ભીંતર ના વ્હેણ પ્રકરણ:૩૮

શ્રી સુરેંદ્ર ગાંધી

ભીંતર ના વ્હેણ

                                                          પ્રકરણ:૩૮

 ખતીજાનો અંગરક્ષક ભાનમાં આવ્યો અને અસહાય અવસ્થા માંથી છુટકારો મેળવવાના ઉપાયો વિચારવામાં મનને પરોવ્યું. લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું કઠિન કામ હતું. બંદીવાન હાલતે હલનચલન  અને વાચા હરિ લીધા હતા પણ મગજ તો સતેજ હતું. જે ખુરશી સાથે એને જકડવામાં આવ્યો હતો તેણે ઉગરવાનો માર્ગ ચીંધ્યો. લાકડાની ખુરશીને કોઈ પણ રીતે તોડવાની હતી. અને ખુરશી તૂટી જાય તો હાથપગના બંધનોમાંથી પણ મુકયી મળી જાય. એક જોરદાર ઝાટકા સાથે આખા શરીરને હલાવ્યું પણ ખુરશીએ મચક આપી.ફરી પ્રયત્ન કર્યો અને સમતુલા ગુમાવીને ખુરશી અંગરક્ષક સાથે જ઼ પછડાઈ. એમને એમ ઢસડાતા ઢસડાતા દરવાજા પાસે પહોંચ્યો અને દરવાજા સાથે અથડામણ આદરી. થોડા સમય પછી કોઈકનું ધ્યાન દોરાયું અને દરવાજો ખુલ્યો. અંગરક્ષકે મુક્ત  થઈને ફરજ પર હાજર સિક્યુરિટી ઓફિસરને સમગ્ર બીના જણાવી. મકાનની બહાર ગોઠવેલા સર્વેલન્સ કેમેરાની ટેપ તપાસતા જણાયું કે કુરેશી અને ખતીજા કોઈક બે અજાણ્યા શખ્સો સાથે ખતીજાની કારમાં રવાના થયા હતા. કોણ હતા અજાણ્યા શખ્સો? ખતીજા અને કુરેશીનું શું થયું?

              પરીક્ષિત પણ ખતીજા અને કુરેશીનું શું કરવું, વિચારી રહ્યો હતો. બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનની સત્તાવાર કર્મચારીઓની યાદીમાં ખતીજા અને કુરેશીના નામ નોંધાયેલા હતા. બેઉં ડિપ્લોમેટિક ઈંમ્યુનિટીથી  સુરક્ષિત હતા. એમની ધરપકડ કરવા માટે સબળ પુરાવા હોવા અત્યન્ત જરૂરી હતા. માધવન સાથે મસલત કરીને નક્કી કરવામાં આવ્યું કે હાલ પૂરતા બન્નેને છોડી દેવા. આમેય એમના પર નજર તો રાખવામાં આવતી જ઼ હતી. ડો.લાખાણીએ સૂચના મુજબ અમુક રસાયણો દ્વારા કુરેશીની યાદદાસ્ત ખોરંભે ચઢાવી. ત્યારબાદ ખતીજા અને કુરેશીને નાયર હોસ્પિટલમાં ખસેડ્યા. ત્યાં ઇમર્જન્સી રૂમમાં એમને દાખલ કર્યા. એમને નડેલા અકસ્માતના  પોલીસ રિપોર્ટના આધારે બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનને અકસ્માતની જાણ કરવામાં આવી. ખતીજા ફરી એકવાર છટકી ગઈ.

         ખતીજા પણ જમાનાની ખાધેલ હોવાથી પરિસ્થિતિનું ગામ્ભીર્ય સમજતી હતી. એણે પીટર, વાહીદ અને વઝીરને ચેતવણી આપવાનું નક્કી કર્યું. આઝાદ ઈમ્પોર્ટસ મારફતે પીટરને સંદેશો પહોંચાડવા એક અનુચરને મોકલ્યો. પીટરને મોડી સાંજે સંદેશો મળતા જ઼ એણે એક નાનકડી બેગ તૈયાર કરી. ઑડ્રી કામ પરથી પાછી નહોતી ફરી એટલે એને જણાવવા માટે “ફક્ત તાકીદની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે”, એટલું લખીને  એક ચબરખી એનું ધ્યાન ખેંચાય એવી જગ્યાએ ગોઠવી. ઘર બંધ કરીને પીટર રસ્તે પડ્યો. એની ચકોર આંખો ચારે બાજુ ફરતી રહી. સાંજનો સમય હોવાથી અંધકારનું આધિપત્ય જામતું હતું. અંધકારની ઓથ પીટરને પસંદ આવી.એવો બેધારી તલવાર જેવો અંધકાર ત્રિશૂળ ના કર્મચારી માટે પણ એટલો જ઼ રુચિકર હતો.

           પીટર એક સામાન્ય રાહદારીની જેમ ચાલતો હતો અને ત્રિશૂળ નો માણસ પણ એને અનુસર્યો. પીટરને બસમાં મુસાફરી કરવામાં સલામતી લાગી કારણકે ટેક્સીનો પીછો કરવો સરળ હતો. બસમાંથી ગમે તે સ્થળે અચાનક ઉતરીને પીછો કરનારને થાપ આપી શકાય. ત્રિશૂળનો માણસ અને પીટર બસસ્ટોપ પર લાઈનમાં જોડાયા. બસ થોડીક વર્મા જ઼ આવી ગઈ. બેઉં બસમાં બેઠા. ત્રિશૂળનો માણસ બસની પાછળના ભાગમાં બેઠો અને મોબાઈલ ફોનથી ત્રિશૂલને જાણ કરી. ત્રિશૂળનો માણસ ફોન પર હતો અને પીટર અચાનક ઉઠીને ચાલતી બસમાંથી જાનના જોખમે નીચે ઉતર્યો. રસ્તો ઓળગીને સામેની  બાજુએ જઈને એક ટેક્સીમાં બેસીને પલાયન થઇ ગયો. પીછો કરનારને થાપ આપવા માટેની ઇન્ટેલીજન્સની પ્રાથમિક તાલીમ હતી. ત્રિશૂળના માણસને જયારે ખ્યાલ આવ્યો ત્યારે ઘણું મોડું થઇ ચૂક્યું હતું. પીટર ટેક્સીમાં બેસીને , દાઢીમૂછનો  ત્યાગ કરીને કાલિપ્રસાદ બની ગયો. ત્રિશૂળનો માણસ કોઈ દાઢીમૂચ ધરાવતા માણસ નો પીછો કરી રહ્યો હતો! પીટર ઉર્ફે કાલિપ્રસાદ પણ હાથતાળી આપીને છટકી ગયો.

                 કુરેશી અને ખતીજાની ઈજાઓ ગંભીર નહોતી; જાણ્યા બાદ બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનનો સિક્યુરિટી ઓફિસર રફીક એમને મળવા ગયો. બેઉં ને  દેખાડવા માટે સર્વેલન્સની ટેપ પણ સાથે હતી. એણે ટેપ દેખાડી અને બે અજાણ્યા શખ્સોનો ઉલ્લેખ કર્યો.ખતીજા અને કુરેશી એમના વિષે કઈં જાણતા નહોતા.કુરેશીને વધુ પૂછપરછ કરતા ખતીજાની પૂછપરછ કરવા માટે રફીક એને પોતાની ઓફિસમાં લઇ ગયો. ખતીજા માટે એના ડ્રાઇવરની બાતમી નુકશાનકારક બની. રફીકે ખુલાસો માંગ્યો. એવું તે શું બન્યું હતું કે ખતીજાએ ટ્રાન્સ્પોન્ડર સક્રિય કરવું પડ્યું ? એવું તે શું બન્યું હતું કે કુરેશી તાબડતોબ વાહીદ અને વઝીરને લઈને ખતીજાની વ્હારે ગયો હતો? ખતીજા છેલ્લા બે દિવસમાં ક્યાં, ક્યારે અને શા માટે ગઈ હતી? કોને મળી હતી? આવા અણધાર્યા સવાલોથી ખતીજા સમસમી ગઈ.જવાબમાં એટલુંજ કહ્યું કે રફીક એની હદ ઓળગી રહ્યો હતો. એક ઉતરતી કક્ષાનો ઓફિસર આવી પૂછપરછ કરી શકે. રફીક અપમાન ગળી ગયો પણ મનમાં ખતીજાને પાઠ શીખવવાની ગાંઠ વાળી. એણે એક અનુભવી ઓફિસરને છાજે એવી અદાથી નિવેદન કર્યું કે હાઈકમિશન અને એના સ્ટાફની સલામતીની જવાબદારી એના માથે હતી. એમાં કોઈ બાધ કે આંચ ના આવે તે જોવાની એની ફરજ હતી. વાત ત્યાં જ઼ અટકી ગઈ.

                   રફીક માટે એક ગંભીર મામલો હતો. બાંગ્લાદેશ હાઈ કમિશનના કમ્પાઉન્ડમાં કોઈ પણ જાતની રોકટોક વગર બે અજાણ્યા શખ્સ પ્રવેશ્યા અને ધોળે દિવસે બે કર્મચારીઓનું  અપહરણ કર્યું. ખતીજાના ડ્રાઈવર-અંગરક્ષકની બાતમીના આધારે એણે સમગ્ર બનાવોનું એક રેખાચિત્ર ઉપસાવ્યું. વાહીદ અને વઝીરને પૂછપરછ કરવાનું નક્કી કર્યું. એમની રૂમનો ફોન જોડ્યો વઝીર રૂમમાં જ઼ હતો પણ વાહીદ વહાર ગયો હતો. રફીકે વઝીરને પણ બે અજાણ્યા શખ્સવાળી ટેપ દેખાડી ,એમના વિષે પૂછ્યું. વઝીરની આંખમાં ઓળખ ના એંધાણ વર્તાયા.એક શખ્સ અણુકેન્દ્રના કાફલાનો રખેવાળ હતો. અને કાફલાને જ્યારે આંતરવામાં આવ્યો ત્યારે છટકી ગયો હતો. બીજા શખ્સની ઓળખાણ થઇ શકી.વઝીરના કહેવા પ્રમાણે ષડતંત્ર ક્યારે અને કોના આદેશથી અસ્તિત્વમાં આવ્યું ,અસ્પષ્ટ હતું. પરંતુ ખતીજા અને કુરેશી સક્રિય હોવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નહોતું.અંતે રફીકે વઝીરને એમની મુલાકાત વિશે ચુપકીદી જાળવવાનું સૂચન કર્યું.

             ત્યારબાદ રફીકે એના હાથ નીચે કામ કરતી મુનીરાને પ્રભુકૃપા એપાર્ટમેન્ટ વિશે માહિતી મેળવવા માટે રવાના કરી અને ખતીજા,એના ડ્રાઈવર અને  બે અજાણ્યા શખ્સોના ફોટા સાથે લઇ જવા કહ્યું.બધી માહિતી એકથી કરીને હાઈકમિશનરની સમક્ષ રજૂ કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

અજાણ્યા જીન્સ

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

અજાણ્યા જીન્સ

દીકરા કૄષ્ણ હું જાણું છું કે તું ભગવાનમાં નથી માનતો. તું રેશનાલિસ્ટ છે. તારા અને મારા વિચારો જુદા છે. મેં તને મારા સંસ્કાર આપવા પ્રયત્ન તો કર્યો જ હતો પણ હું નિષ્ફળ ગયો. ભલે; તું તારા રસ્તે સુખી થા. મારી એક જ ઈચ્છા છે. મંદિરમાં થોડા રિપેરીંગ માટે મેં ઠાકોરલાલ પુજારીને કહ્યું હતું કે હું પાંચ લાખ આપીશ. મારો દેહ હવે વધારે દિવસ નહિ કાઢે. તારી મમ્મી મધુએ કરકસર કરીને ત્રણ લાખ બચાવ્યા છે. બેટા એમાં બે લાખ તારા ઉમેરીને ઠાકોરકાકાને ને આપી દેજે. બેટા તારે હાથે મારો અગ્નિદાહ થાય અને એકવાર મારી સાત પેઢીનું તર્પણ થાય એટલી ઈચ્છા છે. બેટી ચૈતાલી, તું મમ્મીને સાચવજે.

હાઈસ્કુલના નિવૃત્ત પ્રિન્સિપાલ સાહેબ ઈશ્વરલાલને લન્ગ કેન્સર હતું. ડોક્ટરોએ આશા છોડી દીધી હતી. દવાની સાથે દુવાની જરૂર હતી. ડોક્ટર નિખિલ મહેતા એની સ્કુલમાં એમના હાથ નીચે જ ભણ્યા હતા. ડોક્ટરના પિતાશ્રી સુરેશભાઈ ડોક્ટર પણ ઈશ્વરલાલના મિત્ર હતા. ડોક્ટર તરીકે ફી લેવાનો સવાલ જ ન હતો. પુત્રવધુ ચૈતાલી હોસ્પિટલમાં નર્સ હતી. ઈશ્વરલાલનો દીકરો કૃષ્ણકાંત કોલેજમાં પ્રોફેસર હતો. ઈશ્વરલાલના પત્ની ઘરમાં જ સિલાઈ કામ કરતા હતા. મધ્યમ વર્ગનું કુટુંબ, સુખી કુટુંબ હતું.

ઈશ્વરલાલ અને મધુબેન જૂની પેઢીના સંસ્કારથી રંગાયલા હતા. ધાર્મિકવૃત્તિના હતા. સોસાયટીના નાકા પર એક નાનું રાધાકૃષ્ણનું મંદિર હતું. ઈશ્વરલાલ સ્કુલ જતી વખતે અને સ્કુલેથી ધરે આવતાં મંદિરમાં  દર્શન કરતાં, થોભતાં અને મંદિરના પુજારી ઠાકોરલાલ સાથે વાતો કરતાં. મંદિરમાં બે નાનકડા રૂમ હતા. એક રૂમમાં ઠાકોરલાલ પુજારી રહેતા બીજા રૂમમાં ભક્તો બેસીને પ્રસાદ લેતા. ભજન થતા. સ્કુલમાંથી નિવૃત્ત થયા પછી અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ પોતાની સ્કુલના વિદ્યાર્થીઓને મંદિરના એક ઓરડામાં ઈશ્વરલાલ મફત ટ્યૂશન આપતા.

ઉમ્મર પ્રમાણે દેહ દેહનું કામ કરે. અંગો ધીમે ધીમે તૂટતાં જાય. ઈશ્વરલાલને અસ્થમા અને પછી ફેફસાનું કેંસર નિકળ્યું. એણે એના દીકરા કૃષ્ણને એમની ઈચ્છા જણાવી. દીકરા એકવાર સાત પેઢીનું તર્પણ કરજે. કૄષ્ણકાંત કંઈપણ બોલ્યા વગર અશ્રુભરી આંખ સાથે મોં ફેરવી એના બેડરૂમમાં  ચાલ્યો ગયો.

તે રાત્રે કૄષ્ણ અને ચૈતાલી વચ્ચે ખૂબ જ ચડપડ થઈ ગઈ હતી.

કૄષ્ણકાંતને પપ્પા મમ્મીની ભક્તિ ધેલછા નહોતી ગમતી. ડોક્ટરની સાથે દવાની કે હોસ્પિટલની ટ્રિટમેન્ટની ચર્ચા કરતો. પણ ભણેલો ગણેલો સમવયસ્ક ડોક્ટ જ્યારે ભગતડો થઈને દુઆ અને પ્રાર્થનાની વાત કરતો ત્યારે કૄષ્ણકાંત દલીલો પર ચઢી જતો અને ડોક્ટર મહેતાની મશ્કરી પણ કરતો. સૌએ દુઃખદ સત્ય સ્વીકારી લીધું હતું કે હવે ઈશ્વરલાલ વધુ દિવસો નહિ ખેંચે. ડોક્ટરની વાત સાચી જ હતી. એ શાંતિથી દેહ છોડે એ જ જોવાનું હતું. મંદિરના પુજારી અને મિત્ર ઠાકોરલાલ મંદિરમાં સાંજની આરતિ થઈ જાય પછી મિત્ર માટે પ્રસાદ લઈને આવતા. શાંતીથી બેસીને મહામૃત્યુંજયના જપ કરતા. શાસ્ત્રીય રાગમાં ઈશ્વરલાલને ગમતાં ભજનો ગાતા અને ઈશ્વરલાલ માસ્તર ઊંઘી જતાં.  છેલ્લા દોઢ મહિનાથી આ જ કાર્યક્રમ ચાલ્તો હતો.

કૃષ્ણકાંત રેશનાલિસ્ટ એટલે કે વિવેકપંથી હતો. અંધશ્ર્દ્ધા, ખોટા ધાર્મિક રિવાજો અર્થવગરની સામાજિક પ્રણાલિકાઓની ઝાટકણી કાઢતા પ્રવચનો અને તેના લેખો અનેક વર્તમાનપત્રોમાં છપાતાં. એની પ્રવચનશૈલી જલદ હતી. કોઈ એની સામે દલીલ કરવા શક્તિમાન ન હતું. એના લેખો અને પ્રવચનોએ ઘણાંના વિચાર વર્તણુક બદલી નાંખ્યા હતા. એક માત્ર ન બદલાયા એના પપ્પા મમ્મી. પત્ની ચૈતાલી એની વાતો સમજતી છતાં લોહીના સંસ્કારવશ કૃષ્ણની વાતો સ્વીકારવાનું કે પચાવવાનૂ એને માટે સહેલું ન હતું.

રૂમમાં પતિ પત્ની વાતો કરતાં હતાં.

‘પપ્પા તો હાઈસ્કુલમાં સાયન્સ ટિચર હતા. પપ્પા અભણ નથી. એમ.એસ.સી થયા છે. આ તર્પણ-બર્તણની લાલસા શા માટે. મર્યા પછી એના શરીરનું શું થાય એની ચિન્તા શા માટે. બધા દેહદાન કરી દે છે. એને કેમ આવી ખોટી લલૂતા છે તે જ સમજાતું નથી. અને પેલો ભગતડો પૂજારી ઠાકોર, માસ્તર સાહેબ માસ્તર સાહેબ કહીને પપ્પા પાસે પૈસા કઢાવ્યા કરે છે. મારો વિચાર તો પપ્પાના નામે એક લાખ કોલેજની લાયબ્રેરીમાં આપવાનો છે. ડો. કે. તરફથી  પિતાજીના સ્મર્ણાર્થે.’

ચૈતાલીએ કહ્યું ‘એ સારી વાત છે. પપ્પાજી પણ એ જ યુનિવર્સીટીની સાયન્સ કોલેજમાં ભણ્યા હતા. લાયબ્રેરીમાં એમનું અને તારું નામ રહે તેના જેવું ઉત્તમ શું?’

એને તો પોતાનું નામ કૄષ્ણકાંત પણ નહોતું ગમતું. એ પોતાની ભટ્ટ અટકનો ઉલ્લેખ જ  કરવા નહોતો માંગતો. બધા એને  પ્રોફેસર કે. કહેતાં. એણે ચૈતાલીને કહ્યું ‘તું મમ્મીને કહી દેજે કે હું મંદીરમાં પેલા ઠાકોરીયા પુજારીને એક પણ પૈસો આપવાનો નથી. હું પપ્પાના બોડીનું ડોનેશન જ કરી દઈશ. ખોબામાં પાણી ભરીને અવળે હાથે રેડવાથી મરી ચૂકેલા ડોસાઓને કશો ફેર પડવાનો નથી. હું જ આવું કરું તો મિત્રોમાં મારી ઈજ્જત શું રહે?’

‘ઓ મારા ભગવાન. તારે પપ્પાની ઈચ્છા પ્રમાણે નથી કરવું કારણકે “પ્રોફેસર કે” ની ઈજ્જત જાય. વાહ પ્રોફેસર વાહ. તારી જેમ હું પણ ઘણીવાતો નથી માનતી. હું નર્સ છું. રોજે રોજ બિમાર અને મૃત્યુની નજીક પહોંચેલા બાળકોથી માંડી અનેક વૃદ્ધોને જોઉં છું. ડોક્ટરો તો પેશન્ટ પાસે દશ પંદર મિનિટ તપાસીને ચાલ્યા જાય, સેવા સુશ્રુષા તો અમારે જ કરવાની. એમની યાતનાઓ તો અમે જ જોઈએ છીએ અને અનુભવીએ છીએ. અમારે જ દર્દી અને એના સગા વ્હાલાઓને કહેવું પડે; ભગવાનની પ્રાર્થના કરો સૌ સારાવાના થઈ રહેશે.’

