડ્ડીની રેડિયોલોજી ટેકનિશીયન મધુ દલાલ સાથેની સામાન્ય ફ્રેન્ડશીપ હોસ્પિટલ સ્ટાફમાં ગોસીપનો વિષય બની ગયો હતો. આખરે ત્રેવીસ વર્ષની ગુજરાતી છોકરી મધુ બાવીશ વર્ષ મોટા સાઉથ ઈન્ડિયન ડોકટર રેડ્ડીને પરણી ગઈ.

લગ્ન પછી એને ખબર પડી કે ડોક્ટરને Erectile dysfunction  ઇરેક્ટાઇલ ડિફ્ન્ક્શનની સમસ્યા છે. આ પહેલાં પણ જાતજાતની દવાઓ અને સારવાર સાધનોના ઉપાયો કરી ચૂક્યા હતા. કશો ફેર પડ્યો ન હતો. આગલી પત્નીએ લીધેલા ડિવોર્સનું કારણ પણ એ જ હતું. પહેલી પત્ની લોયર હતી. ડિવોર્સ સેટલ્મેન્ટમાં અડધો અડધ મિલ્કત પડાવી ગઈ હતી.

મધુનું રેડ્ડી સાથે અર્ધસફળ અને નિષ્ફળ રાત્રીઓ વાળું સંતોષ વગરનું દાંપત્ય જીવન વહેતું હતું.

મધુ યુવાન હતી. એને અરમાનો હતા. એ પણ ડિવોર્સનો વિચાર કર્યા કરતી હતી. પણ એને એક દિવસ સારા એંધાણ મળ્યા. એ પ્રેગનન્ટ હતી. એને આનંદ હતો. ડિવોર્સનો વિચાર માંડી વાળ્યો. એને પોતાને પણ ખબર ન હતી કે આવનાર બાળકનો પિતા કોણ છે.

એક નવરાત્રીની રાત હતી. ડોક્ટર મેડિકલ કોન્સફરન્સમાં ગયા હતા. મધુ હોસ્પિટલના ગુજરાતી મિત્રો સાથે ગરબામાં ગઈ હતી. એક અઢારેક વર્ષના ટીનેજર સાથે રાસ ગરબામાં એની જોડી ઝામી ગઈ. નાની બહેન કૃતિની કોલેજમાં જ  પહેલા વર્ષમાં ભણતો હતો. સામાન્ય ઓળખાણ હતી. મધુએ કૃતિ અને એ ટિનેજરને લાંબુ ડ્રાઈવ કરીને ડોર્મેટરીમાં જવાને બદલે પોતાને ત્યાંજ રાત રહી જવાનું સૂચવ્યું હતું.

સતત ત્રણ દિવસ રાસ ગરબામાં એમની જોડી રાસની રમઝટ બોલાવતી રહી. હોસ્પિટલનો ગુજરાતી સ્ટાફ મધુ અને તે છોકરાની જાત જાતની ગરબાની કાબેલિયતની વાત અને વખાણ કરતા હતા. ડોક્ટર મધુ અને ગરબાની વાત સાંભળતા રહ્યા. નાની સાળી અને તેનો ગુજરાતી મિત્ર તેને ત્યાં રાત રોકાયો હતો તે પણ મધુએ એને કહ્યું જ હતું.

ત્યાર પછી મધુને ખબર પડી હતી કે તે પ્રેગનન્ટ છે. મધુને પોતાને પણ ખબર ન હતી અને યાદ ન હતું કે નવરાત્રીના દિવસોમાં ક્યારે, કેટલું અને શું થયું હતું. હા અમર્યાદ છેડછાડ અને તોફાન જરૂર થયાં હતાં. બીજે જ દિવસે કોન્ફરન્સ પછી ડોક્ટર સાથે પણ તે સમય ગાળામાં  સફળ નિષ્ફળ સહશયન તો થયું જ હતું.

આ વર્ષે પણ કંઈક એવું જ બન્યુ હતું. નાની ઈશાને ડોક્ટર પાસે મૂકીને મધુ ગરબામાં ગઈ હતી. ત્રણે દિવસ મોડી રાતે તે ધેર પાછી ફરી હતી. બે મહિના પછી ખબર પડી હતી કે તે પ્રેગનન્ટ છે.

ડોક્ટર શક્યતાના દિવસોનું ગણિત ગણતા રહ્યા. શંકા શાબ્દિક અને શારીરિક સંગ્રામમાં પરિવર્તન પરિણમી; અને ચાર દિવસ પછી પ્રેગનન્ટ મધુ દાદર પરથી પડી ગઈ અને બ્રેઈન હેમરેજ થતાં મૃત્યુ પામી. એને ઊંધમાં બોલવા ચાલવા નો રોગ હતો.

બરાબર પંદર દિવસ પછી ઈશાને અને મધુના અસ્થીને લઈને ઈન્ડિયા ઊડી જતાં ડોક્ટરને એફ.બી.આઈએ એરેસ્ટ કરીને ઈન્ટરોગેશનની ખૂરશી પર બેસાડી દીધા.

સાથે ડિસ્ટ્રીક એટર્ની અને રેડ્ડીના મિત્ર એટર્ની નૈયર પણ હાજર હતા.

‘ડોક્ટર રેડ્ડી, વ્હાઈ ડી યુ કિલ યોર પ્રેગ્નન્ટ વાઈફ મધુ.’

‘આઈ ડીડ નોટ કીલ હર. એ તો ઊંઘમાં ચાલતી હશે અને દાદર પરથી પડી ગઈ. હું સવારે આવ્યો અને પડેલી જોઈને તરત જ પોલીસને ફોન કર્યો હતો.’

‘ડાક માય ક્વેશ્વન ઈઝ વ્હ્યાઈ ડીડ યુ કીલ હર’

‘નો આઈ ડીડ નોટ કીલ હર’

ઓફિસરે થથરાવી નાંખે એવી ત્રાડ નાંખી. વી હેવ ઓલ એવીડન્સ. મધુને કેમ મારી નાંખી?

હોસ્પિટલમાંથી ડ્યૂટિ દરમ્યાન તું કાયમ હોસ્પિટલ બહાર સિગરેટ પીવા પાર્કિંગ લોટમાં જતો હતો. તે દિવસે પણ તું પાર્કિગ લોટમાં સિગરેટ પીવાને બહાને હોસ્પિટલમાંથી નીકળીને કાર લઈને તારે ઘેર જઈને મધુને દાદર પરથી નીચે ફેંકી હતી. ઝપાઝપીમાં તારા લેબ કોટનું બટન તૂટીને ગાઉનમાં ભેરવાયું હતું. એ નીચે પડી હતી પણ મરી ન હતી. ખુરશીનું કુશન નાક અને મોં પર દબાવીને શ્વાસ રૂંધીને તેં જ મારી નાંખી હતી. પછી ઘસડીને ફરી વાર પગથીયા પર ફરી વાર માથું અફાળ્યું હતું. ડાક યુ આર નોનપ્રોફેશનલ સ્ટુપિડ કિલર. મારી નાંખ્યા પછી જાણે સ્મોકિંગ કર્યા પછી કશું જ બન્યુ ના હોય એમ હોસ્પિટલમાં આવી ગયો. બે ત્રણ કોવર્કરની સાથે ગપ્પા મારી ઍલિબાઇ ક્રિએટ કરવાની ટ્રાઈ કરી હતી. પણ આર.એન. એલિસાએ જ્યારે પૂછ્યું કે ‘આજે તો હોલ પેક ફિનિશ કર્યું હોય એટલો ટાઈમ બહાર થંડીમાં મોજ માણીને!’ તેના જવાબમાં તેં કહ્યું હતું કે ‘ના, થંડી હતી એટલે કારમાં બેઠો હતો અને જરા વાર ઊંઘ આવી ગઈ હતી.’

‘અમારી પાસે પુરતા પુરાવા છે કે ડો. રેડ્ડી તેં જ અને તેં જ તારી પત્ની ને માંરી નાંખી છે. તેં એને મારી નાંખવાનો અક્કલ વગરનો, સ્ટૂપિડ પ્લાન કર્યો હતો ‘

રેડ્ડી ભાંગી પડ્યો. હા તે પ્રોફેશનલ કિલર ન હતો.

‘યસ આઈ કીલ્ડ હર, આઈ કીલ્ડ હર, યસ આઈ કીલ્ડ હર…’

એટર્ની ફ્રેન્ડ નૈયરે કહ્યં. ‘સ્ટોપ રેડ્ડી, યુ ડોન્ટ હેવ ટુ એન્સર એની ક્વેશ્ચન.’

‘નો લેટમી સે, સી વોઝ ચીટર. સી કેન સ્લીપ વીથ એનીવન એન્ડ એવ્રીવન. થ્રી વીક્સ એગો આઈ ડીડ ઈશાઝ પેરન્ટશીયલ ડી.એન.એ, ટેસ્ટ. યુ નો, આઈ એમ નોટ હર ફાધર. મારે એના ગેરકાનુની ચિલ્ડ્રનને પાળવા પોષવા નથી.

‘અમને ખબર છે કે એટોપ્સી પછી તને કોઈ શોક થયો ન હતો. ત્યાંની લેબડિરેક્ટરને પણ ખાનગી સૂચના આપી હતી કે ફિટસનો ડી.એન.એ અને પેટર્નિટી ટેસ્ટ કરવી. અમે એને સસ્પેન્ડ કરાવીને રિઝલ્ટ બ્લોક કરાવ્યા હતા. ડુ યુ વોન્ટ ટુ નો ધ રિઝલ્ટ?’

‘નો આઈ એમ નોટ ઈન્ટરેસ્ટેડ. મસ્ટ બી એની ગુજ્જુ ગુન્ડા’.

‘નો ડાક. ફાધર ઓફ ધ બેબી બોય ઇઝ નોબડી બટ યુ. જ્યારે તને ઈશાના ડી.એન.એ ની ખબર પડી તે જ દિવસે પ્લાન કરી, તારી અને ઈશાની ઈન્ડિયા માટેની ટિકિટ બુક કરાવી હતી. એ પણ તારી મોટી ભૂલ હતી. પણ એકલા જવાને બદલે તેં ઈશાને કેમ લઈ જવા વિચાર્યું હતું.’

‘મારે ઈશાનું લટકણીયું જોઈતું ન હતું. બસ એને કોઈને દત્તક તરીકે વેચી દઈને પચાસ પંચોતેર લાખ કમાઈ લેવા હતા.’

રેડ્ડી માથું ઢાળી રડતો રહ્યો. ‘ ઓહ માય ગોડ. આઈ કિલ માય અન્બોર્ન બેબી, આઈ કિલ માય બેબી બોય. યેસ, યેસ આઇ એમ કિલર ફ્… કિલર’

ઓફિસર્સ અને બન્ને એટર્ની ડોક્ટરને મૂકીને સેલની બહાર નીકળી ગયા. કસ્ટડીનું ડોર એમની પાછળ સ્લેમ થઈ ગયું. ડોક્ટર રેડ્ડીને એના કાયમના સ્થાન અગર ડેથ પેન્લ્ટીના એંધાણ આપતું ગયુ. એમની પાછળ કન્ફેશન વાતચીતનો વિડિયો રેકોર્ડ થઈ ગયો હતો.

જે શ્રી કૃષ્ણ!­­­­­­­­­­ – કૌશિક દીક્ષિત

kaushik-dixita

કૌશિક દીક્ષિત

***

જે શ્રી કૃષ્ણ!

જયંતીલાલ અને દિવાળીબેનના લગ્ન-જીવનની પાર્ટનરશીપને ગયા મહીને પચાસ વર્ષ થયાં. જયંતીલાલ હજુ તો ગયા અઠવાડિયા સુધી પેઢી ઉપર જતા. ગયા અઠવાડિયે તેમને પક્ષાઘાતનો હુમલો થયો. બોલાતું બંધ થયું. ઈશારો કરવા આંગળી પણ હલાવી શકતા નહીં. આખો દિવસ તેમની આંખો ચકળ-વકળ થયા કરતી. સૌને ખ્યાલ તો આવતો કે જયંતીલાલ નક્કી કાંઇક શોધે છે, તેમને કાંઇક જોઈએ છે અને કદાચ તે સિવાય તે સહેલાઈથી દેહ છોડી નહીં શકે.