‘મારા વ્હાલા પ્રોફેસર કે. ભગવાનનું સ્મરણ એ એક શરીર માટે નહિ પણ માનસિક યાતના માટેનું પેઈન કિલર છે. હું એ રોજે રોજ જોતી અને અનુભવતી આવી છું. ડોક્ટર મહેતા પણ પ્રોગ્નોસીસ તો જાણે જ છે. અરે, પપ્પાજી પોતે પણ જાણે છે. એમનો સમય પૂરો થયો. સવાલ માત્ર સમયનો જ છે. યાદ છેને એકવાર પપ્પાજીએ  હસતાં હસતાં તને કહ્યું હતું કે “વાતવાતમાં તું વિજ્ઞાન વિજ્ઞાન ઠોક્યા કરે છે પણ તને તો સાયન્સ કોલેજમાં એડમિશન પણ નહતું મળ્યું. હવે તો દીકરા, તું તો આર્ટસમાં ભણેલો મહાવૈજ્ઞાનિક રેશનાલિસ્ટ છે.” પપ્પાજીએ ખોટા ધાર્મિક ધતિંગો નથી કર્યા; બારસાખે લિંબુ મરચાં નથી લટકાવ્યા પણ એ પ્રાર્થનામાં તો જરૂર માને જ છે. ભગવાનના નામે બ્રહ્માંડની અકળ રચનાને પ્રાર્થે છે. એને તો અણુમાંના ઈલેક્ટ્રોન પ્રોટોન અને ન્યુટ્રોનની ગતીવિધિમાં ભગવાન દેખાય છે. કરોડો સુક્રાણુમાંથી એક શુકાણું અંડને ભેદીને એક માનવીનું સર્જન કરે છે એમાં પણ એને ભગવાન દેખાય છે. ક્રોમોઝોનમાં પણ ભગવાન દેખાય છે. આ વિજ્ઞાન સામાન્ય માનવીની સમજ બહારનું છે એટલે માનવ આકારની પ્રતિમાઓમાં વિજ્ઞાનને સ્થાપિત કરી દીધું છે. પપ્પાજીની માન્યતાઓ આવી હતી. અને પપ્પાજીને તો સંગીત ગમે છે. તેમાંયે શાસ્ત્રીય રાગમાં ગવાયલા ભજનોતો પપ્પાજીને ખૂબ જ ગમે છે. એટલે તો રોજ સાંજે ઠાકોરકાકા આવે છે. એ ભજન કરે છે અને તું રોજ ઘરની બહાર નીકળી જાય છે. માય ડિયર પ્રોફેસર, તને ગમે કે ન ગમે, આપણે પપ્પાજીની મરજી પ્રમાણે જ કરીશું.’

‘એમના શરીરનો અભ્યાસ મેડિકલના વિદ્યાર્થીઓ કરે, એમના શરીરનો ઉપયોગ મેડિકલ રિસર્ચ માટે થાય એમાં શું ખોટું છે? મેં તો મારું વીલ બનાવ્યું જ છે. એટલું જ નહિ મે જાહેર પણ કર્યું જ છે.’ પ્રોફેસરે કહ્યું.

‘એમાં તેં શું ધાડ પાડી. ઘણાં લોકો દેહદાન કરે જ છે. પણ દરેકે કરવું જ જોઈએ એ પણ જરૂરી નથી. ડિયર પ્રોફેસર કે, તેં તો સ્વપ્રસિદ્ધિ માટે જ એ જાહેર કર્યું છે. વાહ વાહ માટે કર્યું છે. મારું પણ વીલ છે જ. તું પણ જાણે છે મેં ઓરગન ડોનેશનનો કાર્ડ બનાવ્યો જ છે. પણ હું તને પપ્પાજીના દેહને ડોનેટ કરવા ન જ દઉં. મમ્મીજી હયાત છે. પપ્પાનીનો શ્વાસ વગરનો દેહ એ તારે માટે ભલે નિર્જીવ લાશ છે. પણ મમ્મીજીને માટે તો એક આત્મા છે. જેના સંયોગથી તારું સર્જન થયું છે.’

બીજા રૂમમાંથી એક ડૂસકું સંભળાયું. ‘સોરી કૃષ્ણ, આપણી વાત મમ્મીજીએ તો સાંભળી ન હોયને? એમને દુઃખ થાય એવી વાત ન કરવી જોઈએ. શાંતિથી ઊંઘી જા.’

કૃષ્ણએ દાંત પીસીને ધીમા અવાજે કહ્યું. ‘હું તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે નહીં જ કરું. મને ખબર છે કે પપ્પા ત્રણ ચાર દિવસ કરતાં વધુ કાઢવાના નથી. હું દશ દિવસ માટે દહેરાદૂન ચાલ્યો જઈશ. મારી ગેરહાજરીમાં તારે જે કરવું હોય તે કરજે. મને જનમ આપીને જાણે ઉપકાર કર્યો હોય એમ મમ્મી મને  ઈમોશનલ બ્લેકમેઇલિંગ કર્યા કરે છે. તમારી સાથે જીવવાનું મારા માટે અઘરું છે’

‘કૃષ્ણ, એક વાત સાંભળી અને સમજી લે. જો તું આમ છટકી જશે તો હું તને કાયમને માટે છટકાવી દઈશ. આપણે છૂટા થઈ જઈશું. જેથી તારે અમારી ધાર્મિક વૃત્તિને કારણે શરમાવું ના પડે.‘

બીજી સવારે કૃષ્ણકાંત બેગ પેક કરીને કોઈને કહ્યા વગર ઘરની બહાર નીકળી ગયો. મમ્મી અને ચૈતાલીએ છાનું છાનું રડી લીધું અને તે જ સાંજે ‘મારો કૃષ્ણ ક્યાં છે?’ પૃચ્છા સાથે ઈશ્વરલાલ ઉપરના ઈશ્વરને મળવા ચાલ્યા ગયા. દીકરાની ગેરહાજરીમાં ચૈતાલીવહુએ સજળ આંખે પિતા સમાન સસરાજીનો અગ્નિદાહ કર્યો.

કૃષ્ણકાંત ઘરમાંથી નીકળી તો ગયો. પણ દહેરાદુન ન્હોતો ગયો. બાજુના જ શહેરની હોટલમાં રહેવા ચાલ્યો ગયો હતો.  મગજના એક ખૂણામાંથી દબાયલો અવાજ આવ્યો. બધા જ રેશનાલિસ્ટો મારા જેવા જક્કી નથી હોતા. કુટુંબ અને સમય સાથે થોડું ઘણું સમાધાન પણ કરી લેતાં જ હોય છે. મનમાં કોઈ અપરાધભાવ સતાવતો હતો.

 ત્રીજે દિવસે સાંજે એ ઘેર પાછો વળ્યો. ઘરે તાળું હતું. એ મંદીરે ગયો. મંદિરમાં માસ્તરજી માટેની પ્રાર્થના સભા ચાલતી હતી. નાનું મંદિર માણસોથી ઉભરાતું હતું. છતાં સંપૂર્ણ શાંતીથી ભજન સાંભળતાં હતાં. ગીરદીને કારણે અંદર જવાય એમ ન હતું. એ મંદીરના ઓટલે બેસી ગયો. મંદીરના બીજા ખૂણાં પર એક ચિંથરેહાલ લૂગડાંવાળી એક ભિખારણ  હાથ જોડીને મંદીરમાં ડોકીયાં કરતી હતી. થોડા ભજનો પછી સદ્ગતને શ્ર્દ્ધાંજલિ અર્પણ થઈ. ડોકટરના પિતાએ મિત્ર તરીકે બિરદાવ્યા તો ડોક્ટરે શિક્ષક અને ગુરુજન તરીકે અંજલિ આપી. પુત્ર કૃષ્ણકાંતની આંખો પણ વહેતી થઈ. સામે ઉભેલી ભિખારણ પણ સમજ્યા વગર રડતી હતી. કૃષ્ણકાંતે વોલેટમાંથી પાંચસોની નોટ કાઢી. પેલી ભિખારણના હાથમાં મૂકી. મનમાં જ તે બોલ્યો ‘મારા પપ્પાના સ્મર્ણાર્થે એક માનવસેવા’

મંદિરમાં વક્તવ્ય ચાલું જ હતું. છેલ્લે મંદિરના પુજારીએ ઈશ્વરલાલની ધર્મભાવનાની પ્રસસ્તી કરતાં ઘણી વાતો કરી અને છેલ્લે ‘ માસ્તરજીએ એક મહા યજ્ઞ કર્યો છે. એ માત્ર મધુબહેન, હું અને ડોક્ટર મહેતા સાહેબના પિતાશ્રી જ જાણીએ છીએ.

આજથી ચાલીસ વર્ષ પહેલાની વાત છે. મંદિર પાસે એક ભિખારણ છોકરી રોજ ભટકતી હતી. ગર્ભવતી હતી. હું એને પ્રસાદ આપતો. ખાવાનું આપતો. એને કંઈ પૂછતો પણ એ જવાબ નહોતી આપતી. પછી ખબર પડી કે એ છોકરી મૂંગી હતી. માસ્તરજી એને કોઈક વાર બેચાર આના આપતા પણ ખરા. એક સવારે ધીમો વરસાદ હતો. ઓટલા પરથી બાળકનો રડવાનો અવાજ સંભળાયો. મેં બહાર જઈને જોયું તો મેલા ઘેલાં લૂગડામાં વિટયાયલું બાળક રડતું હતું. વરસાદ હતો. એની ઉપર પ્લાસ્ટિક ઢાંકેલું હતું. હું એ બાળકને મંદિરમાં લઈ આવ્યો. મેં અનાથાશ્રમના સંચાલકને સંદેશો મોકલ્યો. તે સમયે આજના જેવી ફોનની સગવડ ન હતી. સાજે માણસ પાછો આવ્યો. અનાથાશ્રમમાં જગ્યા નથી. કહ્યું કે પોલિસને સોંફી દો.’

ઈશ્વરભાઈ આવ્યા. એણે કહ્યું પોલીસ પછી પહેલાં એને ડોક્ટર પાસે લઈ જઈએ. અમે એને લઈને ડાક્ટર મહેતા સાહેબ પાસે લઈ ગયા. એમણે તપાસીને દવાઓ આપી. જો દવા મળી ના હોત તો એ બાળક જીવતું રહ્યું ના હોત. મધુ બહેને કહ્યું કે એની વ્યવસ્થા થાય ત્યાં સુધી એને મારે ત્યાં રાખીશ. એ ચોક્કસ પેલી ગર્ભવતી ભિખારણનું જ બાળક છે. આપણે એને શોધી કાઢી કોઈ સંસ્થામાં આ બાળક સાથે વ્યવસ્થા કરી આપીશું. એ છોકરી ભાગ્યે જ પંદર સોળ વર્ષની હશે. અમે એ છોકરીને ખુબ શોધી; પણ એ દેખાઈ જ નહિ. એક મહિના સુધી તપાસ કરી. ન તો છોકરીનો પત્તો મળ્યો કે ન તો અમે એ બાળકની બીજી કોઈ વ્યવસ્થા કરી શક્યા. ઈશ્વરભાઈ અને મધુબહેનને એ બાળકની માયા થઈ ગઈ. એમને સંતાન થાય એમ ન હતું. એમણે એ બાળક સ્વીકારી લીધું. આજે એ બાળક પ્રખ્યાત પ્રોફેસર છે. કમનસીબે એને અગત્યના કામ અંગે દહેરાદૂન જવાનું થયું અને એમના વતી બધી જ ધાર્મિક વીધિઓ પુત્રવધુ ચૈતાલીએ કરી છે. એક અજાણ્યા બાળકને પોતાનો કરીને ઊછેરવા જેવો મહાયજ્ઞ બીજો કયો હોય.

ચૈતાલી વિચારતી હતી જેની સાથે મેં જીવન જોડ્યું તે શું પપ્પાજી મમ્મીજીનું લોહી નથી? ભિખારણ કોણ હશે? એના બાપના જીન્સ કેવા હશે? એનો બાપ કઈ કોમનો હશે? દશબાર દિવસ પછી પાછો આવે ત્યારે એને સ્વીકારી લેવો કે છૂટાછેડા લેવા? એણે પાસે બેઠેલા મધુબેનના ખોળામાં રડતાં રડતાં માથું ઢાળ્યું   

ઓટલા પર પ્રોફેસર કે. ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતો હતો. પેલી ગુંગી ભિખારણ પ્રોફેસરના માથાપર હાથ ફેરવતી હતી.

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા.

પ્રગટઃ ગુજરાત દર્પણ – જુલાઈ ૨૦૨૦.

ચંદુ તિરંગા ઓક્ટોબર ૨૦૨૦

ચંદુ તિરંગા ઓક્ટોબર ૨૦૨૦

મંગાની મોટેલ પર માસ્ક મિટિંગ મહેફિલનો માહોલ હતો.

ઘણાં સમયથી અમે બધા ઘરની બહાર નીકળ્યા ન હતા. હું તો ઘરમાં ભરાઈ રહું અને મારા લેપટોપ પર વર્ચ્યુઅલ જગતમાં ફરતો રહું. પણ અમારો ચંદુ ચાવાલો તો ફરતો રામ. એ ખુબ જ. અકળાઈ જાય. છેવટે મંગુએ એની મોટેલના મોટા બેક યાર્ડમાં મોટો ટેન્ટ ઊભો કર્યો. પાર્ટીનું આયોજન કર્યું.

હું, ચંદુ, ચંપા, મંગુ, અમારો ડોક્ટર મિત્ર કેદાર, સંદિપ ભંડારી મસાણીઓ, અમારા કરસન દાદા અને બીજા પંદરેક એના સગાવ્હાલાઓ હતા. કોઈ મંદિરને કેટરિંગનો ઓર્ડર આપ્યો હતો. મોટેલના બે ત્રણ વર્કરો ફૂડ સર્વિંગની સેવા આપતા હતા. અમારી સુરતી ગેંગ એક મોટા રાઉંડ ટેબલ પર ગોઠવાઈ હતી.  સ્વાભાવિક રીતે જ વાતનો વિષય કોરોના હતો. અમે સૌ “પરોપદેશે પાંડિત્યમ” કરતાં હતાં પણ અમારા બધાના માસ્ક નાક અને મોં બધ કરવાને બદલે અમારી દાઢી બંધ કરતો હતો. મંગુની દાઢી મોદીની દાઢી કરતાં વધારે લાંબી હતી એટલે એણે એનો માસ્ક ચશ્માની જેમ માથા પર ચઢાવ્યો હતો. અમે બધા કેઝ્યુઅલ કપડામાં હતાં પણ અમારા ચંદુભાઈએ કેટલાઓ મહિનાથી સૂટ ટાઈ પહેર્યા ન હતા અટલે આજે પાર્ટીના નામે સૂટ ટાઈ ચઢાવ્યા હતા. ચંપાની સાડી, ચંપાનો માસ્ક, ચંદુના માસ્ક અને ટાઈ મેચિંગ હતા. અમારા કરસનદાદા આજે સુરતી મટીને કાઠિયાવાડી બની ગયા હતા. માથે સાફો અને મોઢે બુકાની બાંધેલી હતી. જૂના જમાનાના બહારવટીયા ડાકુ જેવા લાગતા હતા. ઘણાં લાંબા સમય પછી સંદિપ ભંડારી ઉર્ફે મસાણિયો અમારી સાથે આવ્યો હતો. આમ તો સંદિપનો ટ્રાવેલ બિઝનેશ પણ સાઈડ લાઈનમાં મૈયતના ધંધામાં પણ ઝંપલાવ્યું હતું એટલે અમે એને સંદિપ મસાણિયો કહેતાં. એનો એકમાત્ર એ ધંધો હમણાં કોવિડની કૃપાથી સારો ચાલતો હતો બાકીના બીજા ધંધા પર વાઈરસની વક્રદૃષ્ટિ પડી હતી. ટ્રાવેલમાં નુકશાન હતું. એનો ગરબા બિઝનેશ પણ ગોટાળે ભમરી લેતો થઈ ગયો હતો. એણે એના માસ્ક પર “RIP” અને “ૐ શાંતિ”નું જરી એમબ્રોડરરી કરાવ્યું હતું. માત્ર ડોક્ટર કેદાર જ માસ્કની બાબતમાં ગંભીર હતો. ખાતી વખતે માસ્ક ઉતાર્યો અને તરત ચઢાવી દીધો.

અમારા ચંદુ અને ચંપાએ જાત જાતની ઝૂમ મિટિંગમાં ભાગ લેવા માંડ્યો હતો. દરેક વખતે ટાઈ અને માસ્કનું મેચિંગ ચંપાની સાડી સ્કાર્ફ અને માસ્કની સાથે થતું. એણે એમાંને એમાં આઠ-દશ હજાર ખર્ચી નાંખ્યા હતા. એણે કહ્યું આપણા અમેરિકામાં રહેતા એક ચીનાએ ઈઝરાઈલ કંપની ને $૧.૫ ડોલર એટલે સાદી ભાષામાં કહિયે તો પંદર લાખ ડોલરનો ફેસ માસ્ક બનાવવા નો ઓર્ડર આપ્યો છે. અધધધધ રૂપિયા થયા ને?  કરસનદાદાએ મનમાં ગણીને તરત જ કહ્યું કે કરોડ રુપિયા કરતાં વધારે રકમ થઈ ને? મારા બેટા ચીનાઓ હમણાં હમણાં બહુ ફાટ્યા છે. એક બાજુ જીવડાં ફેલાવે અનેબીજી બાજુ માસ્કનો વેપાર કરે.  હવે એ બુચિયો દોઢ મિલિયનનો માસ્ક કોઈ ગાંડિયા અમેરિકન કે બુદ્ધિના બળદીયા કોઈ અમિર શેખને ત્રણમિલિયનમાં વેચશે. કોણ જાણે એમાં શું હિરા માણેક દાટ્યા છે!

હા દાદા, એમાં ખરેખર હિરા જ જડ્યા છે. અઢાર કેરેટ સોનાના માસ્કમાં ૩,૬૦૦ બ્લેક અને વ્હાઈટ ડાયમંડ જડાશે. એમાં ખુબ હાઈક્વોલિટી N99 ફિલટર રખાશે. આ માસ્ક ડિસેંબર સુધીમાં તૈયાર થઈ જશે. ઈન્ડિયામાં પણ જેના ગજવાં છલકાય છે એ લોકો પણ પોતાની સંમૃદ્ધીનું પ્રદર્શન કરવા અને નામ કમાવા એક્ષ્પેંસિવ માસ્ક બનાવડાવે છે. પૂનાના એક વેપારીએ₹2.89 લાખનો સોનાનો માસ્ક બનાવડાવ્યો.

“તો તું પણ બનાવડાવને.” દાદા આજે કોઈ કારણસર ગ્રાઉચી હતા.

“દાદા પાંચ દશ લાખ રૂપિયા એ કાંઈ આજના જમાનામાં મોટી રકમ નથી. હું પણ દશ લાખ ડોલરનો માસ્ક પહેરી શકું છું. સાડી સૂટ અને માસ્ક મને દશ હજાર ડોલરમાં પડ્યા છે. બોલો કેટલા રૂપીયા થયા?”

હા ભાઈ હા તારે શું? તારી પાસે તો ઢ્ગલો છે. થાય તેટલા શોખ કરી લે. મને તો મંગાએ એક ડોલરવાળા માસ્કના પડીકાઓ આપ્યા છે. મને માસ્ક ફાવતા જ નથી. મારી આ પછેડી જેવું ઓઢી રાખું.

“પછેડી તો અડધી ખુલ્લી છે.  માક્સ જેવું પ્રોટેશન બીજું કશું જ નહિ. ડાહ્યા લોકો કહે છે માસ્ક નહિ ફવડાવશો તો વેન્ટિલેટર કેમ કેમ ફવડાવશો? દાદા ચાર વર્ષ પછી મારા તરફથી તમારી જન્મશતાબ્દીની મોટી પાર્ટી રાખવાની છે” ચંપા બીજા ટેબલો પર ફરતી રહેતી તેણે આવીને ટાપસી પૂરી.

“કેટલાયે વર્ષોથી દાદા છન્નુ વર્ષથી આગળ વધવાનું નામ પણ નથી દેતા. જો એ કહે કે એ સો વર્ષના થયા તો આજે જ હમણાં જ તમારી સોમી જન્મજયંતિ ઉજવી નાંખીએ!”   

દાદાને કોઈ જોષીએ મગજમાં ભૂસુ ભેરવી દીધું હતું કે તમે સત્તાણું વર્ષની ઉમ્મરે મરી જશો એટલે અમે છેલ્લા બાવીસ વર્ષથી છન્નુમી વર્ષગાંઠ જ ઉજવીએ છીએ. દાદાનું માનવું એવું છે કે હું સત્તાણુ વર્ષનો થયો નથી એટલે હું કોવીડથી મરવાનો નથી. સરકારી ચોપડે તો એની ઉમ્મર મારા જેટટલી જ છે.