આ પહેલાં જયંતીલાલ માંદા પડ્યા હોય અને બિછાને પડી રહ્યા હોય તેવું દિવાળીબેન ને યાદ નથી. કેટલું નિયમિત જીવન! સવારે પાંચ-સાડાપાંચ વાગે ઉઠવું-નાહી-ધોઈ ને છ વાગે ઠાકોર જી ની પૂજા કરી એકા’દ ભજન હળવે કંઠે ગાવું, પછી અડધા કલાક જેવું હિંચકે બેસવું, ચા-નાસ્તો કરવો, પેપર વાંચી, વંચાઈ જાય પછી તેના  સળ મેળવી, ગાડી કરીને તેઓ હિંચકે, પોતાની પડખે મુકે. પછી દિવાળીબેન તેમનું પહેરણ, બંડી,ટોપી અને લાકડી લાવીને હિંચકે મુકે, અને સામે ભોંય પર બેસી ને જયંતીલાલ માટે પાન બનાવે. પ્રેમ થી, જાણે  ભગવાન ને તુળસી ચડાવતા હોય તેવા ભાવ થી. હળવેથી પાન લઇ તેની નસો કાઢે. ચૂનો લગાવે, પ્રમાણસર કાથો છાંટે, કપૂર અને ઈઝમીટ મિશ્રિત કાથો વાતાવરણ ને મઘમઘાટથી ભરી દે. સેવર્ધન સોપારી કાતરી ને તેનો ઝીણો ભૂકો પાનમાં નાખી તેનું બીડું બનાવે, તેના  ઉપર લવિંગ ખોસે અને પોતાના  હાથે જયંતીલાલના મોમાં મૂકે. આજે, ૬૫મા  વર્ષે પણ, આ ક્ષણે, જયંતીલાલ અને દિવાળીબેન પરસ્પર શરમાઈ લેતાં!…અને જયંતીલાલ બહાર જવા  તૈયાર!

પછી દિવાળીબેનની આંખમાં આંખ પરોવી, સ્હેજ માથું નમાવી, હાથ જોડી “ લ્યો ત્યારે, જે શ્રી કૃષ્ણ” કહે. દિવાળીબેન પણ હાથ જોડી વળતા “જે શ્રી કૃષ્ણ” કહે.  અને જયંતીલાલની મોજડીની ચરડ સંભળાય ત્યાં સુધી દિવાળીબેન તેમની પીઠને તાકી રહે. પછી જ ડેલી વસાય. જયંતીલાલ જ્યારે જ્યારે બહાર નીકળે ત્યારે ત્યારે દિવાળીબેને બનાવેલા પાનના બીડા થી મઘમઘી ઉઠે જયંતીલાલ. “લો ત્યારે જે શ્રી કૃષ્ણ” એ એક વાક્યમાં જયંતીલાલ અને દિવાળીબેન અનેક સંદેશાની આપ-લે કરી લેતાં.

બાલુની વહુના આવ્યા પછી પણ આ કાર્યક્રમ માં કોઈ ફેરફાર દિવાળીબેને કર્યો ન હતો.

…. જયંતીલાલનું હરવું- ફરવું- બોલવું આમ અચાનક બંધ થઇ જશે તેવી તો કલ્પના  પણ શી રીતે હોય? જયંતીલાલની ચકળ-વકળ થતી આંખો શું કહેવા માંગતી હતી- તેની મૂંઝવણ સૌને અને ખાસ તો દિવાળીબેન ને મૂંઝવી રહી. આંખો કૈક કહેવા માંગતી હતી તે નક્કી, પણ એ બહાવરી આંખોનો સંદેશો પામવો કેમ- એ પ્રશ્ન સૌને મૂંઝવી રહ્યો. જયંતીલાલ ને ચાહનારા સૌ ઈચ્છી રહ્યાં કે, હવે જયંતીલાલની આંખ મીંચાય તો સારું.

આજે તો ખુદ દિવાળીબેન ઠાકોરજીની છબી પાસે ખોળો પાથરીને બેઠાં…“ હવે ઈમનું અ-સુખ નથી જોવાતું પરભુ! હવે, ઈમને તમારા શરણમાં લઇ લો ઠાકોર જી!  ઈવડો ઈ પવિત્તર જીવ અમારી માયામાં વધુ કષ્ટાય નહીં તેવું કરો, મારા બાપ….”

…અને એકાએક તેમને શું સુઝ્યું કે ટ્રંક ઉઘાડી તેમાંથી જયંતીલાલનું નવું નક્કોર ધોતિયું, નવું નક્કોર પહેરણ, બંડી, ટોપી કાઢીને જયંતીલાલના ખાટલાની પાંગતે લાવીને મૂક્યાં, લાકડી પણ મુકી.

“ બા આ શું કરતી હશે? બાપુની માંદગીમાં તેનુંય તે ફટકી ગયું લાગે છે..” બાલુ વિચારી રહ્યો. પણ કશું બોલ્યો નહીં. જયંતીલાલની આંખો વધુ ઝડપથી ચકળ-વકળ થવા માંડી- તે આસ-પાસ ઉભેલા સૌ એ નોંધ્યું. પગમાં સ્હેજ ચેતન વરતાયું હોય તેમ પગ સ્હેજ ઊંચા-નીચા થયા. દિવાળીબેને તેમાં મોજડી પહેરાવી.  રોજની જગ્યાએ બેસી ને રોજની જેમ જ મઘમઘતું પાન બનાવ્યું. ડબડબતી આંખો અને હાથમાં બીડું લઇ ને જયંતીલાલની પાસે હળવે થી આવ્યાં, જયંતીલાલના અધખૂલા મોમાં પાનનું બીડું મુક્યું, માથે ટોપી પહેરાવી, બે હાથ જોડી જયંતીલાલની બહાવરી આંખોમાં આંખ પરોવી.

“ લો ત્યારે બાલુના બાપુ, જે શ્રી કૃષ્ણ” દિવાળીબેન, સ્પષ્ટ બોલાય એટલે પ્રયત્ન પૂર્વક રોવું રોકી ને બોલ્યાં.

જયંતીલાલના હોઠ ફફડ્યા. ચકળ-વકળ થતી જયંતીલાલની આંખો દિવાળીબેનની ડબડબતી આંખોમાં સ્થીર થઇ- અને પછી મીંચાઈ ગઈ, કાયમ માટે.

શું જયંતીલાલ “જે શ્રી કૃષ્ણ” બોલ્યા હશે?

હા, હું તો એમ માનું છું.

%e0%aa%9c%e0%aa%af%e0%aa%b6%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%ab%80%e0%aa%95%e0%ab%83%e0%aa%b6%e0%ab%8d%e0%aa%a8%e0%aa%a8%e0%aa%be

વિધુર વ્યથા

વિધુર વ્યથા.

એક એઈટી પ્લસ વયસ્ક વડીલે મને નામથી બોલાવ્યો અને મારી સામે આવીને બેઠા. હું એમને ઓળખી ન શક્યો. મારે એમને કહેવું પડ્યું “સોરી, સાહેબ જરા ઓળખાણ ન પડી. હમણાં હમણાં જરા ભૂલી જવાય છે.”

‘સાહેબ સાહેબ શું કરો છો. હું સુરેશ ચોકસી, તમારો સુરીયો. આપણે એપાર્ટમેન્ટમાં બાજુ બાજુમાં આટલો સમય રહ્યાં, સાથે ખાધું પીધું તે બધું જ પાણીમાં?’

‘ઓહ! સુરેશભાઈ તમે?  તમે તમારો ચકલો આટલો બધો બદલી નાંખ્યો તે ન જ ઓળખાવને? મારે તો તમારા ચરણસ્પર્શ કરવા પડે એવા થઈ ગયા છો. કેટલા વર્ષે મળ્યા!’

મારા કરતા પણ સુરેશ ચાર વર્ષ નાનો. સેવન્ટીઝમાં અમેરિકામાં અમારી જીંદગી એક સાથે એપાર્ટમેન્ટમાં શરૂ થઈ હતી. થોડો સમય એક જ લેબમાં કામ પણ કર્યું હતું. એમને બે નાના છોકરા અને એક દીકરી,  તક મળતાં સ્માર્ટ અને ઉત્સાહી સુરેશ, કંપની અને સ્ટેટ બદલતો, આગળ વધતો જ ગયો. અમારો સંપર્ક સદંતર જ તૂટી ગયો હતો. સાંભળવા મળ્યું હતું કે પેન્સિલવેનિયામાં સ્થાયી થયો છે. ત્યાર પછી મળવાનું પણ થયું જ ન હતું. અમારું જીવન વહેતું રહ્યું હતું.

ઓક ટ્રી પરની એક રેસ્ટ્રોરાંટમાં હું બેઠો હતો. મારી સામે આવીને સુરેશ બેઠો. એના દેખાવ જ એવો હતો કે હું એને સૂરીયો તો શું પણ સુરેશનો તુંકારો પણ ન ખરી શક્યો. લગભગ ચાળીસ વર્ષ પછી મેં એને જોયો.

“સરલા ક્યાં છે? એને એકલા મૂકીને ક્યાં રખડવા માંડ્યું છે?”

‘સરલા જ મને રખડતો મૂકીને ઉપર ચાલી ગઈ.’

‘ઓહ, આઈ એમ સોરી? શું થયું હતું?’

‘કેન્સર, લિવર ટ્યુમર.’

સરલા. મીઠો સ્નેહાળ સ્વભાવ. હું ટિખળ કરું તો યે મને મોટા તરીકે આદર આપે. હસતી જ રહે.  બાળકો માટે પ્રાઉડ મધર. પતિ માટે પ્રેમાળ પત્ની.

‘કેટલો સમય થયો?’

‘ચાર વર્ષ થયા. હું તો સાવ એકલો પડી ગયો છું.’

‘નરેશ, મનિષ, પ્રિયંકા.’ મેં એના બાળકો વિશે પૂછ્યું.

‘નરેશ કાર્ડિયોલોજીસ્ટ છે, કેલિફોર્નિયામાં સેટલ થયો છે. અમેરિકન નર્સને પરણ્યો છે. બે દીકરી છે. મનિષ અને પ્રિયંકા ઈન્ડિયન ને જ પરણ્યા છે. મનિષનો બિઝનેસ છે. ફ્લોરિડામાં સેટ થયો છે. બધા પોત પોતાની રીતે સુખી છે. પ્રિયંકા શિકાગોમાં છે. સારી જોબ છે. જમાઈ પણ સારો છે.’

‘તમારું કેમનું છે?’

‘હું તો છું ત્યાનો ત્યાં જ છું. ન્યુ જર્સી જ દ્વારકા અને પઢરપૂર. દીકરાની સાથે જ રહું છું.’

‘સુરેશભાઈ, દીકરા દીકરીનો સુખી સંસાર તો છે, પછી એકલા શાના? શું કાઈ પ્રોબ્લેમ છે? છોકરાઓ રાખતા નથી?’

‘એવું તો કેમ કહેવાય? સરલા ગઈ પછી મોટાએ તો કહ્યું હતું થોડો સમય રહેવાય એમ આવજો.’

‘હા, કહ્યું હતું “થોડો સમય.’