ચંપા મહિલા મંડળના ટેબલ પરથી નારીસંરક્ષણ નો મુદ્દો લઈ આવી. “આ સુશાંતે આત્મહત્યા કરી, હવે એ આત્મહત્યા છે કે હત્યા છે એની તપાસમાં થી કંગના અને રીયાના નામ ગાજ્યા, બોલિવુડના નિપોટિઝમ સગાવાદનું ચાલ્યું, હવે એમાં ડ્રગની વાત નો મસાલો ભર્યો. અને બિચારી દિપિકા પદુકોણ, શત્રુઘ્ન સિંહાની દીકરી સોનાક્ષી સિંહા, સૈફ અલીખાનની દીકરી સારા અલી ખાન, શક્તિ કપુરની દીકરી શ્રદ્ધા કપુર ની ડ્રગ તપાસમાં વગોવાઈ ગઈ. ચંપાની દલીલ એ હતી કે શું બોલિવૂડમાં એકલા બૈરાઓ જ ડ્રગ લે છે. માટિડાઓ નથી લેતા? માત્ર સોસિયલ મિડિયાને બહેકાવવાને માટે જ જાણીતી એક્ટ્રેસોનું નામ ગજાવવામાં આવે છે. આખા બોલિવુડને બદનામ કરવામાં આવે છે. કેટલાક વિડિયો એવા પણ વાઈરલ થયા છે કે જેમાં અમિતાભ બચ્ચનની દીકરી પણ ડ્રગ લેતી જણાય છે. કોને ખબર કે આવા વિડિયો કેટલા સાચા અને કેટલા ખોટા. બસ બૈરા બેચારા બદનામ. શેઈમ ઓન યુ ગાઈઝ. શાસ્ત્રીજી તમે શું માનો છો?”

હું તો ફિલ્મ જોતો નથી. આ ગાજતા વાગતા મિડિયા ઢોલ સાંભળું છું મને કાંઈ સમજ પડતી નથી. મારું ધ્યાન તો અમેરિકાની ત્રીજી નવેંબરની ચૂટણી ઉપર છે. અમેરિકામાં કંઈ કેટલા ગુજરાતીઓ વર્ષોથી રહે છે. જીવવા મરવાના અમેરિકામાં જ છે. સગાવ્હાલાને બોલાવવા સીટીઝન થઈ ગયા હોય પણ અમેરિકામાં થતા ઈલેક્શનની પધ્ધતી અંગે કશી જ સમજ નથી.

લો મને પણ પુરી સમજ નથી જ. આ ઈલેક્ટ્રોન માં હું ગોથા ખાઉં છુ, ચંપાએ પ્રમાણિકતાથી કબુલ કર્યું.

ચંદુ ખડખડાટ હસ્યો. ‘ચંપા ચંપા ચંપા તું તારી કમ અક્કલનું પ્રદર્શન ના કર. ઈલેક્ટ્રોન નહિ, ઈલેક્ટોરલ.’

‘જે હશે તે, મને એમાં કાઈ ફેર ના પડે. હું શાસ્ત્રીભાઈ સાથે વાત કરું છું. વચ્ચે હોંશીયારીનો ડખો કરવાની જરૂર નથી. આટલા વર્ષોમાં સમજાવવાની કોશીશ કરી છે? શાસ્ત્રીજી તમે જ જરા સમજાવોને!’

આપણે અત્યારે જે વાત કરીયે છે તે સંદર્ભમાં જ ફેસબુક પર મેં ભારતના મિત્રોને અને અમેરિકામાં રહેતા ગુજરાતી મિત્રો કે જેમને ઈલ્વેક્ટોરલ કોલેજનો ખ્યાલ નથી તેમને અમેરિકાના ઈલેક્શનની થોડી વાત સમજાય એ રીતની પોસ્ટ મૂકી હતી. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે અત્યારે આખી દુનિયા માટે સુશાંત, રિયા, મોદી, બોલિવૂડ કે ક્રિકેટ અગત્યના નથી. બધાનું ધ્યાન ટ્રંપ, બાઈડન, કોરોના અને અમેરિકાની ઈકોનોમી પર કેન્દ્રીત થયેલું છે. અમેરિકામાં મેઇલિન બેલેટ ગણતાં વાર લાગશે તો દર વખતની જેમ આ વખતે કદાચ ત્રીજી નવેંબરે જ ચૂટણીનું પરિણામ પણ આવે.

તને એટલું તો ખબર છે કે રેડ સ્ટેટ એટલે કે રિપબ્લિકન અને બ્લ્યુ સ્ટેટ એટલે ડેમોક્રેટ સ્ટેટ ગણાતા સ્ટેટ ઉપરાંત સ્વિંગ સ્ટેટ છે કે જેનો વર્તારો ચોક્કસ નથી. ઈલેક્શના પરિણામનો આધાર સ્વિંગ સ્ટેટ પર રહે છે. તારા ઘરમાં તું ભૂરી છે અને ચંદુ રાતોમાતો છે. અને તારા છોકરાં વહુઓ ડોલમ ડોલ છે.

આપણી અમેરિકાની ચૂટણી પોપ્યુલરીટી કોંટેસ્ટ નથી. પોપ્યુલેશન ડિસ્ટ્રીબ્યુશન બેઇઝ પર રચાયલા ઈલેટોરલ કોલેજ વૉટ પર આધારિત છે. વસ્તીના આધાર પર રચાયલા આવા ડિસ્ટ્રીક્ટ દીઠ એક  કોંગ્રેસમેન હોય છે. દરેક સ્ટેટમાંથી બે સેનેટર ચૂંટાય છે.

આપણાં ન્યુ જર્સીમાં બાર કોંગ્રેસમેન અને બે સેનેટર મળી ચૌદ ઈલેક્ટોરલ વૉટ થાય. ન્યુ જર્સીમાં જો ટ્રંપ જીતે તો ટ્રંપને ૧૪ ઈલેક્ટોરલ વૉટ મળે. અને બાઈડનને બહુમત મળે તો ચૌદે ચૌદ વૉટ બાઈડન મળે.

છેલ્લી ચાર કે પાંચ ચૂટણીમાં ન્યુ જર્સીના બધા ઈલેક્ટોરલ વૉટ ડેમોક્રેટને ફાળે ગયા છે. હું  કે ચંદ્રકાંત ચા વાલા ભલે ટ્રંપના ગીત ગાતા હોઈએ અને એને મત આપી આવીએ પણ બહુમતી તમારા બાઈડનની હોય તો ૧૪ ઈલેક્ટોરલ વૉટ બાઈડનને ફાળે જાય. અમારા વોટનો કોઈ અર્થ નહિ.

બીજી વાત સમજવાની છે દાખલા તરીકે ટ્રંપને ૪૦% મત મળે અને બાઈડનને ૬૦% મત મળે તો ઈલેક્ટરોલ વૉટ ટ્રંપને ભાગે જાય અને બાઈડનને ભાગે જાય એવું ના બને. બાઈડનના ભાગે ચૌદે ચૌદ વૉટ જાય.

ઈલેક્શન જીતવા ૨૭૦ ઈલેક્ટોરલ કોલેજ વોટ જોઈએ. જેમ ન્યુ જર્સીના ૧૪ વોટ છે તે પ્રમાણે કેલિફોર્નિયાના ૫૫, ટેક્ષાસના ૩૮, ફ્લોરિડા ૨૯, ન્યુયોર્ક ૨૯, પેંસિલવેનિયા ૨૦ ઈલેક્ટરોલ વોટ ધરાવે છે. કેંડિડેઇટની નજર સ્ટેટ પર વધારે રહે સ્વાભાવિક છે.

અત્યારના પોલ મુજબ બાઈડનને ૨૭૮ ઈલેક્ટરોલ વૉટ મળવાની સંભાવના છે. પણ અમેરિકા છે. ગમે ત્યારે ગમે તે થઈ શકે. પહેલી વાર આટલા મોટા પાયા પર મેઇલ ઇન વોટિંગ થશે. અત્યારે ટ્રંપ દાવો કરે છે કે કોઈ ગેરરીતી ના થાય તો એની જીત ચોક્કસ છે. ગમે તેટલી પાતળી બહુમતિથી પ્રેસિડંટ જીતે તો પણ ઈંડિયાની જેમ ઊથલી નથી પડતો. સેનેટમાં ગમે તે પાર્ટીની બહુમતી હોઈ શકે, કોંગ્રેસમાં ગમે તે પાર્ટીની બહુમતી હોઈ શકે અને પ્રેસિડંટ કોઈ પણ પાર્ટીના કોઈ શકે.

હું આ બધી વાતો કરતો હતો અને એક બહેન આવ્યા. શાસ્ત્રીજી પાસે આવા લેશન લેવાની કાંઈ જરુર નથી. તારે પડદા પાછળ જઈને ગમે તે બટન દબાવી આવવાનું નહિ તો પછી તારો વર કહે તે બટન દવાવવાનું. પત્યું આ ઉમ્મરે હવે આ સમજવાનું શું કામ છે? આ વખતે નવરાત્રીના ગરબા તો થવાના નથી ચાલ યુ ટ્યુબ પરના ગરબા સાથે ચાર રાઉન્ડ મારી લઈએ. એ બહેન ચંપાનો હાથ ખેંચી લઈ ગયા. મારી માસ્તરગીરી ત્યાંથી  જ અટકી ગઈ. મેં મંગુને પૂછ્યું આ બહેન કોણ છે? અમારા મોટેલ વાળા જ છે. ઘણાં વર્ષોથી છે.

મે આ વિષય પર પડદો પાડ્યો. વિચારતો હતો આવા, સમજ વગરના વોટર્સ અમેરિકાની લોકશાહીને ક્યાં લઈ જશે.

પછીતો આડાતેડા ગપ્પા મારી ને ખાઈ પીને અમે છૂટા પડ્યા.

(ન્યુ જર્સી ના તિરંગા માસિકમાં “ચંદુ ચાવાલા” ની હળવી સીરીઝ વર્ષોથી ચાલે છે. એમાં નો આ માસનો લેખ” કપિલ શર્માના ચંદુ ચા વાલા પહેલાં મારી આ સીરીઝ ચાલુ થઈ હતી. એમાં મારા સહિતના બધા જ પાત્રો તદ્દન કલ્પીત છે)   

ભીંતરના વહેણ પ્રકરણ ૩૭

ભીંતરના વહેણ પ્રકરણ ૩૭

સુરેંદ્ર ગાંધી

ભીંતર ના વ્હેણ

                                      પ્રકરણ : ૩૭

જોસેફ અને વિનાયકે ડાબી બાજુથી શરૂઆત કરી,  પહેલા રૂમ પર ટકોરા માર્યા.

 પ્રત્યુત્તર ન મળ્યો એટલે આગળ વધીને બીજી રૂમનું બારણું ખખડાવ્યું. એમાં પણ

 કોઈ નહોતું. આમને આમ છેક છેવાડે આવેલી છઠ્ઠી રૂમના દરવાજે પહોંચ્યા.

અંદરથી કોઈક સ્ત્રીનો માદક અને ઉત્તેજિત અવાજ કાને પડ્યો.  મીઠા કામાગ્નિનાં 

દાવાનળમાં આહુતિ અપાઈ રહી હતી. મન્ત્રોચ્ચારની જગ્યા ઊંહકારના જાપ ની 

જુગલબંધીએ લીધી હતી. લયબદ્ધ રફ્તાર તેજીલી બની. ઊંહકારા પરાકાષ્ટાએ

 પહોંચ્યા. પ્રેમપ્રવાહમાં તરબોળ યુગલમાં તૃપ્ત ભાવના પ્રગટી.તે દરમ્યાન જોસેફ 

ખિસ્સામાંથી ચાવીનો ઝુમખો કાઢીને ચાવીઓ અજમાવીને રૂમનું તાળું

 ખોલવામાં સફળ થયો હતો. આંખ આડા કાન  કર્યા કે કાન આડી આંખ 

કરી, તે કહેવું મુશ્કેલ હતું. એટલું સ્પષ્ટ હતું કે આંખ અને કાન સિવાયની અન્ય 

ઇન્દ્રિયો નિષ્કામ હતી. હળવેકથી બારણું ખોલીને જોસેફ રૂમમાં પ્રવેશ્યો અને

 કામાગ્નિનાં ઉપાસક યુગલને ચૂપ રહેવાની સંજ્ઞા કરી.

   રૂમમાં પડેલા અસ્તવ્યસ્ત વસ્ત્રો ઉઠાવીને યુગલ તરફ ફેંક્યા અને તેમને

 પહેરી લેવાનો ઈશારો કર્યો.વિનાયક પણ જોસેફની પાછળ જ રૂમમાં પ્રવેશ્યો 

હતો. ઝડપભેર નગ્નતા ઉપર વસ્ત્રોનો પડદો પાડનારાઓને બંદૂકની અણીએ

 રૂમમાંથી બહાર નીકળવાનું ફરમાન થયું. સાથે સાથે ચેતવણી પણ મળી કે 

અણછજતું પગલું ભરવાથી મૃત્યુ નિશ્ચિત હતું. રૂમમાંથી નીકળેલી ચંડાળ

ચોકડી લિફ્ટ લેવાને બદલે દાદરા ઉતરીને ખતીજા ની કાર તરફ ગઈ. બંદૂકને 

ઈશારે પ્રેમીયુગલને કાર ની આગલી સીટમાં ગોઠવવામાં આવ્યું. ખતીજાનો 

પ્રેમી ડ્રાઈવર ની સીટમાં અને ખતીજા પેસેન્જર ની સીટમાં. વિનાયકે 

અગમચેતી વાપરીને ખતીજાના ડ્રાઈવર પાસેથી જપ્ત કરેલી ચાવી પ્રેમી 

ડ્રાઈવરને સોંપી. જોસેફ અને વિનાયક પાછલી સીટમાં ગોઠવાયા. એમની 

બંદૂકની નાળ  આગળ બેઠેલા ખતીજા અને એના પ્રેમી પર તકાયેલી હતી.

 ડ્રાઈવરનેરાબેતા મુજબ કાર બહાર કાઢવાનું સૂચન કર્યું.અને ઘડીકમાં 

કાર નિર્વિઘ્ને બહાર નીકળી ગઈ.

                          પ્રેમી ડ્રાઈવર પણ કેળવયેલો અને શિસ્તબદ્ધ આતંકવાદી 

હોવાથી  ગાંજ્યો જાય એમ નહોતો.એ સકંજામાં પકડાયો હતો પણ એની 

સુધબુધ ઠેકાણે હતી.એણે ચેતવણીનું ગામ્ભીર્ય ચકાસવાનો નિર્ણય કર્યો. 

સૂચના પાલનની અવગણનાં કરવાનો અંજામ બૂરો તો હતો જ. તેમ છતાં 

અણચિંતવ્યું અને અણછાજતું પગલું  લેવાનું નક્કી કરીને કારને ઝડપથી 

વાંકી ચૂંકી ચલાવવા માંડી.પરિણામે પાછળ બેઠેલા જોસેફ અને વિનાયકે 

અચાનક સમતુલા ગુમાવી.અને તરત જ ખતીજા એ ઓચિંતી ઝાપટ મારીને 

વિનાયકના હાથમાંથી બંદૂક ઝુંટવીને વિનાયક સામે જ તાકી. જોસેફને દરવાજો 

ખોલીને ગતિમાન કારમાંથી બહાર ફેંકાઈ જવાનો હુકમ કર્યો. હુકમનો અનાદર 

થશેતો વિનાયકની લાશ ઢળશે, એમ પણ જણાવ્યું. જોસેફ માટે એક સમસ્યા 

ખડી થઇ. ડ્રાઈવરને ઇજા પહોંચાડે તો બેકાબુ બનેલી કારનું શું થાય? કારમાંથી 

ફેંકાઈ ન જાય તો વિનાયકનું મૃત્યુ નિશ્ચિત હતું અને ફેંકાઈ જાય તો એનું મૃત્યુ

 પણ નક્કી હતું.

                જોસેફ અને વિનાયકે બુલેટપ્રુફ  જેકેટ પહેરેલા જ હતા. એટલે ખતીજાની 

ધમકીની અવગણના નુકશાનકારક નીવડે તેમ નહોતી; સિવાયકે એમના ડોકા 

ખતીજાની ગોળીના શિકાર બને. જોસેફનો વિચાર હતો “સાપ મરે નહીં અને

 લાકડી ભાંગે નહીં”-એવું પગલું લેવાનો. જોસેફની રિવોલ્વરમાંથી છુટેલી 

બે ગોળીઓમાંથી એક 

કુરેશીના ખભામાં ગઈને બીજીએ કારની વિન્ડશીલ્ડ તોડી. બેકાબુ બનેલી 

કાર એક લાઈટના થાંભલા સાથે અથડાઇને થોભી ગઈ. ડઘાઈ ગયેલી ખતીજા 

સાવધાન થાય તે પહેલા વિનાયકે એના હાથમાંથી રિવોલ્વર પડાવી લીધી. 

વિનાયક કારમાંથી બહાર નીકળ્યો અને ત્રિશૂળને ફોન જોડ્યો. જોસેફ કારમાં 

બેસી રહ્યો અને કુરેશી તથા ખતીજાને કોઈ પણ જાતની અણધારી હિલચાલ 

કર્યા વગર બેસી રહેવાનું ફરમાવ્યું. કુતુહલપ્રેરિત લોકમેદની જમા થઇ રહી હતી. 

વિનાયકે  પરિસ્થિતિ કાબુમાં લીધી. તપાસ કરવા આવેલા હવાલદારને બાતમી

 આપીને વિદાય કર્યો. ત્રિશૂળની કાર અવીનેકુરેશી, ખતીજા અને જોસેફને લઈને 

ઉપડી ગઈ. વિનાયક કારને ખસેડવાની ગોઠવણ કરવા રોકાયો.

                         ત્રિશૂળની કાર ડો.લાખાણીની લેબોરેટરી પર પહોંચી ગઈ. કુરેશીના 

ખભામાંથી ગોળી કાઢીને ટાંકા લેવાનું કામ ત્રિશૂળના ફરજ પર હાજર રહેલા ડોકટરે

 ઝડપથી પતાવ્યું. કુરેશીને ઘેનની દવા આપવામાં આવી. ખતીજાની ગોઠવણ એક 

અલાયદા રૂમમાં કરીને જોસેફે પરીક્ષિતને અહેવાલ આપ્યો અને ઘર ત્તરફ 

પ્રયાણ કર્યું.

              પરીક્ષિતે ડો.લાખાણીને ફોન જોડ્યો અને કુરેશી અને ખતીજાની 

બાબતમાં શક્ય તેટલી બાતમી કઢાવવાની આવશ્યકતા ઉપર ભાર મુક્યો.

 ડો.લાખાણીએ નચિંત રહેવા જણાવ્યું. ઇઝરાયેલ એમ્બેસીમાં સત્તાવાર 

પૂછપરછ કરવાનું અશક્ય હતું  માધવનના કાને વાત નાખવાનું વિચારીને 

માધવન સાથે ઇન્ટરકોમ દ્વારા વાત કરી. માધવને ભાસ્કર ચૌહાણને મળવા 

સૂચવ્યું. પરીક્ષિત એના  અંગરક્ષકોના રસાલા સાથે બ્રીચકેંડી હોસ્પિટલમાં 

ચૌહાણને મળવા ગયો. ચૌહાણની  તબિયત ઉત્તરોત્તર સંતોષકારક પ્રગતિ 

કરી રહી હતી. ચૌહાણે પરીક્ષિતની વાત ખુબ ધ્યાન થી સાંભળી. અંતે

 જણાવ્યું કે ઇઝરાયેલી એમ્બેસીમાં એને ઓળખાણ હતી. ચૌહાણે પોતાના 

સ્ક્રેમ્બલર ફોનથી ઇઝરાયેલી એમ્બેસી માં ફોન જોડ્યો અને કોઈકની સાથે 

વાત કરીને બધી હકીકત જણાવી. સામ પક્ષે બનતી ત્વરાએ તપાસ કરીને 

જવાબ આપવાનું વચન આપ્યું. ઇઝરાયેલી એમ્બેસસી માંથી ખબર મળે 

એટલે તરત જ ચૌહાણ પરીક્ષિતનો સંપર્ક સાધશે એમ નક્કી થયું.

                પરીક્ષિતે ત્યારબાદ હોમ મિનિસ્ટર કુશલ  અગ્રસેન ના  પર્સનલ 

આસિસ્ટન્ટની વાત છેડી. ચૌહાણ ના જણાવ્યા પ્રમાણે પર્સનલ આસિસ્ટન્ટની 

વહીવટી કુશળતા અને કામગીરી ઉદાહરણીય હતી. વધુમાં એ પણ જણાવ્યું 

કે લાવણ્યમયી લલનાઓ ઉપર વિના વિલંબે લટ્ટુ બનવાની નબળાઈ પર્સનલ 

આસિસ્ટન્ટ કેળવી ચુક્યો હતો. એટલે પ્રજ્વલિત કામાગ્નિની જ્વાળાઓને 

સંતૃપ્ત કરવા માટે કોઈ પણ આહુતિ ખચકાયા  વગર આપતો. એની ઉપર 

દેખરેખ રાખવાના પગલાંને બહાલી મળી.