‘હું થોડો સમય રહ્યો પણ ખરો. ઘરમાં બધા જ એમના કામમાં. હોય, આપણે માટે એ કાંઈ નવી વાત થોડી છે કે કોઈએ સમજાવવી પડે? પણ દીકરાની જીવનશૈલી મારાથી તદ્દન જૂદી. અમેરિકન નેની રાંધે તે ખાવાનું. ગુજરાતી ખાવાનું તો ભૂલાઈ જ ગયું. મેં તો જોબ હતી ત્યારે બધું જ ખાધું પીધું છે.  પણ રિટાયર્ડ થયા પછી ઘરમાં તો દાળ ભાત રોટલી શાક ખાવાની ટેવ પડી ગયેલી. સરલા રોજ ગરમ ગરમ રોટલી બનાવતી. એક પણ દિવસ રૂચી મુજબ ખાવા જ ન મળે. ડોટર ઈન લો હોસ્પિટલમાં નર્સ. બિચારી થાકીને આવે. હોસ્પિટલના દર્દીને જેમ હલ્લો હાય કરે તેમજ મને પણ કરે. બસ એટલું જ. દીકરીઓ સાથે બીઝીને બીઝી રહે. આપણે યુવાન હતાં ત્યારે આપણી હાલત પણ એવી જ હતીને? એની બિચારી પાસે આનાથી વધુ  આશા  પણ શી રખાય?’

‘દીકરો ઘરે આવે. હું એની રાહ જોઈને બેઠો હોઉં કે બેઘડી એની સાથે બેસીને વાત કરું પણ બિચારાને સમય જ નથી. આવીને સીધો એના ડોગ સાથે રમવા માંડે. મારા પહેલાં એનો ડોગ. એને વૉક કરવા લઈ જાય. સાથે દોડે. બન્નેને એક્સરસાઈઝ તો જોઈએ જ ને! મેં અને તમે અમેરિકામાં નોકરી કરી છે. આપણે બધું જ જાણીયે સમજીએ છીએ પણ હવે એ પચતું નથી. એકલતા સહન થતી નથી અને ટોળામાં ભળાતું નથી. સરલા વગર જીવાતું નથી. અમેરિકામાં નવા આવેલાં આપણે પરાવલંબી ડોસાઓ નથી. આપણે આ દેશમાં નવા નથી. આ કલ્ચર આઘાત જનક ના હોવું જોઈએ પણ પોતાના જ લોહી સાથે પરાયાપણું લાગે એ સહન થતું નથી. બીજું કોઈપણ દુઃખ નહી પણ પોતાપણાની ઉષ્માનો અભાવ સાલે છે.’

‘એવું જ મનિષને ત્યાં. એની સાસુ એની સાથે રહે. ઘરમાં એનું જ વર્ચસ્વ. હું પોતાને ઘેર નહિ પણ દીકરાની સાસુને ઘેર અણગમતો મહેમાન હોઉં એવું જ લાગ્યા કરે છે. એને ત્યાં મને ન ફાવે. બાકી મનિષ ક્યાં ના પાડે છે? બધી જ રીતે સુખ છે પણ એ સુખનો મને સ્પર્શ જ નથી થતો.’

‘અને દીકરીને ત્યાં પણ કેટલો સમય રહેવાય?’

‘બસ એકલો છું. પાસે પૈસા છે. જરૂર કરતાં વધારે છે. દીકરાઓને પણ મારા પૈસાની જરૂર નથી. કહે ડેડી અમારે માટે સાચવવા કે બચાવવાની જરૂર નથી. મોજથી ફરો હરો, વાપરો. એક રાંધવાવાળી બાઈ રાખી લો. સરસ જગ્યાનું ટિફિન બાંધી લો. નરેશની વાઈફ અમેરિકન છે. તે તો કહેતી હતી કે “ડેડી યુ આર યંગ. યુ સૂડ રિમેરી.”  પણ કોઈ એમ કહેતું નથી ડેડી બસ અમને તમારા વગર નથી ગમતું. તમે બધું છોડી અમારી સાથે જ રહેવા આવી જાવ.’

‘હું મારી જાતને સમજી શક્યો નથી કે હું શું ઈચ્છું છું. પૈસા છે એટલે મિત્રો જાત જાતની સલાહ આપે છે. આમ કરો તેમ કરો પણ હું કન્ફ્રુઝ છું. દંપતિમિત્રો લાગણી પૂર્વક બોલાવે છે. તેઓ મારા પ્રત્યે સહાનુભૂતી દાખવે છે પણ એ સહાનુભૂતી પણ કઠે છે. એમની સહાનુભૂતિજ મને તેમનાથી ટોળામાંથી જૂદો તારવે છે. જ્યારે સુખી કુટુંબને જોઉં છું ત્યારે એક બળતરા થાય છે. હું એકલો છું. મારી સરલા હયાત હોત તો હું પણ મિત્રો જે આનંદ કરે છે તે હસી માણી શક્યો હોત. દર એક મહિને એક વર્ષ જેટલો ઘરડો થતો જાઉં છું.’

‘લોકો મને સલાહ આપે છે. તમે મારા વડીલ છો પણ આજે હું તમને સલાહ આપું છું. અત્યારની તમારી લાઈફ કેવી છે તે નથી જાણતો; પણ દીકરા સાથે છો તો સુખે દુખે દીકરા સાથે જ રહેજો. એક વાર છૂટા થયા પછી ફરી સાથે રહેવાનું મુશ્કેલ બની જશે. બેમાંથી એક થશો ત્યારે મારા જેવી મનોયાતના ના ભોગવવી પડે.’

‘મારે તો મારા આખરી દિવસમાં મારું કુટુંબ જોઈએ છે. જો હું પહેલાં મર્યો હોત તો સરલાતો સુખે દુખે પણ એક દીકરા સાથે ગોઠવાઈ ગઈ હોત. મારાથી નથી થવાતું. મહિલાના વૈધવ્ય કરતાં પુરુષની વિધુરતા જૂદી જ હોય છે. શા માટે બધાએ સરલાને “સૌભાગ્યવતી ભવ” ના આશીર્વાદ આપ્યા હતા?’

સજળ આંખે સુરેશે કહ્યું ‘મારા મનના દુઃખ માટે હું જ જવાબદાર છું. આવતા સનડે શિકાગો જવાનો છું. થોડા દિવસ દીકરી સાથે રહીશ. પછી મોટાને ત્યાં જઈશ. એ તો બોલાવે છે પણ મને જ ગોઠતું નથી.’

હું  સુરેશને કોઈ આશ્વાસન આપી ન શક્યો. માત્ર એના માથા પર હાથ ફેરવ્યા કર્યો. એ જેમની સાથે આવ્યો હતો એઓ આવી પહોંચ્યા. ફિક્કું હસીને આંખ નૂછીને એ ચાલી નીકળ્યો.

શું આ હાલત માત્ર સુરેશની જ છે? શું આ માત્ર અમેરિકાના ગુજરાતી વિધુરની જ વાત છે? શું દરેક સંતાન એમના બાપને હડધૂત કરે છે? આ પરિસ્થિતિમાં ક્યાં, કોનો અને કેટલો વાંક કાઢી શકાય એમ છે? આ કોઈ શારીરિક કે આર્થિક રીતે રીતે નિઃસહાય વિધુર-વિધવાની વાત નથી. આધેડવયની સીમા પર પહોંચેલ દરેક વ્યક્તિએ પોતાના ભાવીજીવનનો ચિતાર અત્યારે જ કલ્પીને માનસિક તૈયારી રાખવાની જરૂર છે.

પ્રસાદ – શ્રી કૌશિક દિક્ષીત

એક સરસ ટૂંકી વાર્તા

પ્રસાદ

kaushik-dixita

કલેકટર રવી પાટણકર છેલ્લા  અઠવાડીયાથી ખુબ મૂંઝવણમાં હોય  તેમ  જણાતું  હતું. “ અમે  બે અને  અમારા બે” સૂત્રને અનુરૂપ કુટુંબ, ઉંચા હોદ્દાની સરકારી નોકરી,મોટું સગવડ ધરાવતું મકાન, ટેલીફોન, સરકારી વાહન…પણ પંદર વરસની નોકરીને અંતે શું?…સરવૈયું મુકતાં  પાટણકર હતાશ થઇ ગયા.

“પંદર વર્ષ આવા ઉંચા હોદ્દા ઉપર અતિ પ્રામાણિકતાથી  રહેવાનો  સરપાવ  શું મળ્યો? વખતો વખતની બદલી જ સ્તો! મારી પ્રમાણિકતા ડગલે ને પગલે  કોઈકને ને કોઈકને નડી છે, અને મારે ભાગે સહન  કરવાનું જ આવ્યું  છે. હા.. દરેકને  પ્રેક્ટીકલ માણસ જોઈએ! મને  કોણ  સંઘરે?”

મનોમંથન પીછો છોડતું ન હતું- “વખતો–વખતની  બદલીઓમાં છોકરાંઓનો અભ્યાસ સાવ ઠેકાણે પડી ગયો છે. મેધાનું  બારમાનું  રીઝલ્ટ  સહેજ માટે ઓછું  આવ્યું. મેરીટ  ઉપર  એડમીશન માટે  ત્રણ  માર્ક  ખૂટે  છે, અને ધંધાદારી કોલેજોમાં દસ લાખ ડોનેશન માંગે  છે. આખી  જીંદગી  પ્રામાણિક રહેવાનો   પસ્તાવો  આજે મને રહી રહીને થાય  છે.  નોકરીમાં પંદર વર્ષ પછી માણસ  અપ્રામાણિકતા ઈચ્છે તે તો કેવી વિડમ્બના! છઠ્ઠા  ધોરણમાં  ભણતી ચિંતના પણ આમ તો હોશિયાર છે. જો  હજુ  હું  પ્રેક્ટીકલ નહિ  થાઉં  તો તેની પરિસ્થિતિ પણ મેધા  જેવી  જ નહિ થાય?”

વિચારો પાટણકરને વધુ બેચેન  કરી  રહ્યા ..” આજે  મને  સુખીરામનું કહેવું  એક રીતે સાચું  લાગે છે. મારી  પ્રામાણિક રહેવાની જીદ્દને કારણે, બદલીઓ ભોગવીને કુટુંબને હેરાન કરવાનો અને અત્યંત મેધાવી પુત્રીનું ભવિષ્ય રોળી નાખવાનો મને  શું  અધિકાર? મારી  મહેચ્છાઓની પૂર્તિ પણ મારે  મેધા મારફત જ કરવાની છે ને? ચિંતના મોટી થશે ત્યારે ભગવાન જાણે  હું  અને જ્યોતિ જીવતાં હોઈશું કે કેમ? મેધાને મેડીસીનમાં  દાખલ કરવાના  દસ લાખ જોઈએ..પાંચેક  લાખ  જી.પી. ફંડમાંથી ઉપાડી  લઉં તો પણ  બાકીના  પાંચ લાખ  ની જોગવાઈ….” પાટણકર ને  આંખે  અંધારા આવતા હોય  તેવું  લાગ્યું.

ગયા  અઠવાડિયે પોતાની કેબીનમાં  સુખીરામ સાથે થએલી વાત  યાદ આવી. ”સાહેબ જી, બચ્ચીના  ભવિષ્ય  સામે  જુવો એક વાર!  એસ્ટેટ એજન્સી  વાળા ઓછામાં  ઓછા દસ-બાર પેટી(લાખ) તો દેશે જ”. પાટણકર આંગળ  કશું પણ  સાંભળ્યા વગર  હા પાડી દેવા ઉત્સુક બની  ગયા હતા  પણ પંદર વર્ષના  સંયમે  તેમને આછકલા  થતા રોક્યા. સુખીરામે  સમય ઓળખીને, ગરમ  લોઢા ઉપર  ઘા  કરતા હોય  તે રીતે  કહ્યું- “અને બીજું શું છે સાહેબ, કે કામ  બિલકુલ  સલામત છે. પાર્ટી એકદમ વિશ્વાસુ છે. આપે  કોઈ ખોટી જવાબદારી લેવાની નથી. પોલીસ ડીપાર્ટમેંટ, જીલ્લા વિકાસ અધિકારી, ફોરેસ્ટ વિભાગ તરફથી જે રીપોર્ટ અને  ભલામણ  આવે  તે  માનનીય મંત્રીશ્રી ને, આપની ભલામણ સાથે મોકલી  આપવાની. કેસમાં  બિન જરૂરી ઊંડા  ઉતરવાનું  નહિ, બસ  એટલું જ એ લોકો માંગે છે. વિચારી  જો જો. લક્ષ્મી આવી છે ચાંલ્લો કરવા- કપાળ ધરો  એટલી જ વાર…” અને સુખીરામ ખંધુ હસ્યા હતા. પાટણકરને, આખી વાતમાં, પોતે  ભજવવાના  રોલ વિષે માહિતી મળી કે,-પોતાના પ્રામાણિક આત્માના અવાજને સંયમની લગામ પહેરાવી દેવાની અને કોઈ નવી તપાસ નહી ઉભી કરવાની! બસ. એટલું  જ?!