             ડો.લાખાણી કુરેશીના મગજનો ખૂણેખૂણો ફરી વળ્યાં. મળેલી બાતમી 

પ્રમાણે કુરેશી બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન સાથે સંકળાયેલો હતો પણ એની પાસે 

કોઈ હોદ્દો ન’તો. મ્યાનમાર ના  જંગલોમાં ચાલી રહેલી પ્રવૃત્તિઓની માહિતી 

પણ મળી. પાયલોટ વગરના વિમાન “ડ્રોન” ના સફળ સંચાલનના  પ્રયોગનો 

ઉલ્લેખ હતો. કોઈ વિનાશક આયોજનમાં ડ્રોનનો ઉપયોગ થવાનો હતો;

તે પણ જાણવા મળ્યું. ચીન, ઇઝરાયેલ અને બાંગ્લાદેશના અસંગત ત્રિવેણી 

સંગમના અસ્તિત્વ વિષે જાણ્યું. પરીક્ષિતે હાલપૂરતું કુરેશીને ઘેનમાં જ 

રાખવાનો પ્રસ્તાવ મુક્યો.

આત્મા, ભ્રમણાં કે ભૂત

પ્રવીણ શાસ્ત્રી

આત્મા, ભ્રમણાં કે ભૂત

‘સાહબ આપકા ઠીકાના આ ગયા’

મેં જોયું તો સામે સામાન્ય ઘરને બદલે ભવ્ય બંગલો હતો. હું રિક્ષામાંથી નીચે તો ઉતર્યો પણ મને

સમજાયું નહિ. આ બંગલો ધરમસિંહનો તો ના જ હોઈ શકે. રમાબાએ એડ્રેસ તો એ જ આપ્યું હતું.

૧૯૦૦ ડુમસ રોડ

‘યહી ઉન્નીસસૌ ડુમસ રોડ હૈ?’ મને શંકા હતી. મેં રિક્ષાવાળાને પુછ્યું.

‘હાં સાહબ યહી તો હૈ. દેખ લો સામને રોડ કા નામ હૈ ઔર યહી હૈ નંબરઉન્નીસસૌ. અગર આપકો

કહીં ઓર જાના હૈ તો મેં વહાં લે ચલું.’

બહારના ગેઇટ પર ગુરખો ખુરશી પર બેસીને માવો ચાવતો હતો, ગેઇટની દિવાલ પર આરસની

તક્તી પર નામ હતું ધરમસિંહ ગોહિલ. મેં રિક્ષા જવા દીધી.

ત્રીશ વર્ષ પહેલાં અમારી ઓફિસમાં ધરમસિંહ પટાવાળા તરીકે આવ્યો હતો. ખાખી યુનિફોર્મ પહેરતો પણ તહેવારને દિવસે કોઈકવાર રાજપુતી સાફો બાંઘીને આવતો. વળવાળી સોરઠી મુછો અને રંગીલા હસમુખા સ્વભાવે ઓફિસમાં એણે એની એક વિશિષ્ટ છાપ ઉભી કરી હતી. એના ઓફિસીયલ રેકોર્ડ પ્રમાણે એ માત્ર આઠ ધોરણ પાસ પણ સોરઠી લહેકા સાથે શુદ્ધ ગુજરાતી બોલતો. ખપ પુરતું અંગ્રેજી પણ બોલી શકતો. એની એક બીજી ખાસ વાત તો એ હતી કે એને કલાપીના બધા જ કાવ્યો કંઠસ્થ. વાત વાતમાં કલાપીના પંક્તિનો સંદર્ભ ટાંકે. અમારી ઓફિસની છોકરીઓ તો એને કલાપી જ કહે. એકવાર એક સિનિયર ક્લાર્ક છોકરીએ એને કહ્યું ‘કલાપી, ત્રણસો બે નંબરની ફાઈલ લાવ.’ એણે વિવેક પુર્વક કહ્યું. ‘ મેડમ, આપણે જ્યારે કાવ્યની વાતો કરીએ ત્યારે હસવામાં મને કલાપી કહો તેનો વાંધો નથી; પણ જ્યારે મારા પર હુકમ કરવાનો હોય ત્યારે મને કલાપી આમ લાવ, તેમ લાવ, એમ નહિ કહેવાનું. એ અમારા રાજવી કવિનું અપમાન કહેવાય.

આલ્તુ ફાલ્તુ સરકારી નોકર કવિવર સુરેન્દ્રસિંહને તુ-તાં કહે એ યોગ્ય ન કહેવાય. મિસીસ દેસાઈ તો એની વાત સાંભળીને આભા જ થઈ ગયા. ત્રીસ વર્ષનો તરવર્યો યુવાન ઘરમસિંહ મહેનતું, વિનમ્ર છતાં સ્વમાની.

છએક મહિના પછી ધરમસિંહે મને કહેલું, ‘સાહેબ, બે રૂમનું ઘર કે એપાર્ટમેન્ટ મેળવી આપોને. દેશમાંથી બૈરાં છોકરાં આવે છે.’

સદ્ભાગ્યે અમારા એપાર્ટમેંટ બિલ્ડિંગની સામેની ચાલીમાં જ એક જગ્યા ખાલી થઈ હતી. એનો માલિક મારી ઓળખાણ વાળો હતો. અમારે ત્યાંની કામવાળી બાઈ એમાં રહેતી હતી. એનો વર ગુજરી ગયો અને તે મહારાષ્ટમાં ચાલી ગઈ હતી. બે નાની ઓરડી અને રસોડું હતું. ચાલીના માલિકે રંગરોગાન કરાવીને એનું ભાડું ત્રણ ઘણું કરી નાંખ્યું હતું.

‘ધરમસિંહ, સરસ જગ્યા છે પણ ભાડું પોષાશે?’ સુરત આમ પણ એક મોંધું અને મોટું શહેર. મકાનભાડા પણ મોંઘા, મને એનો પગાર ખબર હતો અને પટાવાળા માટે એપાર્ટમેંટનું ભાડુ ઘણું વધારે કહેવાય.

‘સાહેબ કંઈક વ્યવસ્થા તો કરવી જ પડશેને? હેમાને કંઈ કામ મળી જાય તો તો વાંધો નહિ આવે.

હું પણ ઓફિસ અવર્સ પછી કંઈ કામ શોધી કાઢીશ.’ મેં ધરમસિહને મારો રેફરન્સ આપી બે ઓરડીવાળી જગ્યા અપાવી દીધી. એમાં થોડો અમારો પણ સ્વાર્થ હતો. અમને ઘરકામ કરવાવાળી બાઈની જરૂર હતી. બે ત્રણ મિત્રોને ત્યાં એની ઘરવાળી હેમાને કામ અપાવી દઈશું એવી મારી ગણત્રી હતી.

ધરમસિંહનો સામાન અને પરિવાર આવી ગયો. સામાન પણ ગોઠવાઈ ગયો.

બે દિવસ પછી ઓફિસમાં ધરમસિંહને મેં પુછ્યું, ‘બધું બરાબર સેટ થઈ ગયું ને?’

‘હા સાહેબ, થેંક્યુ.’

‘એક તારા લાભની વાત છે. તારા ફેમિલીને લઈને સાંજે મારે ત્યાં આવજે. આપણે વાતો કરીશું.’

અને એ સાંજે મારા એપાર્ટમેંટનો બેલ વાગ્યો.

બારણું ખોલ્યું. સામે ઘરમસિંહ, બે મહિલા અને એક છ-સાત વર્ષના બાળક સાથે ઉભો હતો. બન્ને મહિલાઓની સાડી અને દેખાવ ઉપરથી એઓ કામવાળી કક્ષાની મહિલાઓ તો ન જ હતી. અમે આવકાર આપ્યો. એક મહિલા સહેજ મોટી ઉમ્મરની અને બીજી મહિલા જરા યુવાન હતી. ઘરમસિંહે ઓળખાણ કરાવી.

‘સાહેબ આ મારા મોટા ઘરવાળા રમાબા અને આ મારા નાના ધરવાળા હેમા. આ અમારો પ્રિન્સ રાજસિંહ’

અમે એક માનસિક આંચકો અનુભવ્યો. ધરમસિંહને બે પત્ની? અમારી નજરનું આશ્ચર્ય અને ન પુછાયલો સવાલ ધરમસિંહ સમજી ગયો.

‘સાહેબ, ભલે જમાનો અને કાયદાઓ બદલાયા છે પણ અમારા કેટલાક ગોહિલ પરિવારમાં બે ત્રણ પત્નીઓ હોય એની નવાઈ નથી. રમાબા અને હેમા બન્ને સગ્ગી બહેનો છે. હું પાંચ વર્ષનો હતો ત્યારે જ અમારા લગ્ન થઈ ગયેલા. અમે નાના હતાં ત્યારે સાથે રમતાં પણ ખરા અને નિશાળે પણ સાથે જતાં. રમાબા મારા કરતાં ચાર વર્ષ મોટા છે હેમા અને હું સરખાં. મારી પંદર વર્ષની ઉમ્મરે બન્નેનું આણું કરેલું. અમારા રજવાડા અને ગામ ગરાસ તો સરકારે લઈ લીધેલા. બાપા પોલિસની નોકરી કરતા. મારી સોળ વર્ષની ઉંમરે બાપા ગુજરી ગયા. જે થોડું ઘણું હતું તે પિત્રાઈ મોટાઠાકુર બાપાએ પડાવી લીધેલું. મેં ભણવાનું છોડી ઓટો ગરાજમાં કામ કરવા માંડ્યું. રમાબાએ સાત ધોરણ પછી ઘરે જ એમ્બ્રોઈડરી, આભલા ભરતકામ કરવા માંડ્યું હતું. હેમા ભણવામાં હોંશિયાર હતી. દરેક ધોરણમાં પહેલા નંબરે પાસ થતી હતી. અમારા ઠકરાણી રમાબા નવા જમાનાના. કહેતા કે જમાનો બદલાઈ ગયો છે. ઘરમાં એક તો ભણેલું હોવું જ જોઈએ. ભલે મારાથી કે રમાબાથી ન ભણાયું પણ હેમાને બી.એ. સુધી ભણાવી. સાહેબ કંઈ ઓળખાણ લાગવગ હોય તો હેમાને કોઈ સ્કુલમાં નોકરી અપાવી દ્યોને.’

ભલે ધરમસિંહ ઓફિસમાં પિયુન કક્ષાનો નોકરીયાત હોય પણ ચોક્કસપણે રમાબા કે હેમાને અમારા ઘરમાં વાસણ લુઘડાં કે પોતા કરવા તો રખાય એવું કુટુંબ તો ન જ હતું. અસલની રાજપૂતી ખુમારી વાળા માણસો લાગ્યાં. હળવી વાતો શરૂ થઈ.

‘રમાબા, આપને ખબર નહીં હોય પણ ઓફિસમાં બધી છોકરીઓ ધરમસિંહજીને કલાપી કહે છે.

વાતવાતમાં કહે છે કલાપીજીએ કહ્યું છે કે….બસ એકાદ કવિતા ઠોકી દે છે. બિચારી છોકરીઓને ક્યાંથી ખબર હોય કે રેવેન્યુ ઓફિસના કલાપીજીના ઘરમાં બે ઠકરાણીઓ પણ છે. અને તેમાં ખરેખર એક તો રમાબા પણ છે.’

‘એ છોકરીઓમાં કોઈ મોંઘી કે શોભના નામની છોકરી હોય તો કહેજો. અમારા કલાપીજીનો આત્મા શોભના વગર તડપે છે.’

‘ધરમસિંહજી, તમે ઓફિસમાં આવ્યા તે પહેલાં એક શોભનાબેન હતાં. એ પણ કવયિત્રી હતાં. પણ એ સાંઠ વર્ષે રિટાયર્ડ થઈ ગયા. એ વાતને પણ આજે પાંચ વર્ષ થઈ ગયા. એ જો હોત તો તમને મજા આવી જાત’

‘સર! થેંક્સ ગોડ, એ બહેન નિવૃત્ત થઈ ગયા. અમારી વચ્ચે કોઈ શોભના કે મોંધી આવીને ભરાઈ નથી. અમે ભરાવા પણ ન દઈએ. સર આપને કદાચ ખબર ન હોય પણ કલાપીજીએ શોભના સાથેલગ્ન કર્યા પછી અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ શોભના માટે ફાળવ્યા હતા અને બબ્બે દિવસ રમાબા અને આનંદીબા માટે ફાળવાયા હતા. અમે તો સાતે ય દિવસો ત્રણે જણા સાથે ને સાથે જ’ હેમાએ રોમેન્ટિક વાત કહી દીધી.

‘હવે અમારી વચ્ચે કોઈ શોભલીને મારાથી કેમ કેમ બરદાસ્ત થાય! રમાબા મર્માળુ હસ્યા.

અને ધરમસિંહ મૂડમાં આવી ગયો. અમારી શરમ રાખ્યા વગર કલાપીની પંક્તિઓ એક કવિની

અદાથી લલકારી.

“ન થા ન્યારીઃ ન થા ઘેલી, ન થા વ્હેમીઃ ન થા મેલી!

કરી મ્હારું હૃદય તારું, હવે શંકા પ્રિયે શાની?”

‘વાહ વાહ’ અમારે દાદ દેવી જ પડે.

એણે બન્નેનો હાથ હાથમાં લઈને એના દિલની વાત કહી

“તુંને ન ચાહુ, ન બન્યુ કદી એ

તેને ન ચાહું, ન બને કદીએ;

ચાહું છું તો ચાહીશ બેયને હું.

ચાહું નહીં તો નવ કોઈને હું.”

અમારી પહેલી જ મુલાકાતમાં એનો પરિવાર અમારો આત્મીય બની ગયો. ભાવનગરમાં ઓટો ગરાજવાળો ધરમસિંહનો સગો જ હતો. એણે આ ભલા માણસનું શોષણ કર્યું હતું. ખૂબ કામ કરાવતો પણ પૈસા ખાસ આપતો નહિ. રમાબા અને હેમાએ સમજાવીને સરકારી નોકરી શોધવાની પ્રેરણા આપી. એને અમારા ડિપાર્ટમેંટમાં પટાવાળાની નોકરી મળી. નોકરી સ્વીકારી લીધી અને ગોહિલ કુટુંબ સુરત આવી ગયું.

પછી તો, એકાદ મહિનામાં જ અમારો અમેરિકાનો વિઝા કોલ આવ્યો અને હું મારી પત્ની સાથે અમેરિકા ઉપડી ગયો. મારી પત્ની જે ઓફિસમાં કામ કરતી હતી ત્યાં એની જગ્યા પર હેમાને નોકરી અપાવી દીધી.

ત્રીશ વર્ષ પછી હું સુરત આવ્યો. મારું સુરત બદલાઈ ગયું હતું. ભાળ મેળવતાં મેળવતાં રમાબાનો ફોન મળ્યો. વાત થઈ. ભાવભીનું આમંત્રણ મળ્યું. અને હું ઓગણીશસો નંબરના ભવ્ય બંગલા સામે આવીને ઉભો રહ્યો.

ગુરખાને મેં મારું નામ કહ્યું. એને મારા આગમન સુચના મળી ગઈ હશે. સલામ કરીને એ મને બંગલાના પ્રવેશદ્વાર સુધી દોરી ગયો. હેમા અને રમાબાએ નમસ્કાર અને આલિંગન સાથે સ્વાગત કર્યું. બંગલાનો ઠાઠમાઠ રજવાડી હતો. ચોક્કસપણે અમેરિકામાં હું કમાયો હતો તેના કરતાં મારો એક સમયનો પટાવાળો ધરમસિંહ અનેક ઘણું કમાયો હોવો જોઇએ.

થોડી ઔપચારિક વાતો થઈ.

‘લાગે છે કે ભાવનગર કરતાં આપ સૌને સુરત વધુ સદી ગયું.’

‘હા સાહેબ, અમે સુરતમાં ઘણું પામ્યા અને ઘણું ગુમાવ્યું. હેમાએ જવાબ આપ્યો.’

સામેની દિવાલ પર ધરમસિંહનું રમાબા અને હેમા સાથેનું ફુલ સાઈઝનું રજવાડી ઓઈલ પેઈન્ટિંગ હતું.

“ધરમસિંહ?” મનમાં તો અનેક સવાલો હતા પણ માત્ર એક શબ્દે પૃચ્છા વ્યક્ત કરી.

“હા છે. હું આપને એની પાસે લઈ જઈશ પણ એઓ માનસિક રીતે સ્વસ્થ નથી, એ કોઈને મળતા નથી. ડિપ્રેશનમાં છે. કદાચ તમને ન પણ ઓળખે કે વિચિત્ર વાત કરે તો મુંઝાશો નહિ.”

હેમા મને ત્રીજે માળે લઈ ગઈ. એક સભાખંડ જેવો રૂમ હતો, નાનું સ્ટેજ અને માઈક હતું. એક દિવાલ પર કલાપીનું મોટું પોર્ટરેટ હતું. ઠેર ઠેર કલાપીજીના પુસ્તકો વેરાયલા પડ્યા હતા. અમે રૂમમાં પ્રવેશ્યા. ધરમસિંહનો દેખાવ કલાપીના જેવો જ હતો.

“અમેરિકાથી સાહેબ આવ્યા છે. તમે ઓળખ્યા?” હેમાએ ધરમસિંહને પુછ્યું.

“આનંદીબા, કોણ કાન્ત આવ્યા છે? પધારો મણિશંકરજી”

‘ના ના, આતો આપણા રેવેન્યુ ઓફિસવાળા રમેશભાઈ સાહેબ.’

‘હા હા, હવે યાદ આવ્યું. તમે તો મારા ગોવર્ધનરામ. આવો આવો. આપણે તો ઘણી વાતો કરવાની

છે. સરસ્વતિચંદ્રના ચોથા ભાગનું પ્રકાશન કેટલેક આવ્યું?’

‘ના, ગોવર્ધનરામ નથી આપણી સામેના એપાર્ટ્મેન્ટ બિલ્ડિન્ગમાં રહેતા હતા એ રમેશભાઈ છે.’

હેમાએ મારી ઓળખાણ આપવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો.

‘કોંણ? રામજી ખવાસ? રોહાથી શોભનાને મુકવા આવ્યો છે?’

ધરમસિંહે મને ન ઓળ્ખ્યો. એનું ખસી ગયું એવું લાગતું હતું. લમણાંઝિંક કરવાનો અર્થ ન હતો.

વધુ સમય થોભવાનું યોગ્ય ન લાગ્યું. ત્રીશ વર્ષ પહેલાંનું કુટુંબ ન હતું. અમે દાદર તરફ વળ્યા.

અને મારી પીઠ પાછળ સંભળાયું

‘રમેશભાઈ, ભલે ઓળખું ના ઓળખું હું આપને પણ, જ્યાં જ્યાં નજર મારી ઠરે યાદી ભરી છે આપની.’

પછી એક અટ્ટહાસ્ય. ધરમસિંહ બરાડતો હતો ‘આનંદીબા, રમાબાને કહો કે જલ્દી ત્રણ પેંડા મોકલે.

મારાથી શોભના વગર ન જીવાય.’ અમે નીચે ઉતરી ગયા.

‘ધરમસિંહને એકદમ શું થયું?’

રમાબાએ વાત માંડી.

‘સાહેબ, તમારી વાત એક રીતે સાચી છે. અમને સુરત ફળ્યું. તમારા ગયા પછી ઠાકુરજીએ ઓફિસથી આવીને રિક્ષા ફેરવવા માંડી. એક રીક્ષા ખરીદી અને તે ભાડે આપી. પછી તો એકમાંથી અનેક રિક્ષા થઈ. મારો સોરઠી બુટિક બિઝનેશ પણ ખુબ ચાલ્યો. ઠાકુરજી એક ટ્રકિંગ કંપનીમાં ભાગીદાર થયા અને પછી આખી કંપની અમે લઈ લીધી. ઠાકુરજીનો પરિશ્રમ અને અમારી બન્નેની મેનેજમેન્ટમાં ઘણો આર્થિક વિકાસ થયો. આ કલાપી ભુવન એમનું સ્વપનું હતું. દર રવિવારે તમે જે રુમમાં તમારા મિત્રને મળ્યા તે રૂમમાં મુશાયરાઓ થતાં. કવિસંમ્મેલનો થતાં. ડાયરાઓ થતાં.

અમને એમાં રસ ન હતો. અમે અમારી સમૃધ્ધિ વધારવામાં પડ્યા હતાં.’

‘ચારેક વર્ષ પહેલાં એક વીશ-બાવીશ વર્ષની સુંદર છોકરી અમારી ટ્રકિંગ કંપનીની ઓફિસમાં ક્લાર્ક તરીકે આવી. એનું નામ શોભના. અને એને જોતાં જ તમારા મિત્ર ધરમસિંહના મગજ પર અસર થઈ ગઈ. એને વળગી પડ્યા. ઓહ મારી શોભના આવી ગઈ. બિચારી છોકરી ગભરાઈ ગઈ. હેમા ઓફિસમાં જ હતી. હેમાએ એમને છૂટા પાડ્યા. છોકરીને ધરમસિંહજીના કલાપી પ્રેમની વાતો સમજાવી. છોકરી ગરીબ ઘરની હતી. નોકરી કરતી હતી અને કોલેજમાં ભણતી પણ હતી. ઘરમસિંહે માફી પણ માંગી.’

‘પછી તો હેમાની ગેરહાજરીમાં શોભનાને પોતાની કેબીનમાં બોલાવીને કલાપીના કાવ્યો સમજાવવા માંડ્યા. કોલેજની છોકરી બિચારી સર, સર કરીને સાંભળે. પછીતો એને પણ મજા પડવા માંડી.

શોભનાએ પણ રવિવારના કાવ્ય સંમેલનમાં આવવા માંડ્યું. એક રવિવારે ખૂબ વરસાદ પડ્યો હતો.

ઠાકુરજી જાતે શોભનાને ઘરે મુકવા ગયા. અને રાત્રે એને ત્યાં જ રોકાઈ ગયા. બીજી સવારે આવ્યા ત્યારથી બે જ લાઈન ગણગણતા હતા’

“યારી ગુલામી શું કરું તારી? સનમ!

ગાલે ચૂમું કે પાનીએ? સનમ”

ઓફિસમાં પણ એ જ ચાલુ રહ્યું. એટલું જ નહિ પણ બધા સ્ટાફની હાજરીમાં જ એના હૉઠ ચૂમી લીધા. હેમાને આ વાતની ખબર પડી. અમે શોભનાને અમારા બંગલે બોલાવી. ‘શોભના શું વાત છે?’

‘મેડમ, રાત્રે સર મને મુકવા આવ્યા હતા. બસ આખી રાત મને સામે બેસાડી કવિતાઓ જ ગાયા કરી. પછી મને કહે કે હું ધરમસિંહ નથી હું તારો કલાપી છું. હું ધરમસિંહ ગોહિલ નથી, હું સુરસિંહજી ગોહિલ છું. તું જ મારી શોભના છે. તું જ મારી કવિતા છે. મેડમ હવે હું એમને સમજી શકું છું.

એમની ભાવુકતા મને ગમે છે. એઓ જ્યારે મારો હાથ પકડી મારી આંખોમાં આંખ ઢાળીને જે રીતે એમની લાગણી વહેતી કરે છે તેમાં મને કલાપીના દર્શન થાય છે. હું ભૂલી જાઉં છું કે એઓ મારા બોસ ધરમસિંહજી છે. એમની વાતો અદ્ભૂત છે. એમની મૃદુતા વર્ણવી ન શકાય, માત્ર માણી જ શકાય. આઈ લવ હિમ.’

‘સાહેબ, અમારો દીકરો રાજસિંહ ડોક્ટર થયો છે. એણે સલાહ આપી વાત આગળ વધે તે પહેલાં ડેડીને એ છોકરીથી જૂદા પાડો. ડેડીને હેલ્યુસિનેશનનો પ્રોબલેમ છે. એમને સાઇકિયાટ્રિક ટ્રિટમેન્ટની જરૂર છે. હેમા તમારા મિત્રને મહાબળેશ્વર લઈ ગઈ. દરમ્યાન મેં શોભનાને સમજાવી પટાવીને થોડા પૈસા ઘરેણાં આપીને અમારા ઓળખીતા ટ્રક ડ્રાઈવર રામસિંહ સાથે પરણાવીને રાજકોટ રવાના કરી દીધી. જ્યારે મહાબળેશ્વરથી પાછા આવ્યા ત્યારે એને ખબર પડી કે શોભના કોઈક સાથે

નાશી ગઈ છે. ત્યાર પછી મારી સામે કાયમ રડતા રહ્યા. મને કહેતા, રમાબા તમે જ મારી શોભનાને રામજી ખવાસ સાથે નસાડી છે. પાછી બોલાવો એને. અગર વિષનો પ્યાલો દો મને. બસ આમને આમ ધરમસિંહ માનસિક સમતુલા ગુમાવતા ગયા. એઓ પોતાને કલાપી માનતા થઈ ગયા. ખરેખર એઓ ધરમસિંહજ છે. એ સુરસિંહજી ગોહિલ નથી. હું ધરમસિંહજીની રમા છું. કલાપીની રમા નથી. હેમા એ મારી બહેન હેમા જ છે કલાપીની બીજી પત્ની આનંદી નથી. અને બિચારી શોભના કલાપીની શોભના નથી. હવે એ સભાખંડમાં જ પડી રહે છે. ધમકાવીને ખવડાવીએ છીએ. દર અઠવાડિયે ડોક્ટર આવીને તપાસે છે. સિઝોફ્રેનિયાનું ઈંજેકશન આપી જાય છે. હેમા બિઝનેશ સંભાળે છે. ઘરમાં હું અમારા પતિદેવને સંભાળું છું.

એક ટૂંકા સમયમાં મિત્ર બની ગયેલા ધરમસિંહને ત્રીશ વર્ષ પછી મળવા આવ્યો હતો. મન ખિન્ન થઈ ગયું. મેં કહ્યું ‘રમાબા, હેમા, હું હવે વિદાય લઈશ’

‘રાજપૂતના ખોરડામાં આવેલો મહેમાન વાળુ કર્યા વગર પાછો જાય તો અમારી મહેમાનગતી લાજે.’

‘ના, આજે તો નહિ, સમય હશે તો અમેરિકા જતાં પહેલાં જરૂર આવીશ.’

હું બંગલાની બહાર નીકળ્યો. ગેઇટ બહાર રિક્ષાની રાહ જોતો ઊભો રહ્યો. વીશ પચ્ચીસ મિનિટ થઈ ગઈ પણ એકેય ખાલી રિક્ષા ન દેખાઈ. સામાન્ય રીતે હું મારા મિત્રની કારમાં જ ફરતો હોઉં પણ આજે એની કાર રિપેરમાં હતી. મેં બંગલાના ગરાજ પાસે બે મોટી કાર જોઈ હતી. વિચાર આવ્યો હેમાને કહીશ તો એ મને મૂકી જશે. મેં પીઠ ફેરવી.

બંગલો ન હતો. ગુરખો ન હતો. એક અવાવરું જગ્યા હતી. તેમાં એક બળેલું તૂટેલુ મકાન હતું. એના ભાંગેલા ઓટલા પરથી સફેદ લૂગડામાં હાડપિંજર જેવી બે મહિલાઓ હાથ હલાવીને મને વિદાય આપતી હતી. હું ધૂજી ઉઠ્યો. સદ્ભાગ્યે એક ખાલી રિક્ષા આવી અને હું બેસી ગયો. રિક્ષાવાળાએ પુછ્યું

‘સાહેબ આપ અહિ પહેલી વાર આવો છો?’ મેં કહ્યું ‘હા’.

‘તમે અહિ ક્યાં ભૂલા પડ્યા? આ જગ્યાએ, એક સમયે એક કાઠિયાવાડીનો આલીશાન બંગલો હતો.

એની બે પત્નીઓ હતી. તેમાંની મોટી પત્નીએ એના વરને ઝેરી પેંડા ખવડાવીને મારી નાંખ્યો હતો.

પછી એમાં આગ લાગી હતી. બન્ને સ્ત્રીઓ એમાં ભૂંજાઈ ગઈ હતી’

મારે કશું જ સાંભળવું ન હતું. હું હજુ પણ ધ્રૂજતો હતો. શું મારો ધરમસિંહ ગોહિલ કલાપીનો આત્મા હતો? મારી ભ્રમણાં હતી કે મેં ધરમસિંહનું ભૂત જોયું હતું?

સમાપ્ત.

પ્રગટઃ “મમતા” મેગેઝિન અમદાવાદ, ડિસેંબર ૨૦૧૯ અને “ગુજરાત દર્પણ” ન્યુ જર્સી સપ્ટેંબર ૨૦૨૦

ભીંતર ના વહેણ પ્રકરણ ૩૬

ભીંતર ના વહેણ પ્રકરણ ૩૬

સુરેંદ્ર ગાંધી

                                                               પ્રકરણ:૩૬


 
જોસેફ બાન્ગ્લાદેશ હાઈકમિશનમાં કેવી રીતે પ્રવેશવું એની ગડમથલમાં પડ્યો હતો.અંતે એક ઉપાય સુઝ્યો ખરો. જો કે એમાં જોખમ ભારોભાર હતું. કોઈ પણ જાતનું પગલું ભરતા પહેલા પરીક્ષિતની સંમતિ જરૂરી હતી. બીજે દિવસે સવારે  પરીક્ષિત સમક્ષ પ્રસ્તાવ રજૂ કરવાનું નક્કી કર્યું. જોસેફ જાણતો હતો કે પરીક્ષિત દરેક બાબતનું ઝીણવટભર્યું પૃથ્થકરણ કર્યા પછી નિર્ણય લેતો. પ્રત્યેક મામલાને તટસ્થભાવે તપાસતો. જોસેફે મનોમન કેવી રજુઆત કરવી તે વિચારી રાખ્યું હતું.                      
                   
જોસેફને યાદ આવ્યું કે ખતીજાને પ્રભુક્રુપામા સકંજામાં લેવા ,અંતે એની કારનો ઉપયોગ થયો હતો. એને પણ યાદ આવ્યું કે ખતીજાના ડ્રાઈવરને પણ કારની ટ્રંકમાં કેદ કરવામાં આવ્યો હતો. કાર  ક્યાં હતી? જોસેફના ચહેરા પર આશાની લહેરખી ફરી ગઈ. ખતીજાની કાર  અને એના ડ્રાઈવરનો ઉપયોગ કરીને બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનમાં પ્રવેશવું. ત્રિશૂળના એકાદ બે ઓફિસરોને પણ કારમાં છુપાવીને લઇ જવા. સ્વાભાવિક છે કે હાઈકમિશન ના દરવાન પરિચિત કાર અને ડ્રાઈવરનું ઝીણવટભર્યું સંશયાત્મક સામૈયું કરે! એક વાર  અંદર ગયા પછી ડ્રાઇવરનો ભોમિયા તરીકે ઉપયોગ કરવો. પછી એને અસહાય  દશામાં બંદીવાન બનાવવો જેથી હાનિકારક બને.ખતીજા અને કુરેશીનું અપહરણ, મુખ્ય ધ્યેય હતું.
                 
બીજે દિવસે સવારે જોસેફ અને વિનાયક ત્રિશૂળના હેડક્વાર્ટર્સમાં   ભેગા મળ્યા. એમણે પરીક્ષિત માટે વિગતવાર પ્રસ્તાવના તૈયાર કરી. પરીક્ષિતને ઓફિસ પહોંચતા વિલંબ થયો. વિલંબનું કારણ હતું વાહનોની ભીડ.મુંબઈમાં માનવમહેરામણ ની સાથે સાથે વાહનોનો વધારો પણ બેકાબુ બન્યો છે.જેમ કુટુંબ નિયોજન  યોજના અસરકારક નથી બની શકી તે રીતે વાહન નિયોજન પણ નિષ્ફ્ળ નીવડશે તો એક અબજની વસ્તી ધરાવતા દેશમાં ગજબ થઈને રહેશે.કીડીયારાની જેમ ઉભરાતા માણસો વચ્ચે વાહનવ્યવહાર પણ કીડીની ગતિએ ચાલે ને!
                   
પરીક્ષિત ઓફિસમાં પ્રવેશ્યો. સેક્રેટરીએ જણાવ્યું કે જોસેફ અને વિનાયકે મુલાકાતનો સમય માંગ્યો હતો. અને આજે મુલાકાતે આવનારનું લિસ્ટ લાબું હતું.પરીક્ષિતે એમને તાત્કાલિક મુલાકાતે આવવાનો આદેશ આપ્યો કારણકે જાણતો હતો કે ગળાડૂબ કામમાંથી એમને માટે સમય ફાળવવાનું અશક્ય હતું.
                     
જોસેફ અને વિનાયક તરત હાજર થયા જોસેફે વાતનો દોર સંભાળ્યો.પરીક્ષિત એકાગ્રતાથી સાંભળતો હતો.જોસેફ બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન માં ખતીજાના ડ્રાઇવરની ઓથે, વિનાયક સાથે પ્રવેશીને ખતીજા અને કુરેશીની ધરપકડ કરવા માંગતો હતો.ત્યારબાદ એમને ડો. લાખાણીને હવાલે કરવા.ડો.લાખાણી એમનો કસબ અજમાવીને કુરેશીના મગજના ખૂણેખૂણા માં ફરીને શક્ય તેટલી બાતમી કઢાવે. કુરેશીનું  ત્યાર પછી  શું થશે , ગૌણ હતું. કારણકે એકવાર ડો.લાખાણીને પનારે પડનાર એમનું શેષ જીવન એક જીવતીજાગતી  લાશની જેમ વિતાવે છે. સદ્ભાગ્યે ખતીજાના નતીજા વિષે વિચાર્યું નહોતું. ખતીજાના વિધિના લેખમાં મેખની શક્યતા હતી.
         
પરીક્ષિતે વામન અને વિશ્વનાથને ખતીજાના ડ્રાઈવરને લેવા મોકલ્યા.ડ્રાઈવર હાજર થાય તે દરમ્યાન વિનાયક અને જોસેફ પૂર્વતૈયારીમાં રોકાયા. ત્રિશૂળના આધુનિક શસ્ત્રભંડારમાં થી ખાસ શસ્ત્રસામગ્રી સાથે લઇ જવા માટે એકઠી કરી. વામન અને વિશ્વનાથ ડ્રાઈવરને લઇ આવ્યા. ડ્રાઈવરને ચાનાસ્તો અપાયો.ત્યાર પછી એમની કાર્યવાહીની માહિતી આપવામાં  આવી. સૂચના પ્રમાણે ડ્રાઇવરની જવાબદારી ખતીજાની કાર બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનમાં લઇ જવાની હતી. કારમાં છુપાયેલી બે વ્યક્તિઓનો કોઈ પણ પ્રકારનો ઉલ્લેખ કરવાથી અથવા એમને ઉઘાડા પાડવાથી ડ્રાઇવરના પાર્થિવ દેહને  જિંદગીથી છૂટાછેડા મળી જશે: એમ તાકીદ પણ કરવામાં આવી. ત્રિશૂળની બે મોટરકાર હાઈકમિશનની આસપાસ ફરતી રાખવાનો પ્રબંધ પણ  થઇ ગયો. અડધા કલાક પછી જોસેફ અને વિનાયક ખતીજાની કાર માં રવાના થયા અને એમની આગળ એક અને પાછળ એક ત્રિશૂળની કાર રાખવામાં આવી.
                   
ત્રણ કારનો કાફલો બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન પહોંચવાની તૈયારીમાં હતો. આગળની અને પાછળની કાર અળગી થઇ ગઈ. વિનાયક ડ્રાઇવરની સીટની પાછળ નીચે બેસી ગયો.જોસેફ આગલી પેસેન્જર સીટની પાસે નીચે બેસી ગયો.ફર્ક એટલો હતો કે જોસેફની બંદૂક ડ્રાઈવર પર  નિશાન તાકી રહી હતી. જોસેફે ફરી એકવાર રિવરને ચેતવણી આપી અને કોઈ પણ જાતનું અણછાજતું પગલું નહીં ભરવાની તાકીદ કરી. ડ્રાઈવર  હાઈકમિશનના દરવાજા આગળ અટક્યો.દરવાને ડ્રાઈવર  તરફ એક ઔપચારિક નજર નાખી અને દરવાજો ખોલીને કારને દાખલ થવા દીધી. જોસેફ અને વિનાયક તરત સીટ ઉપર પાછા ગોઠવાઈ ગયા.
               
જોસેફની સૂચના પ્રમાણે યોગ્ય સ્થળે કાર પાર્ક કરીને ત્રિપુટી કારની બહાર નીકળી. જોસેફની બંદૂક ડ્રાઇવરની પીઠમાં ખૂંપાયેલી હતી.જોસેફે ડ્રાઈવરને આગળ કર્યો.ડ્રાઇવરનો બેજ વાપરીને ત્રણેય મકાનમાં પ્રવેશ્યા. જોસેફ અને વિનાયકે એક રૂમમાં પ્રવેશી   વારાફરતી વેશપલટો કરીને ત્યાંના કર્મચારીનો યુનિફોર્મ પહેરી લીધો. ત્યાર બાદ ડ્રાઈવરને એક ખુરશી પર બેસાડીને એના હાથપગ બાંધી દીધા.અને મોં પર ટેઈપ લગાવી દીધી. વિનાયક હળવેકથી રૂમની બહાર નીકળ્યો.વિનાયકને અનુસરતા પહેલા જોસેફે ડ્રાઈવરને થોડીકવાર બેહોશ કરવાના આશયથી એના માથા પર બંદૂકના હાથાનો પ્રહાર કર્યો.જોસેફ સાફસૂફી કરવાનો સામાન લઈને વિનાયકની સાથે થઇ ગયો.લિફ્ટમાં પ્રવેશીને ત્રીજા માળનું બટન દબાવ્યું અને આજ્ઞાંકિત લિફ્ટ તરત ત્રીજા માળે પહોંચી. બહાર નીકળીને બન્ને સફાઈકામ કરવાના ઉદેશ્યથી ડાબી બાજુ વળ્યાં અને પહેલી રુમ ને દરવાજે ટકોરા માર્યા

ભીંતર ના વહેણ પ્રકરણ ૩૫

શ્રી સુરેંદ્ર ગાંધી

ભીંતર ના વ્હેણ   પ્રકરણ:૩૫

 કુશળ અગ્રસેનના પર્સનલ આસિસ્ટન્ટ ઉપર પણ દેખરેખ રાખવાનો પ્રબંધ 

થયો.કારણ કે આઈ.આઈ.એ. ના અત્યંત ખાનગી કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામમાં એ 

નામ વાપરીને માહિતી મેળવવાનો પ્રયત્ન થયો હતો. હોમ મિનિસ્ટર ના 

પર્સનલ આસિસ્ટન્ટ માટે આ નવું નહોતું.છતાંય પરિક્ષિતના મનનું સમાધાન 

નથયું. ફક્ત ચાર વ્યક્તિઓને જ પ્રોગ્રામની ખબર હતી; તો પછી આ શી રીતે 

બન્યું? પરિક્ષિતે મનોમન ઉર્વશીને આ બનાવની બારીકાઈભરી તપાસ 

સોંપવાની નોંધ કરી.

                   ખતીજા પાસેથી બાતમી કઢાવવામાં નુસ્ખાઓ નકામા 

નીવડ્યા. અંતે ખતીજાને આર્થર રોડ લેબોરેટરીમાં ખસેડવાનું નક્કી થયું.  ખતીજાની આંખે પાટા બાંધવામાં આવ્યા. અને ત્રિશૂળની કારમાં 

બેસાડવામાં આવી. કાર આર્થર રોડ જવા રવાના થઇ. કોઈની જાણ 

માં ન આવે તેમ સાહજીકતાથી ખતીજાએ એની કાંડા ઘડિયાળનું બટન 

દબાવીને ઇમરજન્સી એસ.ઓ.એસ. સિગ્નલ એક્ટિવેટ કર્યો.તરતજ 

બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનની ઓફિસના એક કમ્પ્યુટરમાં એની નોંધણી 

થઇ, કમ્પ્યુટર ઓપરેટરે કુરેશીને તાબડતોબ હાજર થવા જણાવ્યું.કુરેશી 

ચિંતિત ચહેરે આવ્યો અને જોયું કે ઇમરજન્સી સિગ્નલ માટુંગા વિસ્તારના 

તુલસી પાઇપ રોડ ઉપરથી આવતો હતો. કુરેશીએ વાહીદ અને વઝીરને 

સિરાજના કારખાનામાંથી રંગાઈને આવેલી ટ્રકમાં  તાબડતોબ ખતીજાની 

સહાયે રવાના કર્યા. વઝીર એક પોર્ટેબલ ટ્રાન્સ્પોન્ડર સાથે ટ્રકમાં ગોઠવાયો. 

કુરેશી એક ડિપ્લોમેટિક લાઇસન્સ પ્લેટવાળી કારમાં ટ્રકને અનુસર્યો. 