“કોઈ જવાબદારી  વગર  મેધાનું મેડિકલનું ડોનેશન કે પ્રામાણિકતા” એ બે  અતિઓની વચ્ચે પાટણકર અટવાયા કર્યા. ચીરુટના ઊંડા કશ લેતા તે ઊંડા વિચારોમાં ખોવાઈ ગયા. નૈતિકતા અને વહેવારૂપણા વચ્ચે તેમનો નિર્ણય આંદોલિત થયા કરતો હતો. હાથ  આવેલી  તક ગુમાવવી  ન જોઈએ તેવું  તાઈ નું પણ માનવું  હતું. તાઈએ કહેલા શબ્દો હજુ પાટણકરના કાનમાં પડઘાતા હતા-“રવી, પ્રામાણિકતા અને અપ્રામાણિકતા એ બધા મનના ફીતુર છે. તારી નૈતિકતા  જો આખા કુટુંબ માટે ઘાતક હોય  તો, તને  એવી નૈતિકતાનો કોઈ અધિકાર નથી.”

…અને કોઈ એક  નિર્ણય ઉપર  આવ્યા હોય તેમ પાટણકરે સુખીરામને  ફોન જોડ્યો,

-“ હેલ્લો, સુખીરામ, પાટણકર હિયર! લાસ્ટ વિક મારી  કેબીનમાં પેલી  વાત થઇ  હતી તે …..સમજ્યા ને ? હા, તો ક્યારે મળો છો? ફાઈલ  કાલે  ક્લીયર  થઇ  જશે.”

“ બહુત અચ્છા સાહેબ, બઢિયા! અભિનંદન! કાલે  સવારે  જ બેંક ખુલતા આપને ઘરે મળીએ  છીએ. પછી ગાડીમાં  અપને  ઓફિસે  ડ્રોપ કરી  જઈશ. મેધા બેટી..” સામે છેડે વાતનો  દોર  લંબાવી રહેલા સુખીરામનો ફોન પાટણકરે ડીસકનેક્ટ કરી દીધો. આનંદ અને ઉદાસીની મિશ્ર લાગણી પાટણકરે અનુભવી.

ત્યાં ચિંતના આવી. તે કશું સંતાડી  રહી હોય  તેમ લાગ્યું.

“ડેડી, આંખ બંધ કરો”

આંખ બંધ થઇ.

“જમણો  હાથ લાંબો કરો”

હાથ લાંબો થયો.

સમારેલા કેળાં, દાડમના  દાણા, કોપરૂ અને રવાના  શીરાનું સોડમદાર,

તુળસી સમેતનું મિશ્રણ પાટણકરના લંબાએલી  હથેળીમાં મૂકતાં ચિંતના બોલી,

”સત્યનારાયણનો પ્રસાદ છે  ડેડી!”       

સવ્વા રૂપિયો

 

kaushik-dixita

મિત્ર શ્રી કૌશિક દીક્ષિતની વાર્તા પ્રસાદી

સવ્વા રૂપિયો

*

nocurruption

“ શાયેબ, હું  દેવાનું સે ઈ કયો તો  ખરા!” મારી  સામે  હાથ જોડીને  ઉભેલો  મેલો-ઘેલો અરજદાર  બોલ્યો.

ત્રણ  દિવસથી તે મારી  પાછળ  પડ્યો હતો. તેને  નાનકડી  હાટડીમાં ચોકલેટ, પીપરમીટ, ખાટીમીઠી ગોળીઓ, છૂટા  બિસ્કીટ વેચવાનું લાયસન્સ  જોઈતું  હતું. તેણે અરજી  કરી હતી, ફી  ભરી  હતી,તપાસણી પણ  થઇ  ગઈ  હતી. બધું  બરાબર  હતું  તેથી મેં  લાયસન્સ  પણ  આપી દીધું  હતું. લાયસન્સ  મળ્યા પછી કોઈ વ્યક્તિ  “ભેટ-સોગાદ” આપવા  આટલું  કરગરે  તે  મારી સમજમાં આવતું  નથી. મને  ચીડ પણ ચડી.  લોકો પ્રમાણિક અધિકારીને  પ્રમાણિક  રહેવા દેતા   નથી અને પછી  લાંચ રૂશ્વતની ફરિયાદ  કરે  છે! મારું  ચાલે  તો….

“ શાયેબ. આપ  કેવા સો ?” મેલો ઘેલો  મારી  વિચાર શ્રુંખલાને તોડતો   બોલ્યો.

“કેવા  એટલે?”  મને  પ્રશ્ન  ગમ્યો  નહિ. એટલે  એ  અણગમાને  અનુરૂપ તોછડાઈ   સાથે  મેં  પ્રશ્નનો   વળતો  ઘા કર્યો.

“ ન્યાતે ! ભરામણ, વાણીયા, પટેલ  કે  ઈતર  કોમ?” તેણે પ્રશ્ન સ્પષ્ટ કર્યો.

“બ્રાહ્મણ, ઔદીચ્ય.” મેં  ક-મને  સ્પષ્ટ   કર્યું.