ટ્રક અને કાર ટ્રાફિક  ચીરીને લોઅર પરેલ પહોંચ્યા અને નાછૂટકે એક 

ટ્રાફિક સિગ્નલ પર અટકવું પડ્યું.

                   સામાન્ય રીતે બને છે તેમ આવા બેફામ ડ્રાઇવરોને પકડવા 

માટે પોલીસ ગાયબ હોય છે. ટ્રાફિકના કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતી ટ્રક ને 

કોઈ રોકટોક ન નડી.ખતીજાનો સિગ્નલ એ જ ટ્રાફિક લાઈટની સામી 

બાજુએથી આવતો હતો. વઝીરે ટ્રાન્સ્પોન્ડર હાથમાં લઈને સિગ્નલની 

દિશામાં ફેરવ્યું.તરત જ સિગ્નલ્સ વધુ તેજ થયા. સામી બાજુએ એક 

ટેક્સી અને એક મારુતિ પહેલી જ હરોળ માં હતા. ટેક્સીમાં ખતીજા 

હોવાની સંભાવના નબળી હતી. વઝીરે મારુતિ તરફ વહીદનું ધ્યાન 

દોર્યુ અને મારુતિ સાથે અકસ્માત કરવાનું જણાવ્યું. પાછલી કારમાં 

કુરેશીને ફોન પર એસ.એમ.એસ. દ્વારા એ સંદેશો પહોંચાડ્યો. ટ્રાફિક 

સિગ્નલ લાઈટ ગ્રીન થઇ અને વાહનો ગતિમાન થયા. સામેની બાજુએથી 

આવતા સિગ્નલ પણ ચાલવા માંડ્યા.વઝીર નો સંશય દ્રઢ થયો. સિગ્નલ 

મારુતિમાંથી જ આવતો હતો.ટ્રકની સ્પીડ વધી અને સામેથી આવતી 

મારુતિ સાથે અથડાઈ. મારુતિના આગળના ભાગનો ખુરદો બોલી 

ગયો.અને આગળ બેઠેલા પેસેન્જરને ગંભીર ઈજાઓ થઇ.ખતીજા 

પાછલી સીટમાં હતી તેથી નજીવી ઇજા થઇ પણ બચી ગઈ. ટ્રકમાંથી 

વઝીર ઉતર્યો અને મહામહેનતે મારુતિનો પાછલો દરવાજો ખોલીને 

ખતીજા ને બહાર કાઢી.કુરેશીએ હોર્ન વગાડીને ખતીજાનું ધ્યાન દોર્યું.

અને કારમાં બેસી જવાનો ઈશારો કર્યો.ખતીજા પલકારામાં કુરેશી 

સાથે બેસીને પલાયન થઇ ગઈ.

               વાહીદ અને વઝીર પોલીસના આગમનની રાહ જોતા હતા.

થોડા સમય બાદ પોલીસ ની પધરામણી થઇ.મારુતિના પેસેન્જરોને 

તાત્કાલિક સારવાર માટે એમ્બ્યુલન્સમાં હોસ્પિટલ રવાના કર્યા. 

એમનું સ્ટેટમેન્ટ લેવાય તેમ નહોતું.પોલીસે વાહીદ અને વઝીરનું 

સ્ટેટમેન્ટ લીધું. મારુતિના ડ્રાઇવરની ભૂલને લીધે અકસ્માત થયો હતો 

!વધુ લોચા લાપસી નથાય એ માટે પોલીસને સારીએવી દક્ષિણાથી 

સંતુષ્ટ કર્યા અને છુટકારો મેળવ્યો. ફરી એકવાર ન્યાયને ત્રાજવે 

નીતિમત્તા,પ્રમાણિકતા અને કાયદા કરતા રુશવત નજનદાર 

પુરવાર થઇ.કદાચ કુટુંબ નિયોજનથી વસ્તીમાં વધારો અટકાવવાની 

આશા ફળે પણ રુશવત માટે લેવાતા પગલાં જ રુશવતમાં વૃદ્ધિ કરતા 

હોય એમ લાગે છે!રુશવત અજરામર છે.કેવું વિરોધાભાસી સનાતન 

સત્ય! નાગદમન કરનાર આ સહસ્ત્રફેણા દુઃષણનું શમન કરવા આવશે 

ખરા?લાગે છે પરંપરાગત ચમત્કારિક દૈવી તત્વો પર બંધાયેલી પારકી 

આશા પણ સદાય નિરાશા જ ને! જે સમાજ સ્વયંસહાયક ન બને એને 

તો કદાચ ઈશ્વર પણ સહાય ન  કરે! ઉપરછલ્લા આસ્થાના અંધ 

અનુયાયીઓમાં એ સમજ આવશે?

                     ત્રિશૂળની કારને નડેલા અકસ્માતના સમાચાર પરીક્ષિતને 

મળ્યા ત્યારે એ ઘરે જવાની તૈયારીમાં હતો.કારના ડ્રાઇવરની ઈજાઓ 

ગંભીર  હતી.એનો સાથીદાર ઘવાયો હતો પણ એની જિંદગી જોખમમાં 

નહોતી.ખતીજા નો પત્તો કોણે અને કેવી રીતે મેળવ્યો? ખતીજાનું અપહરણ 

કરવામાં કોનો હાથ હોઈ શકે? બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન પર દેખરેખ 

રાખનારનું શું થયું? એટલું તો કચોક્કસ લાગ્યું કે ખતીજાને છોડાવવામાં 

બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન નો જ હાથ હશે. પરીક્ષિતે સેન્ડવિચની દુકાને 

ફોન જોડ્યો .ફોન ચાલુ હતો પણ કોઈ જવાબ ન મળ્યો.વિમાસણ વધી.

પરીક્ષિતે જોસેફને બોલાવ્યો અને બધી માહિતી આપીને સેન્ડવિચની 

દુકાને રવાના કર્યો.પરીક્ષિતે માધવનને પણ માહિતગાર કર્યો.માધવન પણ 

સંમત થયો કે આ કાવતરું બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનનું  જ હોઈ શકે.

                  જોસેફની વિમાસણ વધી.સેન્ડવિચની દુકાનનું ઉઠમણું 

થઇ ચૂક્યું હતું! એણે આસપાસનું નિરીક્ષણ કર્યું; કદાચ કોઈ કદી હાથ 

લાગી જાય!સહુ પ્રથમ તો પરિક્ષિતને દુકાન ગુમ થયાની જાણ કરી. 

પરિક્ષિતે હાલ પૂરતું બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન પર નજર રાખવાનું કામ 

જોસેફ ને જ સોંપ્યું. જોસેફને મામલાની ગંભીરતાનો ખ્યાલ આવ્યો. 

ત્રિશુળ જેવા જ ચબરાક અને ચાલાક લોકો સાથે પનારો પડ્યો હતો. 

જોસેફની સાવધાની, સાવચેતી અને અગમચેતીની માત્રા એક ટોચ 

વધુ તેજ થઇ. જોસેફે ચાલ બદલી . દુશમનની વાટ જોવાને બદલે લડત 

દુશમનને આંગણે જ લઇ જવાનું નક્કી કર્યું. અલબત્ત, એમાં જોખમ પણ 

વધારે જ હતું! જોસેફનું આયોજન વિચક્ષણ હતું. બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનમાં 

પ્રવેશીને ધાંધલ અને અંધાધૂંધીનું વાતાવરણ ઉભું કરી, એનો લાભ લેવો.

કુરેશી અને ખતીજાની ધરપકડ કરવી. વિઝાની અરજી કરવાને બહાને 

પ્રવેશવું.સિક્યુરિટી ક્લિયરન્સ માં રોકટોક ન થાય એટલા માટે જોસેફ 

નિઃશસ્ત્ર રહેવાનો હતો. એક વાર પ્રવેશ મેળવ્યા પછી શસ્ત્રો મેળવવા શી 

રીતે? અંદર ગયા પછી વિનાશક યુક્તિ કેવી રીતે અજમાવવી?  “ઘર કા ભેદી લનકા દાહે” કહેવત આમ જ અસ્તિત્વમાં  આવી હશે.

જોસેફની વિચારમાળા ના મણકા ફરતા હતા.વિચારોના ઉછળતા મોજા 

કિનારે પહોંચતા પહેલા જ શમી જતા હતા. ચોવીસ કલાકમાં કોઈ તોડ 

કાઢવાનું વિચાર્યું.

ભીંતર ના વહેણ પ્રકરણ ૩૩ અને ૩૪

સુરેંદ્ર ગાંઘી ની રોમાંચક નવલકથા

આજે એક સાથે બે પ્રકરણ

ભીંતર ના વ્હેણ

                                  પ્રકરણ:૩૩

પરિક્ષિતને વારાંગનાનું વિસ્મરણ તો નહોતું થયું પણ  કામની વ્યસ્તતાને 

કારણે સહેજ ખ્યાલ બહાર રહી ગયેલું.પરિક્ષિતે વારાંગનાનો સંપર્ક સાધ્યો. 

સિક્યુરિટીની વિધિ પતી ગયા બાદ આરાધ્યદેવી વરંગનાએ દર્શન દીધા 

અને શરૂઆત કરી:

                               ” તુમ આયૅતો આયા મુઝે યાદ, કીતને દીનો કે બાદ 

ગલી મેંઆજ ચાંદ નીકલા” 

પરિક્ષિત નો સુષુપ્ત કાવ્ય સ્ત્રોત પણ વહેવા લાગ્યો અને પ્રત્યુત્તર વાળ્યો

 ” ચોદવી કા ચાંદ હો યા આફતાબ હો, જો ભી હો તુમ ખુદા કી કસમ 

લાજવાબ હો”.

                   વારાંગના પણ ચબરાક હતી; તરત બોલી ” હમે ઔર જિનેકી 

ચાહત ન હોતી, અગર તુમ ન હોતે”. 

 જવાબમાં પરિક્ષિતે દોહરાવ્યું ” મેં  ના ભુલૂંગા , ઈન કસમો કો, ઈન રસમો 

કો, ઈન રિશ્તે – નાતો કો”.

                    વારાંગનાએ પૃચ્છા કરી ” હાલ કૈસા હૈ જનાબ કા?”

                           પરિક્ષિતે સામો સવાલ ફેંક્યો ” કયા    ખ્યાલ હૈ આપ કા?”  

હવે વારાંગનાએ બધી વિગતો વહેતી મૂકી.સારાંશ એ  હતો કે  વારાંગનાની 

સગાઈ સેટેલાઇટ સાથે કરવી. કદાચ એટલે જ જમાઈ દશમાં ગ્રહ તરીકે 

ખ્યાતનામ થતા હશે! સેટેલાઇટ વારાંગનાની આસપાસ ભમ્યા કરે, દરેક 

વિવાહિત પુરુષની જેમ ! છે ને સનાતન સત્ય! જરૂર પડ્યે વારાંગનાની 

કામણગારી કલાકારીગરી સેટેલાઇટ ના માધ્યમ દ્વારા દુનિયા ના કોઈ 

પણ ખૂણા માં પહોંચાડી શકાય. આકાશ માં ઉડતા કોઈ પણ વિમાન 

ને કબજામાં લઇ શકાય, એવું આયોજન પૂર્ણ થવાના તબક્કે હતું. 

અલ્પ સમયમાં એવું આયોજન થઇ શક્યું , એ જાણીને પરિક્ષિત ખુશ થયો. 

અત્યાર સુધીમાં બનેલા બનાવોનું મનોમન સરવૈયું કાઢતા લાગ્યું કે 

પરિસ્થિતિ બેકાબુ નહોતી. છતાંય ફેલાતા રોગનું અને ઉગતા શત્રુનું 

પોષણ તો ન જ કરાય ને! પરિક્ષિત મુકાબલો કરવા માટે કટિબદ્ધ થયો. 

મુદ્દાસર બધી જ વિગતો તપાસી. ક્યાંથી  અને કેવી રીતે શરૂઆત કરવી, 

એ નક્કી કર્યું. કુરેશી, ખતીજા, વાહીદ, વઝીર જેવા શતરંજ ના પ્યાદાઓ 

નો બને તેટલો ઉપયોગ કરી લેવો, સકંજામાં લેતા પહેલા. ફક્ત જે પોસ્ટ 

ઓફિસ બોક્સ ના સરનામે એનરિચ્ડ યુરેનિયમ મોકલવામાં આવ્યું હતું 

એની નક્કર બાતમી હજુ સુધી મળી નહોતી.

        જો કે એ  પોસ્ટ ઓફિસ બોક્સ ત્રિશૂળ ની સતત દેખરેખ હેઠળ હતું 

પણ, હજુ કોઈ પત્તો લાગ્યો નહોતો.  એનરિચ્ડ યુરેનિયમ ના પાર્સલ નું 

શું થયું? એ વિચાર એક ભુતાવળની જેમ પરિક્ષિત ના મગજમાં ભટક્યા 

કરતો. હકીકતમાં તો એ પાર્સલ અણુકેન્દ્રના મેઈલ રુમમાંથી રાબેતા

 મુજબ રવાના થયું હતું પણ  નિર્ધારિત સરનામે પહોંચ્યું નહોતું. પરિણામે 

પાર્સલ ઇઝરાયેલી એમ્બેસી ના સરનામે ન જતા, નોર્થ કોરિયા રેડ ક્રોસ 

માટે તૈયાર કરવામાં આવેલા શિપિંગ કન્ટેઈનરમાં કયારનું હિન્દુસ્તાન 

બહાર જતું રહ્યું હતું. અણુકેન્દ્રના મેઈલ રુમ ના કર્મચારીને આ હેરીફેરી ના 

મહેનતાણામાં દશ હઝાર રૂપિયા મળ્યા હતા. સાથે સાથે ચેતવણી પણ 

મળી હતી કે આ બાબતનો જરા સરખો પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે એક હરફ 

સરખો પણ ઉચ્ચાર્યો તો એના બૈરી છોકરાની જિંદગી નો અંત આવશે.

                   જોખમ તો આવા મામલામાં ડગલે ને પગલે હોય જ! ખતીજને 

પણ આની અણધારી પ્રતીતિ થઇ. એ નીકળી તો હતી અણુકેન્દ્રના 

ડ્રાઇવરની મુલાકાતે જવા પણ એને ખબર નહોતી કે ત્રિશૂળની સહાયથી 

ત્રિશૂળ નો ડ્રાઈવર એનું સામૈયું કરવા સુસજ્જ હતો.ખતીજાનું આગમન 

થયું ત્યારે અણુકેન્દ્ર ના ડ્રાઈવર ની વર્તણુક વિશિષ્ટ નહોતી….એક બંદીવાન 

ની જેમ તાબેદાર બન્યો ને ખતીજા ને સંતુષ્ટ કરી. ખતીજાનોચહેરો તૃપ્ત 

કામાગ્નિની જ્વાળાઓને પ્રતિબિંબિત કરી રહ્યો હતો. ખતીજાએ હોશ 

સંભાળ્યા અને વિદાય લેવાની તૈયારી કરી. નાછૂટકે એણે ડ્રાઇવરની 

સ્વતંત્રતા ઉપર અંકુશ મુકવાની વિધિ પતાવી. ત્યારબાદ તે ફ્લેટ ના પ્રવેશ 

દ્વાર તરફ વળી, ત્યાં જ અણુકેન્દ્રના ડ્રાઈવરે રિમોટ કંટ્રોલ થી બાથરૂમ માં 

ગરમ પાણીના હીટર સાથે સંકળાયેલ એક્સ્પ્લોઝીવમાં જામગરી ચાંપી. 

ધડાકાભેર હીટરની હૈયા વરાળને વેગ મળ્યો.ખતીજા ચોંકી ગઈ અને 

બાથરૂમ તરફ વળી. બાથરૂમ માં નજર નાખી તો કોઈ ભગ્ન મંદિરના 

અવશેષ જોઈને ચોધાર આંસુ વહાવતી ફાટેલી પાઇપ દેખાઈ. ધડાકાના 

અવાજથી પાડોશીઓનું ધ્યાન દોરાયું અને બારણે ટકોરા થયા. ખતીજાએ 

ડ્રાઈવર ને જે રુમ માં કેદ કર્યો હતો તે રૂમનું બારણું બંધ કરીને મુખ્ય 

દરવાજો ખોલ્યો. બે માણસો ચિંતાતુર ચહેરો ઓઢીને ઉભા હતા. ખતીજાએ 

બાથરૂમ માં ફાટેલા હીટર વિષે જણાવ્યું અને ઉમેર્યું કે એ નીચે જઈને 

એના ડ્રાઈવર ને  બોલાવી આવશે તથા શીઘ્રતાથી સમારકામ હાથ ધરવામાં 

આવશે. પેલા બે માણસો નો આભાર માનીને એણે દરવાજો બંધ કર્યો. 

ખતીજાએ ડ્રાઇવરનો સેલફોન જોડ્યો પણ ડ્રાઇવરનો સેલફોન બંધ હતો. 

ખતીજાની વિમાસણ વધી કારણકે ડ્રાઇવરનો સેલફોન બંધ હોય એ અશક્ય 

હતું. બે મિનિટ રહીને ફરી પાછો ડ્રાઈવરને ફોન જોડ્યો પણ ફરી સંપર્ક 

ન થયો. ખતીજાને હવે ચિંતા થવા લાગી અને કુશંકાના વાદળો ઘનિષ્ટ 

થયા. દાદરો ઉતરીને એ ડ્રાઇવરની શોધમાં ગઈ. કાર તો નિર્ધારિત 

સ્થળે જ પાર્ક થયેલી હતી પણ, ડ્રાઈવર એમાં નહોતો. દરવાનને 

ડ્રાઈવર વિષે પૃચ્છા કરી પણ કોઈ ભાળ ન મળી. કારની ટ્રંકમાંથી 

કૈંક ખખડાટ થતો હોય એમ લાગ્યું.

            ખતીજા પાસે કારની ચાવી નહોતી પણ દરવાજાનું હેન્ડલ ખેંચતા  

જ દરવાજો ખુલ્યો. એણે કારમાંથી ટ્રંક ખોલવા માટે કમર ઝુકાવી ત્યાં 

જ એક અણધાર્યો બનાવ બન્યો. એક પિસ્તોલ ની નાળ એની 

પીંઠમાંખૂંપી ગઈ… એક અવાજ આવ્યો ” જો ચુપચાપ ગાડીમાં બેસી 

નહીં જાય તો આ ફાની દુનિયાનો ત્યાગ કરવો પડશે.” અનિચ્છાએ 

પણ ખતીજા આદેશને અનુસરી અને સહેજ પણ આનાકાની કર્યા વગર 

ગાડીમાં પાછળની સીટ પર બેઠી. ખતીજા ની બાજુમાં એક 

પિસ્તોલધારી માણસ ગોઠવાયો અને બીજા માણસે કારનું સુકાન સંભાળ્યું 

કાર ગતિમાન થઇ. ખતીજાની આંખો પર કાળી પટ્ટી ચઢાવવામાં આવી. 

કારમાં સ્મશાનવત શાંતિ પથરાયેલી હતી.કાર સડસડાટ ત્રિશુલના એક 

સ્થાન પર પહોંચી. બહારથી જરી પુરાણો લાગતો એક ટ્રેઇનનો ડબ્બો 

ખાસ ધ્યાન ન દોરે તેમ માટુંગાના રેલવે યાર્ડની એક અવાવરી જગ્યામાં 

વસ્યો હતો. હકીકતમાં તો એ ત્રિશૂળ ની હાલતી ચાલતી મોબાઇલ 

પ્રયોગશાળા હતી, જેનો સહેલાઈથી પીછો ન કરી શકાય. પૈડાના પગરખાં 

પારખનારને થાપ આપવી સહેલી હતી.જો કે આ ડબ્બામાં તમામ અદ્યતન 

સગવડો મોજુદ હતી.ખતીજાને અહીં કેદ કરવામાં આવી પણ એને ખ્યાલ ન 

આવ્યો કે એ ક્યાં છે.ડબ્બાની બારીઓ બુલેટપ્રુફ  દુધિયા કાચથી મઢેલી હતી. 

વહી જતી દિનચર્યાના પુરાવારૂપે તિમિર અને તેજની અવરજવર સિવાય 

બીજી કોઈ હિલચાલની આપ લે થાય તેમ નહોતું. ત્રિશૂળની એક પરિચારિકાએ ખતીજાને આવકારી 

અને બધી વ્યવસ્થાની માહિતી આપી. સાથે સાથે ચેતવણી પણ આપી 

કે કોઈ પણ અણછાજતી વર્તણૂકને અવકાશ નહોતો અને જો તેમ થશે તો 

એના પરિણામ અવશ્ય નુકશાનકારક જ હશે.

  પ્રકરણ:૩૪

પરિક્ષિતે સમગ્ર પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરી હતી. હવે નિર્ણયાત્મક પગલાં 

ભરવાનો સમય પાકી ગયો હતો. ખતીજાની ધરપકડથી પહેલ થઇ હતી. 

ત્રિશૂળના માણસોને ખતીજા પાસેથી બાતમી કઢાવવાનો આદેશ મળી 

ચુક્યો હતો. જરૂર પડે ડો. લાખાણીની મદદ લેવાનું પણ નક્કી થયું હતું.

ખતીજાને આર્થરરોડની લેબોરેટરીમાં ખસેડવાનો બંદોબસ્ત પણ થઇ 

ગયો હતો.

                તાજ હોટેલની રૂમ નં ૬૧૨માં ઉતારો લેનાર વ્યક્તિ વિષે મળેલી 

બાતમીની ફાઈલ પરિક્ષિત ની નજર સમક્ષ હતી. ફાઈલ ઉઘાડીને એણે 

વિગતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. નામ હતું જિન તાઓ મિન્હ. એ ચાઈનીઝ 

કમ્પ્યુટર બિઝનેસના વિકાસાર્થે થોડાક ચુનંદા ઇન્ડિયન કમ્પ્યુટર 

નિષ્ણાતોને નોકરી આપીને ચાઈના લઇ જવાના ઈરાદાથી ઇન્ડિયા 

આવ્યો હતો. છતાં નવાઈની વાત એ હતી કે જિન તાઓ ક્યારે અને 

કેવી રીતે ઇન્ડિયામાં પ્રવેશ્યો, એની કોઈ માહિતી ન હતી. જિન તાઓના 

ફોટાને ઇન્ટરપોલમાં મોકલવામાં આવ્યો પણ ત્યાંથી કોઈ વિશેષ 

માહિતી પ્રાપ્ત ન થઇ. જિમ તાઓ તાજ હોટેલમાંથી નીકળીને અદૃશ્ય 

થઇ ગયો હતો! ક્યાંથી આવ્યો અને ક્યાં ગયો….કશી જ ખબર નહોતી. 

જિન તાઓને તાજમાં મળવા આવનાર વ્યક્તિઓના ફોટા પરથી મળેલી 

માહિતીના આધારે એટલું જાણવા મળ્યું કે એ માણસ એક સામાન્ય 

એક્ટર હતો અને કન્યાકુમારી નામની એક સ્ત્રીએ એને તાજ હોટેલમાં 

દેખા દઈને રૂમ નં. ૬૧૨ માં એક બ્રીફ કેઈસ પહોંચતી કરવાના પાંચસો 

રૂપિયા આપ્યા હતા. આ ગોઠવણ કરવા માટે એ માણસને કન્યાકુમારી 

પ્રાઇડ ઓફ ઇન્ડિયા નામના રેસ્ટોરન્ટ માં મળી હતી.

              વિનાયક ભંડારીનો સંપર્ક સાધીને પરિક્ષિતે એને કન્યાકુમારીને 

સકંજામાં લેવાનો આદેશ આપ્યો હતો. વિનાયક જાણતો હતો કે એ કામ 

કઠિન હતું. કારણકે જયારે કન્યાકુમારી બહાર જતી ત્યારે એનો અંગરક્ષક 

હમેશા એની સાથે રહેતો. કન્યાકુમારી દિલ્હીના એક આલીશાન મકાનમાં 

રહેતી હતી. મકાનમાં અનધિકૃત પ્રવેશ અશક્ય હતો. વિનાયકે નક્કી 

કર્યું હતું કે કન્યાકુમારીને એના ઘરમાં જ કેદ કરવી. કેબલ ટીવી કંપની 

ની મદદથી કન્યાકુમારીના કેબલ સિગ્નલમાં ગરબડ કરી, વિનાયક 

અને ત્રિશૂળ દિલ્હી બ્રાન્ચ ના બે માણસો રીપેરીંગ કરવાને બહાને 

કન્યાકુમારીના નિવાસમાં પહોંચી ગયા. ત્યાં એકત્રિત કરવામાં આવેલી

 ઇલેક્ટ્રોનિક સામગ્રી જોઈને ત્રણેયને અચંબો થયો.  બધી સામગ્રી 

અદ્યતન હતી. ત્રિપુટીએ તપાસ આરંભી. કન્યાકુમારી બેઠકખંડમાં 

સોફા પર બેઠી હતી. એનો અંગરક્ષક વિનાયકને અનુસરી રહ્યો હતો. 

અચાનક વિનાયક અંગરક્ષક તરફ ફર્યો અને એક સાયલેન્સરવાળી 

રિવોલ્વર એના લમણાં માં તાકીને એને ચૂપ રહેવાની તાકીદ કરી.

 અંગરક્ષક અણધાર્યા હુમલાથી હેબતાઈ ગયો પણ બીજી જ  ક્ષણે 

એણે વિનાયકની રિવોલ્વર પર ઝાપટ મારી. વિનાયક આવી કોઈ 

હિલચાલની અપેક્ષા રાખતો જ હતો છતાંય એણે સમતુલા ગુમાવી 

અને એના હાથમાંથી રિવોલ્વર પડી ગઈ. બેઉં જણા ભૂખ્યા વરુની જેમ 

રિવોલ્વર તરફ ધસ્યા. અંગરક્ષક ના હાથમાં રિવોલ્વર આવી ગઈ અને 

એણે વિનાયકની છાતી તરફ ગોળી છોડી …. વિનાયક વીજળીની ત્વરાએ 

પડખું ફર્યો અને અંગરક્ષકના પગ ઉપર પ્રહાર કર્યો. નસીબજોગે ગોળી 

નિશાન ચુકી ગઈ હતી.અંગરક્ષકના પગનું  હાડકું તૂટ્યું હોય ,એમ એને લાગ્યું.

               અંગરક્ષક પડ્યો. વિનાયકે એક જોરદાર લાત મારી, અંગરક્ષકના 

હાથમાંથી રિવોલ્વર પડી ગઈ અને વિનાયકે ઝપટ મારીને લઇ લીધી, 

અંગરક્ષકને બેસી રહેવાનો હુકમ કર્યો અને સાથે સાથે ચેતવણી પણ 

આપી કે કોઈ પણ જાતની ચૂં કે ચાં કરવાનું પરિણામ અસહ્ય પીડાકારક 

નીવડશે. અંગરક્ષક મહામહેનતે કણસવાનું ટાળી શક્યો. એના પગની 

દુઃખદ હાલત પર રડવાનું એ માંડ માંડ અટકાવી શકતો હતો. રુદન 

પુરુષો માટે શોભાસ્પદ નથી ગણાતું. છતાંય એટલું તો ખરું જ કે 

સંવેદનશીલ પુરુષો લાગણીઓને અવશ્ય વાચા આપે છે. લાગણીઓના 

માપદંડથી પુરુષોની મર્દાનગીનું માપ ન નીકળી શકે. લાગણીઓને કાબુમાં 

રાખનારા અને વ્યક્ત ન કરી શકનાર કરતા, લાગણીઓ વ્યક્ત કરી શકે

 એવા પુરુષોની મર્દાનગી કદાચિત ઉચ્ચ કક્ષાની હોય છે.

              વિનાયકના સાથીદાર ને માથે અંગરક્ષકની માવજત કરવાનું આવ્યું. 

વિનાયકે કન્યાકુમારીને જણાવ્યું કે એના અંગરક્ષકની તોછડાઈ હાનિકારક 

પુરવાર થઇ છે અને સારવાર માટે એને હોસ્પિટલ લઇ જવાનો પ્રબંધ થઇ 

ગયો છે.ત્યારબાદ વિનાયકે કન્યાકુમારીની અવરજવર પર પ્રતિબંધ મુક્યો. 

અર્થાત એના જ ઘરમાં એ કેદી હતી. કન્યાકુમારીએ કોઈ પણ જાતના 

ગભરાટ વગર ક્રોધને કાબુમાં રાખીને કારણ પૂછ્યું અને વોરંટ વગરની 

ધરપકડને પડકારી. કન્યાકુમારીએ પોતાના અંગત વકીલની હાજરીમાં 

જ બધી કાર્યવાહી થાય, એ મુદ્દા પર ભાર મુક્યો. વિનાયક તૈયાર જ હતો. 

એણે ખિસ્સામાંથી સર્ચ વોરંટ કાઢ્યું અને કન્યાકુમારીને હવાલે કર્યું. વધુમાં 

એ પણ જણાવ્યું કે એક્સપ્રેસ ઇન્ટરનૅશનલની ડાયરીમાં આતંકવાદીઓના 

લિસ્ટ સાથે કન્યાકુમારીનું નામ પણ હતું. એટલે એની ધરપકડ કરવામાં 

આવી હતી. ઘરમાં એકત્રિત કરાયેલી ઇલેક્ટ્રોનિક સામગ્રીનો નિર્દેશ કરીને 

એની વિગતો જાણવાની જરૂર પર ભાર મુક્યો. નેશનલ સિક્યુરિટી 

જાળવવા માટે શંકાસ્પદ આતંકવાદીઓને કાનૂની કાર્યવાહી વગર 

જેલયાત્રા કરાવવાના ખરડાને લોકસભાએ પસાર કર્યો હતો;એ બાબત પર 

વિનયકે કન્યાકુમારીનું ધ્યાન દોર્યું. વધુમાં ઉમેર્યું કે કન્યાકુમારીના અંગત 

વકીલની હાજરીનું કોઈ વજન નહીં પડે! કન્યાકુમારીના સંદેશ વ્યવહાર 

પર અંકુશ મુકવામાં આવ્યા હતા અને બધો જ વ્યવહાર સરકારી દેખરેખ 

હેઠળ હતો. વિનાયકે પરિક્ષિતને ફોન કરીને સમગ્ર અહેવાલ સુપરત કર્યો. 

પરિક્ષિતે પ્રોત્સાહન આપ્યું અને કામગીરીનો નિયમિત અહેવાલ મળતો 

રહે, તેવો પ્રબંધ કર્યો.

ભીંતરના વહેણ પ્રકરણ ૩૨

ભીંતરના વહેણ
 
 પ્રકરણ:૩૨                                                      

   ખતીજા આજે કુરેશી સાથે અણુકેન્દ્રની કાર વિષે વાત કરવા માંગતી હતી

એણે કુરેશીનો સંપર્ક સાધ્યોકુરેશીએ ખતીજા ને એના રહેઠાણ પર આવવા 

કહ્યું.ખતીજા કુરેશી નો ઈરાઓ પામી ગઈજયારે જયારે કુરેશી ખતીજા ને 

એના આવાસમાં બોલાવતો ત્યારે કામની સાથે  કામાગ્નિની જ્વાળાઓ 

પ્રજ્વલિત થતીઆમતો ખતીજા અણુકેન્દ્રના ડ્રાઈવરની કૃપાથી સંતુષ્ટ હતી.

 છતાંય કુરેશીનો સંશય સળવળી  ઉઠે એટલા માટે એણે વિષય વ્યાસનાની

વ્યાયામશાળા ના વ્યસની કુરેશી પાસે અથાગ પરિશ્રમ કરાવવાનું સ્વીકાર્યું.

         ખતીજા પણ કુરેશીની જેમ બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશન ના આવાસમાં  

રહેતી હતીખતીજા ને કુરેશીના રૂમ તરફ જતી જોઈને બેચાર ખંધા 

કર્મચારીઓએ ખંધા હાસ્ય વેર્યાજો કે હાસ્યમાં ઈર્ષ્યાનો અણસાર હતો

કદાચ એમના પર ખતીજા ની કૃપા દ્રષ્ટિ નહોતી અવતરી એનો વસવસો હોય

ખતીજાએ પરબડી તો નહોતી બેસાડીસર્વ તૃષ્ણા પીડિતોને  રાહત આપવાનું 

એના ગજ બહારનું હતુંઘડીકમાં તો ખતીજા કુરેશીના રૂમ માં પ્રવેશી

કુરેશીએ એને આવકારી અને ઉઠીને રૂમનો દરવાજો બંધ કર્યોખતીજાએ 

કુરેશીને પહેલ કરવા દીધી.કુરેશીના બાહુપાશમાં જકડાઈ અને આવી 

અધીરાઈ બદલ કુરેશીને ટપાર્યોજવાબમાં કુરેશીએ ખંધુ  હાસ્ય વેર્યું

અને ખતીજા ને મુક્ત કરીખતીજાએ ધીરજના ફળ મીઠા હોવાનો 

ઉલ્લેખ કર્યોકુરેશીએ પ્રત્યુત્તર વાળ્યો કે અધીરાઈના ખાટાં ફળ પણ 

એને માટે તો એટલા  રુચિકર હતાખતીજાએ મજાકમાં કુરેશીહની 

પસંદ વિષે પૂછ્યું  “મીઠાશ કે ખટાશ?” કુરેશી પણ ગાંજ્યો જાય તેમ  

હતોતરત  બોલ્યોમીઠાશખટાશ તો દિમાગી એહસાસ છેએણે તો સફળ ફલપ્રાપ્તિ  પસંદ હતી.

               ખતીજાએ વાતને ગંભીર વળાંક આપ્યોબાંગ્લાદેશના  

હાઈકમિશનના કમ્પાઉન્ડમાં ખડકાયેલી ઇન્ડિયન અણુકેન્દ્રની કારની 

વાત છેડીઅણુકેન્દ્રના કાફલાને ખોરંભે ચઢાવવાનું ષડયંત્ર પણ એમણે  

ગોઠવેલું નેપણ ચોરાયેલા  એનરિચ્ડ યુરેનિયમની પુર્ણાહુતી થાયતે 

પહેલા જોસેફ છટકી ગયો અને પીટર  ચોરેલી અણુકેન્દ્રની કાર ને  નાછૂટકે 

સિરાજના કારખાને લઇ જવા મજબુર થયો.વાસ્તવમાં તો પીટર અને  

તેના સાથીદારોને સૂચના આપવામાં આવી હતીકે  અણુકેન્દ્રની કારનો 

કબજો લઇ રાતોરાત બેવાગ્યા પહેલા સાસૂન ડોક પહોંચાડવીત્યાંથી 

તરત  કાર એક ફ્રેઈટર માં રંગુન રવાના કરવાનો પ્રબંધ થઇ ચુક્યો હતો

 કમનસીબે કાર પહોંચી નહીં અને ફ્રેઈટર સાસૂન ડોકથી રવાના થઇ  

ગઈ હતીહવે કારની સેઈફમાં જે એનરિચ્ડ યુરેનિયમ હતું એનું શું

એટલું તો ચોક્કસ હતું કે એવું જોખમ લાંબો સમય ખેડી  શકાય.

       કુરેશીએ પ્રસ્તાવ મુક્યો કે ચોરાયેલો માલ રંગુન મોક્લવવાનો 

હતો એટલે કોઈ બીજો રસ્તો શોધવો  રહ્યોથોડો વિચાર કરીને 

કુરેશીએ એક નવી યોજના ઘડી કાઢીએનરિચ્ડ યુરેનિયમને બાંગ્લાદેશ 

હાઈકમિશનની ડિપ્લોમેટિક લાઇસન્સ  પ્લેટ ધરાવતી કારમાં મૂકીને 

મ્યાનમાર કોન્સુલેટને હવાલે કરવુંઅને ત્યાં થી રંગુનની રવાનગીનો 

પ્રબન્ધ કરવોખતીજા સંમત થઇ અને બને તેટલી ઝડપથી  કામ 

હાથ ધરવાની ભલામણ કરીકુરેશીના નસીબમાં અથાગ પરિશ્રમ 

કરવાનું નહીં નિર્માયું હોય એટલે  તરત ઉઠીને રૂમની બહાર 

નીકળ્યોખતીજાએ પણ હળવાશ અનુભવી.કુરેશીએ અણુકેન્દ્રની 

કારનો દરવાજો ખોલીને સેઈફના તાળા પર એક વાયર ચોંટાડ્યો

વાયરના બીજા છેડે એક ડિજિટલ મીટર હતુંમીટર સળવળ્યું અને 

આંકડાઓ ફરવા મંડ્યાથોડીક  વારમાં મીટરના ડાયલ માં ચાર 

આંકડા સ્થિર થયા અને સેઇફ ખોલવાનું કોમ્બિનેશન મળી ગયું.એણે 

સેઈફના તાળા પર એક પછી એક આંકડા મેળવ્યા અને સેઇફ ખુલી ગઈ

સેઈફમાંથી સિલિન્ડર કાળજીપૂર્વક કાઢીને બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનની 

કારમાં ગોઠવ્યુંત્યારબાદ સેલફોન પર મ્યાનમાર  કોન્સ્યુલેટનો નંબર 

જોડ્યો અને કોન્સલ જનરલ સાથે વાત કરીને સહાયતા માંગી.કોન્સલ 

જનરલે સઘળી વિગતો જાણ્યા પછી જરૂરી સહાય કરવાની ખાત્રી આપી

વિગતમાં કુરેશીએ જણાવ્યું કે એક જોખમકારક માલને ડિપ્લોમેટિક 

પાઉચ માં મ્યાનમાર રવાના કરવાનો હતોઅલબત્તદાનદક્ષિણા તરીકે 

સેવાભાવી કોન્સલ જનરલના સ્વિસ બેન્ક એકાઉન્ટ માં રાબેતા મુજબ 

પૈસા પણ જમા થઇ જવાના હતા.કોન્સલ જનરલ લક્ષ્મી ચાંદલો કરવા 

આવે ત્યારે મોઢું ધોવા જાય એવા તો નહોતા એટલે તો કુરેશીને 

તાબડતોબ મ્યાનમારના કોન્સ્યુલેટમાં માલ પહોંચતો કરવાની તાકીદ કરી.

                               રઝિયા ઝેદી અમેરિકન કોન્સ્યુલેટની લિસનીંગ

પોસ્ટમાં રાબેતા મુજબની ડ્યુટી પર હતી. આજે કોણ જાણે કેમ

પણ આંતરરાષ્ટ્રીય અરબી-ફારસી ફોન ટ્રાફિક નહિવત હતો. એટલે

લોકલ ફોન કોલ પર દેખરેખ રાખવાનું નક્કી કર્યું. નસીબજોગે કુરેશી

અને મ્યાનમારના કોન્સલ જનરલ વચ્ચે ચાલી રહેલી વાત રઝિયાને

કાને પડી! કુરેશી બેદરકાર તો નહોતો પણ આજે લેન્ડલાઈન વાપરવાને

બદલે સેલ ફોન પર વાત કરવાની ભૂલ કરી નાખી! રઝિયાએ સાંભળતા

સાંભળતા આખો સંવાદ ટેપ રેકોર્ડરમાં ટેઈપ કરી લીધી હતો. એક હાર્ડ

કોપી કાઢી અને સેક્શન ચીફની ઓફિસમાં મોકલાવી.

                          રઝિયાના સેક્શન ચીફની જિજ્ઞાસા જાગૃત થઇ.

બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમારમાં અમેરિકાને ખાસ રસ નહોતો. આ દેશો

અમેરિકાના હિતેચ્છુઓમાં નહોતા અને અમેરિકાનું અહિત કરવા

પણ અશક્તિમાન હતા. છતાંય સાવચેતી ખાતર એણે રઝિયાના

મોકલાવેલ રિપોર્ટના આધારે તપાસ કરવાનું નક્કી કર્યું. એણે

સ્થાનિક અમેરિકન જાસૂસી ખાતાના અધ્યક્ષને ફોન કરીને આ

બાબત જણાવી. જાસુસીખાતાના વડાએ બનતી તપાસ કરવાની

ખાત્રી આપી. આ કામ એણે જાસુસીખાતાના સ્થાનિક કાર્યકર

નરોત્તમ પુંડરીકને સોંપ્યું અને બનતી ત્વરાએ તપાસ કરવાનો

આદેશ આપ્યો. પુંડરીકે ક્ષણભર વિચારીને બાંગ્લાદેશ હાઈકમિશનને

બદલે મ્યાનમારના કોન્સ્યુલેટની ઓફિસ તરફ જવાનો નિર્ણય લીધો

અને અમેરિકન ડિપ્લોમેટિક લાઇસન્સ પ્લેટવાળી કાર લઈને રવાના થયો.

                          મ્યાનમાર કોન્સ્યુલેટની ઓફિસ અને નિવાસસ્થાન

એક જ મકાનમાં હતા. કોલાબાના દરિયાકિનારે ત્રણ માળનું મકાન હતું.