“તો.. તો.. મારે  આપને કાં’ક  દેવું  જ  જોયે. હું રયો દરબાર. છત્રી(ક્ષત્રિ). ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ. એટલે  ભૂ-દેવને તો અમથું ય  દેવું જોયે..પૂન( પૂણ્ય) થાય…”

…અને  એ વાકય સાથે  હું વતનની  પ્રાથમિક  શાળાના મેદાનમાં જઈ પહોંચ્યો. ઉમેદસિંહે મારી પેન્સિલ  લઇ  લીધી  હતી. મારી ને. તેની  દાદાગીરીનો  કોઈ હિસાબ ન હતો. વર્ગના બીજા વિદ્યાર્થીઓ  પણ  તેની અડફટે ચડવાની  હિંમત  કરતા  નહિ. પેન્સિલ  ખોઈ   આવવા બદ્દલ   બા વઢશે તે  ચિંતામાં હું  પિપળા નીચે ઉભો  ઉભો  રડતો  હતો. અને  ત્યાં  મારે  માથે મમતા ભર્યો કોઈ  હાથ  મુકાયો.

“ચ્યમ રડશ ‘લ્યા સો’ડા?” તેણે પૂછ્યું.

ઉમેદસિહે મારી  પેન્સિલ લઇ  લીધી” મેં  ફરિયાદ  કરી. મને  શું  ખબર  કે  એ  ઉમેદસિહની બા  હતી!

“ ..’લ્યા તું  જટાશંકરનો ભનીયો તો નૈ?” ગરીબ  બ્રાહ્મણના દીકરા  ભાનુશંકર ને લોકો એ ‘ભનીયો’ બનાવી દીધો  હતો!

મેં  હકાર સૂચક માથું  ધૂણાવ્યું અને ડૂસકું  મૂક્યું.

અને ઉમેદસિંહની બાએ ઉમેદસિહને બોલાવી ધીબી નાખ્યો. “ અલ્યા, આ ભરામણ ના  સોકરા પાંહેથી લેતા લાજતો નથી?! તું તો છત્રી સે કે કુણ સે? તારો  બાપ આખા  મલકમાં પંડને ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ કેવરાવ‘શ ને તું  મારા  રોયા, ભરામણ ને લૂટ ‘શ?”

તે દિવસથી  ઉમેદસિહ માં  જબરું  પરિવર્તન આવ્યું. મને ‘ભૂ-દેવ‘ કહી ને  બોલાવવા  માંડ્યો, મજાકમાં નહિ, માનથી. વાર-તહેવારે મારા માટે લાડુ-મમરા, વઘારેલા  પૌવા, સુખડી ભરેલો નાસ્તાનો  અલાયદો  ડબ્બો લાવતો. અમારી  પરિસ્થિતિ  સારી  નહિ  તેથી  બા મને બપોરના  નાસ્તાનો  ડબ્બો  આપતી  નહી. કો’ક વાર તે  ડબ્બામાંથી નાસ્તા ઉપરાંત સવા રૂપિયો –એક  રૂપિયો  રોકડો  અને પાવલી નીકળતી. શરુ-શરુમાં તો  હું  એ  પૈસા પાછા વાળવાનું કરતો. પણ  ઉમેદસિહ કહેતો  કે “આજે  બાને  અગ્યારશ હતી હતી  તેથી બાએ ડબ્બામાં  મેલ્યા  હશે. બા  કે ’શ કે આપણે છૈ દરબાર –ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ. તેથી  ભરામણને  તો  દેવું  જોએ!” ઉમેદસિહની બાની ‘ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ’ વાળી  થીયરી હું ઉમેદસિહના  મોઢે ઘણી વાર સાંભળી ચૂક્યો  હતો. પછીતો સવા રૂપિયો ડબ્બામાંથી દર  પૂનમે, અમાસે  અને સોમવારે પણ  નીકળવા  લાગ્યો. તહેવારને  દિવસે ડબ્બામાં પેંડો અને સવા પાંચ રૂપિયા નીકળતા.પૈસા તો   જો  કે  હું  મારી  બા ને  આપી  દેતો.

“શાયેબ-…!” મેલા-ઘેલા અરજદારનું સંબોધન સાંભળી હું વિચારોમાંથી બહાર  આવ્યો. અરજદારના  ચહેરામાં હું  ઉમેદસિહની રેખાઓ  શોધતો   હતો. પાસેના  ઢગલામાં પડેલી  તેની  ફાઈલ કાઢીને જોયું. અરજદાર  તરીકે “ઉમેદસિહ ઉત્તમસિહ ચૌહાણ” લખ્યું હતું. દુકાનનું નામ ‘ વિદ્યા જનરલ સ્ટોર’ હતું. પોતાની બા ની  યાદગીરીમાં-વિદ્યા બાની સ્મૃતિમાં ઉમેદસિહે અ  સ્ટોર  શરુ  કર્યો  હશે  તે  હું  જોઈ  શક્યો.

“શુકલ શાયેબ! આજે  વળી અગ્યારશ હવ  સે, ને  હું  કઈ દીધા વગર  જાઉં  તો બાનો ગુનેગાર  બનું,” એટલું  બોલીને  તેણે તેની  મેલી  ઘેલી  બંડીના ગજવામાંથી પૈસા  ભરેલી પ્લાસ્ટીકની  કોથળી  કાઢી. સો-સો ની નોટોથી  ફાટ-ફાટ થતી  કોથળી! ….મારે  તો  માત્ર  આંકડો   જ પાડવાનો  હતો.

“મારા  કપડા હામે ના  જોશો, શાયેબ!, આપ  જે કયો ઈ  દેવાનું સે! બા કાયમ  કે ‘તી કે અમે છીએ ગો-ભરામણ પ્રતિપાળ!” ઉમેદસિહે ધ્રુવ પંક્તિ ઉચ્ચારી.

“બાનો  આતમા… “ ઉમેદસિહને  ગળે  ડૂમો  બાઝ્યો, તે વાક્ય પૂરું  કરે  કઈ  રીતે?!

સવ્વા રૂપિયો!” બોલી ને મેં  હાથ લાંબો  કર્યો. અને મેં ધરાર  લાંચ  લીધી. બોલો, વાંધો  છે, કોઈ ને ?

Previous Older Entries

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,141 other followers

Please Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,141 other followers