સાગરદર્શનના અભિલાષી એવા કોન્સ્યુલેટ જનરલે મકાનના રસ્તા

તરફના  આગળના ભાગમાં કચેરીની અને પાછળના સમુદ્ર તરફના

ભાગમાં રહેઠાણની વ્યવસ્થા કરી હતી. સ્ટાફના રહેઠાણ માટે થોડેક

દૂર બીજા મકાનમાં વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. પુંડરીકને પહોંચતા

લગભગ કલાકેક થયો. એણે કાર કોન્સ્યુલેટ ના ગેઇટની સામેની

બાજુએ એક ખાંચામાં પાર્ક કરી. ત્યાંથી સમગ્ર કોન્સ્યુલેટ પર નજર

રાખી શકાય તેમ હતું. પુંડરીકે  કેમેરા તૈયાર કર્યા અને કામની

શરૂઆત કરી. વીસેક મિનિટ બાદ એક ડિપ્લોમેટિક કાર આવતી

જોઈ એટલે એના ફોટા ઝડપ્યા. કાર ગેઇટ પાસે અટકી અને

એની લાઇસન્સ પ્લેટનો ફોટો ઝડપી લીધો. પલકારામાં કાર

કોન્સ્યુલેટના કમ્પાઉન્ડ માં દાખલ થઇ ગઈ. પુંડરીક કારમાંથી

બહાર નીકળ્યો અને કોન્સ્યુલેટનો દરવાજો બંધ થાય તે પહેલા

ત્યાં પહોંચી ગયો. દરવાને પૂછતાછ કરવા રોક્યો એટલે પુંડરિકે

જણાવ્યું કે એ ખબરપત્રી હતો અને વિઝા મેળવવા માટે આપેલો

પાસપોર્ટ લેવા આવ્યો હતો. દરવાને એને પ્રવેશ આપ્યો.

“સેલ્યુટ” – વાર્તાઃ પ્રવીણ શાસ્ત્રી

“સેલ્યુટ”

શહેરમાં અને ખાસતો પોલિસ ડિપાર્ટમેંટમાં હાહાકાર મચી ગયો. એસીપી દેસાઈ સાહેબ ઘરના દિવાનખાનામાં રિક્લાઈનર ચેરમાં મૃત હાલતમાં મળી આવ્યા હતા. રાત્રે નવ વાગ્યે પોલિસ ઈન્પેક્ટર રાઠોડ એને ઘેર ગયા ત્યારે બારણું અનલોક હતું. રાઠોડે તરતજ ડોક્ટર અને ડિપાર્ટમેંટમાં ફોન કર્યો અને માત્ર ત્રણ મિનિટમાં કમિશ્નર સાહેબ અને ડિટેક્ટિવ ટીમ અને એંબ્યુલંસ આવી પહોંચી.

ઘરમાં બીજું કોઈ નહોતું. આસિસ્ટંટ પોલિસ કમિશ્નર દેસાઈ સાહેબ એકલા જ રહેતા હતા. બે વર્ષ પહેલાં પત્ની ગુજરી ગયા હતા. બે દીકરીઓ પરણીને સાસરે ગઈ હતી. પુત્ર અમેરિકામાં સોફ્ટવેર ઈન્જીનીઅર હતો. ઘરકામ માટે  અને રાંધવા માટે બે કામવાળી બહેનો રાખી હતી. ખરેખર તો એની ઓફિસ એ જ એમનું ઘર હતું. સામાન્ય રીતે રાત્રે આઠ વાગ્યે એ ઘેર જતાં. બાથ લઈને દિવાનખાનાં જ ડેસ્ક પર જ ડિનર લેતા. ડિનર લેતાં જ દીકરી કે દીકરા સાથે ફોન પર ટૂંકી વાત કરી લેતા. ડિનર મૂકીને કામવાળી બહેનો ઘેર જતી. પોતાની ડીસ એઓ જાતે જ ક્લિન કરી લેતા.

જ્યારે રાઠોડ એમને ઘેર ગયા ત્યારે સિન્કમાં સાફ કર્યા વગરની ડિસ પડી હતી. રિક્લાઈનર પર દેહ ઢળેલો હતો અને હાથમાં ગન હતી હજુ લમણાંમાંથી લોહી નિકળતું હતું. મિડિયાને ખબર પડે તે પહેલાં પોલિસ દ્વારા ઘરની આઆજુ સિક્યોરિટી કોર્ડન કરી દેવાઈ હતી. આખરે રાત્રે બાર વાગ્યે જાહેર થયું કે એસૉપી દેસાઈ એ આત્મહત્યા કરી હતી. આત્મહત્યા અંગે કોઈ નોટ્સ મળી ન હતી પણ પત્નીના મૃત્યુ પછી એકલવાયાપણાના ડિપ્રેશનની અસર દેખાતી હતી.

પ્રેસને જ્યારે આ સમાચાર મળ્યા ત્યારે અંદરના પાના પર ટૂંકા સમાચાર તરીકે જ એનો સમાવેશ થયો. હેડ લાઈન સમાચાર તો લોકપ્રિય નેતા શ્રી સામંતજીના મુખ્ય પ્રધાન તરીકેના સોગનવિધિના હતા. અનેક સંસ્થાઓના પોતાની એડવર્ટાઈઝ અને શ્રીસામંતના ફોટા સાથે અભિનંદનના સંદેશાઓથી જ છાપાઓ ભરેલા હતાં. ડિપ્રેશ્ડ પોલિસ ઓફિસરની આત્મહત્યાના સમાચાર માટે ખાસ જગ્યા જ રહી ન હતી.

એક અઠવાડિયાથી ચર્ચાતું હતું. મુખ્ય પ્રધાન કોણ બનશે. અનેક અટળકો ચાલતી હતી. એકાએક બે દિવસ પહેલાં જ પાર્ટીના હાઈકમાન્ડે શ્રી સામતજીનું નામ જાહેર કર્યું. એક સમયનો બદનામી બદમાશ સામંત લોકમાન્ય લોકપ્રિય રાજપુરૂષ બની ગયો હતો. રાજ્યના ચિફમિનિસ્ટર તરીકે ઘણી ઘણી સંસ્થાઓએ હર્ષ વ્યક્ત કર્યો હતો.

વહેલી સવારે સામંતજીને સોગનવુધિ પહેલાં જ દેસાઈના મૃત્યુ સમાચાર મળ્યા. એણે કમિશ્નરને ફોન કર્યો.

‘દેસાઈને શું થયું’

‘ઓફિસર દેસાઈએ આત્મહત્યા કરી છે’

‘તમને ચોક્કસ ખાત્રી છે કે એમણે આત્મહત્યા જ કરી છે. કોઈ ચિઠ્ઠી કે નોટ્સ મૂકી છે?’

‘ના સાહેબ. પણ એઓ માનસિકરીતે અસમતોલ જણાતા હતા.’ કમિશ્નરે સામંતને કહ્યું.

‘દેસાઈ એક ઇમાનદાર પોલિસ ઓફિસર હતા. હું એમને મારી સિક્યોરિટી ટીમમાં રાખવાનો હતો. બરાબર તપાસ કરો. સ્યૂસાઈડને બદલે ફાઉલપ્લે પણ હોઈ શકે. ઓનેસ્ટ પોલિસ ઓફિસરને અનેક દુશ્મનો હોય છે. જો મર્ડર હોય તો મર્ડરરને ફાંસી અપાવી ને જ રહીશ. પાકી તપાસ કરો. આત્મ હત્યા હોય તો એની કોઈ નોટ્સ હશે જ. કંઈ મળે તો મિડિયાને ખબર પડે તે પહેલાં એની નોટ્સ કે ચિઠ્ઠી મને જ મળવી જોઈએ’ સામંતે હુકમ કર્યો.

‘સ્યોર સર’

દીકરીઓ જમાઈ સાથે આવી ગઈ. દીકરો અમેરિકાથી આવી પહોંચ્યો. ત્રીજે દિવસે અગ્નિદાહ થયો. મુખ્યપ્રધાન સામંત હાજર રહ્યા હતા. એમણે ભાવ સભર  સરસ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી હતી.

‘એકલવાયાપણું એક માનસિક તણાવ ઉભો કરે છે. મિનાક્ષીબહેનના અવસાન પછી એઓ હતાશ જીવન જીવતા હતા. જીવનની વાસ્તવિકતા ન સ્વિકારનારને ડિપ્રેશન આવે છે. એ ડિપ્રેશનમાં આજે આપણે એક ઉમદા ઓફિસર ગુમાવ્યા છે. પોલિસ ડિપાર્ટમેંટમાંની કોઈ પણ વ્યક્તિને હતાશા જેવું લાગે તેણે મેડિકલ અને સાઈકોલોજીકલ ટ્રિટમેન્ટ લેવામાં વિલંબ કરવો નહિ. હું એને માટે ખાસ ફંડ ઉભું કરીશ.  હું એક સમયે દેસાઈજીના હાથ નીચે ફરજ બજાવી ચૂક્યો છું. એમની પાસે ફરજ પરસ્તીના ઘણાં પાઠો શીખ્યો છું. એમના પરિવારને, પોલિસ ડિપાર્ટમેંટ અને દેશને એક મોટી ખોટ પડી છે. એ ખોટ પુરાશે નહિ.’

પોલિસ સન્માનના પ્રોટોકોલ પ્રમાણે એની અંતિમક્રિયા થઈ. છાપાં, રેડિયો અને ટીવી પર મુખ્યમંત્રીની ભાવાંજલિના હેવાલો પ્રસર્યા. અને બેચાર દિવસોમાં આસિસ્ટન્ન્ટ કલેક્ટરનું મૃત્યુ ઝડપી દુનિયાના લોકમાનસમાંથી ભૂલાઈ ગયું.

દુનિયા ભૂલકણી છે. કંઈક બને થોડી વાર સોસિયલ મિડિયા બરાડા પાડે. નવો બનાવ બને અને પહેલાં બનેલા બનાવો દબાઈ જાય.

શું ખરેખર દેસાઈની આત્મ હત્યા એકલવાયા પણાના ડિપ્રેશનને કારણે હતી?

સાચું કારણ માત્ર બે જ વ્યક્તિ જાણતી હતી. એના અંગતમિત્ર જેવા એના સુપિરીઅર ઓફિસર દેશપાંડે અને બીજા ચિફમિનિસ્ટર શ્રી સામંત સાહેબ.

સોગનવિધિને આગલે દિવસે બપોરે ત્રણ વાગ્યે કમિશ્નર દેશપાંડે સાહેબે મિટિંગમાં સ્ટાફને સોગનવિધિનો પ્રોટોકોલ સમજાવી દીધો હતો. કમિશ્નર સાથે દેસાઈની ટીમ સેરિમોની પુરી થયા પછી ગવર્નરની સાથે ચિફમિનિસ્ટરને સલામી આપવાની હતી. પંદર સિલેક્ટેડ ઓફિસરના હેડ દેસાઈ હતા.

મિટિંગ પુરી થયા બાદ ઓફિસમાં માત્ર બે જ રહ્યા હતા. કમિશ્નર દેશપાંડે અને દેસાઈ. કમિશ્નર દેશપાંડે જૂદી જૂદી જગ્યાએથી પ્રમોશન મેળવતો મેળવતો ઝડપથી કમિશ્નર બનીને આ શહેરમાં આવ્યો હતો. યુવાન હતો. દેસાઈ જુનિયર હોવા છતાં અનુભવી હતા. દેશપાંડે એની પાસે માર્ગદર્શન મેળવતો હતો અને મિત્ર બની ગયા હતો.

‘બદમાશને સલામી? નો વે? આખી દુનિયા જાણે છે કે સામંત ગુંડો છે. કેમ કોઈ બોલતું નથી. ગઈ કાલનો ક્રિમિનલ આજે ચિફમિનિસ્ટર? હી સપોઝ્ ટુ બી ઈન જૈલ. સમજાતું નથી આવાને પ્રજા કેમ સાંખી લે છે?’ દેસાઈ હવામાં મુક્કો ઊછાળતા એક ખૂણામાંથી બીજા ખૂણામાં ક્રોધિત અવસ્થામાં આંટા મારતા હતા. ‘આઈ વૉન્ટ ગો ઓન સ્ટેજ, આઈ વોન્ટ સેલ્યુટ ધેટ બાસ્ટર. આઈ’લ રિઝાઈન. આઈ એમ સિક. આઈ એમ ડેડ. આઈ’લ કીલ માઈસેલ્ફ. હું દેસાઈ છું. વટથી જીવીશ અને વટ્ટથી મરીશ. નાલાયકોને સલામ કરવા આ દેસાઈનો હાથ સર્જાયો નથી.’

કામ ડાઉન મિસ્ટર દેસાઈ. રિમેંબર યુ આર માઈ ફ્રેંડ એટ હોમ. અત્યારે તમે તમારા બોસની ઓફિસમાં છો. આઈ ઓર્ડર યુ દેસાઈ સીટ ડાઉન અને દેસાઈ ચેર પર ફસડાઈ પડ્યા. વર્ષો પહેલાનો ભૂતકાળ ભડભડતો હતો.

દેસાઈ ત્યારે નવા નવા સબઈંસ્પેક્ટર બન્યા હતા. એના ડિવિઝનમાં સામંત નામનો પોલિસ કોંસ્ટેબલ હતો. એ ડ્રગની હેરાફેરીમાં પકડાયો હતો. બીજા ઈંસ્પેક્ટરે રેડ હેંડેડ પકડ્યો હતો. પોલિસ ડિપાર્ટમેંટમાં હતો એટલે કેસ દવાવી દેવો અને એને કાઢી મૂકવો કે એના પર કાયદેસર જે કરવા ઘટે તે કરવું. આ બધી ડિપાર્ટમેંટની અંદર અંદરની વાત હતી.

પોલિસ લોક અપમાં સામંત દેસાઈને સોંફાયો. યુવાન દેસાઈ સિદ્ધાંત વાદી હતા. દેસાઈએ સામંતને લોક અપમાં બેહદ માર માર્યો. સામંત માર ખાતો રહ્યો. માર ખાતો હતો અને બોલતો હતો ‘સાહેબ આજનો દિવસ તમારો છે. હજુ મારવો હોય તો મારો. તમે તો સીધા અમારા સાહેબ બની ગયા છો. પણ તમને અમો કોંસ્ટેબલની જીંદગીની શી ખબર છે? કેટલા ઓછા પગારમાં અમે કેવી રીતે જીંદગી જીવીએ છીએ તેનું તમને ભાન જ નથી. અમારે જીવવા માટે લાંચ લેવી પડે છે. અમે કાયદો પાલન કરાવનાર પોલિસ નથી રહ્યા. અમે આજે પ્રજાના અને સાહેબોના સત્તાવાર ગુલામ છીએ. હા મેં ડ્રગની હેરા ફેરી કરી છે. અને એમાં હું એકલો નથી. મોટા સાહેબો પણ છે. અમે તો નાની મોટી લાંચ લઈને કે જીવને જોખમમાં મૂકીને આવા કામો જીવન ટકાવવા માટે જ કરીએ છીએ. સાહેબ આપ તો સુખી પરિવારમાંથી આવો છો. મોટી મોટી રિશ્વત લઈને અનેક બંગલાઓ બાંધો છો. આજે જેટલો મારવો હોય એટલો મારી લો. પણ યાદ રાખજો આજે જે હાથથી મારશો એ જ હાથ મને સલામ કરશે.’

સાવંત માર ખાતો રહ્યો અને બરાડતો રહ્યો. દેસાઈ એક દિવસ તમે જ મને સલામ કે પ્રણામ કરશો. દેસાઈ થાક્યા. ડિપાર્ટમેંટે સામંતને સાત વર્ષમાટે નોકરીમાંથી સસ્પેન્ડ કર્યો. એ ભૂગર્ભમાં રહ્યો. ધીમે ધીમે એ બહાર આવ્યો. મધ્મવર્ગના માણસોને એક કે બીજી સંસ્થાઓ દ્વારા મદદ કરવા માંડી. અનેક સંસ્થામાં સભ્ય થયો. એનું કામ એક યા બીજી રીતે ધનિકો પાસે લેવું અને ગરીબ અને નીચલા મધ્યમ વર્ગને આપીને તેમના મસીહા બનવું. વચ્ચેથી પોતાનું પલ્લુ પણ ભારે કરવું. એ ગુંડો હતો પણ એનામાં સોસિયલ સ્કિલ હતી. એની વગ વધતી જ ગઈ.

એ સિનેમા જૉઈને શિખ્યો હતો કે, સમય અને કલ્ચર બદલાયું છે. સિધ્ધાંતવાદી નબળા લોકોનો જમાનો નથી જ. લોકોને એંગ્રી યંગ વિલન વધારે ગમે છે. જૂના સમયમાં પણ લોકોને બહારવટિયા ગમતા હતા, એણે હસતે ચહેરે લોકોના કામ કર્યા, અને કરાવ્યા. બેંકને પણ નવડાવી. કરોડો ભેગા કરી લીધા. ડિફોલ્ટર તરીકે જેલ પણ ભોગવી અને સાબિત ન થાય એવા અનેક ગુનામાં એનું નામ સંકળાયું પણ કશું પુરવાર થયું નહિ બધાજ કેસ પાછા ખેંચાયા. પોલિટિકલ પાર્ટીમાં એની વગ વધવા માંડી. એને પાર્ટી તરફથી લોકસભાની ટિકિટ મળી અને એ જંગી બહુમતીથી એક વાર નહિ પણ ત્રણ ત્રણ વાર ચૂટાતો જ રહ્યો. એના કાળા કારનામા પર સજ્જંતાનો સફેદ કૂચડો ફેરવાઈ ગયો.

સિધ્ધાંત વાદી દેસાઈ ત્યાંના ત્યાં જ રહ્યા. સરકારી નોકરીમાં પ્રમોશન કેમ મેળવવું તેની “ખાસ” આવડત એનામાં ન હતી. એની પાછળ વાળાઓ એના કરતાં આગળ નીકળી ગયા હતા. એક દિવસ સામંતનો ફોન આવ્યો.

‘દેસાઈ સાહેબ, આપના પ્રમોશન બદલ અભિનંદન.’ દેસાઈ વિચારમાં પડ્યા. એને કોઈ પ્રમોશન મળ્યું ન હતું.

‘મને ખબર છે કે આપને મળવું જોઈતું પ્રમોશન સમયસર મળ્યું નથી. મેં મારાથી ઘટતું કર્યું છે. આવતી કાલે જ તમને બે સ્ટેપ અપ પ્રમોશન મળી જશે. જય હિંદ.’

દેસાઈ કંઈ બોલે તે પહેલાં તો ફોન કટ થઈ ગયો. બીજી સવારે ઓફિસમાં બધાના આશ્ચર્ય વચ્ચે દેસાઈ સબઈંસ્પેક્ટરમાંથી સીધા એસીપી ઓફિસર થઈ ગયા. એ દેસાઈ પ્રત્યે સામંતની કૃપા હતી કે સામંતની સત્તાનો પ્રભાવ હતો. પ્રમોશન મળ્યું એ દેસાઈને ડામ દેવાયો હોય એમ લાગ્યું. એની બન્ને દીકરીના લગ્નમાં દીકરીઓને મોટી રકમની ભેટ સામંતે મોકલી આપી હતી. દેસાઈને આ પ્રમોશન અને ગિફ્ટનો મૂંગો માર લાગતો હતો. જાણે સામંત એને ફટકારતો હતો. એ પાર્લામેંટના સ્ભ્યમાંથી રાજ્યનો સર્વોચ્ચ વડો બનવાનો હતો. દેસાઈને સામંતને સલામ કરવાની હતી. દેશપાંડેએ દેસાઈને સમજાવ્યું હતું. કે આપણે વ્યક્તિને નહિ પણ એના હોદ્દાને સલામ કરીએ છીએ. તમે સામંતને નહિ પણ એક ગુનેગારને માર્યો હતો. કાલે તમારે સામંતને નહિ પણ મુખ્યમંત્રીને સેલ્યુટ કરવાની છે. હું નાનો છું. તમે મને સેલ્યુટ નથી કરતા પણ મારા હોદ્દાને સલામ કરો છો.

દેશપાંડે એ દેસાઈને સમજાવીને ઘેર મોકલ્યા હતા. પણ દેસાઈનો ગુસ્સો અને માનસિક દશા જોતાં કાઈ સંદેહ તો હતો જ. એણે દેસાઈ ના હાથનીચેના ઈંસ્પેક્ટર રાઠોડને દેસાઈના ઘરે જઈને એનાપર ધ્યાન રાખવાનું કહ્યું હતું. પણ રાઠોડ સહેજ મોડા પડ્યા. દેસાઈ બીજી દુનિયામાં પહોંચી ગયા હતા.

સામંત મનમાં બબડ્યો હતો. ‘મુર્ખાએ મને સલામ કરી હોત તો હું એનું જીવન સુધારી દેત. પણ જડસુ સિધ્ધાંત વાદીને જમાનો ઓળખતાં ન આવડ્યું.

પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તા.

“ગુજરાત દર્પણ” સપ્ટેંબર ૨૦૨૦